Э.Ганбагана, Д.Мөнхбаяр - Сүлжээний маркетингийг бизнесийн байгууллагад ашиглах боломж

Э.Ганбагана, Д.Мөнхбаяр - Сүлжээний маркетингийг бизнесийн байгууллагад ашиглах боломж

• 1.
  Сүлжээниймаркетингийг бизнесийн байгууллагадашиглах боломж Удирдсан багш : П.Одмаа /Магистр / Э.Ганбагана, Д.Мөнхбаяр ШУТИС-ҮТДС Хөнгөн Үйлдвэрлэлийн Менежментийн 3-р курсын оюутан Имэйл хаяг: x_gentelman@yahoo.com Хураангуй :Энэхүү илтгэлдээсүлжээний маркетингийн онцлог, түүний ажиллах зарчим болон манай улсад үйл ажилагаа явуулж буй сүлжээний маркетингаар ажилладаг байгууллагуудын онцлог, тэдгээрийн маркетингийг харьцуулан судалсны үндсэн дээр бизнесийн байгууллагад сүлжээний маркетингийгнэвтрүүлэх боломжийг тодорхойлсон. Түлхүүр үг: Сүлжээний маркетинг, дистрибьютор, спонсор . Үндэслэл Өнөөдөр дэлхийн олон оронд олон хүмүүс ажлынхаа хажуугаар нэмэлт орлого олж санхүүгийн хувьд айх зүйлгүй амьдарч байна. Энэ хандлага ч хүрээгээ тэлж манай улсад ч нэвтрэн орж хүмүүсийн сонирхлыг ихэд татаж байна. Энэ нь сүлжээний маркетингтай бизнес юм. Энэ бизнесийг хувь хүн, албан байгууллагууд сонирхон судалж маркетингаар нь ажиллаж чадвал бүтээгдэхүүн борлуулалтаа өсгөж, илүүдэл зардлыг багасгах бүрэн боломжтой. Энэхүү бизнесийн маркетингийг товч танилцуулъя. СүлжээниймаркетингньанхАНУ-д 1940-доныүедүүссэн гэж үздэгбаөнөөүеддэлхийдаяар, ялангуяаЕвропийнорнуудадөргөнтархсанбилээ.ТүүнээсхойшАНУыннийгэмэдийнзасгийнамьдралмэдэгдэхүйцхурдацтайхөгжижбайна.Энэсалбартчадвар лагбизнесменүүдийнзөвөлгөөгашиглаж, хамтранажилахкомпаниазөвсонгосоннөхцөлдбүххүмүүст, бизнесхийх тайтайболомжийгөгдөг. СүлжээниймаркетингийнкомпаниудИхБританид, АНУдболондэлхийнзахзээлүүдэдерөнхийдөө, дараахчиглэлээртэргүүлэхбайрсуурьэзэлдэгүүнд:       Машинхулгайлахаасхамгаалахсистем Усцэвэрлэхшүүлтүүр Хоолныдэглэмийнбүтээгдхүүнүүдбатурааххэрэгслүүд Машинышатахууныгхэмнэхтөхөөрөмжүүд Гоосайхнийбараа Заримхүнснийнэртөрлийнбүтээгдэхүүнг.м Өнөөдөрдэлхийдээр 66 саягаруйшуудхудалдаачинбайгаабөгөөд 1 жилд 113 тербуморчимдолларынбараабүтээгдэхүүншуудхудалдаагаарборлогдожбайна. ХойдАмерикт 15.6 сая, Азид 30 сая, Европод 9 сая, ӨмнөдАмерикт 7 сая, Австралиболондалайнорнуудад 5 саяорчимшуудхудалдаачинажиллажбайна.
• 2.
