Αμπελόκηποι Αθήνας και Συνεντεύξεις: Συνέντευξη με τον κύριο Πέτρο Μαρκόπουλο

Συνέντευξη με τον κ. Πέτρο Μαρκόπουλο // Συντακτική και Φωτογραφική Ομάδα Εργαστηρίου
Πληροφορικής // Σχολικό έτος: 2019-2020 [1]
Αμπελόκηποι Αθήνας και
Συνεντεύξεις
Συνέντευξη με τον κύριο
Πέτρο Μαρκόπουλο
(Ο κύριος Πέτρος Μαρκόπουλος μεγάλωσε στην περιοχή των
Κουντουριώτικων στους Αμπελόκηπους Αθήνας. Οι φωτογραφίες
είναι από το μαγαζί του στην οδό Έγγελη 5)
56ο
Γυμνάσιο Αθήνας
Συντακτική και Φωτογραφική ομάδα Εργαστηρίου Πληροφορικής
Σχολικό έτος: 2019-2020

Μέρος των συνεντεύξεων που μας παραχώρησε ο κύριος Πέτρος Μαρκόπουλος στις
10, 17 και 24/11/2019 καθώς επίσης φωτογραφίες και σχόλια πάνω σε αυτές.
Τις συνεντεύξεις μάς τις παραχώρησε στο μαγαζί του, στην οδό Έγγελη 5, στον Νέο
Κόσμο.
Ερωτήσεις:
[56ο
] Κύριε Μαρκόπουλε καλησπέρα σας. Χαιρόμαστε πολύ που δεχθήκατε να μας
μιλήσετε και να μοιραστείτε μαζί μας αναμνήσεις και φωτογραφικό υλικό.
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Και εγώ χαίρομαι που μου δίνετε τη δυνατότητα να μιλήσω
για αυτά που αγαπώ.
[56ο
] Ας ξεκινήσουμε. Πώς βρεθήκατε στους Αμπελόκηπους;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Εκεί έμεναν οι γονείς μου. Εκεί γεννήθηκα και μεγάλωσα.
[56ο] Πόσα και ποια ήταν τα μέλη της οικογένειάς σας;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Τα μέλη της οικογένειάς μου που έμεναν στην παράγκα
ήταν η μητέρα μου Κυριακή, ο πατέρας μου Γεώργιος Μαρκόπουλος του Πέτρου, εξ'

ου και εγώ Πέτρος Μαρκόπουλος του Γεωργίου, ο μικρός μου αδελφός Μανόλης
και εγώ. Ο αδελφός μου γεννήθηκε το 1962 και εγώ το 1955.
[56ο] Ποια ήταν η καταγωγή των γονιών σας;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Η μητέρα μου καταγόταν από τη Χίο. Ο πατέρας μου
γεννήθηκε στον συνοικισμό το 1927. Ο παππούς μου έμενε στους Αμπελόκηπους.
Πέθανε νέος από φυματίωση και δεν γνωρίζουμε πώς βρέθηκε στην περιοχή.
Πάντως ο παππούς μου δεν ήρθε από τη Μικρά Ασία. Από τη Μικρά Ασία ήρθε η
γιαγιά μου. Γνωρίστηκαν και παντρεύτηκαν. Μάλιστα, παντρεύτηκαν με ομαδικό
γάμο. Τους είχε παντρέψει ο Δήμαρχος Αθηναίων.
[56ο] Παντρεύτηκαν στο γήπεδο "Απόστολος Νικολαΐδης" δίπλα από τον
συνοικισμό; Είχαν γίνει γάμοι εκεί.
Εικόνα 1: Γάμοι στο γήπεδο του Παναθηναϊκού. Φωτογραφία από το αρχείο της ΕΡΤ και απόσπασμα από
εφημερίδα της εποχής
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Τους πάντρεψε ο Δήμαρχος σε ομαδικό γάμο στον
Προφήτη Ηλία στο Παγκράτι. Ο γάμος πρέπει να έγινε το 1923 με 1924. Η γιαγιά
μου μόλις είχε έρθει από την Μικρά Ασία. Αυτό που θυμάται η θεία μου, αδελφή
του πατέρα μου, είναι ότι έβρεχε την ημέρα του γάμου και πήγαν με τα πόδια στο
Παγκράτι για τον γάμο. Τον δρόμο του γυρισμού τον πήραν πάλι με τα πόδια. Ήταν
πολλά ζευγάρια που παντρεύτηκαν ταυτόχρονα. Όχι μόνο από την περιοχή των
Κουντουριώτικων.

[56ο] Πού μένατε συγκεκριμένα;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Συνοικισμός Κουντουριώτη 57. Στρίβοντας από την
"Αρζεντίνα" στην οδό Παναθηναϊκού, ευθεία στο πρώτο στενό μετά το περίπτερο.
Ένα περίπτερο είχε ο συνοικισμός. Ας πούμε ότι είναι το στενό του περιπτέρου.
Είναι το πρώτο στενό που συναντούσε κάποιος στη συνέχεια του δρόμου που
έβρισκε στρίβοντας δεξιά από τη λεωφόρο Αλεξάνδρας μετά ακριβώς από τον
κινηματογράφο "Αρζεντίνα", στην πολυκατοικία που έμενε ο Βγενόπουλος. Μου το
έχουν στείλει φωτογραφία στο viber όπου φαίνεται το περίπτερο.
Εικόνα 2: Η φωτογραφία στα αριστερά όπως βλέπουμε είναι από το προσωπικό αρχείο του Γεωργίου
Μπακούρου. Σε αυτήν διακρίνεται και το περίπτερο που ήταν στην αρχή του συνοικισμού. Αυτή είναι η
φωτογραφία που του είχε σταλεί. Στη δεξιά φωτογραφία διακρίνουμε ένα άλλο σοκάκι του συνοικισμού.
[56ο] Θα είναι από το αρχείο του Γιώργου Μπακούρου.
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, δεν ξέρω. Πάντως φαίνεται πολύ καλά. Έμπαινες στο
σοκάκι, συναντούσες κάποιες παράγκες δεξιά και αριστερά, όπως και το σπίτι του
Θέμη [συνέντευξη του κυρίου Θέμη Κουκουμπέτσου στην ομάδα μας:
https://www.slideshare.net/goa56tk/ss-219435096/], μετά υπήρχε ένας κάθετος
δρόμος που έβγαζε στο Δημοτικό, συνέχιζαν οι παράγκες όπου ήταν και η δική μας
παράγκα και μετά υπήρχε άλλος κάθετος δρόμος, έτσι για να περάσει ο
σκουπιδιάρης, ο μανάβης κλπ. Συνέχιζαν οι παράγκες και υπήρχε στο τέλος ένα
άλλο στενό όπου υπήρχε και ένας μαντρότοιχος από κάτω με ένα μικρό στενάκι.
Αυτά τα φέρναμε σβούρα με τα ποδήλατά μας τότε.

Εικόνα 3: Φωτογραφία από το κτηματολόγιο (1962). Διακρίνεται ο προσφυγικός συνοικισμός Κουντουριώτη.
Με κόκκινο έχουν σημειωθεί μόνο οι αρχικές 336 κατοικίες (12 κτήρια (4 σειρές επί 3 κτήρια η κάθε μια) με
28 σπιτάκια η κάθε μια (με μεσοτοιχία 14 στην μια πλευρά και 14 στην άλλη)). Είχαν γίνει και άλλα
βοηθητικά κτήρια όπως φαίνεται και στο βίντεο εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=2INmfyeGBHs
ενώ είχαν χτιστεί και σπιτάκια/ παράγκες δίπλα στα αρχικά κτήρια.
[56ο] Στην περιοχή Αμπελοκήπων πόσα χρόνια μένατε;
Έμενα από την ημέρα που γεννήθηκα, το 1955, μέχρι που φύγαμε, γύρω στο 1970.
Πριν το 1970 σίγουρα. Μάλλον το 1969. [Σύμφωνα με τη συνέντευξη του Θέμη
Κουκουμπέτσου στη σελίδα 28, στις 3 Μαΐου 1969 είχαν ήδη κατεδαφιστεί οι
παράγκες του αρχικού συνοικισμού Κουντουριώτη (12 κτήρια)]
[56ο
] Τι θυμόσαστε από τον συνοικισμό; Πώς ήταν; Είχε πολυκατοικίες γύρω από
αυτόν;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Θυμάμαι την ταβέρνα του Βάλλα, εκεί που έγινε μετά η
"Αρζεντίνα". Θυμάμαι όταν γκρέμισαν το κτήριο κοντά στο 1961-1962. Θυμάμαι και
το σκάψιμο που είχαν κάνει και τα προστατευτικά που είχαν βάλει. Φώναζαν και οι

γονείς μας να προσέχουμε για να μην πέσουμε μέσα γιατί είχαν σκάψει βαθιά για
να σηκωθεί η "Αρζεντίνα" και η πολυκατοικία. Ήμασταν γείτονες και με τον
Βγενόπουλο που έμενε στην πολυκατοικία αυτή. Στο ρετιρέ έμενε ο παππούς του, ο
Ανδρέας Βγενόπουλος, από τον οποίον πήρε και το όνομά του. Τον πατέρα του
Βγενόπουλου τον έλεγαν Δημήτρη. Μάλιστα, είχε ο πατέρας μου αρκετές
φωτογραφίες και με τον παππού του και με τον πατέρα του από βραβεύσεις που
είχαν γίνει στην "Άμυνα" και μέσω ενός πολύ καλού φίλου, του Σακέλη, ο οποίος
ήταν διευθύνων σύμβουλος στην Blue Star... Εξαιρετική οικογένεια. Ήταν παιδί που
έμενε έξω από τον συνοικισμό αλλά ήταν κοντά στην Άμυνα, ερχόντουσαν με τα
παιδιά. Είχαν επαφές πολλές με την "Άμυνα" και μάλιστα ο Μιχάλης Σακέλης έπαιξε
και τερματοφύλακας στην "Άμυνα". Ανέβηκε πολύ ψηλά στην ιεραρχία της
Ναυτιλίας. Ένας εξαιρετικός άνθρωπος, ταπεινός, ωραίος, φοβερό παιδί. Του είχα
πάει τις φωτογραφίες και τις στείλαμε του Ανδρέα, θεός σχωρεσ’ τον. Είχαμε πει να
συναντηθούμε αλλά δυστυχώς "έφυγε" και αυτός και δεν πραγματοποιήσαμε το
ραντεβού. Τις φωτογραφίες τις είχε πάρει. Ο πατέρας του ήταν σε πάρα πολλές.
Έχω κρατήσει ελάχιστες, θα ψάξω να τις βρω, αλλά τις περισσότερες τις είχα δώσει.
Του τις είχα στείλει σε φακελάκι με μια καρτούλα. Ο πατέρας μου τους ήξερε όλους
γιατί είχαμε το μπαρ στη λεωφόρο, μέσα στο γήπεδο του Παναθηναϊκού. Θα σας
δείξω και κάτι πολύ χαρακτηριστικό που φυλάω από τότε.

Εικόνα 4: Ατομικό Βιβλιάριο Υγείας του κ. Πέτρου Μαρκόπουλου
Ήμασταν στους επισήμους. Εγώ κοιμόμουν μέσα στη λεωφόρο. Αυτή ήταν η ζωή
μου. Διεύθυνση καταστήματος: Γήπεδο ΠΑΟ, λεωφόρος Αλεξάνδρας 160.

Διεύθυνση κατοικίας: Συνοικισμός Κουντουριώτη 57. Πέτρος Μαρκόπουλος:
σερβιτόρος κλπ. Επειδή βοηθούσα εκεί, βγάλαμε βιβλιάρια υποχρεωτικά μόλις
έγινε η δικτατορία μιας και έρχονταν ο Παπαδόπουλος, ο Πατακός, ο Μακαρέζος, η
Δέσποινα κλπ και τους πήγαινα τους καφέδες. Η λεωφόρος ήταν κυριολεκτικά το
σπίτι μου. Το "βιβλιάριο" αυτό με συγκινεί όταν το βλέπω.
[56ο
] Παρακολουθούσατε όλα τα αθλήματα;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, βέβαια. Παρακολουθούσα ξιφασκία. Παλιά η ξιφασκία
ήταν εκεί που είναι το σκεπαστό στη θύρα 3, ακριβώς από κάτω. Εκεί που έμενε ο
Θανάσης ο Νίκαινας, επιστάτης, φροντιστής της ομάδας του Παναθηναϊκού για
πάρα πολλά χρόνια [1925 ως το 1965], ακριβώς δίπλα ήταν η ξιφασκία και πιο κάτω
η πυγμαχία στη θύρα 5. Θυμάμαι στην ξιφασκία τον Βγενόπουλο να κάνει
προπόνηση και τον Ξενοφώντα Χατζησαράντο να του λέει "απλή κρούση, νύξη,
προβολή".
[56ο] Σε ποια περιοχή πήγατε και πού μένετε τώρα;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Στον Νέο Κόσμο μεταφερθήκαμε. Εδώ που ήμαστε ακόμα
και σήμερα. Η μητέρα μου μένει στο σπίτι. Εμείς παντρευτήκαμε και μένουμε σε
δικό μας σπίτι, εδώ κοντά προς τη Νέα Σμύρνη, τόσο ο αδελφός μου όσο και εγώ. Η
μητέρα μου συνεχίζει να μένει εδώ, στην οδό Σαρκουδίνου 22. Τα διαμερίσματα
δόθηκαν με κληρώσεις τότε. Θυμάμαι το 1968, 1969; όταν μάθαμε ότι φεύγουμε,
ερχόμασταν κάθε μέρα με άλλα παιδιά από τον συνοικισμό, με τα ποδήλατα, για να
δούμε την περιοχή. Κατεβαίναμε από την Αμερικάνικη Πρεσβεία, το Χίλτον, το
στάδιο και ερχόμασταν μέχρι εδώ. Κάναμε στροφές με τα ποδήλατά μας και
βλέπαμε την περιοχή. Μας φαινόταν περίεργο που θα φεύγαμε.
[56ο
] Θέλατε να αλλάξετε γειτονιά;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Ούτε για αστείο. Μακάρι να γύριζα τώρα εκεί. Σε όλους
μας ίσχυε αυτό, έτσι.

