Skip to main content
ГРАДБА И
ФУНКЦИЈА НА
ЖЕЛУДНИК,
ТЕНКО И ДЕБЕЛО
ЦРЕВО
Биологија – изборен,
III год. , здравствена струка
Руска Мицева
ГРАДБА И ФУНКЦИЈА НА ЖЕЛУДНИК
(gaster)
1. КАРАКТЕРИСТИКИ:
а) претставува најширок
дел од дигестиваниот
тракт;
б) започнува - со влез на
желудникот (cardia),
продолжува – во тело кое се
стеснува, завршува – со
излез на желудникот
(pylorus);
в) мускул=сфинктер – се
наоѓа на преминот од
излезот на желудникот во
тенкото црево; го регулира
празнењето на желудникот
г) местоположба –
сместен е во левата
страна на стомачната
празнина под
дијафрагмата;
2. ГРАДБА НА ЖЕЛУДНИКОТ
а) ѕид: од 3 слоеви мазни мускули;
б) обложен е со дебела слузокожа во која има
жлезди кои го излачуваат желудечниот сок
(од 1-1,5 литри желудечен сок се излачува за еден ден);
в) желудечен сок содржи:
- ензими
- хлороводородна киселина (HCl)
- муцин
- вода
- минерални материи
3. ДИГЕСТИЈА НА ХРАНАТА ВО ЖЕЛУДНИКОТ
А) ЕНЗИМИ:
•пепсин –
во желудникот ја започнува дигестијата на протеините до
попрости белковини
(овие го поттикнуваат лачењето на хормонот гастрин кој пак ја зголемува
секрецијата на HCl – колку повеќе протеини се консумираат со храната
толку е поголемо лачењето на гастринот и на HCl);
•лаб-ферментот –
дејствува врз засирувањето на белковините од млекото
(казеин)
(со тоа се овозможува казеинот подолго време да се задржи во желудникот
за да може пепсинот да делува врз него и да го разложи);
•желудечната липаза –
ги разложуваат мастите од млекото до глицерол, алкохол
и масни киселини;
Б) ХЛОРОВОДОРОДНА КИСЕЛИНА (HCl)
• Ја зголемува киселата реакција во желудникот и ја
одржува истата во границите од 1,0 – 1,5 рН (кисела);
• Создава услови за активирање на пепсиногенот во
пепсин;
• Овозможува бабрење на протеините и нивна
подготовка за дејството на ензимите врз нив;
• Дејствува бактерицидно врз микроорганизмите кои
доаѓаат до желудникот заедно со храната;
• Создава услови за растворување на
нерастворливите соли на железото, фософорот,
калциумот и др.
В) МУЦИН
• Ја заштитува цревната слузокожа од разорното
дејство на HCl и пепсинот (а со тоа и од чир на
желудникот).
• Храната во желудникот се задржува различно време:
- алкохолот, лековите и некои токсини лесно
растворливи во вода, брзо преминуваат во крвта, без
долго задржување во желудникот;
- храната составена од протеини и масти, останува во
желудникот и до 7 часа по консумирањето.
• Храната во желудникот се задржува различно време:
- алкохолот, лековите и некои токсини лесно
растворливи во вода, брзо преминуваат во крвта, без
долго задржување во желудникот;
- храната составена од протеини и масти, останува во
желудникот и до 7 часа по консумирањето.
1. ГРАДБА НА ТЕНКО ЦРЕВО
• се протега од излезот на желудникот до
слепото црево, кое е почетен дел на
дебелото црево;
• долго е 5-7 метри, и на него се
разликуваат 3 дела: дванаесетпалечно
црево (duodenum), пократко празно
црево (jejunum) и подолго усукано
црево (ileum);
ТЕНКО ЦРЕВО
(intestinum tenue)
• Duodenum-от е долг околу 30см. или 12 палци.
Во неговиот почетен дел се излеваат секретите
од панкреасот и жолчниот сок
• слузокожата на тенкото црево е набрана и на
површината има голем број цревни ресички (vili
intestinale), кои ја зголемуваат површината, а
содржат и крвни и лимфни садови со што активно ја
ресорбираат храната.
2. ДИГЕСТИЈА НА ХРАНАТА ВО ТЕНКО
ЦРЕВО
• Храната која од желудникот, заедно со
желудечниот сок преминува во тенкото
црево е полутечна кашеста маса наречена
хумис;
• во тенкото црево целосно завршува
дигестијата и најголемиот дел од
ресорпцијата на храната;
• 9 литри течност во текот на денот патува
низ тенкото црево, а само 5% не се
ресорбираат преку цревните ресички;
• ензимите од панкреасот (панкреасниот
сок) ги разложува јаглехидратите,
протеините, мастите и нуклеинските
киселини до нивните најпрости и најмали
делови;
Пр: за хидролиза на храната во тенко црево
• Мастите пред да хидролизираат се емулгираат
(големите масни капки се разбиваат во
помали) со помош на жолчниот сок;
• жолчниот сок ги подготвува мастите за нивно
разложување, но не учествува директно во
дигестијата;
• мастите се разложуваат до глицерол и масни
киселини под дејство на цревната липаза.
ДЕБЕЛО ЦРЕВО (intestinum crassum)
1. ГРАДБА НА
ДЕБЕЛОТО ЦРЕВО
• долго е околу 1,5м и
голем дијаметар;
• се разликуваат 3
дела: почетен дел-
слепо црево
(coecum); колон
(colon) и право црево
(rectum) кое завршува
со анален отвор;
2. ФУНКЦИЈА НА ДЕБЕЛОТО ЦРЕВО ВО
ДИГЕСТИЈАТА НА ХРАНАТА
• во дебелото црево нема ензими заради што и во
него нема хемиска обработка на храната;
• негова главна функција е собирање и исфрлaње на
недоработените штетни материи од храната и
ресорпција на водата, витамините и солите на Na,
K, Cl и формирање на фецесот;
• цревната микрофлора на дебелото црево
учествува во разградување на несварените делови
на храната и синтеза на витамините Б1, Б2, Б12 и К;
• од несварената храна, секретите и цревните
микроорганизми во дебелото црево се формира
фецесот. Овде понекогаш може да се сретнат
патогени микроорганизми и цревни паразити;
• со помош на активноста на мазните и напречно-
пругастите мускули фецесот се исфрла од
оргамизмот со процесот дефекација.