  Харинманаймонголданх 9-нжилийнөмнө” ORIFLAME”нэртэйсүлжээниймаркетингтайбизнесоржирсэн. Өнөөгхүртэлсүлжээниймаркетингтайбизнесэрхэлдэг80 гаруйбайгууллагабайдгийнцөөхөн хэд ньалбанѐсныбүртгэлтэйтатвараатөлдөгбайгууллагабайдагүүнд: “ORIFLAME, AVON, DXN,INFINIUM” гэх мэт. Нэг. Сүлжээниймаркетинг, түүний хэлбэр Сүлжээниймаркетинг“түгээлтийнгинжинхэлхээ”-нийолоннэртөрлийннэг юм.Бүтээгдэхүүнийнийлүүлэгчэсвэлүйлдвэрлэгчбараабүтээгдэхүүнээянзбүрийнаргаза мынтусламжтайгаарбэлтгэннийлүүлэгч-байгууллагаасэцсийнхэрэглэгчидрүүхүргэдэг, тодруулбал бидэнд эсвэлтаньд, эдгээрбараагхэрэглэхбүххүмүүст хүргэхүйлажиллагааюм. Түгээлтийнүндсэнгинжинхэлхээнүүд: 1. Уламжлалтжижиглэнгийнхудалдаа. 2. Шуудангийнкаталогийнзахиалгатхудалдаа. 3. Шуудхудалдаа. Сүлжээниймаркетинг- “түгээлтийнгинжинхэлхээ”-нийолоннэртөрлийннэгбуюушууд худалдаанынэгхэлбэрюм Шуудхудалдаа, түүний онцлог Шуудхудалдааболбараабүтээгдэхүүнажилүйлчилгээгдистрибьюторуудынсувгааржижи глэнхудалдаалаххудалдааюм.Шуудхудалдааг 2 үндсэнзамаархийдэг. Үүнд :  Бүтээгдэхүүнхудалдахбараабүтээгдэхүүн, ажилүйлчилгээгхувийнжурмааржижиглэнхудалдах  Багбайгуулахцаашиджижиглэнхудалдаахийхэрмэлзэлтэй, потенциалтайхүмүүсийгэржолоннэгзорилгындорнэгтгэх. Өөрөөрхэлбэлшуудхудалдааболжижигбизнесюм. Иймээсгарааныиххэмжээнийхөрөнгөшаардахгүйбөгөөдихэвчлэнитгэлцэлдээртуллгуур ланхийгддэгонцлогтой. Энэутгаараашуудхудалдаандѐсзүйнбаримт бичиг ньхамгийнчухалэрхзүйнбичигбаримтболдог. Ёсзүйн баримт бичиг ньтухайншуудхудалдааныкомпанийндистрибьюторындүрэмжурмынүндэсболонтусгала аолсонбайдаг. Сүлжээниймаркетингаар мөнгө арга.Сүлжээниймаркетингийнтусламжтайгаармөнгөолох 3 аргабайна. Үүнд : 1. Жижиглэнхудалдаагаардамжуулан 2. Бөөнийхудалдаагаардамжуулан 3. Хувь (роялти) авахзамаар олох
• 3.