[56ο
] Η αλλαγή πώς σας φάνηκε;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Αφήστε τα. Δεν το έχω ξεπεράσει ακόμα. Ακόμα και τώρα
μου λείπει η περιοχή που μεγάλωσα. Αυτόν εδώ τον χώρο που είμαστε τον αγαπάω.
Είναι το μαγαζί, είναι από τον παππού μου έτσι. Το πρώτο φυλλαδόρικο το είχε ο
παππούς μου στη Δημητσάνας. Ό,τι υπάρχει εδώ, εκτός από τον πατέρα μου που
έζησε εδώ μέσα και που έφυγε νωρίς, πολύ νέος, στα 54 χρόνια με οξύ έμφραγμα
του μυοκαρδίου, τα πάντα μου θυμίζουν την οικογένειά μου. Είναι νοσταλγία, είναι
αναμνήσεις που δεν μπορούν να φύγουν από μέσα σου. Ούτε για αστείο. Αυτό δεν
το άλλαζα με τίποτα, με όλα τα καλά του κόσμου. Μπορεί να μετάνιωσα για μερικές
κινήσεις που δεν έκανα και που θα μπορούσα. Να κάνω δηλαδή μια μεγάλη
αρτοποιία, ζαχαροπλαστική, να ανοιχτώ λίγο, να ξεφύγω από το τετριμμένο. Γι΄
αυτό μετανιώνω. Μπορούσα να είμαι πολύ πιο καλά, αλλά δεν βαριέσαι. Δεν έγινε,
δεν έγινε. Το τιμήσαμε και ο αδελφός μου και εγώ τρομερά το όνομα του μαγαζιού.
Μπορεί να ήμασταν μικρό μαγαζί αλλά ήμασταν πασίγνωστο σε όλη την Αθήνα με
εκλεκτή πελατεία.
[56ο] Πού πρωτολειτούργησε το μαγαζί αυτό και πότε;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Το μαγαζί πρωτολειτούργησε το 1923 σε ένα υπόγειο στην
οδό Δημητσάνας. Την περίοδο εκείνη μου έλεγε η θεία μου ότι όλη η λεωφόρος
Αλεξάνδρας είχε πολλά μαρμαράδικα. Βιοτεχνίες με μάρμαρα που βρίσκονταν
χαμηλά προς την οδό Πατησίων. Το μαγαζί έμεινε εκεί μέχρι λίγο πριν το 1940,
οπότε μεταφέρθηκε στην οδό Πατησίων 267, λίγο πριν τον Άγιο Λουκά και κοντά
στη φοιτητική εστία. Από το 1937 στο μαγαζί δούλευε και ο πατέρας μου, γι' αυτό
και εμείς λέμε ότι λειτουργούμε από το 1937, μιας και δεν είχαμε "προλάβει" τον
παππού μας. Στην περιοχή του Νέου Κόσμου ήρθαμε μεταξύ 1969-1970.
[56ο] Εδώ δεν ήσασταν τελείως άγνωστοι. Ήρθαν και άλλοι από τον συνοικισμό και
επομένως δεν θα ήταν τόσο δύσκολη η προσαρμογή σε μια άλλη περιοχή.
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Εδώ ήρθαμε αρκετοί συνοικισμοί. Ήρθαμε από τους
Αμπελόκηπους ο Κουντουριώτης, ήρθε η Καλλιθέα, ήρθαν από Ταύρο, από
Δραπετσώνα κλπ και φυσικά ήταν και οι ντόπιοι, οι Δουργουτιώτες. Εδώ είναι η
περιοχή του Δουργουτίου. Εκεί που είναι το Intercontinental ήταν όλη η

παραγκούπολη και ο "σκληρός" πληθυσμός του Δουργουτίου. Εμάς ήταν "απαλός"
ο συνοικισμός. Εδώ είχε πολύ παρανομία. Ο συνοικισμός ο δικός μας, θα μπορούσα
να πω ότι ήταν ο εκλεκτός εκ των συνοικισμών και γι΄ αυτό δεν ασχολήθηκε ποτέ
κανείς μαζί του. Δηλαδή, έγινε τραγούδι η Δραπετσώνα, "σκληρός" συνοικισμός με
έντονη παραβατικότητα. Έντονη. Καισαριανή. Εδώ, στο Δουργούτι, δεν έμπαινες με
τίποτα, όπως μας είπαν παλιοί κάτοικοι της περιοχής. Εδώ, λοιπόν, υπήρχαν πολλοί
από τους Αμπελόκηπους αλλά και από άλλους συνοικισμούς της Αττικής.
[56ο] Τις παράγκες τις κατεδαφίσατε εσείς;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Έμεινε πολλά χρόνια πίσω ο αδελφός του πατέρα μου.
Ο Χρήστος ο Μαρκόπουλος, ο λεγόμενος "πεινάλας" γιατί του άρεσε το φαγητό και
έτρωγε πολύ. Πεινάλας ήταν το παρατσούκλι του. Ήταν από τους πιο γραφικούς και
τους πιο γνωστούς ανθρώπους στους Αμπελοκήπους. Ήταν θηρίο. Ήταν και
παλαιστής. Πάλευε με τον Καρπόζηλο και με άλλους. Μια φορά τον είχαν βάψει
μαύρο και τον πήγαν στο Κορωπί για να τον παρουσιάσουν για νέγρο παλαιστή από
την Αφρική, αλλά "ξέβαψε"! Έγινε χαμός. Δεν τον ένοιαζε όμως. Αυτός την
μακαρονάδα του να έτρωγε μετά και δεν τον ένοιαζε τίποτα.
[56ο] Επομένως, δεν κατεδαφίστηκαν όλα τα σπίτια μαζί;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι όλα μαζί. Εμείς φύγαμε σταδιακά. Άλλοι ήρθαν μετά
από δύο μήνες, άλλοι μετά από τρεις. Θυμάμαι που ανεβαίναμε πάνω και βλέπαμε
ότι ξηλωνόντουσαν οι παράγκες σιγά σιγά. Ό,τι ξύλινο χρήσιμο υπήρχε το έβγαζαν,
τα παράθυρα, ό,τι μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ξανά κάπου αλλού. Δηλαδή
γινόταν σταδιακή διάλυση των σπιτιών. Ήρθε κάποια στιγμή που έμπαινα μέσα και
έσκαγα, στενοχωριόμουν που το έβλεπα έτσι, χωρίς την πόρτα, την κάσα που είχε
με το παραθυράκι... Μέχρι που έφυγαν όλοι και μετά, ό,τι έμεινε, ο Δήμος ή κάποια
άλλη υπηρεσία το ισοπέδωσε. Πρέπει να ήταν το 1969.
[56ο] Η περιοχή που μένατε πώς ήταν; Μπορείτε να μας πείτε κάποια πράγματα για
την περιοχή; Εσείς γεννηθήκατε στο "'Έλενα";
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Εγώ γεννήθηκα στο Πολιτικό Νοσοκομείο στην
Ακαδημίας. Εκεί γεννήθηκε και ο αδελφός μου και όχι στο Έλενας. Δεν ξέρω για

ποιον λόγο. Το Πολιτικό Νοσοκομείο είναι εκεί που βρίσκεται μια βιβλιοθήκη τώρα
του Δήμου Αθηναίων. Όπως ανεβαίνεις την Ακαδημίας, στο αριστερό σου χέρι που
έχει ένα άνοιγμα. Θυμάμαι που είχε τότε μια μεγάλη πράσινη πόρτα απ' έξω και ένα
περίπτερο στα αριστερά. Το θυμάμαι γιατί είχα πάει όταν γεννήθηκε ο αδελφός
μου. Έτσι το θυμάμαι. Εκεί ήταν νοσοκομείο. Για ποιον λόγο λεγόταν "Πολιτικό" και
γιατί γεννηθήκαμε εκεί και όχι στο "Έλενας" που ήταν δίπλα στον συνοικισμό δεν το
γνωρίζω.
[Πρόκειται για το Δημοτικό Νοσοκομείο των Αθηνών "Ελπίς", στο βορειοανατολικό
άκρο της πόλης. Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε το 1836 και το κεντρικό τμήμα της
οικοδομής ολοκληρώθηκε το 1842. Οι δύο εκατέρωθεν πτέρυγες συμπληρώθηκαν
το 1858. Ήταν το πρώτο νοσοκομείο της πρωτεύουσας (ευρύτερα γνωστό ως
"Πολιτικό", σε αντιδιαστολή με το Στρατιωτικό της περιοχής Μακρυγιάννη) και
παρέμεινε σε λειτουργία επί ενάμιση περίπου αιώνα, στη διάρκεια του οποίου
έγιναν και ορισμένες επιπλέον προσθήκες. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο
περιβάλλων μαντρότοιχος και οι προσθήκες κατεδαφίστηκαν και το κτήριο,
ανακαινισμένο και με τις απαραίτητες μετατροπές (επάνω σε σχέδια του
αρχιτέκτονα Κίμωνα Λάσκαρη), στεγάζει το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου
Εικόνα 5: Πρώην Πολιτικό Νοσοκομείο Αθηνών. Τώρα Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων και Θεατρικό
Μουσείο
Αθηναίων και στον ισόγειο χώρο του το Θεατρικό Μουσείο. Πηγή:
http://www.eie.gr/archaeologia/gr/arxeio_more.aspx?id=83]

[56ο] Στο σπίτι που μένατε πώς ήταν τα πράγματα;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Δύσκολα αλλά... φανταστικά. Δεν το συζητάμε. Είχε ένα
δωματιάκι. Μπαίνοντας μέσα ήταν η κουζίνα. Ήμασταν από τους τυχερούς γιατί
είχε και τουαλέτα μέσα. Πιθανόν εκεί κάποτε να ήταν ξεσκέπαστο από πάνω,
δηλαδή σαν αυλίτσα, και να το έφτιαξε ο παππούς μου. Να ήταν δηλαδή όπως ήταν
το διπλανό μας της Βηθλεέμ και του κυρ Μήτσου. Εκείνοι το είχαν αφήσει ανοικτό
και είχαν ένα δωματιάκι. Αλλά δεν θυμάμαι να είχαν παιδιά αυτοί... Πάντως
ήμασταν τυχεροί που είχαμε τουαλέτα στο σπίτι. Τα περισσότερα του συνοικισμού
δεν είχαν. Έπρεπε να πηγαίνουν κάτω στο 10ο
Γυμνάσιο όπου υπήρχε κοινή
τουαλέτα.
[56ο] Οι δημόσιες τουαλέτες δίπλα στο 10ο
Γυμνάσιο μετατράπηκαν αργότερα σε
γραφεία της "Άμυνας"; Το ρωτάω γιατί μας το ανέφερε μια κυρία που μένει στη
Στέγη Πατρίδος, κοντά στον Λυκαβηττό σε μονοκατοικία, αλλά δεν καταφέραμε να
το διασταυρώσουμε.
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Τα γραφεία της "Άμυνας" ήταν δίπλα από το σπίτι του
Πολύδωρα. Οι τουαλέτες ήταν δεξιά από τα γραφεία της "Άμυνας". Είμαι 99%
σίγουρος αλλά να μιλήσουμε και με τον Νίκο Κωσταντινίδη, τον τελευταίο πρόεδρο
της ομάδας για να μην υπάρχει εκκρεμότητα...[Τηλέφωνο επιβεβαίωσης των
προηγουμένων.]
Ναι, τα γραφεία της "Άμυνας" ήταν δίπλα στην παράγκα του Πολύδωρα, κολλητά,
σε ένα μικρό παραγκάκι δίπλα στου Μαραβελάκη το σπίτι. Εκεί συνεδρίαζαν. Εκεί
πήγαινα και φώναζα στον πατέρα μου: "Μπαμπά, είναι έτοιμο το φαί". "Πήγαινε
και έρχομαι", μου έλεγε. Εκεί ήταν τα πρώτα γραφεία, μέσα στον συνοικισμό. Πριν,
ήταν σε μια παράγκα στην Κόνιαρη. Εκεί θα πρέπει να ήταν όταν
πρωτοδημιούργηκε η "Άμυνα", το 1923; [επίσημα το 1925] Ήταν παράγκα μέσα
στον συνοικισμό. Πάνω βέβαια από την Κόνιαρη αλλά μέσα στον συνοικισμό, στην
ευρύτερη περιοχή. Εκτός των δικών μας αλλά γύρω από εκεί [Συνοικισμός
Κουντουριώτη ήταν τα 12 κτήρια 28 κατοικιών το καθένα μαζί με κάποια άλλα
βοηθητικά κτήρια που είχαν γίνει (υφαντήριο, σχολείο, τουαλέτες κλπ). Ως
Κουντουριώτικα ονομάστηκε η ευρύτερη περιοχή που περιελάμβανε και τα
σπιτάκια γύρω από τον συνοικισμό Κουντουριώτη]. Το θυμάμαι γιατί πήγαινα και

