Εξάτμιση

Εξάτμιση

• 1.
  ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΑΣΤΡΑΔΕΝΗ ΡΟΔΟΣ 2011
• 2.
  Ενότητα: ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΑΤΜΙΣΗΣ Πείραμα 25/1: εξάτμιση Πείραμα 25/2: ψύξη κατά την εξάτμιση Πείραμα 25/3: θερμοκρασία & ταχύτητα εξάτμισης Πείραμα 25/4: είδος υγρού & ταχύτητα εξάτμισης Πείραμα 25/5: επιφάνεια υγρού & ταχύτητα εξάτμισης Πείραμα 25/6: ύπαρξη ρευμάτων αέρα & ταχύτητα εξάτμισης
• 3.
  Έννοιες  Τα μόρια των υγρών δε δεσμεύονται σε μια ορισμένη θέση όπως συμβαίνει στα στερεά, αλλά ούτε κινούνται εντελώς ελεύθερα όπως στα αέρια. Απλά γλιστράνε το ένα μόριο ανάμεσα στα άλλα, όπως οι άνθρωποι που κινούνται ανάμεσα σε άλλους στις μεγάλες συγκεντρώσεις.  Η θερμοκρασία είναι μέτρο της μέσης τιμής της ενέργειας των ατόμων ή μορίων. Λόγω της θερμικής κίνησης, για τη μέτρηση της θερμοκρασίας καταφεύγουμε στη μέτρηση άλλων μεγεθών ευκόλως μετρούμενων, τα οποία εξαρτώνται και αυτά από τη θερμοκρασία. Έτσι έχουμε, για παράδειγμα, τα θερμόμετρα αντιστάσεων (όπου μετρούμε την ηλεκτρική αντίσταση που μεταβάλλεται με την αλλαγή της θερμοκρασίας), τα κοινά θερμόμετρα οινοπνεύματος ή υδραργύρου (όπου μετράμε την μεταβολή του όγκου του υγρού που οφείλεται στην αλλαγή της θερμοκρασίας) καθώς και άλλα.
• 4.
   Θερμότητα καλείται η ενέργεια, η οποία προσάγεται σε ένα σώμα ή απάγεται από αυτό, λόγω διαφοράς θερμοκρασίας. Η θερμότητα είναι μέγεθος το οποίο επιδέχεται ορισμό και συνεπώς έχει έννοια μόνο εφόσον διαρκεί η ροή της ενέργειας.  Εξάτμιση λέγεται η εξαέρωση που γίνεται μόνο από την επιφάνεια του υγρού. Κατά την εξάτμιση φεύγουν μόρια από την επιφάνεια του υγρού προς το περιβάλλον όπου κινούνται ελεύθερα. Έτσι το υγρό μετατρέπεται σε αέριο που λέγεται ατμός. Η εξάτμιση συμβαίνει σε οποιαδήποτε θερμοκρασία.  Πτητικά υγρά ονομάζονται τα υγρά που εξαερώνονται γρήγορα στη συνήθη θερμοκρασία. Τέτοια είναι ο αιθέρας, η βενζίνη, το οινόπνευμα κά  Ταχύτητα εξάτμισης ονομάζεται η ποσότητα του υγρού που εξατμίζεται στη μονάδα του χρόνου
• 5.
  Αρχές  Όταν παρέχουμε θερμότητα σε ένα σώμα, η θερμοκρασία του σώματος ανέρχεται.  Όσο υψηλότερη είναι η θερμοκρασία ενός υγρού, τόσο εντονότερα κινούνται τα μόριά του και τόσο ευκολότερα διαφεύγουν από το υγρό.  Η ταχύτητα εξάτμισης ενός υγρού εξαρτάται από: Το είδος του υγρού. Σε κάποια υγρά όπως το οινόπνευμα, η βενζίνη και ο αιθέρας, οι δυνάμεις μεταξύ των μορίων είναι ασθενείς. Έτσι τα μόριά τους εύκολα διαφεύγουν από την επιφάνεια του υγρού. Την επιφάνεια του υγρού. Όσο μεγαλύτερη είναι η επιφάνεια του υγρού τόσο πιο γρήγορα εξατμίζεται.
• 6.
