νεοελληνική γλώσσα α΄

νεοελληνική γλώσσα α΄

• 1.
  Ενότητα 1η Κείμενα με θέμα Τις πρώτες μέρες στο σχολείο • Α) Ποια είναι η διαδικασία της επικοινωνίας: • πομπός - μήνυμα - δέκτης • Π.χ. Η Άννα (πομπός) είπε στη φίλη της(δέκτη) : « Η συμπεριφορά σου τελευταία είναι παράξενη».(μήνυμα) • Β) Με ποιους τρόπους/ κώδικες γίνεται η επικοινωνία: • Π.χ. μαθηματικά σύμβολα, σήματα μορς, μουσικές νότες, πινακίδες οδικής κυκλοφορίας, κ.ά. • Γ) Ποιες μορφές/είδη έχει η επικοινωνία: προφορική ή γραπτή • Δ) Πόσα είδη προτάσεων υπάρχουν: • Ως προς τη σημασία τους: αποφαντικές, προστακτικές, επιφωνηματικές, ερωτηματικές • Ως προς τα συστατικά τους: • απλές, σύνθετες, επαυξημένες, ελλειπτικές • Ως προς την ποιότητά τους: καταφατικές ή αρνητικές • Ως προς τη σχέση τους με άλλες προτάσεις: κύριες ή δευτερεύουσες • Ε) Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η επικοινωνία: • Ο κώδικας επικοινωνίας • Συνθήκες επικοινωνίας (τόπος, χρόνος, διάθεση, πρόσωπα)
• 2.
  Ενότητα 2η Κείμενα με θέμα Την επικοινωνία στο χώρο του σχολείου • Α) Τις διαφορετικές μορφές προφορικού λόγου • Απλή συνομιλία /διάλογος • Εκφώνηση ομιλίας/λόγου σε ακροατήριο • Ραδιοτηλεοπτική ανακοίνωση/συζήτηση • Β) Τι διαφορετικές μορφές γραπτού λόγου • Ημερολόγιο προσωπικό , Επιστολή επίσημη/φιλική, Αίτηση, • Ηλεκτρονικό μήνυμα ή σε κινητό, Πρόσκληση, Ανακοίνωση • Άρθρο σε έντυπο, Μυθιστόρημα, Δοκίμιο, Διήγημα, Θεατρικό έργο, Κόμικς, Συνθήματα σε αφίσες, πανό, τοίχους • * το ύφος και το λεξιλόγιο διαφέρει ανάλογα με το είδος κειμένου • Γ) Τα στοιχεία από τα οποία αποτελείται μια παράγραφος: • Θεματική πρόταση, λεπτομέρειες, περίοδος κατακλείδα (όχι πάντα) • Δ) Τις συνδετικές λέξεις που συνδέουν τα μέρη των παραγράφων ή τη μια με την άλλη παράγραφο: όμως, ωστόσο, αλλά, κ.ά.
• 3.
  Ενότητα 3η Κείμενα με θέμα Τη φύση • Α) Τι είναι η περιγραφή • Προσώπου (εξωτερικά χαρακτηριστικά, χαρακτήρας, συναισθήματα) • Χώρου (κοντινό και μακρινό πλάνο) • Αντικειμένου (εξωτερική μορφή, χρήση, τρόπος λειτουργίας • Φαινομένου (ψυχικού, συναισθηματικού, άλλου) • Β) Η περιγραφή εκφράζεται με εικόνες • Γ) Τι είναι η αφήγηση • Γεγονότος/σειράς γεγονότων πραγματικών ή φανταστικών • Δ) Η δομή της αφήγησης • πρόσωπα, χώρος, χρόνος, κατάσταση • εξέλιξη των γεγονότων • λύση, αποτέλεσμα
• 4.