  Дистрибьюторын үүрэг Сүлжээниймаркетингийнутгаарболдистрибьютортхудалдаанд, бизнестямарчтуршлагатайбайхбаерньямарнэгэнмэргэжлийнмэдлэгтэйбайхшаардлагагү й. Энэньсүлжээниймаркетингийнголүзэлсанааэнгийннөхцөлбайдалдтулгуурласанбайдаг. Сүлжээниймаркетингийнголзорилгохамтрагчдынхаатоогбагасгахгүй, харинбүхчиглэлээртэднийхээтоогнэмэгдүүлэхшаардлагатай. Үүнийтулд: Үзүүлэнбахангамж  Тайлбарсургалт  Худалдаалалт Ийм маркетингаар ажиллаж амжилтанд хүрдэг.Энэсистемийндавууталньдистрибьюторбизнестээөөрийнхөөгинжинхэлхээгбайг уулаххурдхүрдюм. Энэньсүлжээниймаркетингдхэдэнхүнийгэлсүүлснээр, дистрибьютортэдэндмашхурдансурчболох, хамгийнэнгийнзүйлүүдийгтайлбарланойлгуулж, хариндарааньтатагданорсонхүмүүсидэвхтэйгээрөөрөөрийнсалаа “багийг” үүсгэдэг. Энэньсүлжээнийборлуулалтыгхурдацтайг, эрчимтэйгээрявуулдагюм. Хоёр. Монгол дахь сүлжээний бизнесийн хөгжил, тэдгээрийн харьцуулсан судалгаа Манай улсын зах зээлд үйл ажиллагагаа явуулж буй хууль ѐсны бүртгэлтэй татвараа төлдөг хэд хэдэн томоохон олны танил сүлжээний бизнесээр ажилладаг байгууллагуудын маркетингтай танилцья. 1. “Oriflame” компани Энэ байгууллагын маркетинг нь ерөнхийдөө “Олон үет”, “Бинарын” системийг баримталсанмаркетингтай бөгөөд тухайн ажиллаж буй дистрибьютор өөрийн багийг бүрдүүлж өөрөө маркетингаа сонгон ажилладаг. Маркетингийн 2 хэлбэрээр ажиллаж болдог. Үүнд :  “Пирамид” хэлбэрийн цуваа  “Гинжин” хэлбэрийн цуваа
• 4.
  “Пирамид”:хэлбэрийнцуваа“Гинжин” хэлбэрийнцуваа: Зураг-1 Спонсор Спонсо р 150 150 15 0 Энэ ¿åл гэхэд150ББ алдана 150 150 450ББ 900ББ 2. “DXN-MGL” Энэ компани нь анх 1993 онд Малайзад үүсгэн байгуулагдсан бөгөөд манай улсад 2006 оноос үйл ажиллагаагаа явуулнж эхэлсэн. “DXN” MONGOLIA компани 2008 оны 12-р сарын 28-ны өдөр Монголын Шууд Худалдааны Нийгэмлэгийн гишүүнээр элссэн шууд худалдааны анхны компани юм. Тус компани нь хүнс ба ундаа, хувийн хэрэглээ, хүнсний нэмэгдэл тэжээл зэрэг бүтээгдэхүүнийг дэлхийн 35 оронд борлуулдаг бөгөөд нийт 4 сая гаруй дистрибьютор ажиллаж байна.“DXN” компанийн бүтээгдэхүүнүүд эмийн ургамлын/Ганодерма мөөг/ орц найрлагатай байдаг онцлогтой.Эдгээр эмийн ургамлын орц, найрлага бүхий 40 гаруй нэр төрлийн бараа, бүтээгдэхүүнийг монголын зах зээл дээр шууд худалдаагаар борлуулдаг. Шууд худалдаагаараа 2010 оны 5 сард дэлхийн хэмжээнд 91-т бичигдэж байсан бол 6-р сард 40-д бичигдсэн амжилттай байна. Маркетинг:Үйл ажиллгаа нь олон үет, болон нарны цацрагийн маркетингаар шууд худалдаагаар бараа бүтээгдэхүүнээ борлуулдаг тул хэрэглэгчид нэмэгдэлгүй үнээр бараа бүтээгдэхүүнээ худалдан авах боломжтой. Та жирийн хэрэглэгч болоод зогсохгүй дистрибьютор болж болно. Энгийн дистрибьютороос “Титэмт” элчин сайд хүртэл нийт 23 шаттай цол зэргийн тогтолцоотой.
• 5.