  Τη θερμοκρασία του.Όσο μεγαλύτερη είναι η θερμοκρασία του τόσο εντονότερα κινούνται τα μόριά του και τόσο ευκολότερα διαφεύγουν από το υγρό. Την ύπαρξη ρεύματος αέρα στην επιφάνειά του και την υγρασία του αέρα. Τα μόρια που διαφεύγουν, δεν εγκαταλείπουν οριστικά το υγρό. Συχνά συγκρούονται με άλλα ίδια μόρια και επιστρέφουν στο υγρό. Με αυτό τον τρόπο η εξάτμιση γίνεται πιο αργά. Όταν λοιπόν ρεύμα αέρα παρασύρει μακριά από την επιφάνεια τα μόρια του υγρού που διαφεύγουν, η εξάτμιση γίνεται πιο γρήγορα. Αντιστρόφως η ταχύτητα μειώνεται από την ύπαρξη υγρασίας.  Η εξάτμιση είναι μια διαδικασία ψύξης. Κατά την εξάτμιση διαφεύγουν μόρια τα οποία έχουν μεγαλύτερη κινητική ενέργεια από τα υπόλοιπα, γι’ αυτό η θερμοκρασία του υγρού ελαττώνεται.  Προκειμένου να διατηρηθεί σταθερή η θερμοκρασία του υγρού που απομένει, θα πρέπει θερμότητα να μεταφερθεί από το περιβάλλον σ’ αυτό.
• 7.
  Εννοιολογικός χάρτης μόρια υγρών ατμό λέγεται εξάτμιση γίνεται με απορροφούν ελαττώνεται η θερμότητα θερμοκρασία ανεβαίνει με μεταφορά θερμότητας από περιβάλλον αυξάνεται η προκαλείται διαφορετική ταχύτητα κινητικότητα μορίων ψύξη εξαρτάται από διαφεύγουν από είδος υγρού επιφάνεια υγρού την επιφάνεια θερμοκρασία υγρού ύπαρξη ρευμάτων, υγρασία μετατρέπονται σε
• 8.
  Αντιλήψεις μαθητών  Οι όροι “θερμότητα” και “θερμός” είναι συνήθως μέρος του λεξιλογίου των μαθητών από την ηλικία των 2 –3 ετών και πάνω, ενώ αρχίζουν να μιλούν για θερμότητα από την άποψη της κατάστασης θέρμανσης ενός σώματος στη συνεχή κλίμακα ψυχρό – χλιαρό – ζεστό, όταν γίνουν 8 ή 9 ετών.  Παιδιά ηλικίας 8-12 ετών, όταν ρωτήθηκαν “τι σημαίνει για σένα η θερμότητα”, τείνουν να τη συνδέουν με ζωντανά όντα, με πηγές θερμότητας, με το βαθμό θέρμανσης ενός αντικειμένου και με τα αποτελέσματα της θερμότητας στα αντικείμενα, όπως η διαστολή, κ.α.
• 9.
   Οι μαθητές περιγράφουν την κίνηση ή τη μεταφορά της θερμότητας από ένα αντικείμενο σε άλλο χρησιμοποιώντας διάφορες ιδέες. Κάποια παιδιά κάνουν υλική περιγραφή της θερμότητας, που υποδηλώνει μια έμφυτη κινητήρια δύναμη, ενώ άλλα προτείνουν κάποιον ενδιάμεσο παράγοντα ή μέσο συνήθως τον αέρα.  Επίσης, τα παιδιά αποδίδουν στη θερμότητα διάφορες ιδιότητες, που συχνά αυτές συνδέονται με ιδιότητες της ουσίας μέσα στην οποία κινείται η θερμότητα. Η αντίληψη ότι η θερμότητα είναι ουσία χρησιμοποιείται εκτεταμένα από τα παιδιά για να εξηγηθούν τα φαινόμενα μεταφοράς της.
• 10.