μάζευα τα ρούχα αυτών που έπαιζαν, τα παπούτσια... Από εκεί ξεκινούσαμε για να
πάμε στα Σπάτα, στο Κορωπί... Θυμάμαι που μπαίναμε παιδάκια σε ένα φορτηγό
που έκανε μεταφορές και χωνόμασταν μέσα για να πάμε μαζί τους. Όταν
γκρεμίστηκε αυτή η παράγκα, τότε τα γραφεία πήγαν δίπλα από την παράγκα του
Πολύδωρα. Μια προέκταση του σπιτιού του Πολύδωρα ήταν ουσιαστικά. Μετά από
το παραγκάκι δίπλα από την παράγκα του Πολύδωρα, τα γραφεία της "Άμυνας"
ανέβηκαν ξανά στην Κόνιαρη σε μια παράγκα που δεν είχε γκρεμιστεί ακόμα. Λόγω
διεκδίκησης από κάποιον ―το ιδιοκτησιακό καθεστώς είναι μπλεγμένο για την
περιοχή εκεί, ακόμα κάποιοι διεκδικούν χώρους― έπρεπε τα γραφεία της ομάδας
να φύγουν από εκεί. Το ζήτησε αυτός που ισχυριζόταν ότι του ανήκει ο χώρος.
Έλεγε ότι δεν ήθελε να είναι τα γραφεία της "Άμυνας" εκεί. Κάποια στιγμή, με
φασαρίες και τσακωμούς, έφυγε από εκεί η "Άμυνα" και μεταφέρθηκε σε ένα
ημιυπόγειο στη Λουκάρεως. Στη συνέχεια, σε ένα ισόγειο ενός παλιού παράγοντα
της "Άμυνας", του Κομιντόρου, όπως λεγόταν και φυλούσαν τα ρούχα των αγώνων.
Μετά πήγε στην Ανθούσα, διαλύθηκε η ομάδα. Νομίζω ότι θα μπορούσαμε να
πούμε ότι τα τελευταία γραφεία της ομάδας, με επιγραφή "Άμυνα Αμπελοκήπων",
ήταν στο ημιυπόγειο της Λουκάρεως. Εκεί υπήρχε ένα γραφειάκι για να συνεδριάζει
το συμβούλιο της ομάδας.
[56ο] Να μιλήσουμε λίγο για τις συνθήκες που επικρατούσαν στον συνοικισμό. Τον
χειμώνα στην παράγκα είχε κρύο;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Φυσικά. Δεν υπήρχε τίποτα μέσα. Ο μεγαλύτερος θάνατος
ήταν το μπάνιο.
[56ο] Είχατε μπάνιο στην παράγκα σας;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι βέβαια. Στην σκάφη κάναμε μπάνιο. Το τι γέλιο
ρίχναμε… Κάθε Σάββατο κάναμε μπάνιο. Μόνο Σάββατο. Καμιά άλλη μέρα. Όποιος
πει κάτι διαφορετικό είναι παραμυθατζής. Το μπάνιο ήταν ο χειρότερος εχθρός για
όλα τα παιδιά. Γιατί; Γιατί ξεπάγιαζες. Το νερό ήταν μείξη. Ήταν μια γκαζιέρα που
είχε η μάνα μου, έβαζε μια κατσαρόλα πάνω και τη ζέσταινε. Μια άλλη κατσαρόλα
είχε κρύο. Έπεφτε ζεστό με κρύο και ή έκαιγε πολύ ή ήταν πολύ κρύο και
τιναζόσουν. Έριχνες νερά παντού μέσα στην παράγκα και έτρωγες ξύλο. Πολύ ξύλο

από τη μάνα μου είχα φάει στο μπάνιο. Της τα έκανα όλα μαντάρα. Ήμουν μεγάλο
παιδί και με έπλενε. Πώς να πλυθείς; Δεν ήταν εύκολο. Πώς να χωρέσεις σε μια
σκάφη όταν είσαι 6-7 ετών; Το μπάνιο γίνονταν μέσα στο σπίτι, μου έτριβε την
πλάτη. Γινόσουν χάλια από τα χώματα όλη την εβδομάδα. Κατά τη διάρκεια της
εβδομάδας με ένα πανάκι και λίγο νερό καθαριζόμασταν λίγο, αλλά έπρεπε να
τρίψουμε και το δέρμα μας που το κάναμε στο μπάνιο του Σαββάτου. Τώρα βλέπω
τον εγγονό μου να πλένεται 80 φορές την ημέρα, που λέει ο λόγος. Δεκάδες
σαμπουάν, άλλο για το μαλλί, άλλο για το σώμα...Τότε, εμείς, προσπαθούσαμε να
παλέψουμε την καθημερινότητα με ένα πανάκι που τρίβαμε μέρη του σώματός μας,
πλέναμε το πρόσωπό μας όταν πηγαίναμε σχολείο. Το μπάνιο μας ήταν Σάββατο.
Ούτε για αστείο άλλη μέρα.
[56ο] Για θέρμανση τι είχατε;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Εμείς δεν είχαμε ποτέ μαγκάλι γιατί ο πατέρας μου το
φοβόταν λόγω του αδελφού μου και εμένα. Εγώ θυμάμαι σε όλον τον συνοικισμό
μια απόλαυση. Να γυρνάω με το ποδήλατο τον χειμώνα στον συνοικισμό όπου
έχουν βγάλει τα μαγκαλάκια έξω από τις παράγκες για να τα ανάψουν. Εμείς είχαμε
μια γκαζιέρα. Έβαζε νερό από πάνω η μάνα μου και έβγαινε καπνός για να ζεστάνει
το σπίτι. Δεν είχαμε τίποτα άλλο. Φυσικά, και το ντύσιμο. Φορούσαμε ρούχα για να
μην κρυώνουμε.
[56ο] Είχατε νερό στο σπίτι;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Κανένας στον συνοικισμό δεν είχε παροχή νερού. Το
νερό το είχε η νερουλού. Ήταν η κυρία Μαριγώ, η πρώτη νερουλού. Αυτή έκανε
διανομή νερού, πιστεύω από όταν ήρθε από την Τουρκία. Μια εκπληκτική γυναίκα.
Ζει ακόμα η κόρη της εδώ κοντά. Πρέπει να είναι γύρω στα 90, με κινητικά
προβλήματα, και έχασε πριν λίγο καιρό, 6-7 μήνες, τον γιο της Γιάννη Μπούμπα.
Πέθανε και η Ελισσώ, η άλλη της η κόρη. Μόνο η κόρη της η Ζηνοβία ζει ακόμα. Η
κυρά Μαριγώ, λοιπόν, τι έκανε. Υπήρχαν βρύσες κατά τόπους, στον συνοικισμό. Με
τη βρύση που ήταν ανάμεσα στο στενό μου και στο στενό του Θέμη, στο κάθετο
που πήγαινε για το Δημοτικό, εξυπηρετούνταν κάποιες από τις κατοικίες. Έπαιρνε 1
η 2 δεκάρες τον ντενεκέ που κουβαλούσε. Μια δεκάρα γι' αυτήν και μια στην κυρία

Ολυμπία, η οποία ήταν υπεύθυνη των οικονομικών. Ήταν αυτή που κατέγραφε με
ρολόι τι νερό χρησιμοποιούσε το κάθε σπίτι. Η κυρία Ολυμπία δεν κουβαλούσε
ποτέ, ήταν "κυριλέ". Άνοιγε και έκλεινε το νερό και κατέγραφε την κατανάλωση. Η
κυρά Μαριγώ ήταν αυτή που κουβαλούσε το νερό στις παράγκες. Έπαιρνε, για
παράδειγμα, τους δύο ντενεκέδες που της δίναμε, τους γέμιζε νερό και τους
επέστρεφε. Με το νερό από τους ντενεκέδες γίνονταν η λάτρα του σπιτιού, το
πλύσιμο κλπ.
[56ο] Ηλεκτρικό στο σπίτι είχατε;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, ηλεκτρικό είχαμε. Τουλάχιστον όσο θυμάμαι εγώ την
ζωή μου, είχαμε.
[56ο] Είχατε ψυγείο στο σπίτι;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι είχαμε. Ξύλινο με πάγο.
[56ο] Ραδιόφωνο; Τηλεόραση;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Τηλεόραση δεν είχαμε. Είχαμε, όμως, ραδιόφωνο.
[56ο] Εσείς είχατε αυλή στο σπίτι;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Βγαίναμε απευθείας στον δρόμο.
[56ο] Τηλέφωνα υπήρχαν;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Μόνο στον μπακάλη. Ένα, δύο στα μπακάλικα. Ο
Στέλιος Αντωνιάδης, ο μπακάλης, που ήταν δίπλα στο σιδεράδικο των
Ματινόπουλων. Εκεί υπήρχε ένα τηλέφωνο. Όποιον πετύχαινε πιτσιρικά να περνά
του έλεγε: "Πετάξου μέχρι π.χ. την κυρά Μαρίτσα και πες της ότι την ζητούν στο
τηλέφωνο". Τρέχοντας ο πιτσιρικάς πήγαινε να φωνάξει. Δεν είχε "δεν πάω". Σε ένα
λεπτό θα το έκανε. Άλλαζε την κατεύθυνση που πήγαινε, με τα πόδια ή με το
ποδήλατο, και τρέχοντας πήγαινε για να ειδοποιήσει. "Κυρά Μαρίτσα γρήγορα,
τηλέφωνο, μου είπε ο Στέλιος ο μπακάλης". Αυτό ήταν. Πήγαινε γρήγορα η κυρά
Μαρίτσα στο τηλέφωνο.

[56ο] Υπήρχαν πολλά μπακάλικα στον συνοικισμό;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ήταν του Στέλιου Αντωνιάδη, του αδελφού του Φίλιππου
Αντωνιάδη, που ήταν προς την κάτω πλευρά του συνοικισμού, και στην άλλη άκρη
του συνοικισμού ήταν ο κυρ Ανέστος, απέναντι από το κουρείο του Μακαρόνα. Έξω
από τον αρχικό συνοικισμό, στην Κόνιαρη, ήταν ο Πασχαλίδης...
[56ο] Οι άνθρωποι του συνοικισμού κάθονταν έξω από τα σπίτια τους;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, βέβαια για να συζητούν και μεταξύ τους. Περνούσαμε
και εμείς με τα ποδήλατα τρέχοντας και μας έβριζαν στα τούρκικα. Δεν
καταλαβαίναμε, αλλά όλες οι γιαγιάδες μάς έλεγαν τις βρισιές στα τούρκικα.
Γινόταν χαμός γιατί περνούσαμε 4-5 ποδήλατα γρήγορα ανάμεσά τους και αυτές
άρχιζαν να λένε διάφορα στα τούρκικα. Όλες οι γιαγιάδες μιλούσαν τούρκικα. Δεν
καταλαβαίναμε τι έλεγαν αλλά τις "σταμπάραμε" και το βράδυ τους "μεταφέραμε"
τα τσούλια. Μερικές ήταν κάργιες. Μας πετούσαν και νερά. Έτσι, εμείς, το βράδυ τις
περιποιούμασταν με τα τσούλια που τους αλλάζαμε θέσεις και τα έψαχναν την
άλλη μέρα το πρωί. Το πρωί, βέβαια, μας έβριζαν πάλι γιατί καταλάβαιναν ότι τους
τα είχαμε πάρει εμείς. Την επόμενη μέρα τους τα τοποθετούσαμε πάλι. Αυτές ήταν
κάποιες από τις διαολιές μας μέσα σε ανθρώπινα πλαίσια.
[56ο] Πού πήγατε σχολείο;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Πήγα στο 16ο
Δημοτικό σχολείο και ακολούθως στο 10ο
Γυμνάσιο.
[56ο] Τι θυμόσαστε από το σχολείο; Πώς ήταν τότε τα πράγματα;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ήμασταν όλοι με τις ποδίτσες μας και τα άσπρα γιακαδάκια
μας. Όλοι ήμασταν ομοιόμορφοι. Ο άσπρος γιακάς φρόντιζαν οι γονείς μας να είναι
καθαρός. Δεν υπάρχει καμιά σχέση με αυτά που βλέπω και ακούω πως γίνονται στα
σχολεία. Δεν ξέρω αν ήταν λίγο φόβος, λίγο σεβασμός... Οι γονείς μας μάς έλεγαν
να προσέχουμε, να υπακούμε τους δασκάλους μας. Τελείως διαφορετικά από αυτά
που βλέπω τώρα. Είναι κοντά εδώ και ένα Δημοτικό σχολείο και βλέπω τους
μαθητές. Όχι, καμία σχέση το τότε με το τώρα. Υπήρχε σεβασμός τότε, βάλτε και
παύλα φόβος. Ας πούμε. Παίζαμε στη γωνία στο γήπεδο του Παναθηναϊκού και

πέρναγε ένας δάσκαλος και κρυβόμασταν όλοι. Να μην μας δει να παίζουμε. Ή,
άλλες φορές, αν τον βλέπαμε, τρέχαμε όλοι και τον χαιρετούσαμε με υπόκλιση.
Θυμάμαι μια κυρία Μπόμπαλη στη Β' Δημοτικού την οποία φοβόμασταν... Εμένα,
πάντως, μου άρεσε τρομερά εκείνη η εποχή.
[56ο] Τι θυμόσαστε περισσότερο από το σχολείο;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Θα έλεγα ότι ήμασταν αγαπημένοι στο σχολείο. Βέβαια,
υπήρχαν οι τσακωμοί και τέτοια, για το ποδόσφαιρο. Χωριζόμασταν, παίζαμε μέσα
στην αυλίτσα του σχολείου. Με ένα καπάκι μπορούσαμε να παίζουμε ώρες. Να το
κλωτσάμε κάτω. Χωριζόμασταν έξι-έξι. Στο 16ο
παίζαμε έτσι. Μερικές φορές
παίζαμε και με ένα μπαλάκι στρογγυλό που παίρναμε από τις πορτοκαλάδες που
είχε στο γήπεδο. Πίναμε το περιεχόμενο και χρησιμοποιούσαμε το πλαστικό που
είχε μέσα το αναψυκτικό για μπάλα ποδοσφαίρου. Υπήρχε μια εταιρεία που τα
προμήθευε. Ήταν στρογγυλό πλαστικό το μπουκάλι. Μια χαρά για μπάλα
ποδοσφαίρου. Οι δάσκαλοι φώναζαν να μην έχουμε μπάλες και σπάσουμε τα
τζάμια των αιθουσών και εμείς χρησιμοποιούσαμε καπάκια και τα στρογγυλά
πλαστικά από τα μπουκάλια πορτοκαλάδας. Αυτά που συζητούν τώρα για
μπούλινγκ εγώ δεν τα θυμάμαι τότε. Αν ήταν π.χ. κάποιος χοντρός και τόλμαγε
κάποιος να τον κοροϊδέψει οι άλλοι τον υπερασπιζόντουσαν. Υπήρχε στήριξη στον
αδύναμο.
[56ο] Μέσα στην τάξη ήσασταν αρκετά παιδιά;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, ήταν αρκετά. Πρέπει να ήταν τουλάχιστον 25 παιδιά.
25 με 30.
[56ο] Σας άρεσε, δηλαδή, το προαύλιο του σχολείου. Μπορούσατε να παίξετε
αρκετά.
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, μας άρεσε. Εδώ στην Τσόχα παίζαμε κάθε μέρα στο
χώμα ή πηγαίναμε εκεί που είναι τώρα η Αμερικάνικη Πρεσβεία που είχε πέντε έξι
γηπεδάκια και ήταν χώμα κάτω και γινόμασταν μέσα στο αίμα από τα χτυπήματα
στον αγώνα. Στο προαύλιο του σχολείου είχε το τσιμεντάκι, ήταν ευθεία, ίσωμα,
χωρίς λακκούβες. Μας βόλευε πολύ καλύτερα.