  Ενότητα 3η Κείμενα με θέμα Τη φύση • Ε) Η αφήγηση γίνεται με βάση το χρόνο • Γραμμική αφήγηση (τα γεγονότα στην κανονική τους σειρά) • In medias res ( η αφήγηση ανατρέπει τη σειρά των γεγονότων) • Ανάδρομη αφήγηση (γεγονότα του περελθόντος) • Πρόδρομη αφήγηση (για όσα πρόκειται να συμβούν) • Σύγχρονη αφήγηση (για όσα συμβαίνουν τώρα) • Στ) Ο αφηγητής συμμετέχει σε όσα αφηγείται (εσωτερική οπτική γωνία ή είναι αντικειμενικός παρατηρητής (εξωτερική οπτική γωνία) • Ζ) Υποστηρίζω όσα λέω προφορικά ή γραπτά χρησιμοποιώντας πάντα επιχειρήματα • Π.χ. Θεωρώ λάθος την άποψή σου, επειδή…
• 5.
  Ενότητα 4η Κείμενα με θέμα Τη διατροφή και την υγεία • Α) Η ονοματική φράση έχει ως πυρήνα της ένα όνομα/ουσιαστικό και μπορεί να είναι • απλή Π.χ. το χαλί • διευρυμένη ( με επίθετο, αριθμητικό, αντωνυμία, μετοχή ή και πρόταση) π.χ. το κόκκινο χαλί • Β) Η ρηματική φράση έχει ως πυρήνα της το ρήμα και μπορεί να είναι • απλή π.χ. έτρεχε • διευρυμένη (με προσδιορισμούς ή δευτερεύουσα πρόταση) • πχ. έτρεχε πολύ γρήγορα
• 6.
  Ενότητα 4η Κείμενα με θέμα Τη διατροφή και την υγεία • Γ) Η ονοματική φράση μπορεί να είναι • υποκείμενο (ποιος;)του ρήματος π.χ. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν άγχος. • αντικείμενο (ποιον; τι;) του ρήματος π.χ. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν άγχος. • κατηγορούμενο του υποκειμένου μέσω συνδετικού ρήματος π.χ. Η αγάπη είναι μοναδικό πράγμα. • Μαζί με πρόθεση σε προθετικό σύνολο Π.χ. Βγήκε βόλτα με τις φίλες της. • Συμπλήρωμα ουσιαστικού Π.χ. Τα θέματα των εξετάσεων ήταν εύκολα. • Ομοιόπτωτος προσδιορισμός Π.χ. ένας συμμαθητής μου, (δηλαδή) ο Χρήστος, μου (επεξήγηση) Πχ. ο Χρήστος, (ο οποίος είναι) ένας συμμαθητής μου (παράθεση) • επιθετικός προσδιορισμός π.χ. το όμορφο παιδί • Κατηγορηματικός προδιορισμός π.χ. το παιδί ιδρωμένο… •
• 7.
  Ενότητα 4η Κείμενα με θέμα Τη διατροφή και την υγεία • Δ) Το επίθετο/αντωνυμία/ αριθμητικό/ μετοχή/ άλλο (με ή χωρίς άρθρο) όταν συνοδεύει ουσιαστικό με την ίδια πτώση, αριθμό και γένος είναι επιθετικόςπροσδιορισμός • Π.χ. το αμάραντο στεφάνι, αθλητικό πνεύμα • Ε) Όταν το άρθρο συνοδεύει το ουσιαστικό, απομονώνοντας το επίθετο τότε το επίθετο είναι κατηγορηματικός προσδιορισμός • Π.χ. Έβλεπα το πρόσωπό του σκοτεινό. • Με τρεμάμενη την φωνή του άρχισε να λέει τι είχε συμβεί.
• 8.
  Ενότητα 4η Κείμενα με θέμα Τη διατροφή και την υγεία • Στ) Μια ονοματική φράση που δίνει ένα γενικό χαρακτηριστικό σε άλλο όνομα λέγεται παράθεση • Π.χ. Ο Χρήστος, ένας συμμαθητής μου, μου είπε… • Ζ) Η ονοματική φράση που επεξηγεί το όνομα λέγεται επεξήγηση • Ε) Όταν το άρθρο συνοδεύει το ουσιαστικό, απομονώνοντας το επίθετο τότε το επίθετο είναι κατηγορηματικός προσδιορισμός • Π.χ. Έβλεπα το πρόσωπό του σκοτεινό. • Με τρεμάμενη την φωνή του άρχισε να λέει τι είχε συμβεί.
• 9.