   Τα περισσότερα παιδιά γνωρίζουν καλά ότι η θερμότητα μετακινείται από αντικείμενα υψηλότερης θερμοκρασίας σε άλλα χαμηλότερης θερμοκρασίας και έχουν επίσης κάποιες διαισθητικές αντιλήψεις αληθοφανών μηχανισμών για τη διαδικασία αυτή.  Όσον αφορά τη θερμοκρασία ως εκτατική ιδιότητα, πολλοί μαθητές φαίνονται να πιστεύουν ότι η θερμοκρασία ενός αντικειμένου έχει σχέση με το μέγεθός του. Οι προβλέψεις αυτές προκύπτουν από μια άλλη πεποίθηση των μαθητών ότι η θερμοκρασία είναι απλά ένα μέτρο του ποσού της θερμότητας (ή σε ορισμένες περιπτώσεις, της ψυχρότητας), που έχει ένα αντικείμενο.
• 11.
   Τα παιδιά δε βρίσκουν λόγο να ελέγξουν τις αριθμητικές τους απαντήσεις έναντι των διαισθητικών, αφού είναι (τόσο) πεπεισμένα για την ορθότητα της μαθηματικής τους λύσης.  Οι λανθασμένες “στρατηγικές”, που χρησιμοποιούν τα παιδιά στις απαντήσεις τους σε ερωτήσεις όπως, ποια θα είναι η θερμοκρασία του νερού που προκύπτει από την ανάμειξη νερού θερμοκρασίας 10°C και ίσης ποσότητας νερού 70°C, είναι η προσθετική (που συνήθως εμφανίζεται σε παιδιά 8 – 9 ετών) και η αφαιρετική, που αναγνωρίζει τουλάχιστον ότι η τελική θερμοκρασία βρίσκεται κάπου μεταξύ των αρχικών θερμοκρασιών (αυτή χρησιμοποιείται από παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας).
• 12.
   Γενικά, πολλοί μαθητές έχουν μια διαισθητική αντίληψη της εκτατικής ιδιότητας της ενέργειας και παρουσιάζουν μεγάλη δυσκολία όταν τους ζητηθεί να κάνουν διαχωρισμό μεταξύ θερμότητας και θερμοκρασίας.  Ο πιο διαδεδομένος τύπος απάντησης, που αφορά περισσότερο από το 25% των μαθητών όλων των ηλικιών, είναι ότι δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ τους. Driver (1993)
• 13.
   Παιδιά ηλικίας 8-11 χρονών θεωρούν ότι το νερό που εξατμίζεται (ατμός) παύει να υπάρχει: εξαφανίζεται, πάει κάπου, το αρπάζει κάποιος, χάνεται…  Πρόκειται για μια απλή μετεγκατάσταση του νερού χωρίς αλλαγή της φυσικής του κατάστασης.  Ο μεταφορέας του νερού είναι ανθρώπινη ύπαρξη πχ η κυρία Δείνα από το προσωπικό του σχολείου.  Ο μεταφορέας του νερού είναι μια μη ανθρώπινη ύπαρξη πχ ο ήλιος που το εναποθέτει εντός της ύλης του.  Ο μεταφορέας του νερού το εναποθέτει κάπου εκτός της ύλης του πχ η λακκούβα το πάει στα σύννεφα.
• 14.
   Το νερό υφίσταται αλλαγές σχετιζόμενες με τις αλλαγές που υφίσταται ο τόπος εναπόθεσής του.  Παίρνει αισθητή μορφή υγρασίας, ομίχλης, σταγόνων, σπρέι κλπ  Διατηρείται και μετατρέπεται σε μια αδιόρατη μορφή που περιγράφεται ως υδρατμός, αέριο, λεπτός αέρας.  Οι υποκατηγορίες αυτής της τελικής κατηγορίας είναι αναμενόμενες δεδομένης της άγνοιας του μοντέλου των σωματιδίων της ύλης.
• 15.
   Τα ρούχα στεγνώνουν γιατί τα στύβουμε με το χέρι (συμπίεση) και επειδή στάζουν (βαρύτητα) πάνω στο σχοινί.  Το νερό εντός δοχείου απορροφάται απ’ το δοχείο σαν να ήταν απορροφητικό χαρτί, συγκρατεί το νερό και αλλάζει ως προς τη μάζα του αλλά όχι ως προς τον όγκο του.  Το νερό που φεύγει από φλιτζάνι με καφέ, εμποτίζεται στο πιατάκι ή στη σκόνη του καφέ ή αν δεν υπάρχει καφές αλλά ζάχαρη, το νερό στερεοποιείται στη ζάχαρη.  Η πλειονότητα υποστήριξε ότι όλα από τα υγρά αλλά τίποτα από τα στερεά δε φεύγει ενώ η μειοψηφία ότι μερικά ή όλα από τα στερεά διαφεύγουν διαμέσου του νερού. Russell et al. (1989)
• 16.