[56ο] Παίζατε και στην Αμερικάνικη Πρεσβεία τότε. Δεν είχατε προβλήματα;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι, καθόλου. Εμείς παίζαμε μπάλα στο τσίρκο, έτσι
λέγαμε. Από την πίσω πλευρά της Πρεσβείας, προς τον Λυκαβηττό, έρχονταν συχνά
τσίρκο με ελέφαντες, άγρια ζώα κλπ. Όταν έφευγε το τσίρκο, εμείς παίζαμε μπάλα
σε αυτόν τον χώρο. Ήταν ένας απέραντος χώρος με 5-6 γήπεδα… Μπαίναμε μέχρι
μέσα στην Αμερικάνικη Πρεσβεία και παίρναμε την μπάλα που μας είχε πέσει.
Μιλάμε για τη δεκαετία του '60. Δεν μας ενοχλούσε κανένας. Όταν μας έπεφτε η
μπάλα εκεί, πηδάγαμε την μάντρα, πηγαίναμε να την πάρουμε και ξανασυνεχίζαμε.
[56ο] Τα παιχνίδια σας, πέρα από το ποδόσφαιρο, ποια ήταν;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Το βασικό ήταν ο έρωτας που είχαμε με το χώμα. Όπου
υπήρχε χώμα ήταν ωραίο πράγμα. Χαρά μας ήταν οι καθημερινές μας βόλτες στον
Λυκαβηττό. Όλοι ήμασταν ερωτευμένοι με το χώμα. Η μπάλα ήταν, ασυζητητί, το
καλύτερο παιχνίδι μας. Η μέρα μας είχε οπωσδήποτε ποδόσφαιρο. Σε ημέρες
διακοπών ή όταν είχαμε απόγευμα σχολείο περίμενα να ακούσω τον θόρυβο που
έκανε η μπάλα όταν χτυπούσε στον τοίχο του γηπέδου ή κάποιας παράγκας. Όποιο
παιδί πήγαινε πρώτο και ήταν μόνος του στην αρχή, κλώτσαγε την μπάλα και την
χτύπαγε στον τοίχο του γηπέδου ή κάποιου σπιτιού και ακούγονταν ένα "γκουπ".
Αυτό ήταν. Όλοι γρήγορα ντύσιμο και πάμε να παίξουμε ποδόσφαιρο. Πολλές
φορές και το απογευματάκι, με το αχνό φως του Δήμου, πάλι παίζαμε ποδόσφαιρο.
Μετά είχαμε το κρυφτό, το στάκα μαν μέσα στα στενά στου συνοικισμού που ήταν
απόλαυση. Είχαμε τα βελάκια, όπου σημειώναμε με μια κιμωλία που μπορεί να
έχουμε κρύψει κάτι, σαν κυνήγι θησαυρού. Βάζαμε βελάκια μέχρι να πάει στο
μέρος εκείνο που θα έπρεπε να αρχίσει να ψάχνει και να βρει αυτό που έχουμε
κρύψει. Εντάξει, είχαμε και τις διαολιές μας, εννοείται. Ανακατεύαμε του κόσμου τα
τσούλια που είχαν μπροστά στο σπίτι τους. Παίρναμε κάποιου αυτό που είχε και
σκούπιζε τα πόδια του και το πηγαίναμε σε άλλη παράγκα και του άλλου σε άλλη
κλπ ώστε να τα μπερδέψουμε. Παίρναμε π.χ. του Πολύδωρα και το πηγαίναμε στου
Ματινόπουλου, παίρναμε του Ματινόπουλου και το πηγαίναμε σε ένα άλλο.
Κάποιες φορές σπάζαμε και λάμπες και έπεφτε μαύρο σκοτάδι στον συνοικισμό.
Μέσα στα πλαίσια της παιδικής διαολιάς.

[56ο] Θυμόσαστε δασκάλους/δασκάλες από το σχολείο;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι βέβαια. Στην Α' και στην Β' Δημοτικού είχα την κυρία
Μπόμπαλη. Στην Γ' και στην Δ' τάξη είχα τον Βασιλειάδη, Ε' και ΣΤ' είχα την
Αποστολοπούλου η οποία ήταν και Διευθύντρια. Θεός σχωρέσ’ τους τώρα.
[56ο] Είχε συσσίτια στο σχολείο;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Όταν πήγαινα εγώ δεν υπήρχαν. Δεν θυμάμαι να
είχαμε στη γενιά μας. Ίσα ίσα υπήρχε το "μπαράκι" του σχολείου, το κυλικείο που
μπορούσαμε να αγοράζουμε πράγματα. Μια βιτρινούλα είχε που άνοιγε από πάνω.
[56ο] Είχατε κυλικείο, λοιπόν. Είχατε και επιστάτη στο σχολείο;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ο Δέτσης ήταν με τη μητέρα του. Έμεναν, ως επιστάτες,
μέσα στο σχολείο. Υπήρχε ένας μικρός χώρος με πράσινη πορτούλα όπου έμεναν
μέσα. Ήταν κάτω από τα γραφεία των δασκάλων, κάτω από μια σκάλα. Επιστάτες
ήταν η οικογένεια Δέτση που είχε δύο παιδιά. Ένα αγόρι και ένα κορίτσι.
[56ο] Τι θα μπορούσε να αγοράσει κάποιος από το κυλικείο;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Καραμελίτσες είχε, κουλουράκια είχε. Δεν είχε
συσκευασμένα προϊόντα όπως π.χ. τα κρουασάν που έχουν τώρα. Δεν θυμάμαι αν
έφερνε και κανένα σάμαλι... Δεν είχε μεγάλη ποικιλία, αλλά μπορούσες να
αγοράσεις κάποια πράγματα. Κυρίως κουλουράκια. Το στρογγυλό της
Θεσσαλονίκης και το άλλο το μακρόστενο.
[56ο] Τρώγατε και ξύλο καμιά φορά στο σχολείο;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, ναι. Βέβαια, τρώγαμε ξύλο με βέργα αλλά και με
χαστούκια. Αναλόγως τα κέφια... Αναλόγως και τι διαολιά είχε κάνει ο κάθε
μαθητής. Αυτά στο Δημοτικό. Στο Γυμνάσιο μπορεί να είχε μερικές φάπες, όχι στο
στυλ του Δημοτικού. Θυμάμαι μια φορά στο 10ο
που μίλαγε κάποιος στον εθνικό
ύμνο και τον έδιωξαν για 1-2 ημέρες ή όταν δεν ήμασταν καλά κουρεμένοι. Αυτό το
συνάντησα και στο 6ο
, εδώ στον Νέο Κόσμο όταν μεταφερθήκαμε. Υπήρχε ένας
γυμνασιάρχης, Παπαϊωάννου λεγόταν, του οποίου το ένα χέρι ήταν κομμένο. Αυτός

αν έπιανε μαλλί, έστριβε τη φαβορίτα του μαθητή και τον έστελνε για κούρεμα. Δεν
είχε το ξύλο του Δημοτικού. Όχι. Υπήρχε βέβαια αυστηρότητα, υπήρχε σεβασμός,
υποταγή του μαθητή. Δεν υπήρχε αυτό που ακούς να συμβαίνει σήμερα.
[56ο] Σκανδαλιές δηλαδή μέσα στο σχολείο κάνατε;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ε, βέβαια. Όχι σε δασκάλους. Ό,τι είχε να κάνει με εμάς. Να
ψιλοτσακωθούμε, να τσακωθούμε για το ποδόσφαιρο, να σπρώξει ο ένας τον
άλλον... Παιδικά πράγματα.
[56ο] Όταν λέμε ποδόσφαιρο εννοούμε Άμυνα-Πέρα Κλουμπ, Παναθηναϊκός-
Ολυμπιακός;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι. Εννοούμε τις ομάδες που φτιάχναμε εμείς και παίζαμε
αντίπαλοι. Στα μεταξύ μας παιχνίδια. Έκανα εγώ την ομάδα μου, έκαναν και τα
αδέλφια Κουλαξήδες τη δικιά τους και γινόταν "σκοτωμός". Στα πλαίσια πάντα του
συγκεκριμένου παιχνιδιού. Το ίδιο και όταν παίζαμε χαρτάκια μπορεί να είχαμε
τσακωμούς. Με έκλεψες, όχι ήταν 6 και 6, βγάλτα να τα δω κλπ. Χαρτάκια με
ποδοσφαιριστές, σημαίες, αυτοκίνητα κλπ
[56ο] Όταν τελειώνατε το σχολείο πηγαίνατε σπίτι;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Πηγαίναμε και σπίτι, αλλά πολλές φορές γινόταν πάλι μάχη
με το ποδόσφαιρο, έξω από το σχολείο αυτήν τη φορά. Εκεί που ήταν το
Εμπειρίκειο, το αναμορφωτήριο, στον δρόμο μπροστά, γινόταν μάχη. Παίζαμε Ε' με
ΣΤ' Δημοτικού. Γινόντουσαν μάχες. Οι τσάντες χρησίμευαν ως δοκάρια. Όλες οι
τσάντες ήταν πεταμένες στο χώμα η μια πάνω στην άλλη. Αν η μπάλα πήγαινε ψηλά
και υπήρχε αμφισβήτηση για το γκολ, αυτό ήταν αιτία τσακωμού. Έσπρωχνε ο πιο
ψηλός και γεροδεμένος τον πιο κοντό και γινόταν χαμός. Φυσικά, μετά όλοι μαζί
γυρίζαμε κουρασμένοι και αγαπημένοι στα σπίτια μας.
[56ο] Τα παιδιά στο σχολείο ήταν στην ίδια κατάσταση ή υπήρχαν παιδιά που
ξεχώριζαν;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Η ποδιά τα κάλυπτε όλα. Καταλαβαίναμε, φυσικά, από
μόνοι μας τις διαφορές. Υπήρχαν κάποια πιο δύσκολα παιδιά. Κάποια παιδιά που

πιεζόντουσαν γιατί ήταν ορφανά, δεν είχαν πατέρα ή δεν είχαν δουλειά οι γονείς
τους. Υπήρχαν και άλλοι, όπως ο Επαμεινώντας Τολέρης, που ξεχώριζε. Ο πατέρας
του είχε τότε μια βιοτεχνία επίπλων. Ο Επαμεινώντας ξεχώριζε και ως μαθητής.
Ήταν ένα παιδί, έχω την εντύπωση, μια σκάλα πάνω από όλους μας. Το έβλεπες στη
συμπεριφορά του... Δεν έμενε στον συνοικισμό αλλά έξω από αυτόν. Πηγαίναμε
στο ίδιο σχολείο. Έφτασε πάρα πολύ ψηλά. Νομίζω ότι ήταν στο Υπουργείο
Ενέργειας, Βιομηχανίας; Σπούδασε μεταλλειολόγος. Έμαθα ότι ήταν και σύμβουλος
του Σημίτη σε θέματα μεταλλειολογίας. Έφυγε πριν λίγο καιρό από την ζωή. Είχα
μιλήσει πρόσφατα μαζί του και όταν γύρισα από τη Χίο τον πήρα τηλέφωνο. Μου
είπε ο αδελφός του ότι δυστυχώς έφυγε από την ζωή. Στεναχωρήθηκα πάρα πολύ.
Ήταν ένα παιδί που ξεχώριζε στο σχολείο. Υπήρχαν παιδιά που ξεχώριζαν, ή προς τα
πάνω ή προς τα κάτω, αλλά σε γενικές γραμμές, έχω την εντύπωση ότι η ποδιά
κάλυπτε πολλά θέματα. Και να φόραγα από μέσα ένα σκισμένο παντελονάκι δεν
τρέχει κάτι. Η ποδίτσα ήταν σουλουπωμένη και δεν φαινόταν τίποτα. Το παπούτσι
δεν φαινόταν ποτέ. Από τους 10 οι 8 ήμασταν με σκισμένα παπούτσια. Θα μου
μείνει αξέχαστο. Κάτω από την πατούσα γινόταν μια τρύπα. Βρίσκαμε ένα χαρτόνι
από τα Καρέλια, το Άρωμα, το Σαντέ κλπ το κολλούσαμε με σελοτέιπ και
περνούσαμε καμιά εικοσαριά μέρες ακόμα.
[56ο] Στο σχολείο γίνονταν διακρίσεις ανάμεσα στα παιδιά; Υπήρχαν παιδιά που τα
κορόιδευαν;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όχι, όχι. Εγώ τη λέξη μπούλινγκ την έμαθα τώρα. Εντάξει,
μπορεί να υπήρχε κάποιο μικρό πείραγμα για κάποιο παιδί που ήταν λίγο πιο πίσω
στο μυαλό, πιο παχουλό... από κάποιον μικρό διαβολάκο, αλλά θεωρώ ότι η
πλειοψηφία των μαθητών θα τον "έτρωγε". Δεν υπάρχει περίπτωση να το συνέχιζε.
[56ο] Στον συνοικισμό είχατε άλλους συγγενείς, ξαδέλφια κλπ;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, βέβαια. Ήταν οι δύο αδελφές του πατέρα μου, η
Βικτωρία και η Σοφία, οι οποίες όταν πέθανε ο παππούς μου εμείς μείναμε στο
πατρικό και εκείνες έκαναν μετεγκατάσταση μέσα στον συνοικισμό. Ήταν πάρα
πολύ δύσκολο γιατί όταν έφευγε κάποιος από το σπίτι το γκρέμιζαν. Θυμάμαι πάρα
πολλά γκρεμισμένα σπίτια που τα γκρέμιζαν για να μην μπουν ξένοι και ζητούν και