  “Олонүет”нарныцацрагынсистем: Зураг-2 100 PV 300 PV 6% PV 9% PV 1000PV Äèñòðèáüþòîð 12% 4500 PV 2000 PV 21% 15% 3250 PV 18% 3. “AVON PRODUCTS INC” 1886 онд АНУ-н НЬЮ-ЙОРК мужид “Калифорны үнэртэн” нэртэй анх байгуулагдсан.AVON өнөөдөр дэлхийн зах зээлд үнэртэн гоо сайхны тэргүүлэгч шууд худалдааны салбар дахь томоохон компаниудын нэг болж чадсан.Дэлхий дээр 140 гаруй бүтээгдэхүүнээ өөрийн зөвлөхүүдээрээ дамжуулан худалдаалдаг.Олон улс орны 5,4 сая гаруй зөвлөхүүдтэй. Ажлын амжилт: Координатор, лидер болон менежерээр дэвшин ажиллах, бизнесээ эхлүүлэх уян хатан боломжтой.Маркетинг: Зөвлөхийн худалдан авалтаас хамаарсан урамшуулал Борлуулалтын хэмжээ Хөнгөлөлтийн хувь Хүснэгт-1 0-899 т.н 900-1899 т.н 1900-3899 т.н 3900-с дээш 12 % 15 % 18 % 23 % Нэг каталогийн турш 9000 т.н-с багагүй хэмжээний борлуулалт хийж Координатор болох эрх авна. Координатор болсноор та баг үүсгэх, багийн борлуулалтаас авах эрхтэй болно. Багийн борлуулалтаас авах урамшуулал Координатор Ахлах Лидер Ахлах Координатор Лидер 6 % хүртэл 8 % хүртэл 9.5 % 10 % хүртэл хүртэл +бонус +бонус +бонус +бонус Энэ мэт цааш таны карьер өсөн хэмэгдэх боломжтой. Хүснэгт-2 Багийн менежер 11 % хүртэл Топ мененжер 12 % хүртэл +бонус +бонус
• 6.
  Олонүетүечилсэнсистем: Зураг-3 Êîîðäèíàòîð ò.í ò.í ò.í ò.í ò.í ò.í ЭнэмэтчилэнКООРДИНАТОРньтухайнборлуулалтынхугацаанддараагынцолондхүрэхб олзлыгханган 2-рүеийгнээхболомжтой.Координаторньэхнийэгнээнээсээзаавал 6% буюу0-899 т.нбуюутооцохнэгжийнбүтээгдэхүүнбагаарааборлуулсанбайхшаардлагатай. Ингээдцаашүеээзадланбагааөргөжүүлнэ. Хүснэгт 3 Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй сүлжээний бизнесүүдийн маркетингийн харьцуулалт: Oriflame Давуу тал Олон үет маркетингаар өөрийн ажиллах онцлогтоо тохируулан маркетингаа өөрөө удирдан ажилладаг. Сул тал Давуу тал Маркетингийн Маркетингийнхаадагуубагийнсайнбүтэцзохионбайгуулалтааражиллаж хэлбэр бүр нь өөр өөрийн сул талтай бөгөөд ББ алдаж, хувь тэнцэх магадлалтай Дээрхкомпаниудынмаркетингийнхарьцуулжүзвэлөөрөөрийнгэсэндавуутал, онцлогтойбөгөөдолонүетмаркетингийнсистемийнзадаргаануудаарөөрөөрийнбүтээгдэх үүн, үйлажиллагаатайгаауялдууланзадаргаагаазохионбайгуулжмаркетингааявуулж ажиллажбайна. “Oriflame” “DXN”тускомпаниудийнмаркетингньхувьхүнийажиллаххүчинчадлаасхамаарчолонүет ийнүечилсэнболонгинжинхэлхээ, нарныцацрагийнальалинийгньбаримталжажиллажболдогбөгөөдямарнэгэнхязгаарлалтб айхгүйгээражиллахболомжтойбайна.Мөн“Oriflamme”компанийхувьддавууталньманай
• 7.