  Πείραμα 1
• 17.
  Στόχοι Να διαπιστώσουν πειραματικάτην εξάτμιση ως τη διαδικασία μετατροπής του υγρού σε αέρια μορφή που λέμε ατμό σε οποιαδήποτε θερμοκρασία από την επιφάνειά του.
• 18.
  Υλικά  Οινόπνευμα  Πλαστικό πιάτο
• 19.
  Όργανα  Σταγονόμετρο  Χρονόμετρο
• 20.
  Διαδικασία  Με το σταγονόμετρο ρίξε μια σταγόνα οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο.  Περίμενε 2-3 λεπτά.
• 21.
  Πρόβλεψη To οινόπνευμα θαεξατμιστεί.
• 22.
  Παρατήρηση Το οινόπνευμα εξατμίζεταισταδιακά έως ότου εξατμιστεί τελείως.
• 23.
  Ερμηνεία  Ορισμένα μόρια, όταν βρεθούν στην επιφάνεια του υγρού και κινούνται με μεγάλη ταχύτητα, καταφέρνουν να υπερνικήσουν την ελκτική δύναμη των υπολοίπων και να διαφύγουν στο περιβάλλον πχ στον αέρα.  Οι δυνάμεις μεταξύ των μορίων του οινοπνεύματος είναι ασθενείς. Έτσι τα μόριά του εύκολα διαφεύγουν από την επιφάνεια του υγρού.  Οι ατμοί, δηλ το υγρό σε αέρια κατάσταση, είναι αόρατοι και γι’ αυτό δεν τους αντιλαμβανόμαστε άμεσα.  Υγρά όπως το οινόπνευμα είναι ο αιθέρας, η βενζίνη κά και τα λέμε πτητικά γιατί εξατμίζονται γρηγορότερα από τα άλλα λόγω της μεγάλης κινητικότητας των μορίων τους.  Η εξάτμιση συμβαίνει σε οποιαδήποτε θερμοκρασία.
• 24.
  Συμπέρασμα  Εξάτμιση είναι η μετατροπή του υγρού σε αέρια μορφή που λέμε ατμό.  Συμβαίνει σε οποιαδήποτε θερμοκρασία  Προκαλείται από τη μεγάλη κινητικότητα των μορίων του που υπερνικούν την ελκτική δύναμη των υπολοίπων και διαφεύγουν στο περιβάλλον από την επιφάνειά του χωρίς να γίνονται ορατά από το ανθρώπινο μάτι.
• 25.
  Πείραμα 2
• 26.
  Στόχοι Να διαπιστώσουν πειραματικάοι μαθητές ότι η εξάτμιση είναι μια διαδικασία ψύξης κατά την οποία η θερμοκρασία του υγρού ελαττώνεται.
• 27.
  Υλικά  Οινόπνευμα  Βαμβάκι
• 28.
  Όργανα  Οινοπνευματικό θερμόμετρο  Σύριγγα  Χρονόμετρο
• 29.
  Διαδικασία  Παίρνουμε μια μικρή ποσότητα βαμβακιού τόση όση να τυλίγεται γύρω απ’ τη βάση του θερμόμετρου.  Συγκρατούμε την ένδειξη του θερμομέτρου  Ρίχνουμε στο βαμβάκι με τη σύριγγα 2 ml οινόπνευμα  Περιμένουμε 4-5 λεπτά  Μετράμε τη θερμοκρασία  Τη συγκρίνουμε με την προηγούμενη
• 30.
  Πρόβλεψη Η θερμοκρασία τουοινοπνεύματος θα πέσει.
• 31.
  Παρατήρηση  Η θερμοκρασία ελαττώνεται.  Υπάρχει αίσθηση ψύξης στο χέρι μας.
• 32.