αυτοί δικαιώματα για τη μετέπειτα μετεγκατάσταση. Δεν ήταν καθόλου εύκολο να
πάρεις άλλο σπίτι. Χρειάζονταν και "μέσο". Πήγαν δίπλα στον Θέμη Κουκουμπέτσο.
Στο πρώτο στενό, λίγο πιο εκεί, έμεινε η θεία μου που παντρεύτηκε. Έκανε και μια
κόρη την Αγγελική η οποία τώρα μένει εδώ, δίπλα μας. Η νονά μου μετά, η αδελφή
του πατέρα μου, αναγκάστηκε να φύγει όταν η αδελφή της παντρεύτηκε, για να μην
είναι μέσα στο ζευγάρι.
[56ο] Επομένως, κάποιος μπορούσε να αγοράσει με κάποιον τρόπο σπίτι στον
συνοικισμό;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ήθελε πάρα πολύ μεγάλη διαδικασία. Δεν ήταν εύκολο.
Θυμάμαι που μου έλεγε η θεία μου το τι τραβήξανε για να πάνε πιο "εκεί".
Προσωπικά θυμάμαι, τουλάχιστον, 4-5 γκρεμισμένα σπίτια μέσα στον συνοικισμό.
Με το που έφευγε μια οικογένεια ερχόταν το Υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών;
δεν ξέρω ποια υπηρεσία ακριβώς, και το γκρέμιζε. Μάζευαν μετά ότι μπορούσε να
χρησιμοποιηθεί και έμενε κενό εκεί. Οπότε ήταν "ζάχαρη" για όσους έμεναν εκεί.
Έβαζαν και τα σκοινιά για να απλώνουν τα ρούχα τους.
[56ο] Ποια ήταν τα τοπόσημα της περιοχής σας;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Το σήμα κατατεθέν ήταν η λεωφόρος και το γήπεδο του
Παναθηναϊκού. Όταν μεγαλώσαμε, πηγαίναμε σινεμά και δίναμε ραντεβού στην
"Αρζεντίνα", στα "Παναθήναια", στη "Γρανάδα", στο "Λουξ", στο "Βερντέν". Βέβαια,
όλη η ζωή μας ήταν τριγύρω από την "Άμυνα". Ο επόμενος αγώνας που παίζουμε,
πώς θα είναι ο αγώνας κλπ. Αυτά ως πιτσιρικάδες, γιατί μετά παίξαμε μπάλα στην
ομάδα. Το όνειρο κάθε πιτσιρικά της γειτονιάς ήταν να παίξει στην ομάδα μας, την
"Άμυνα", να φορέσει τη φανέλα της.
[56ο] Θυμάστε κάποια μεγάλα, σημαντικά κτήρια, νεοκλασικά σπίτια, που υπήρχαν
από τότε στην περιοχή κοντά στα Κουντουριώτικα, εκτός από τα νοσοκομεία;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Φυσικά μιλάμε έξω από τον συνοικισμό. Στη Λουκάρεως,
στη Λάμπρου Τσακώνη, στην Κόνιαρη μπορούσες να βρεις κάποια όμορφα σπίτια. Η
περιοχή μας γενικά ήταν προσφυγική. Απέναντι από το γήπεδο του Παναθηναϊκού

είναι τα προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας, πίσω από τον συνοικισμό του
Κουντουριώτη έγιναν οι πολυκατοικίες της Στέγης Πατρίδος.
[56ο] Ποια εποχή θα προτιμούσατε; Την εποχή εκείνη ή την τωρινή;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Μου λένε ότι είμαι βαθιά νοσταλγικός. Ασυζητητί θα
προτιμούσα την εποχή εκείνη. Από κάθε άποψη. Γενικά δεν μου αρέσει η πατρίδα
μου έτσι όπως έχει γίνει. Δεν γίνεται στο σχολείο να μην υπάρχει ο Καραϊσκάκης, ο
Κολοκοτρώνης... δεν θέλω να μου τα γκρεμίσουν αυτά. Δεν θέλω να φύγουν από τις
μνήμες μου ή να μου λεν ότι είναι ένα ψέμα, ένα παραμύθι. Άσε με να ζω με το
ψέμα, δεν με νοιάζει... που δεν είναι ψέμα. Δεν γίνεται να μου τα αφαιρέσεις όλα
αυτά, να μου τα ξεριζώσεις... ότι δεν έγινε η επανάσταση, ότι... Θέλω να μπω και να
δω την Μπουμπουλίνα, να δω την ιστορία μου.
[56ο] Γίνονται γιορτές στα σχολεία για τις εθνικές επετείους...
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, αλλά βλέπετε και τι γίνεται. Να μην κάνεις παρέλαση,
να μην κάνεις το ένα, να μην κάνεις το άλλο... Τι να πω. Χίλιες φορές την εποχή
εκείνη από κάθε άποψη.
[56ο] Σήμερα πώς σας φαίνεται η περιοχή των Αμπελόκηπων; Τι θα θέλατε να
αλλάξει;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Τώρα δεν μένω εκεί. Σαφώς περνάω από εκεί. Έχω
αρκετούς φίλους και πηγαίνω να τους δω. Προχθές ήμουν πάλι εκεί στο ουζερί του
Καδά. Δεν μπορώ να σας πω πολλά για την περιοχή των Αμπελοκήπων, μιας και δεν
μένω πια εκεί. Θα μπορούσα να σας πω για την περιοχή εδώ, στον Νέο Κόσμο. Η
περιοχή έχει αλλάξει τελείως. Για παράδειγμα, σχεδόν όλες οι οικογένειες που
έμεναν εδώ στις δικές μας πολυκατοικίες έχουν φύγει. Δεν μένει κανείς από τους
φίλους μου εδώ. Έχει αλλάξει όλος ο καταστατικός χάρτης της περιοχής. Έχει έρθει
άλλος κόσμος, όχι μόνο από το εξωτερικό αλλά και από άλλες περιοχές της
Ελλάδας. Βγαίνω έξω και δεν μπορώ να πω δύο καλημέρες. Δεν υπάρχουν
άνθρωποι που να τους γνωρίζεις. Τώρα για τους Αμπελόκηπους… Περνούσα
προχθές από τον Άγιο Δημήτριο, την εκκλησία, εκεί που βαφτίστηκα. Πανόρμου,
Δημητσάνας… Με έπιασε μια νοσταλγία. Δεν ξέρω τι θα μπορούσε να αλλάξει στη

γειτονιά. Έχει τραβήξει και αυτή τον δρόμο της. Βλέπω, για παράδειγμα, την
πολυκατοικία που είχε τον κινηματογράφο "Αρζεντίνα". Όλο ζωή ήταν κάποτε,
κόσμος… Τώρα δείχνει ερειπωμένη, λες και έχει εγκαταλειφθεί. Οι γονείς που είχαν
τα σπίτια έχουν πεθάνει και τα παιδιά έχουν παντρευτεί και μένουν σε άλλες
περιοχές.
[56ο] Επαφές με τους συμμαθητές σας έχετε κρατήσει;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ναι, με όσους ήμουν μαζί από το Δημοτικό, ήμασταν στον
συνοικισμό και ήρθαμε εδώ. Με αρκετούς. Και φροντίζω να τους βρω και να έχω
μια επαφή μαζί τους. Είναι και παιδιά που μένουν σχετικά κοντά. Παντρεύτηκαν και
έφυγαν, π.χ. ένας μένει Ηλιούπολη, ο άλλος πήγε στη Γλυφάδα, ο άλλος στη Βούλα,
ο άλλος στη Νέα Σμύρνη… Για όσους μίλησα τώρα, κατά τη διάρκεια της
συνέντευξης, έχουν φύγει από τον Νέο Κόσμο. Ο Νίκος Κωνσταντινίδης είναι στο
Φάληρο… Εγώ έχω μείνει εδώ, σαν συνδετικός κρίκος, λόγω και του μαγαζιού. Ό,τι
χρειαστούν από εδώ, με παίρνουν τηλέφωνο. "Ρε Πέτρο, μήπως είδες τον Γιώργο…
Πες του να ρίξει ένα τηλέφωνο κλπ".
[56ο] Έχετε κάποια πολύ δυνατή ανάμνηση από το παρελθόν, κάτι που να σας έχει
μείνει πάρα πολύ έντονα στη μνήμη σας;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Τι να πρωτοθυμηθείς… Θυμάμαι μικρός που περνούσα έξω
από τις παράγκες, δηλαδή στα πρώτα μας βήματα με τα μικρά τα ποδηλατάκια, και
άκουγα έναν θόρυβο από κάθε παράγκα… "ντουπ", "ντουπ", "ντουπ". Μου έκανε
εντύπωση. Δεν ήξερα τι ήταν. Εκ των υστέρων έμαθα, και είδα αφού χωνόμουν στις
παράγκες για να δω τους φίλους μου και να τους πάρω να βγούμε να παίξουμε, ότι
ήταν οι γιαγιάδες που έκαναν τα χαλιά. Δεν υπήρχε κανένα σπίτι σχεδόν χωρίς να
έχει αργαλειό μέσα. Θυμάμαι για παράδειγμα τη γιαγιά του Ματινόπουλου όταν
πήγαινα για τον Γρηγόρη, φίλος μου παιδικός. Μου έκανε εντύπωση η γιαγιά του.
Καθόταν σκυφτή σε έναν πάγκο και έφτιαχνε χειροποίητα χαλιά.
Τι πιο ωραία ανάμνηση που κάθε καλοκαίρι, από τον Μάιο και μετά, κοιμόμασταν
έξω, στο δρόμο. Μου άνοιγε η μάνα μου ένα "κρεβατάκι", γιατί ζεσταινόσουν μέσα
στην παράγκα. Δεν ήταν τόσο έντονες οι ζέστες, αλλά αφού μπορούσα να κοιμηθώ
έξω και να το απολαύσω... Και άλλοι το έκαναν. Ήταν καμιά δεκαριά "κρεβατάκια"

έξω στον δρόμο. Μου το κόλλαγε ο πατέρας μου στον τοίχο της παράγκας για να
μην ενοχλώ τον μανάβη το πρωί, αν περάσει πριν σηκωθώ, τον παγοπώλη κλπ. Μου
άρεσε πολύ που κοιμόμουν έξω από το σπίτι.
Θυμάμαι που δεν έκλεισε ποτέ η πόρτα. Πιο δυνατή ανάμνηση από αυτή, με βάση
αυτά που βλέπει κανείς τώρα, υπάρχει; Να σκεφθείτε ότι πηγαίναμε στη Χίο, στο
χωριό της μάνας μου διακοπές, και δεν είχαμε κλειδί για την πόρτα της παράγκας.
Τράβαγε την πόρτα ο πατέρας μου και φεύγαμε. Δεν θυμάμαι να είχαμε κλειδί καν
στον συνοικισμό. Όταν ήρθαμε εδώ και πήραμε τα πρώτα κλειδιά και πηγαίναμε
σινεμά, νέοι τότε, αφήναμε τα κλειδιά πάνω στα τραπέζια και λέγαμε "Άστα ρε τα
κλειδιά πάνω, να δουν ότι έχουμε κλειδί στην πόρτα". Το θεωρούσαμε "λάφυρο".
Βάζαμε τα κλειδιά έτσι ώστε να τα βλέπουν, να βλέπουν οι άλλοι ότι έχουμε
κλειδιά! Πίναμε μια πορτοκαλάδα και αφήναμε τα κλειδιά έξω για να βλέπουν οι
άλλοι. Νεαροί που ήρθαμε εδώ μας φαινόταν περίεργο ότι βγαίνουμε από το σπίτι
μας και έχουμε κλειδιά μαζί μας. Η πόρτα στον συνοικισμό τι ήταν; Όλο το
καλοκαίρι ήταν μια πάνα κρεμασμένη, καλοκαίρι, γιατί δεν έκλεινε η πόρτα. Θα
έσκαγες μέσα στην παράγκα. Με φόρα έβγαινες, με φόρα έμπαινες. Δεν υπήρχε
κάτι που να σε εμποδίζει… Γενικά, όλος ο συνοικισμός είναι μια δυνατή ανάμνηση.
Τι να πρωτοθυμηθείς. Τον παγοπώλη το πρωί, τον μανάβη, τους σκουπιδιάρηδες
που περνούσαν μέσα από τον συνοικισμό. Ο σκουπιδιάρης περνούσε μέσα από το
κεντρικό στενό. Ήταν κάποιος πάνω, του έδιναν τον ντενεκέ, τον άδειαζε και
πατούσε τα σκουπίδια, για να μπορεί να ρίξει/αδειάσει και τον ντενεκέ της
επόμενης παράγκας. Τον άδειο ντενεκέ τον επέστρεφε στον ιδιοκτήτη του. Ο
ντενεκές με τα σκουπίδια ήταν έξω από τις παράγκες του συνοικισμού. Διακρίνεται
και σε κάποιες από τις φωτογραφίες που θα σας δώσω… Το σκουπιδιάρικο ήταν
ανοικτό από πάνω. Το σκουπιδιάρικο ήταν αυτοκίνητο. Όλα τα σκουπιδιάρικα
άραζαν, στάθμευαν πίσω από το γήπεδο του Παναθηναϊκού, εκεί που είναι τώρα
ένα μεγάλο βενζινάδικο. Τότε ήταν ο "Δήμος Αθηναίων".
[56ο] Πού διασκεδάζατε όταν ήσασταν μικροί αλλά και όταν μεγαλώσατε;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Όταν ήμασταν μικροί η βασική μας διασκέδαση ήταν το
ποδόσφαιρο αλλά και κανά μπανάκι με το πούλμαν που μας έπαιρνε από τον
συνοικισμό. Στο Δημοτικό κάναμε τα πρώτα μας παρτάκια μέσα στις παράγκες.