  Ενότητα 4η Κείμενα με θέμα Τη διατροφή και την υγεία • Η) Τα ουσιαστικά διακρίνονται σε • Δικατάληκτα ( δυο καταλήξεις σε κάθε αριθμό) • Τόξο-ου τόξα-ων • Τρικατάληκτα (τρεις καταλήξεις σε κάθε αριθμό) • Φίλος-ου-ο-ε, φίλοι-ων-ους • Ισοσύλλαβα (ίσος αριθμός συλλαβών σε ενικό/πληθυντικό) • Φίλος, τόξο • Ανισοσύλλαβα (άνισος αριθμός συλλαβών σε κάθε αριθμό) • Μαμά/μαμάδες, γιαγιά/γιαγιάδες, καναπές/καναπέδες • Θ) Η κλίση ουσιαστικών και επιθέτων • Ι) Μπορώ να παραγάγω νέες λέξεις από άλλες λέξεις • Προσθέτοντας άλλη κατάληξη στο ίδιο θέμα, το επίθημα • Παιδ- ί Παιδ-άκι Παιδ-ικός • Βάζοντας μπροστά στο θέμα ένα πρόθημα • Αμφι -βάλλω Κατά -βάλλω Υπερ -βάλλω
• 10.
  Ενότητα 5η Κείμενα με θέμα Το θέατρο και τον κινηματογράφο • Α) Τα παρεπόμενα του ρήματος • Πρόσωπο(εγώ, εσύ…), αριθμός (ενικός, πληθυντικός) • Φωνές ενεργητική και παθητική • Συζυγίες α΄ (-ω –ομαι) και β΄ (-ώ –ιέμαι/-ούμαι/-άμαι) • Διαθέσεις ενεργητική, παθητική, ουδέτερη, μέση • Χρόνους παροντικούς (Ενεστώτα, Παρακείμενο), παρελθοντικούς (Παρατατικό, Αόριστο, Παρακείμενο, Υπερσυντέλικο), μελλοντικούς (Μέλλοντας Εξακολουθητικός, Στιγμιαίος, Συντελεσμένος) • Β) Τα συνδετικά ρήματα (είμαι, φαίνομαι, γίνομαι, κ.ά.) που συνδέουν το υποκείμενο με το κατηγορούμενο
• 11.
  Ενότητα 6η Κείμενα με θέμα Δημιουργικές δραστηριότητες • Α) Ο ρόλος των πτώσεων των ουσιαστικών • Ονομαστική - υποκείμενο / κατηγορούμενο ρήματος • Π.χ. Ο Φώτης είναι (ΚΤΓ)συνεργάσιμος. Ο Φώτης (Α)διαβάζει. • Αιτιατική – αντικείμενο/ κατηγορούμενο ρήματος • Π.χ. Βλέπω μια σκιά. Θεωρώ (Α) την άποψή σου (ΚΤΓ)λανθασμένη. • Γενική – αντικείμενο (έμμεσο) ρήματος • Π.χ. Μου αρέσει η μουσική. • Γενική ως προσδιορισμός • Π.χ. το τσάι του βουνού, τα ζώα του δάσους, η τσάντα της Μαρίας • Β) Ότι μια ονοματική φράση που δίνει ένα γενικό χαρακτηριστικό σε άλλο όνομα λέγεται παράθεση • Π.χ. Ο Χρήστος, ένας συμμαθητής μου, μου είπε…
• 12.
  Ενότητα 6η Κείμενα με θέμα Δημιουργικές δραστηριότητες • Γ) Η ονοματική φράση που επεξηγεί το όνομα που προσδιορίζει λέγεται επεξήγηση • Π.χ. ένας συμμαθητής μου, (δηλαδή) ο Χρήστος, μου είπε… • Δ) Ο προδιορισμός σε ένα όνομα μπορεί να είναι • Ομοιόπτωτος (δηλαδή να έχει την ίδια πτώση με το ουσιαστικό που συνοδεύει) • επιθετικός, κατηγορηματικός η παράθεση και η επεξήγηση • Ετερόπτωτος (δηλαδή να βρίσκεται σε άλλη πτώση από αυτό που προσδιορίζει) • Γενική δίπλα σε ουσιαστικό με άλλη πτώση
• 13.