  Ερμηνεία  Κατά την εξάτμιση διαφεύγουν μόρια τα οποία έχουν μεγαλύτερη κινητική ενέργεια από τα υπόλοιπα, γι’ αυτό η θερμοκρασία του υγρού ελαττώνεται.  Προκειμένου να διατηρηθεί σταθερή η θερμοκρασία του υγρού που απομένει, θα πρέπει θερμότητα να μεταφερθεί από το περιβάλλον σ’ αυτό (διαδικασία ψύξης).
• 33.
  Συμπέρασμα Η θερμοκρασία τουυγρού κατά τη διάρκεια της εξάτμισης ελαττώνεται.
• 34.
  Πείραμα 3
• 35.
  Στόχοι Να διαπιστώσουν πειραματικάότι η ταχύτητα εξάτμισης ενός υγρού εξαρτάται από τη θερμοκρασία του.
• 36.
  Υλικά  Νερό  Δύο πλαστικά πιάτα  (ηλεκτρική λάμπα)
• 37.
  Όργανα  Σταγονόμετρο  Χρονόμετρο
• 38.
  Διαδικασία  Με το σταγονόμετρο ρίξε μια σταγόνα νερού σε δύο πλαστικά πιάτα.  Τοποθέτησε το ένα σε μέρος που το βλέπει ο ήλιος ή κάτω από μια λάμπα.  Περίμενε 2-3 λεπτά.
• 39.
  Πρόβλεψη Στο πρώτο πιάτοτο νερό θα εξατμιστεί γρηγορότερα.
• 40.
  Παρατήρηση Στο πρώτο πιάτοτο νερό εξατμίζεται γρηγορότερα.
• 41.
  Ερμηνεία Όσο μεγαλύτερη είναιη θερμοκρασία του νερού τόσο εντονότερα κινούνται τα μόριά του και τόσο ευκολότερα διαφεύγουν από το νερό.
• 42.
  Συμπέρασμα Η ταχύτητα εξάτμισηςτου υγρού εξαρτάται από τη θερμοκρασία του.
• 43.
  Πείραμα 4
• 44.
  Στόχοι Να διαπιστώσουν πειραματικάότι η ταχύτητα εξάτμισης ενός υγρού εξαρτάται από το είδος του.
• 45.
  Υλικά  Οινόπνευμα  Νερό  Δύο πλαστικά πιάτα
• 46.
  Όργανα  Σταγονόμετρο  Χρονόμετρο
• 47.
  Διαδικασία  Με το σταγονόμετρο ρίξε μια σταγόνα οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο.  Ρίξε μια σταγόνα νερού σε ένα άλλο πιάτο.  Περίμενε 2-3 λεπτά.
• 48.
  Πρόβλεψη Θα εξατμιστεί ησταγόνα του οινοπνεύματος γρηγορότερα απ’ τη σταγόνα του νερού.
• 49.
  Παρατήρηση Εξατμίζεται η σταγόνατου οινοπνεύματος ενώ μειώνεται η ποσότητα του νερού.
• 50.
  Ερμηνεία  Η κινητικότητα των μορίων του οινοπνεύματος είναι μεγαλύτερη απ’ αυτήν του νερού.  Τα μόρια του οινοπνεύματος υπερνικούν γρηγορότερα τις ελκτικές δυνάμεις των μορίων του.  Το οινόπνευμα εξατμίζεται γρηγορότερα από το νερό.  Η ταχύτητα εξάτμισης του οινοπνεύματος είναι μεγαλύτερη από του νερού.
• 51.
  Συμπέρασμα Η ταχύτητα εξάτμισηςενός υγρού εξαρτάται από το είδος του.
• 52.
  Πείραμα 5
• 53.
  Στόχοι Να διαπιστώσουν πειραματικάότι η ταχύτητα εξάτμισης ενός υγρού εξαρτάται από την επιφάνειά του.
• 54.
  Υλικά  Οινόπνευμα  Πλαστικό πιάτο  Μικρό δοχείο
• 55.
  Όργανα  Μια σύριγγα  Χρονόμετρο
• 56.
  Διαδικασία  Με τη σύριγγα ρίξε 1 ml οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο.  Ρίξε 1 ml οινόπνευμα σε ένα μικρό δοχείο.  Περίμενε 6-7 λεπτά.
• 57.
  Πρόβλεψη Θα εξατμιστούν καιτα δύο σε διαφορετικό χρόνο.