Γιόρταζε κάποιος, είχε τα γενέθλιά του, και φώναζε όλη την τάξη για να γιορτάσουν.
Χαμός γινόταν εκεί με όλα τα παιδιά. Μέσα στα σπίτια κάναμε τα γενέθλια και τις
γιορτές. Ακολούθως, όταν μεγαλώσαμε και άνοιξε και η "Αρζεντίνα", πηγαίναμε και
σινεμά, στα "Παναθήναια", στο "Λουξ". Θυμάμαι όταν έπαιζαν έργα που ήταν
κατάλληλο από 13 ετών και πάνω, και εμείς πηγαίναμε Δημοτικό, κάναμε στο
ταμείο ότι ήμασταν πιο μεγάλοι για να μας αφήσουν να περάσουμε και να δούμε
την ταινία. Να δούμε κανά καουμπόικο που μας άρεσαν. Πολλές φορές δεν μας
άφηναν να μπούμε γιατί ήταν από 13 ετών. Εμείς ήμασταν 11-12, λέγαμε ότι
ήμασταν 13. Δεν μας πίστευαν πάντα. Πηγαίναμε πολύ συχνά και στον Λυκαβηττό
για βόλτα αλλά και για ποδόσφαιρο. Ήταν το σπίτι μας. Ανεβαίναμε στη λάκκα για
να παίξουμε ποδόσφαιρο με παιδιά από την Νεάπολη. Αυτά ανέβαιναν από τα
Εξάρχεια ως ομάδα. Κανονίζαμε ραντεβού για να παίξουμε ποδόσφαιρο. Παίζαμε
πάνω στη λάκκα, εκεί που είναι τώρα το θέατρο. Εννοείτε ότι στον Λυκαβηττό
ανεβαίναμε και με τους αετούς. Προεργασίες δύο μήνες πριν και πετούσαμε αετό
και δύο μήνες μετά.
[56ο] Τα Σαββατοκύριακα;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Τα Σαββατοκύριακα ήταν "Άμυνα". Δεν υπήρχε τίποτε άλλο.
Όλη μας η ζωή ήταν η "Άμυνα". Αν κέρδιζε η "Άμυνα" πήγαιναν όλα ρολόι. Αν έχανε
η "Άμυνα" άσ’ τα να πάνε. Νεύρα ο πατέρας μου. Φεύγανε κατσαρόλες, τα
μακαρόνια έξω μέχρι να πεις "κύμινο". Φώναζε η μάνα μου αλλά ο πατέρας μου
είχε πολλά νεύρα όταν έχανε η ομάδα μας.
[56ο] Ας μιλήσουμε τώρα και για την "Άμυνα". Μας είπατε που στεγαζόντουσαν τα
γραφεία της; Πότε, όμως, δημιουργήθηκε; Το ρωτάμε γιατί μας έχουν πει ότι έχει
βρεθεί και φωτογραφία με χρονολογία πριν το 1920.
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Εγώ έχω την εντύπωση ότι ιδρύθηκε το 1923. Ο πατέρας
μου έτσι έλεγε. Καταγράφηκε το 1925. Είχα μια παλιά φωτογραφία της ομάδας,
αλλά την είχα δώσει γιατί δεν ήξερα κανέναν. Στις φωτογραφίες που έχω στο μαγαζί
μου γνωρίζω τους παίχτες. Μισό λεπτό να μιλήσω και με τον τελευταίο πρόεδρο της
ομάδας. (...) Σύμφωνα με τον κύριο Νίκο Κωνσταντινίδη υπήρχαν πληροφορίες ότι

ήταν η ομάδα από τη Μικρά Ασία, ότι υπήρχε ομάδα με το όνομα αυτό. Έτσι έλεγαν
οι μεγάλοι στην ηλικία τότε. Πού να βρεις τώρα στοιχεία;...
[56ο] Τι θα θέλατε εσείς να μας πείτε για την ομάδα σας;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Η "Άμυνα" ήταν στο DNA του συνοικισμού. Ειδικά στο δικό
μου γιατί ασχολήθηκε πολλά χρόνια διοικητικά ο πατέρας μου, πάρα πολλά χρόνια.
Εκτός του ότι έπαιξε μπάλα το 1951-1952 μέχρι που παντρεύτηκε και μετά
σταμάτησε, συνέχισε ως διοικητικός παράγοντας της ομάδας. Ήταν η ζωή μας.
Θυμάμαι την μάνα μου να μαγειρεύει Κυριακή και να λέει "Για να δούμε. Θα σωθεί
η κατσαρόλα; Ή θα έρθει ο μπαμπάς μέσα στα νεύρα με την ομάδα;". Θυμάμαι
κάποιες φορές να φεύγει το τραπέζι και η κατσαρόλα από τα νεύρα του πατέρα που
είχε χάσει η ομάδα του. Πέταγε την κατσαρόλα έξω και έφευγε. Ένας άνθρωπος που
δεν πάταγε μύγα αλλά για την ομάδα του άλλαζε τελείως. Η "Άμυνα" ήταν το πάθος
του, η αγάπη του. Έτσι ήταν και οι άλλοι. Θυμάμαι έκαναν συμβούλιο και
καθόντουσαν ώρες ατελείωτες. Ο Μανόλης Πιτιανούδης, ο Τεντόρος, ο Ξυλίας, ο
πατέρας μου, ο Σπηλιόπουλος που μάζευε τα ρούχα. Η "Άμυνα" ήταν η θρησκεία
τους. Ειδικά και για μας, τα παιδιά, ήταν πολύ σπουδαίο. Μας έδιναν τις εμφανίσεις
της ομάδας που δεν "έκαναν" πλέον στους παίκτες και παίζαμε πιτσιρικάδες. Μας
έδιναν μπάλες, όταν ήμασταν 6, 7, 8 ετών. Τα σημερινά παιδιά αυτής της ηλικίας
δεν έχουν καμιά σχέση με εμάς. Εμείς στην ηλικία αυτή φέρναμε σβούρα τον
Λυκαβηττό είτε με το ποδήλατο είτε με τα πόδια. Ήμασταν συνέχεια μες στο χώμα.
Ήμασταν τα παιδιά της γειτονιάς. Τώρα βέβαια δεν υπάρχουν και χώροι αλλά τα
παιδιά παίζουν σε κλειστούς χώρους, σε παιδότοπους με κάτι πλαστικά. Πέφτει το
ένα πάνω στο άλλο.
Πλαστικά παιχνίδια παντού. Δεν έχει ιδέα πώς να κυκλοφορήσει έξω από το σπίτι
του. Εμείς βγαίναμε έξω και εξαφανιζόμασταν. Δεν ασχολιόταν κανένας με το πού
είσαι. Ανεβαίναμε στον Λυκαβηττό πάνω με τα ποδήλατα, τα πετούσαμε σε μια
άκρη, παίζαμε μπάλα, τα ξανακαβαλάγαμε και κατεβαίναμε κάτω στον συνοικισμό.

[56ο] Υπάρχει κάπου αρχειακό υλικό, κάποιο βιβλίο που να έχει καταγράψει τους
αγώνες σας;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Δεν το γνωρίζω. Θα ρωτήσουμε ξανά τον τελευταίο
Πρόεδρο της ομάδας που διατέλεσε όταν δεν αναλάμβανε κανένας πια, τον Νίκο
Κωνσταντινίδη, μήπως γνωρίζει κάτι. (…) Βιβλίο με αποτελέσματα αγώνων της
"Άμυνας" δεν υπάρχει. Κάποια στιγμή είχε πιάσει φωτιά το παραγκάκι κολλητά στην
παράγκα του Πολύδωρα. Θα κοιτάξει ο Πρόεδρος μήπως βρει κάτι σχετικό με την
ομάδα.
[56ο] Εσείς έχετε παίξει στην "Άμυνα";
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Φυσικά. Είμαι ο πρώτος σκόρερ όλων των εποχών της
ομάδας. Ξεκίνησα να παίζω από την ηλικία των 15-16 ετών και για 15 χρόνια,
περίπου, σερί. Θα έπαιρνα και μετεγγραφή για τον Παναθηναϊκό, ήταν τελειωμένο,
έπαιζα σέντερ φορ, αλλά έγιναν τα γεγονότα της Κύπρου. Κάποια στιγμή ήταν να
παίξω στον Αχαρναϊκό, με ήθελε και ο Πανιώνιος αλλά ήταν πλέον και το μαγαζί.
Συνέχισα, λοιπόν, να παίζω στην "Άμυνα"
[56ο] Πού γινόντουσαν οι προπονήσεις της ομάδας;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Ένα μεγάλο πρόβλημα που είχε η ομάδα της "Άμυνας" ήταν
ο χώρος, κάτι που έχουν όλες οι ομάδες των Αθηνών. Δεν υπάρχει ερασιτεχνικό
σωματείο της Αθήνας με γήπεδο. Εξαίρεση αποτελεί το "ΡΟΥΦ" που του το έκανε
δώρο ο Παύλος Γιαννακόπουλος ο οποίος ενήργησε γιατί ήταν η περιοχή του. Εμείς
κάναμε προπονήσεις στου Ηλυσιακού το γήπεδο και στου Ζωγράφου. Πολλές φορές
πηγαίναμε και στου Παπάγου που είχε έναν ανοικτό χώρο και τρέχαμε, στον
Λυκαβηττό... Εξαρτάται πού μπορούσαμε να βρούμε για να πάμε. Για δύο χρονιές
είχε δώσει το γήπεδο της Αλεξάνδρας και ο Παναθηναϊκός. Θα πρέπει να ήταν το
1967-68 και το 1968-69. Εμείς παίζαμε πρωί. Πάντα πρωί, γιατί το απόγευμα το
χρειάζονταν ο Παναθηναϊκός ή άλλες ομάδες που έπαιζαν εκεί.

[56ο] Ποιο μέρος είχαν παίκτες και παράγοντες της ομάδας της "Άμυνας" ως στέκι
πριν ή μετά από τους αγώνες;
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Βρισκόμασταν στο καφενείο "Γιασεμιά", στο ουζερί
"Γρηγόρης" στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Το καφενείο βρισκόταν μέσα στον
συνοικισμό. Ήταν στην Αναστασίου Τσόχα. Ήταν ξύλινο από έξω με ένα μπιλιάρδο
μέσα.
[56ο] Πάρα πολύ ωραία. Σας ευχαριστούμε πάρα πολύ για τη συνέντευξη και τις
πληροφορίες που μας δώσατε. Θα επικοινωνήσουμε και με ηλεκτρονικά μηνύματα
για την ολοκλήρωσή της.
[Πέτρος Μαρκόπουλος] Εγώ σας ευχαριστώ πολύ.

Παράρτημα - Φωτογραφίες
Φωτογραφίες που μας παραχώρησε ο κύριος Πέτρος Μαρκόπουλος. Τα σχόλια
πάνω στις φωτογραφίες μάς τα έκανε ο ίδιος.
Α. Φωτογραφίες από τον συνοικισμό
Εικόνα 6: Από αριστερά προς τα δεξιά. Ο Μανόλης και ο Πέτρος Μαρκόπουλος με την Ντόνα, ένα από τα
αγαπημένα σκυλάκια του συνοικισμού. Το κυνηγούσε ο μπόγιας για να το πάρει, αλλά το έκρυβαν τα
αδέλφια. Του είχαν φτιάξει σπιτάκι και στον Λυκαβηττό. Η φωτογραφία είναι μέσα στον συνοικισμό, έξω
από το σπίτι της γειτόνισσάς τους Βηθλεέμ.
Εικόνα 7: Μανόλης Μαρκόπουλος πάνω σε μικρό τρίκυκλο ποδήλατο με το σημαιάκι του Παναθηναϊκού.
Στην κολόνα δεξιά βρίσκεται η είσοδος του πατρικού τους από το 1923. Πάνω δεξιά φαίνεται το κλουβί της
καρδερίνας τους. Στα αριστερά της φωτογραφίας το πρώτο σπίτι είναι του Ασλάνογλου. Στη φωτογραφία
διακρίνεται και ο Νίκος Σερέφογλου.