  Ενότητα 7η Κείμενα με θέμα Τον κόσμο της οθόνης και της εικόνας • Α) Το Οριστικό ο η το και το Αόριστο άρθρο ένας μια έναΠ.χ. ο άνθρωπος ένας άνθρωπος • Β) Να ξεχωρίζω το αόριστο άρθρο από • Το αριθμητικό ένας μία ένα ( σύμφωνα με το νόημα ) • Π.χ. ήρθε μόνο ένας μαθητής. (αριθμητικό) • Ένας μαθητής είπε… (άρθρο) • την αόριστη αντωνυμία ένας μια ένα • Π.χ. ένας μου είχε πει ότι … (αντωνυμία) • Ένας κύριος χτυπούσε την πόρτα. (άρθρο)
• 14.
  Ενότητα 8η Κείμενα με θέμα Τον αθλητισμό και τους Ολυμπιακούς αγώνες • Α) Τι είναι οι κύριες προτάσεις (ανεξάρτητες, αυτοδύναμες) • Π.χ. Χτες πήγαμε εκδρομή. • Β) Τι είναι οι δευτερεύουσες προτάσεις ( εξαρτημένες από άλλες) • Π.χ. Χτες πήγαμε να ψωνίσουμε. • Γ) Οι προτάσεις συνδέονται με συνδέσμους (και, όμως, μήπως, αλλά, όταν, πριν, επειδή, αν και, αν, για να κ.ά.) • Δ) Τι είναι η παρατακτική σύνδεση (συνδέω ισοδύναμες προτάσεις) • Π.χ. Χτες πήγαμε εκδρομή και περάσαμε υπέροχα. (Κ + Κ) • Θα ήθελα να σκεφτώ πρώτα και να αποφασίσω μετά (Δ + Δ) • Ε) Τι είναι η υποτακτική σύνδεση • (συνδέω μη ισοδύναμες προτάσεις) • Π.χ. Χτες πήγαμε // να ψωνίσουμε (Κ - Δ) • Δε θα ήθελα // να φύγω // πριν μάθω // τι έγινε.(Δ – Δ – Δ) •
• 15.
  Ενότητα 10η • Α)Ποιες δευτερεύουσες προτάσεις ισοδυναμούν με επιρρηματικό προσδιορισμό: • Χρονικές ( όταν, σαν, άμα, αφού, αφότου, πριν, έως, μόλις, κ.ά.) • Π.χ. Θα φύγω όταν τελειώσω • Αιτιολογικές (επειδή, γιατί, διότι, αφού) • Π.χ. έφαγε κάτι γιατί είχε πεινάσει. • Υποθετικές (εάν, αν) • Αν έρθει μαζί μας, δε θα περάσουμε καλά. • Τελικές (του σκοπού) (για να, να) • Π.χ. Πάω να φέρω λίγο νερό. • Αποτελεσματικές (ώστε, ώστε να, με αποτέλεσμα να) • Π.χ. Έβρεξε τόσο ώστε πλημμύρισαν όλα τα φρεάτια. • Εναντιωματικές (αν και, παρόλο που) • Π.χ. Αν και δεν τον συμπαθώ, νομίζω ότι έχει δίκιο.
• 16.
  Ενότητα 10η • Β)Ποιες δευτερεύουσες προτάσεις ισοδυναμούν με υποκείμενο, αντικείμενο του ρήματος της κύριας πρότασης • Ειδικές (ότι, πως) • Π.χ. Λέει (Α) ότι θα φύγει. Φαίνεται (Υ) ότι θα φύγει. • Βουλητικές (να) • Π.χ. Θέλω (Α) να φύγω. Πρέπει (Υ) να φύγω. • Ενδοιαστικές (μήπως, μην, μήπως δεν, μη δε) • Π.χ. Φοβάμαι (Α) μήπως χάσω. Υπάρχει φόβος (Υ) μήπως χάσουν. • Πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις (τι, ποιος, πόσος, πόσο, πού, πότε, πώς ) • Π.χ. Δεν ξέρω (Α) τι να κάνω. Είναι άγνωστο (Υ) ποιος θα κερδίσει.