• 58.
  Παρατήρηση Το οινόπνευμα στοπιάτο εξατμίζεται γρηγορότερα.
• 59.
  Ερμηνεία  Τα μόρια των υγρών διαφεύγουν από την επιφάνειά του επειδή υπερνικούν τις ελκτικές δυνάμεις των υπολοίπων.  Μεγαλώνοντας την επιφάνεια των υγρών οι ελκτικές δυνάμεις τους εξασθενούν με αποτέλεσμα να εξατμίζονται ακόμα γρηγορότερα.
• 60.
  Συμπέρασμα Η ταχύτητα εξάτμισηςενός υγρού εξαρτάται από την επιφάνειά του.
• 61.
  Πείραμα 6
• 62.
  Στόχοι Να διαπιστώσουν πειραματικάότι η ταχύτητα εξάτμισης ενός υγρού εξαρτάται από την ύπαρξη ρευμάτων.
• 63.
  Υλικά  Οινόπνευμα  Δύο (2) πλαστικά πιάτα.  Χαρτόνι 15 Χ 15 cm ή σεσουάρ κρύου αέρα.
• 64.
  Όργανα  Σύριγγα  Χρονόμετρο
• 65.
  Διαδικασία  Με τη σύριγγα ρίξε 1 ml οινόπνευμα σε δύο πλαστικά πιάτα.  Κούνησε το χαρτόνι πάνω από το πρώτο πιάτο σαν να κάνεις αέρα για 5 λεπτά ή χρησιμοποίησε το σεσουάρ.
• 66.
  Πρόβλεψη Το οινόπνευμα τουπιάτου πάνω από το οποίο δημιουργούμε ρεύμα αέρα θα εξατμιστεί γρηγορότερα.
• 67.
  Παρατήρηση Το οινόπνευμα τουπιάτου πάνω από το οποίο δημιουργούμε ρεύμα εξατμίζεται γρηγορότερα.
• 68.
  Ερμηνεία  Τα μόρια του υγρού που διαφεύγουν, δεν εγκαταλείπουν οριστικά το υγρό. Συχνά συγκρούονται με άλλα ίδια μόρια και επιστρέφουν στο υγρό. Έτσι η εξάτμιση γίνεται πιο αργά.  Όταν υπάρχει ρεύμα αέρα, παρασύρονται μακριά από την επιφάνεια τα μόρια του υγρού που διαφεύγουν κι η εξάτμιση γίνεται πιο γρήγορα.  Το αντίστροφο συμβαίνει όταν υπάρχει υγρασία.
• 69.
  Συμπέρασμα Η ταχύτητα εξάτμισηςενός υγρού εξαρτάται από την ύπαρξη ρευμάτων.
• 70.
  Σχολιασμός (1)  Τα πειράματα διακρίνονται για : την απλότητα την ευκολία τα εύχρηστα και ακίνδυνα υλικά τη δυνατότητα επανάληψης σαν παιχνίδι
• 71.
   Πριν την εκτέλεση των πειραμάτων οι μαθητές θα πρέπει να ασκηθούν: Στη μέτρηση ποσοτήτων των υγρών με τη χρήση σταγονόμετρου και σύριγγας ώστε κατά την εκτέλεση οι μετρήσεις να είναι ακριβείς. Στη χρονομέτρηση είτε με το ρολόι χειρός είτε – καλύτερα- με ειδικό χρονόμετρο. Στη μέτρηση της θερμοκρασίας με το οινοπνευματικό θερμόμετρο. Εφιστούμε την προσοχή τους σε ασφαλείς χειρισμούς.
• 72.
   Υπάρχει ο παράγοντας «κορεσμός της ατμόσφαιρας» ο οποίος έχει σχέση με τη θερμοκρασία του αέρα κι επηρεάζει τη διαδικασία της εξάτμισης.  Συνιστάται αύξηση του χρόνου αναμονής κατά το ποσό που θα καθοριστεί από επανειλημμένες - προ της εκτέλεσης των πειραμάτων στο σχολείο – δοκιμές ή άπλωμα της σταγόνας στο πιατάκι (η αύξηση της επιφάνειας επιταχύνει την εξάτμιση).
• 73.