Εικόνα 8: Στη φωτογραφία αριστερά διακρίνονται τα αδέλφια Παρί και Μιχάλης Αυγερινού. Στα αριστερά
και στη γωνία είναι ένα μικρό σοκάκι του συνοικισμού. Στην ευθεία μπροστά, πίσω από την κολόνα, είναι το
περίπτερο του συνοικισμού (δεν διακρίνεται). Ο Μιχάλης και η Παρί είχαν ένα σκυλάκι, την Ίρμα, που έπαιζε
συχνά στον χώρο που είχε δημιουργηθεί από το γκρεμισμένο σπίτι οικογένειας που είχε φύγει από τον
συνοικισμό (στα αριστερά που φαίνεται περιφραγμένο). Στη φωτογραφία δεξιά είναι ο Πέτρος
Μαρκόπουλος έξω από το σπίτι του Τραβεζέα. Η φωτογραφία δεν είναι πολύ καλής ποιότητας. Είναι από
φωτογραφική μηχανή που κερδήθηκε με χαρτάκια από την κυρία Ντίνα που είχε το ψιλικατζίδικο.
Εικόνα 9: Στα δεξιά της φωτογραφίας είναι ο Λουκάς Σερέφογλου, γιός του Νίκου Σερέφογλου. Στα αριστερά
ο Πέτρος Μαρκόπουλος. Στο καρεκλάκι ένα παιδάκι της γειτονιάς. Στα δεξιά είναι το σπίτι του Μουαμελετζή,
του τυπογράφου του συνοικισμού. Είχε τυπογραφείο στο υπόγειο του σπιτιού του. Πίσω είναι το γήπεδο του
ΠΑΟ.

Εικόνα 10: Τρεις φωτογραφίες σε μια. Στην δεξιά φωτογραφία, κάτω από την κολόνα, βρισκόταν το
τσαγκαράδικο του "πος πος". Λεγόταν έτσι γιατί έλεγε πολύ συχνά: "Πώς, πώς; ". Η γυναίκα του έκανε
ενέσεις στη γειτονιά. Στο βάθος της φωτογραφίας το γήπεδο του ΠΑΟ. Η γωνιακή πολυκατοικία υπάρχει
ακόμα. Στη μεσαία διακρίνεται και ο δημόσιος βραδινός φωτισμός, ενώ στην αριστερή διακρίνεται στα
αριστερά το 16
ο
Δημοτικό Σχολείο και η πόρτα που οδηγούσε στο σπίτι του επιστάτη του σχολείου Δέτση.
Μπροστά ακριβώς από το σχολείο είναι το υαλοπωλείο του συνοικισμού που είχε ο Αρώνης.
Εικόνα 11: Στη φωτογραφία η Ελένη Σαββοπούλου με τον Μανόλη Μαρκόπουλο. Η φωτογραφία είναι από
την εποχή που η Τσόχα ασφαλτοστρωνόταν, γύρω στο 1966.
1. Το τσαγκαράδικο του κυρ Σάββα.
2. Το καφενείο "Γιασεμιά". Στη συνέχεια ήταν ο φούρνος Καραλή.
3. Το ζαχαροπλαστείο (ΕΒΓΑ) Ασλάνογλου.
4. Το λεωφορείο SETRA που μας πήγαινε για μπάνιο (με την πόρτα ανοικτή).
5. Το τυπογραφείο "Παναθηναϊκά Νέα".
6. Η οδός Κόνιαρη.
1
3 4
6
2 5
Οδός
Αναστασίου
Τσόχα

Εικόνα 13: Γενέθλια του μικρού Πλαπούτα σε παράγκα του συνοικισμού. Ο μικρός Πλαπούτας, οικοδεσπότης,
φορά γραβάτα με το τριφύλι. Από αριστερά στη φωτογραφία. Όρθιοι: Πέτρος Μαρκόπουλος, Τασούλα
Καρούτζου (αδελφή του Γιώργου), Μανόλης Μαρκόπουλος, μικρός που τον λέγαμε "γραμμάριο"
(παρατσούκλι). Στη μεσαία σειρά: Δημητράκης, Δημήτρης Πλαπούτας, Μπούλης, Γιώργος Καρούτζος. Στην
κάτω σειρά: Γιώργος Κούκης, Μαρία, Γιάννης, Μαριάνθη.
Εικόνα 12: Στο στενάκι μπροστά από τις παράγκες
Στη θολή φωτογραφία αριστερά
διακρίνονται:
ο Μανόλης Μαρκόπουλος (αριστερά)
και
ο συμμαθητής του Γιάννης.
Στο βάθος είναι ο δάσκαλος του 16ου
Δημοτικού Βασιλειάδης, ο οποίος
περνούσε μέσα από τον συνοικισμό για
να πάει στο σχολείο (για να δει και τους
μαθητές του!)

Εικόνα 14: Στις φωτογραφίες πάνω φαίνεται, μέσα από την ταινία "Οι αδίστακτοι", πού άπλωναν τα ρούχα
τους οι κάτοικοι του συνοικισμού. Ο κύριος Πέτρος Μαρκόπουλος θυμάται την κυρία Φρόσω που άπλωνε
την μπουγάδα της και σήκωνε τα πλυμένα ρούχα, με τη βοήθεια του ξύλου που φαίνεται στη φωτογραφία
της δεύτερης σειράς αριστερά, για να μην ακουμπούν, από το βάρος τους, στο χώμα. Την χαρακτηριστική
αυτή φωτογραφία με το ξύλο που χρησιμοποιούσε η κυρία Φρόσω την έχει εκτυπώει και την έχει "κρεμάσει"
στο μαγαζί του (φωτογραφία κάτω δεξιά). Συνέχεια του πλάνου είναι η είσοδος στον συνοικισμό από τη
συνέχεια της οδού Παναθηναϊκού (1η σειρά κατοικιών). Στην αρχή του συνοικισμού, στα δεξιά υπήρχε ένα
περίπτερο. Περισσότερα για την σειρά αυτών των παραγκών στη συνέντευξη του κυρίου Θέμη
Κουκουμπέτσου στη σελίδα 4 (εικόνα 2).
Εικόνα 15: Γιώργος Μαρκόπουλος (με αφιέρωση).

Εικόνα 16: Έξω από το ψιλικατζίδικο της κυρίας Ντίνας με κατοίκους του συνοικισμού. Από αριστερά προς τα
δεξιά: Καίτη (που κρατά το παιδάκι), Δέσποινα (κόρη του μπακάλη Στέλιου Αντωνιάδη που ήταν απέναντι
από το ψιλικατζίδικο), δύο άλλα κορίτσια του συνοικισμού και ένα από τα αδέλφια Ματινόπουλοι.
Εικόνα 17: Στη φωτογραφία αριστερά φαίνεται ένα από τα κρεβάτια που έβγαζαν έξω κάτοικοι του
συνοικισμού για να κοιμηθούν το βράδυ που είχε ζέστη μέσα στην παράγκα. Η φωτογραφία είναι έξω από το
ψιλικατζίδικο της κυρίας Ντίνας, απέναντι από το σιδεράδικο των Ματινοπουλαίων. Στη φωτογραφία είναι ο
Πάνος Ματινόπουλος, που κρατά ένα μωρό, άλλοι δύο Ματινόπουλοι, η Δέσποινα Αντωνιάδου (όρθια) και η
Καίτη με ένα μικρό στα χέρια της.

Εικόνα 18: Αδελφοί Ματινόπουλοι.
Στα αριστερά της φωτογραφίας, έξω από το
10ο
, το τέρμα των λεωφορείων που
πήγαιναν στο Μαράσλειο.
Δεξιά, εκεί που κάθονται τα αδέλφια, το
σουβλατζίδικο της Μαρίνας.
Απέναντι από το λεωφορείο το Εμπειρίκειο,
το αναμορφωτήριο θηλέων.
Εικόνα 19: Το σιδεράδικο του Ματινόπουλου. Δεξιά διακρίνεται το παντοπωλείο του Στέλιου Αντωνιάδη (που
διέθετε και τηλέφωνο). Ένας από τους Ματινόπουλους με κόφτη, εργαλείο της εποχής. Στο υπόγειο είχαν το
εργαστήριο και πάνω ήταν το σπίτι τους.

Εικόνα 20: Στην οδό Τσόχα. Ανάπαυλα μετά από αγώνα στη γειτονιά. Στα αριστερά το καφάσι του μανάβη
Φραγκίσκου Γιαλυτάκη. Δεξιά οι σκάφες του υαλοπωλείου που είχε ο Σαββόπουλος. Πουλούσε διάφορα
πράγματα, όπως κανάτες, κουτάλια, σκάφες για μπάνιο (όπως αυτές που διακρίνονται στην άκρη της
φωτογραφίας ). Στη φωτογραφία τα παιδιά είναι (από αριστερά προς τα δεξιά): Μαρκόπουλος Πέτρος,
Μαρκόπουλος Μανόλης, Καναράκης Θεόδωρος, Αποστολίδης Νίκος - γιος του λούστρου του συνοικισμού).
Εικόνα 21: (Η φωτογραφία ανήκει στο προσωπικό αρχείο του Θέμη Κουκουμπέτσου). Στον συνοικισμό.
Παιδιά (από αριστερά): Γρηγόρης Ματινόπουλος, Πέτρος Μαρκόπουλος, Πλαπούτας Δημήτρης. Όρθιοι (από
δεξιά): Κυριάκος Κουκουμπέτσος, Ναυσικά Ματινοπούλου, κυρία Μαρίτσα (μητέρα του Κυριάκου και του
Θέμη Κουκουμπέτσου), μια κυρία του συνοικισμού, μια κυρία που ήρθε επίσκεψη από το Βέλγιο και η
Αργυρώ Χαμπέλογλου στα αριστερά.

Εικόνα 22: Παιδιά της γειτονιάς παίζουν. Η γωνιακή παράγκα είναι το σιδεράδικο και το σπίτι των
Ματινόπουλων. Στα αριστερά διακρίνεται το σοκάκι που χώριζε τα σπίτια του συνοικισμού.
Εικόνα 23: Στη φωτογραφία αριστερά ο Χρήστος Μαρκόπουλος γνωστός και ως "πεινάλας"
(παρατσούκλι).Πάνω στο άλογο είναι μια φίλη τους που κρατά τον Μανόλη Μαρκόπουλο ενώ στα δεξιά
είναι ο Πέτρος Μαρκόπουλος. Η φωτογραφία είναι από εκδρομή στον Χολαργό το 1964 με την σούστα του
Χρήστου Μαρκόπουλου. Ήταν αποκριές και είχαν πάει για να πετάξουν αετό. Η σούστα είναι του Χρήστου
Μαρκόπουλου. Το άλογο το είχε για τις δουλειές του και το έδενε κοντά στην Αμερικάνικη Πρεσβεία στο
πάνω μέρος της, πίσω από το Ναυτικό Νοσοκομείο, στη Λάκκα στον Λυκαβηττό ή έξω από το γήπεδο της
Λεωφόρου Αλεξάνδρας.

Β. Φωτογραφίες από την Άμυνα Αμπελοκήπων
Εικόνα 24: Από δεξιά προς τα αριστερά. Πέτρος Μαρμαράς, Μανόλης Πιτιανούδης με τα γυαλιά, Δημήτρης
Βγενόπουλος που δίνει δίπλωμα στον Μαρμαρά, Μήτσος Ξυλίας, Κλέων (τους δύο τελευταίους δεν τους
θυμάμαι).
Εικόνα 25: Συμβούλιο της "'Άμυνας" έξω από το καφενείο "Γιασεμιά" (μεταξύ 1958-1060). Από δεξιά προς τα
αριστερά: Ξυλίας, ?, Μαλαματένιος, Δουδουλάκης, Μαρκόπουλος Γιώργος, Χαμπέλογλου και ένας ακόμα
που δεν θυμάμαι (τελευταίος αριστερά).