  захзээлдоржирээдолонжилболжбайгаабөгөөдхөлдээрээбаттайзогссонхарилцагчдынитгэ лдхүрсэнбүтээгдэхүүнүйлчилгээтэйбөгөөдолоннэртөрлийн, чанартайбүтээгдэхүүннийлүүлдэгээрээбусдаасялгарчбайна.Гоосайхныбүтээгдэхүүнтүл хүүнийлүүлдэг. Харин “DXN”нхувьдбүтээгдэхүүнийнэртөрөлцөөнбөгөөдзахзээлднэвтрээдтөдийлөнолонжилболоогү йбахэрэглэгчдэдтөдийлөнсайнтанигдаагүйбайна. Мөнбүтээгдэхүүнньэрүүлмэндийнчиглэлийнбүтээгдэхүүнголчлоннийлүүлдэгээрээбусд аасонцлогтойбаганодермамөөгнийнайрлагатайбүтээгдэхүүнээрээолондтанигданялгагд дагбайна. “AVON” компанийнмаркетингньүечилсэнмаркетигааражилладагбөгөөдэнэньхувьхүнмаркетингд аабаригданажилладаг.Бүтээгдэхүүнийхувьдтиймчолоннэртөрлийнбишбөгөөдмөнгооса йхныбүтээгдэхүүннийлүүлдэгбөгөөдцэвэрбайгалийнгаралтайүнэртэн, үнэртэйусаарааалдаршсанбөгөөдтэргүүлдэгонцлогтойюм. Сүлжээнийбизнесньхүнбүртболомжолгодогоороо|хүнбүртхүрэлцээтэйбуюунасхүйс, боловсрол, мэргэжилхаргалзахгүйгээрхүнбүртбизнесхийхболомжолгодог. Үндсэнажилтайхүмүүсажлынхаахажуугаархийжнэмэгдэлорлогоолохөргөнболомжтойю м. Гурав. Монголын компанидсүлжээний маркетингийг нэвтрүүлэх боломж: Сүлжээний маркетинг нь :  Олон улсын түвшинд  Монголын зах зээлийн түвшинд  Хэрэглэгчийн судалгааны үндсэн дээр гоо сайхны бараа бүтээгдэхүүн нь түгээмэл борлуулагдаж байгаа бөгөөд үүнээс үндэслэн дотоодын “МОНОС ГРУПП”-н гоо сайхны бүтээгдэхүүнийг сүлжээний маркетингаар борлуулах боломжтой гэж үзэж байна. Хэрэглэгчийн судалгаагаар нийт 50 хүнээс түүвэр судалгаа авахад эрэгтэй 15, эмэгтэй 35 хүн оролцсон юм. Сүлжээгээр ямар бүтээгдэхүүн худалдан авах вэ? Гэсэн асуултанд нийт хэрэглэгчийн 80% нь гоо сайхны бүтээгдэхүүн гэж хариулсан юм. Та сүлжээний бизнесийг дотоодын компаниас задалбал дэмжихэд бэлэн үү? Гэсэн асуултанд нийт хэрэглэгчийн 70% дэмжинэ гэж хариулсан байна. Дээрх судалгааны үр дүнгээс үндэслэн дотоодын “МОНОС ГРУПП”-н бүтээгдэхүүнийг сүлжээний маркетингаар борлуулах бүрэн боломжтой гэж үзэж дотоодын зах зээл болон тухайн байгууллагын онцлогт тохирсон сүлжээний маркетингийг санал болгож байна.
• 8.