  Σχολιασμός (2)  Όταν υπάρχει πλεόνασμα θερμικής ενέργειας στον ανθρώπινο οργανισμό, η θερμοκρασία του ρυθμίζεται με την εξάτμιση του ιδρώτα.  H εξάτμιση του ιδρώτα προκαλεί μείωση της θερμοκρασίας του σώματος, αφού απαιτεί την απορρόφηση θερμότητας από το σώμα.
• 74.
   Αν καταμεσήμερο θέλουμε να απολαύσουμε το καρπούζι μας δροσερό σ' ένα μέρος που δεν έχουμε ψυγείο, δεν έχουμε παρά να το κόψουμε και να το αφήσουμε ελάχιστα στον ήλιο.  Εξατμίζεται κάποια ποσότητα υγρού απορροφώντας θερμότητα από το καρπούζι με αποτέλεσμα να γίνεται πιο δροσερό.
• 75.
   Καθώς τοποθετούμε πατάτες για τηγάνισμα σε καυτό λάδι, το λάδι κάνει κρότο και "πετάγεται" από το τηγάνι.  Το νερό που έχουν οι πατάτες μόλις βρεθεί στο καυτό λάδι εξατμίζεται απότομα με αποτέλεσμα οι παραγόμενοι ατμοί να πετάγονται και μαζί τους να παρασύρουν και το λάδι.
• 76.
  Σχολιασμός (3) ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕΖΥΓΟ
• 77.
  Υλικά: • (1) ζυγό •(2) όμοια μικρά μεταλλικά ή πλαστικά κουτιά ευρύστομα και αβαθή • (1) μπουκαλάκι • (1) φακό uψnλής έντασης • (1) κομμάτι χαρτόνι ή το στόμα μας • οινόπνευμα • νερό • χαρτί • μολύβι
• 78.
  Πείραμα 1  Παίρνουμε τα δύο όμοια κουτιά και τους βάζουμε νερό και οινόπνευμα.  Τοποθετούμε τα κουτιά πάνω στο ζυγό. Ο ζυγός πρέπει να ισορροπεί σε οριζόντια θέση. Μπορούμε να πετύχουμε την ισορροπία προσθέτοντας ή αφαιρώντας οινόπνευμα ή νερό.  Βάζουμε το ζυγό σε ανοικτό χώρο και περιμένουμε λίγο.  Τι παρατηρείτε; (Η ισορροπία του ζυγού καταστρέφεται. Ποιο δοχείο γίνεται ελαφρύτερο; Σημειώστε τις παρατηρήσεις σας.)
• 79.
  Πείραμα 2  Παίρνουμετο μπουκαλάκι και το ένα κουτί, τα γεμίζουμε με οινόπνευμα και τα τοποθετούμε πάνω στο ζυγό.  Ο ζυγός πρέπει να ισορροπεί σε οριζόντια θέση.  Βάζουμε πάλι το ζυγό σε ανοικτό χώρο και περιμένουμε.  Τι παρατηρείτε τώρα; (Σε τι διαφέρει το μπουκαλάκι από το κουτί; Σημειώστε τις παρατηρήσεις σας.)
• 80.
  Πείραμα 3  Παίρνουμετώρα τα δύο όμοια κουτιά και αφού τα γεμίσουμε με οινόπνευμα, τα τοποθετούμε πάνω στο ζυγό. Ο ζυγός πρέπει να ισορροπεί οριζόντια.  Ανάβουμε τον φακό και με το φως που στέλνει ζεσταίνουμε το οινόπνευμα του ενός κουτιού  Τι παρατηρείτε; (Η ζυγαριά θα εξακολουθήσει να ισορροπεί σε οριζόντια θέση; Γιατί συμβαίνει αυτό; Σημειώστε την γνώμη σας.)
• 81.
  Πείραμα 4  Τοποθετούμε τα δύο όμοια κουτιά γεμάτα με οινόπνευμα πάνω στο ζυγό που πρέπει να ισορροπεί οριζόντια όπως και προηγουμένως.  Με το χαρτόνι ή με το στόμα μας φυσούμε παράλληλα προς την ελεύθερη επιφάνεια αέρα στο ένα κουτί.  Τι παρατηρείτε τώρα; ( Γιατί χαλάει η ισορροπία του ζυγού; Γράψτε τις παρατηρήσεις σας. Κοιτάξτε τις σημειώσεις σας.)