Εικόνα 26: Από ημερολόγιο της εποχής. Άμυνα, Α' 1950. (από δεξιά προς τα αριστερά): 1. Μενέλαος
(τερματοφύλακας) 2. Κομιντόρος 3. Μαρκόπουλος 4. Ζάπας 5. Βαφειάδης 6. Μαρμαράς Πέτρος 7. ? 8. ? 9.
Ζερβός Γιώργος 10. Πάνος 11. Παπαδόπουλος.
Εικόνα 27: 1951-1952 στο γήπεδο Φοίβου στον Νέο Κόσμο. Πίσω από την ομάδα διακρίνεται η εκκλησία του
Αγίου Γεωργίου. Από αριστερά προς τα δεξιά: (όρθιοι): 1. Λάζαρος Φιδιππίδης 2. Βαφειάδης 3. Γιώργος
Ζερβός 4. Μανόλης Πιτιανούδης (πρόεδρος της ομάδας) 5. Βαγγέλης Παπαδόπουλος 6. Ηλιόπουλος 7. ? Κάτω
σειρά: 1. ? 2. ? 3. Μενέλαος (τέρμα) 4. Κώστας Ζάππας 5. Πέτρος Μαρκόπουλος

Εικόνα 28: Γήπεδο Χολαργού το 1958. Από αριστερά προς τα δεξιά (όρθιοι): Πικιανούδης (πρόεδρος της
ομάδας "'Αμυνα Αμπελοκήπων", Φιλιππίδης Λάζαρος, Μιχάλης (τερματοφύλακας), Σταματίου, Φιλιππίδης
Πάνος, Ζερβός Γεώργιος, Αντωνιάδης, Σερέφογλου, (;), Χατζηδημητρίου, Βαφειάδης, Δομάζος και με πολιτικά
στα δεξιά οι Κατσικάς και Ξυλίας. Κάτω σειρά: στα δεξιά είναι ο φροντιστής της ομάδας Σπαλιόπουλος
Εικόνα 29: 1965. Από αριστερά προς τα δεξιά (όρθιοι): 1. Μιχάλης Αγαπητός 2. Λάμπρος Χορόζογλού 3.
Παπαδόπουλος 4. Πάνος Κωνσταντινίδης 5. Γιώργος Αγαπητός 6. Μίμης Μίσκας 7. Χρήστος Μίσκας 8. Στάθης
Ασλάνογλου (ο πατέρας του είχε την ΕΒΓΑ) Κάτω σειρά: 1. ? 2. ? 3. ? 4. Θεόδωρος Τραβεζέας 5. Βασίλης
Ηλιόπουλος 6. Μάκης Παπαδημητρόπουλος 7. Μπένος

Εικόνα 30: 1976-1977 στο γήπεδο Ζωγράφου. Από αριστερά προς τα δεξιά (όρθιοι): 1. Γεωργίου 2. Χρήστος
Ζαμάικας 3. Πανούσης 4. Νίκος Κωνσταντινίδης 5. Μιχάλης Αγαπητός 6. Κιρμιζόγλου 7. Γιάννης Παπαδάτος
(προπονητής). Κάτω σειρά: 1. ? 2. Νίκος Πετρίδης 3. Πέτρος Μαρκόπουλος 4. Διονύσης Καρπούλιας 5.
Παναγιώτης Λάππας. Πάνω στην μπάλλα ο μικρός Σάκης Χαμπέλογλου.
Εικόνα 31: Γήπεδο Ηλυσιακού το 1971. Γ' κατηγορία Αθηνών (Δεν υπάρχει πλέον). Από αριστερά προς τα
δεξιά (όρθιοι): 1. Δημήτρης Ηλιόπουλος 2. Γιώργος Πανούσης (ψευδώνυμο: Αράπης) 3. Νίκος
Κωνσταντινίδης 4. ? 5. Νίκος Πετρίδης 6. Μιχάλης Αγαπητός 7. Σταματίου. Κάτω σειρά: 1.Πέτρος
Μαρκόπουλος 2. Κώστας Κιρμιζόγλου 3. Γιάννης Τρίγκας 4. Θεόδωρος Τραβεζέας.

Εικόνα 32: Γήπεδο Χαλανδρίου το 1972. Από αριστερά:
Πέτρος Μαρκόπουλος, Γιώργος Μαρκόπουλος και Κώστας Κιρμιζόγλου
Εικόνα 33: 1973 στο γήπεδο Χολαργού. Από αριστερά προς τα δεξιά (όρθιοι): 1. Λάμπρος Μαρής (γενικός
αρχηγός) 2. Δημήτρης Ηλιόπουλος 3. Γιώργος Πανούσης 4. Αλέκος Δίπλας 5. Γεράσιμος Μαρκάτος 6. Μιχάλης
Αγαπητός 7. Σταματίου 8. Γιάννης Παπαδάτος (προπονητής ) 9. Γιώργος Μαρκόπουλος (πρόεδρος).
Κάτω σειρά: 1. Παναγιώτης Λάππας 2. Πέτρος Μαρκόπουλος 3. Γιώργος Αγαπητός 4. Μανόλης Θεοδωρίδης 5.
Κώστας Κιρμιζόγλου.

Εικόνα 34: 1973. Γήπεδο Ηλυσιακού. Από αριστερά προς τα δεξιά (όρθιοι): 1. Δημήτρης Ηλιόπουλος 2.
Κώστας Παπαδόπουλος 3. Φραγκίσκος Αρμάος 4. Μιχάλης Αγαπητός 5. Λάμπρος Χορόζογλου 6. Μάκης
Παπαδημητρόπουλος. Κάτω σειρά: 1. Θανάσης Δουρδουλάκης 2. Γιώργος Αγαπητός 3. Γεράσιμος Μαρκάτος
4. Σπύρος Θεοδωρίδης 5.Πέτρος Μαρκόπουλος.
Εικόνα 35: 1979-1980. Η πρωταθλήτρια ομάδα Β' κατηγορίας Αθηνών: Άμυνα Αμπελοκήπων στο γήπεδο του
Φωστήρα στον Ταύρο. Από αριστερά προς τα δεξιά (όρθιοι): 1. Γεράσιμος (Μάκης) Γουλιέλμος 2. Νίκος
Κωνσταντινίδης 3. ? 4. Γεωργίου 5. Αλέκος Σταθόπουλος 6. Μάνος Κουρομιχελάκης. Κάτω σειρά: 1. Μιχάλης
Σιούτης 2. Πέτρος Μαρκόπουλος 3. Αποστόλης Καράμπαλης 4. Αγαπητός Γεωργίου 5. Τάκης Παπαδόπουλος.
Προπονητής (όρθιος στα δεξιά) Χρήστος Νικολαΐδης (παλιός παίκτης του Παναθηναϊκού και του
Παναιγιαλείου).
Η Άμυνα Αμπελοκήπων έπαιζε περίπου μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1990.
Μετά "δόθηκε" στην Ανθούσα...

Γ. Φωτογραφίες του Πέτρου Μαρκόπουλου με την ομάδα του Χολαργού
Η Άμυνα Αμπελοκήπων είχε πάντα καλές σχέσεις με τον Χολαργό ο οποίος της
παραχωρούσε και το γήπεδο για αγώνες. Ο Πέτρος Μαρκόπουλος έπαιξε και στην
ομάδα του Χολαργού μεταξύ 1982-1985.
Εικόνα 36: 1983. Χολαργός. Αήτητη πρωταθλήτρια Α' Αθηνών. Ανέβηκε στην Γ΄εθνική κατηγορία. Γήπεδο
Χολαργού. Από αριστερά προς τα δεξιά (όρθιοι): 1. Μάνος Σταματάκος (προπονητής) 2. Στέκας 3. Βλάμος 4.
Βασιλάκης 5. Καναβός 6. Καναβός 7. Γιώργος Παπδόπουλος. Κάτω σειρά: 1. Δούμας 2. Σιγάλας 3. Γεωργάκας
4. Ξένος 5. Πέτρος Μαρκόπουλος.
Εικόνα 37: 1984, Γ' εθνική κατηγορία. Γήπεδο Εθνικού Αστέρα Νήαρ Ηστ στην Καισαριανή. Από αριστερά
προς τα δεξιά (όρθιοι): 1. Μάνος Σταματάκος (προπονητής) 2. Βλάμος (τερματοφύλακας) 3. Δούμας 4. ? 5.
Γιώργος Παπαδόπουλος 6. Βασιλάκης 7. Στέκας. Κάτω σειρά:1. Καναβός 2. ? 3. Σιγάλας 4. Γεωργάκας 5.
Μαρκόπουλος.

Δ. Φωτογραφίες από εφημερίδες (από το αρχείο του κυρίου Πέτρου Μαρκόπουλου)
Εικόνα 38: 25 Οκτωβρίου 1973. Διεσεβδομαδιαία Αθλητική Εφημερίδα "Παναθηναϊκός Κόσμος"
Εικόνα 39: 25 Οκτωβρίου 1973, "Αθλητική Ηχώ"

Εικόνα 40: 12 Ιανουαρίου 1982, "Αθλητική Ηχώ"
Εικόνα 41: 1 Απριλίου 1982, "Αθλητική Ηχώ"
Εικόνα 42: 6 Απριλίου 1982, "ΦΩΣ"

Ε. Φυλλαδόρικο
Ένα από τα τελευταία παραδοσιακά φυλλαδόρικα που υπάρχουν στην Ελλάδα είναι
αυτό των αδελφών Μαρκόπουλοι. Βρίσκεται στον Νέο Κόσμο, στην οδό Έγγελη 5.

ΣΤ. Κατασκευή φύλλου
Πώς φτιάχνουμε με παραδοσιακό τρόπο φύλλο; Μας ενημερώνει ο κύριος Πέτρος
Μαρκόπουλος.
Πώς λέγονται;
Εδώ φτιάχνουμε το χαρμάνι. Χρησιμοποιούμε δύο είδη αλευριών. Ένα πάρα πολύ
δυνατό, το λεγόμενο φι της Κρήτης.
Δουλεύουμε κρητικά αλεύρια. Αυτό
είναι πολύ σκληρό. Το άλλο είναι λίγο
πιο "αδύνατο" για να μας ανοίξει, γιατί
δύο δυνατά αλεύρια δεν θα μας δώσουν
την ελαστικότητα που θέλουμε πάνω
στο φύλλο. Αν έχουμε 100 κιλά αλεύρι ,
θα προσθέσουμε γύρω στα 50 με 55
κιλά νερό και θα βάλουμε και περίπου
1,8 με 2 κιλά αλάτι. Το αλάτι το
χρησιμοποιούμε για να μας το
"κρατήσει". Διαφορετικά θα σπάσει όλο
το φύλλο. Ξεκινάμε να το ζυμώνουμε
με το μηχάνημα. Δοκιμάζουμε για να δούμε πότε θα πετύχουμε την ελαστικότητα
που θέλουμε. Όταν το πετύχουμε το ζύμωμα έχει ολοκληρωθεί.
Το ζυμάρι μας είναι ακόμα "άγριο".
Το νιώθεις. Θα κόψουμε 10 με 15
κιλά ζυμάρι. Στη συνέχεια θα το
βάλουμε στο μηχάνημα και θα το
ζυμώσουμε. Εδώ το ζυμάρι αρχίζει
και "γλυκαίνει". Όταν τελειώσει το
κυλίνδρισμα και έχουμε πλέον
γλυκό ζυμάρι, το νιώθουμε στο χέρι,
θα σταματήσουμε το κυλίνδρισμα,

θα το βγάλουμε από το μηχάνημα και θα το βάλουμε στον πάγκο. Ακολούθως,
φτιάχνουμε το φύλλο. Αν θέλουμε το φύλλο να είναι ψιλό, κόβουμε το μπαλάκι
γύρω στο 1,5 κιλό. Αρχίζουμε και φτιάχνουμε τα λεγόμενα μπαλάκια. Κόβουμε όλο
το ζυμάρι σε μικρά στρογγυλά ζυμαράκια.
Το αρχικό μας χαρμάνι, με την απόδοση του νερού, θα είναι γύρω στα 125 κιλά
φύλλο. Αυτό θα κοπεί σε μπαλάκι του 1,5 κιλού. Αν θέλουμε χοντρό φύλλο θα το
κόψουμε σε μπαλάκια των 2-2,5 κιλών. Όσο πιο χοντρό είναι το φύλλο τόσο πιο
εύκολα βγαίνει. Μειώνουμε και τις ώρες εργασίας αφού θα βγουν λιγότερα
μπαλάκια. Θα το πατήσουμε στον πάγκο, θα το αφήσουμε να ξεκουραστεί. Το
ζυμάρι είναι ζωντανός οργανισμός, θέλει αρκετή ξεκούραση. Σε κάθε στάδιο που το
προχωράς θέλει να ξεκουραστεί. Όταν το
μεγαλώσουμε στο μέγεθος θα το
ρίξουμε πάνω στο τελάρο, στη λινάτσα.
Εκεί αρχίζει ο μάστορας και το τραβάει
γύρω γύρω ώστε να καλύψει όλη την
επιφάνεια με ζυμάρι.
Εδώ στο μαγαζί μας, το τελάρο είναι 3Χ3Χ3Χ3 δηλαδή 12 τετραγωνικά. Όταν
στεγνώσει βάζουμε το άλλο σεντόνι, όταν στεγνώσει αυτό βάζουμε το επόμενο και
αφού στεγνώσουν όλα αρχίζουμε και τα μαζεύουμε. Αυτή είναι η διαδικασία.

Ζ. Αναφορές στο μαγαζί
Εικόνα 43: Από Εφημερίδα

Εικόνα 44: Αναφορά στο "ΑΘΕΝΣ Σπεσιάλ" του Βασίλη Καλλίδη. 139. Φύλλο Κρούστας

Ευχαριστίες
Ευχαριστούμε πάρα πολύ τον κύριο Πέτρο Μαρκόπουλο για τον χρόνο που μας
διέθεσε στις συνεντεύξεις που μας έδωσε.
Επίσης, τον ευχαριστούμε πολύ για την όλη συνεισφορά του στην καταγραφή
στοιχείων που αφορούν την περιοχή των Αμπελοκήπων Αθήνας μέσω των
αναμνήσεων, των ιστοριών που μας ανέφερε (συνέντευξη και ελεύθερη συζήτηση),
και του πολύτιμου φωτογραφικού υλικού που μας διέθεσε αναφορικά με τον
συνοικισμό και την ομάδα "Άμυνα Αμπελοκήπων" καταγράφοντας μια εποχή.
Συντακτική και Φωτογραφική ομάδα Εργαστηρίου Πληροφορικής
56ου
Γυμνασίου Αθήνας
Μαθητές υπεύθυνοι για τη συγκεκριμένη συνέντευξη:
Δανάη, Ελεάνα, Εύα, Νεφέλη, Μπέιβη, Χριστίνα και Στράτος
Εκπαιδευτικοί συντονιστές: Τάσος Καραμπίνης
Σχολικό έτος: 2019-2020

Αμπελόκηποι Αθήνας και Συνεντεύξεις: Συνέντευξη με τον κύριο Πέτρο Μαρκόπουλο

Αμπελόκηποι Αθήνας και Συνεντεύξεις: Συνέντευξη με τον κύριο Πέτρο Μαρκόπουλο

More Related Content

What's hot

Similar to Αμπελόκηποι Αθήνας και Συνεντεύξεις: Συνέντευξη με τον κύριο Πέτρο Μαρκόπουλο

More from Tassos Karampinis

Αμπελόκηποι Αθήνας και Συνεντεύξεις: Συνέντευξη με τον κύριο Πέτρο Μαρκόπουλο