Skip to main content
z Αγιογραφία
z
Η έννοια της αγιογραφίας
Αγιογραφία είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή
θρησκευτικών σκηνών · είναι η ζωγραφική παράσταση
θρησκευτικών θεμάτων. Οι αγιογραφίες αντλούν τα θέματά τους
από τη ζωή και κυρίως τα θαύματα αντρών και γυναικών όπου
αγιοποιήθηκαν από την Εκκλησία. Η αγιογραφία είναι κεντρικής
σημασίας στην Ορθόδοξη παράδοση και λιγότερο στις Δυτικές
Χριστιανικές παραδόσεις όπως η Ρωμαιοκαθολική και η
Αγγλικανική.
z
Ορθόδοξη αγιογραφία
 Σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση, η αγιογραφική εικόνα
δε στοχεύει σε μια ρεαλιστική αναπαράσταση ενός
προσώπου, αλλά έχει πρωτίστως πνευματική σημειολογία
αφού μέσω αυτής μπορεί να επιτευχθεί μια σχέση ζωής με
τον Θεό και τους Αγίους Του. Η εικόνα δημιουργεί μια αίσθηση
ζωντανής παρουσίας και φέρνει τον πιστό σε προσωπική
σχέση και επαφή με την υπόσταση του εικονιζόμενου. Η
αγιογραφία λοιπόν δε θεωρείται ως ένα απλό έργο τέχνης ή
ένας θρησκευτικός πίνακας αλλά είναι ένα μέσο με το οποίο ο
άνθρωπος μπορεί να φτάσει στην αγιότητα.
 Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η προσκύνηση της εικόνας
«διαβαίνει» μέσω της ορατής εικόνας στο πρωτότυπο, δηλ.
στο πραγματικά υπάρχον άγιο πρόσωπο το οποίο εικονίζεται.
z
z Πρωτοχριστιανική ζωγραφική
“Τα πρώτα δείγματα χριστιανικής ζωγραφικής σώζονται στο Βαπτιστήριο της
Δούρας - Ευρωπού, κοντά στον Ευφράτη, αλλά και στις ρωμαϊκές
κατακόμβες. Οι τοιχογραφίες του Βαπτιστηρίου ανήκουν σε μια καθαρά
λαϊκή, ανατολίτικη καλλιτεχνική παράδοση και χρονολογούνται στις αρχές του
3ου αιώνα. Όλες οι άλλες προέρχονται από υπόγειους τάφους. Τα ζωγραφικά
θέματα στις κατακόμβες αντλούνταν από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη
(κυρίως θαύματα του Χριστού και σκηνές από τα πάθη Του) ή είναι
συμβολικού περιεχομένου (ο καλός ποιμένας, δεόμενες μορφές, ψάρια,
πουλιά κ.ά.). Το περιεχόμενό τους εκφράζει την απαντοχή των ανθρώπων για
τη σωτηρία τους. Τα πιο παλιά δείγματα ζωγραφικής στις κατακόμβες δεν
χρονολογούνται πριν από το 200 μ.Χ. Η τεχνοτροπία αυτών των
τοιχογραφιών ακολουθεί τα ρωμαϊκά πρότυπα της εποχής. Μερικές
νωπογραφίες, όπως της κατακόμβης της Πρισκίλλας στη Ρώμη ή του
υπόγειου των Αυρηλίων, μαρτυρούν υψηλή καλλιτεχνική ποιότητα”.
Ναυσικά Πανσελήνου, Βυζαντινή Ζωγραφική
z
Πρωτοχριστιανικά εικονίδια και χαράξεις
Νωπογραφία από κατακόμβη
στη Ρώμη.
Ο καλός Ποιμήν, 4ος αι., Ρώμη,
Μουσείο Επιγραφών
z Βυζαντινή αγιογραφία
Βυζαντινή αγιογραφία είναι η τέχνη
της απεικόνισης αγίων και
θρησκευτικών θεμάτων, με σκοπό
να γεφυρώσει το φυσικό με τον
πνευματικό κόσμο. Η Βυζαντινή
αγιογραφία είναι η φυσική εξέλιξη
των πορτρέτων Φαγιούμ.
Χριστός Παντοκράτωρ,
αγιογραφία στη Μονή του Σινά
z
Φαγιούμ
«Στο βλέμμα των προσώπων που εικονίζονται στα πορτρέτα
Φαγιούμ μοιάζει να καίει ένα καντήλι αιώνιας ζωής» (Αντρέ Μαλρώ)
Τα πορτρέτα Φαγιούμ ήταν
προσωπογραφίες που
φιλοτεχνήθηκαν από τον 1ο έως
τον 3ο αι. από συνεχιστές της
ύστερης ελληνιστικής παράδοσης της
Αλεξανδρινής Σχολής και διασώθηκαν
ως τη σημερινή εποχή. Αυτά τα
νεκρικά πορτραίτα, προορισμένα για
ταφική χρήση, πήραν το όνομά τους
από την όαση Φαγιούμ, 85 χλμ. νότια
του Καΐρου, επειδή εκεί
ανακαλύφθηκαν.
Άριστα διατηρημένα εξαιτίας του
ξηρού κλίματος της αιγυπτιακής
ερήμου, τα πορτρέτα Φαγιούμ είναι
ζωγραφισμένα είτε με την εγκαυστική
τεχνική ή με την τεχνική της τέμπερας.
z Αχειροποίητες εικόνες
Στην παράδοση της Εκκλησίας, «αχειροποίητες»
ονομάζονται οι εικόνες του Χριστού και της
Θεοτόκου, οι οποίες πιστεύεται πως δε
ζωγραφίστηκαν από ανθρώπινο χέρι. Οι ιστορίες
που τις συνοδεύουν, ανεξάρτητα από την ιστορική
τους αξιοπιστία, φανερώνουν ότι η απεικόνιση του
Χριστού αποτελούσε παράδοση που ανάγεται στα
πρώιμα χρόνια του Χριστιανισμού. Κατά τον 8ο
αιώνα, η αναφορά σε αυτές αποτέλεσε ένα από τα
βασικότερα επιχειρήματα των Ορθοδόξων
Πατέρων στον αγώνα τους κατά της Εικονομαχίας.