• 82.
  Σχολιασμός (4)  Τα κουτιά πρέπει να έχουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο άνοιγμα. Αν το άνοιγμά τους είναι μικρό, το πείραμα θα καταστεί χρονοβόρο ειδικά για τις περιπτώσεις 1 και 2.  Αν θέλουμε να αποφύγουμε την καθυστέρηση δεν έχουμε παρά να θερμάνουμε λίγο το οινόπνευμα προηγουμένως. (ΠΡΟΣΟΧΗ !)  Μπορούμε να βάλουμε το οινόπνευμα κατ' ευθείαν στα πιατάκια του ζυγού.  Στην περίπτωση (4) θα πρέπει να προσέχουμε έτσι ώστε ο αέρας να μην χαλάει την ισορροπία του ζυγού.
• 83.
  Διδακτική αξιοποίηση τωνπειραμάτων ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΗΣ ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΗΤΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Τα πειράματα εντάσσονται (υποθετικά) στη φάση ανάδειξης των ιδεών και εκτελούνται (εργαστηριακά) στη φάση αναδόμησης των ιδεών. Προσανατολισμός Ανάδειξη των ιδεών Αναδόμηση των ιδεών σύγκριση με προηγούμενες ιδέες Εφαρμογή των ιδεών Ανασκόπηση των αλλαγών στις ιδέες
• 84.
   Στη φάση ανάδειξης των ιδεών των μαθητών του εποικοδομητικού μοντέλου διδασκαλίας προτείνεται να ζητηθεί από τα παιδιά να κάνουν πρόβλεψη των αποτελεσμάτων των πειραμάτων στην υποθετική τους διάσταση, πρώτα ατομικά και στη συνέχεια ομαδικά. Καταγράφουν τις απόψεις τους τις οποίες ο δάσκαλος με πνεύμα αποδοχής και σεβασμού κατηγοριοποιεί.  Στη φάση της αναδόμησης οι μαθητές εκτελούν τα πειράματα σε μικρές ομάδες, ερμηνεύουν τα αποτελέσματα, τα συγκρίνουν με τις προβλέψεις κι αναρωτιούνται-αν βρεθούν σε αδιέξοδο-γιατί δεν ταιριάζουν. Αυτό ίσως τα οδηγήσει σε εννοιολογική αλλαγή και σε υιοθέτηση ιδεών που είναι σύμφωνες με τη σχολική γνώση.
• 85.
  Βιβλιογραφία  Driver, R., Guesne., Tiberghien, Α.(1995). Οι ιδέες των παιδιών στις Φυσικές Επιστήμες. Αθήνα: Ένωση Ελλήνων Φυσικών.  Russell, Τ., Harlen, W., Watta, D.(1989). 'Children's ideas about evaporation', International Journal of Science Education, 11: 5, 566 — 576 . Downloaded February 27, 2011 from http://www.informaworld.com/smpp/title~content=t713737283  Αντωνίου, Ν., Δημητριάδης, Π., Καμπούρης, Κ., Παπαμιχάλης, Κ., Παπατσίμπα, Λ. (2006). Φυσική β΄ Γυμνασίου. Αθήνα: ΟΕΔΒ.  Ζενάκος, Α., Λεκάτης, Ν., Σχοινάς, Α. (1996). Φυσική β΄ Γυμνασίου. Αθήνα : ΟΕΔΒ.  Κόκκοτας, Β, Π. (2004). Διδακτική των Φυσικών Επιστημών. Μέρος ΙΙ. Αθήνα : Eκδ. Παναγιώτης Β. Κόκκοτας.  Παπαγιαννόπουλος, Β.(1994). Οι σύγχρονες επιστημονικές αντιλήψεις για τη θερμότητα, τη θερμοκρασία και οι ιδέες των παιδιών σχετικά με τις έννοιες αυτές. Παιδαγωγική και Εκπαίδευση,1,άρθρο 1.1.Ανακτήθηκε Μάρτιος 20,2011 από http://www.scientific-journal- articles.com/greek/free-online-journals/education/education-articles/p-edu-02.htm