  Тус компани ньгоосайхны олон нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг бөгөөд энэ нь дотроо:         Цэвэрлэгээний бүтээгдэхүүн Зовхи арчилгааны бүтээгдэхүүн Үндсэн арьс арчилгааны бүтээгдэхүүн Хөгшрөлтийн эсрэг арчилгааны бүтээгдэхүүн Үс арчилгааны бүтээгдэхүүн Биеийн галбир засах бүтээгдэхүүн Будалтын бүтээгдэхүүн Биеийн арчилгааны бүтээгдэхүүн зэрэг олон нэр төрөл байна. Эдгээр бүтээгдэхүүнийг сүлжээний маркетингаар борлуулах төлөвлөгөө: Зураг 4 Ñ Ñ Ñ Á Ñ Ñ Ñ Á Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Á Ñ Ñ Ñ Ñ À Ñ Á Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Á Ñ Á Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Маркетинг : “Усандусал” Маркетингньусандусалмэтцацарсандолгионоорбусаддаанөлөөлжбүгдийгхамрахболно. Өөрөөрхэлбэлдистрибьюторөөрийгөөтойрууланхангалттайхэмжээний “спонсор”гэлсүүлжбагаабүрдүүлэхбөгөөдтэдгээрньцаашмөндээрхитэйадилааражиллаж “усандусал” мэтцархүрээгээхангалттайөргөтгөнэнэхэмжээгээрээборлуулалтчмөнгеометрпрогрессээ рөсөхболно. Бүтээгдэхүүнтусбүрцуглуулахоноотой (ц.о)байхбаэнэонооньхадгалагданүлдэхбадараадараагийнбүтээгдэхүүнийборлуулалтын оноондээрнэмэгдэхбөгөөдбүтээгдэхүүнтусбүрийгборлуулснышуудурамшуулалүнийнд үнгийн10%-тайтэнцэххэмжээнийурамшуулалавахболно. Ц.Обүрдистрибьюторуудынкарманднэмэгдэжхуримтлагданхадгалагдахбасарбүршинэч лэгдэнбодогдохболно. Өөрөөрхэлбэл 1 сарынхугацаандлтусонооньхадгалагдахболно.
• 9.
  Ингээдтодорхойхэмжээнийонооцуглуулснаартодорхойхэмжээнийшатлалтайхувьчлалд хүрэхбаэнэхувьдхүрснээрборлуулалтаастодорхойхэмжээнийурамшуулалхүртэхболомж тойюм. Өөрөөрхэлбэлэнэньбүтээгдэхүүнтусбүрт10ц.ободогдоно. Дүгнэлт : Үүнээсүндэслэнсүлжээниймаркетингийгашигландотоодын“МОНОС ГРУПП”-нбүтээгдэхүүн, үйлчилгээ,үйлдвэрлэлийгэрчимжүүлэх, дэмжих, илүүдэлзардлыгбагасгахболонцаашидбүтээгдэхүүнийгньолонулсадтаниуланзадлан,үйл ажиллагаагөргөжүүлэхбүрэн боломжтойюм. Өөрөөр хэлбэл сүлжээний маркетингийн онцлог нь хэрэглэгчдийнхээ тоо буюу спонсорынхоо тоог бууруулахгүй аль ч чиглэлээр өсгөх бодлоготой бөгөөд бүтээгдэхүүнээсээ олох ашгийнхаа тодорхой хувийг хэрэглэгчиддээ бонус, урамшуулал болгон өгч идэвхжүүлснээр бүтээгдэхүүний борлуулалт нь тогтмол болон цааш нэмэгдсээр байх хандлагатай байдаг.Өөрөөр хэлбэл энэ нь дотоодынкомпаний ямар нэгэн бүтээгдэхүүнийг сүлжээгээр борлуулах бүрэн боломжтой бөгөөд тухайн бүтээгдэхүүний өөрийн өртөг болон зах зээлд арилжаалах үнэ 2-н зөрүүгээр нь өөрийн байгууллагын онцлог үйл ажиллагаанд тохирсон сүлжээний маркетинг зохиож энэ зөрүү болох ашигийнхаа тодорхой хувийг хэрэглэгчиддээ урамшуулал болгон өгч үлдэх хувь нь тухайн байгууллагадаа цэвэр ашиг болох ба ингэснээр бүтээгдэхүүний борлуулалт өсөж зах зээлд танигдан бусад нэмэлт зардал ч багасаж борлуулалтын өсөлтөөр байгууллага ч ашигтай ажиллах болно. Ашигласанматериал ДэвидБарбер “Сүлжээниймаркетинг” Интернэтийнмэдээлэл