Η πιο γνωστή αχειροποίητη εικόνα του Χριστού
είναι το ιερό «Μανδήλιο»
Η Παναγία της Λύδδας
z Η Αχειροποίητη εικόνα του Χριστού
Ο βασιλιάς της Έδεσσας Άβγαρος ήταν λεπρός. Άκουσε για τα θαύματα του
Χριστού και έστειλε προς Αυτόν τον αρχειοφύλακά του, Ανανία, με επιστολές
στις οποίες παρακαλούσε τον Χριστό να πάει στην Έδεσσα να τον θεραπεύσει.
Ο Ανανίας ήταν ζωγράφος, γι’ αυτό ο Άβγαρος τον επιφόρτισε να φτιάξει το
πορτρέτο του Σωτήρα σε περίπτωση που ο Χριστός αρνιόταν να πάει. Ο
Ανανίας βρήκε τον Χριστό περιστοιχισμένο από ένα μεγάλο πλήθος και δεν
μπορούσε να τον πλησιάσει. Γι’ αυτό ανέβηκε σ’ ένα βράχο από όπου μπορούσε
να τον βλέπει καλύτερα. Προσπάθησε να φτιάξει ένα πορτρέτο του Σωτήρα,
αλλά δεν μπορούσε «εξαιτίας της απερίγραπτης δόξας του προσώπου Του, το
οποίο άλλαζε συνεχώς μορφή». Βλέποντας ο Χριστός ότι ο Ανανίας ήθελε να
φτιάξει το πορτρέτο Του, ζήτησε νερό, νίφτηκε, σκούπισε το πρόσωπό Του σ’ ένα
κομμάτι λινό ύφασμα, και τα χαρακτηριστικά Του έμειναν αποτυπωμένα σ’ αυτό
το λινό ύφασμα.
Γι’ αυτό η εικόνα αυτή είναι επίσης γνωστή με το όνομα «Μανδήλιον».
Μηναίο 16ης Αυγούστου
z
«Μανδήλιον»
Ο βασιλιάς Άβγαρος με το
Άγιο Μανδήλιο (λεπτομέρεια
από Τρίπτυχο στη Μονή
Αγίας Αικατερίνης Σινά)
z
Οι πρώτες εικόνες της Θεοτόκου
«Αχειροποίητες» ονομάζονται οι εικόνες της Θεοτόκου που
θεωρείται πως ζωγραφίστηκαν πριν από την Κοίμησή της
από τον ευαγγελιστή Λουκά.
Η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος που συγκλήθηκε το 431μ.Χ στην
Έφεσο, αναγνώρισε την Παναγία ως «Θεοτόκο»,
επιβεβαιώνοντας ότι στο Πρόσωπο του Ιησού Χριστού
ενώθηκαν οι δύο φύσεις, η θεία και η ανθρώπινη. Η
Παναγία δε γέννησε έναν άνθρωπο, αλλά τον Υιό και Λόγο
του Θεού, τον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό.
Έκτοτε, η ευλάβεια προς τη μητέρα του Χριστού, την
Παναγία, απέκτησε θεολογική βάση και η προσκύνηση των
εικόνων της από τους πιστούς εντάχθηκε και διαδόθηκε
στη λατρευτική ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
z
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς ζωγραφίζει την Παναγία, αρχές 17ου
αι., Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, Συλλογή Λοβέρδου & Δομ.
Θεοτοκόπουλος, Ο ευαγγελιστής Λουκάς ζωγραφίζει την
Παναγία, πριν το 1567, 44 Χ 33 εκ., μουσείο Μπενάκη, Αθήνα
z
Οι εικόνες της Παναγίας από τον ευαγγελιστή
Λουκά
Ἄλαλα τὰ χείλη τῶν ἀσεβῶν, τῶν
μὴ προσκυνούντων τὴν εἰκόνα σου
τὴν σεπτήν, τὴν στορηθεῖσαν ὑπὸ
τοῦ ἀποστόλου Λουκᾶ ἱερωτάτου,
τὴν Ὁδηγήτριαν.
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς εικονογραφεί
τη Θεοτόκο (εικόνα του 16ου αιώνα)
z
Παναγία Σουμελά στο
Βέρμιο Ημαθίας
Η παράδοση λέει ότι ο Ευαγγελιστής Λουκάς,
χάραξε την Παναγία σε ξύλο.
Μετά το θάνατό του, η εικόνα βρέθηκε στην
Αθήνα και ονομαζόταν Παναγία η
Αθηνιώτισσα.
Στο τέλος του 4ου αιώνα, ιδρύθηκε στο όρος
Μελά της Τραπεζούντας το Μοναστήρι από
τους μοναχούς Βαρνάβα και Σωφρόνιο.
Εκεί μεταφέρθηκε η εικόνα και ονομάστηκε
Σουμελά, δηλαδή “σου” εις το… όρος Μελά.
Το 1931 τα ιερά κειμήλια παραχωρήθηκαν
στους Έλληνες και ήρθαν στην Ελλάδα.
z
Παναγία η
Μεγαλοσπηλαιώτισσα
Είναι ανάγλυφη, πάχους τριών πόντων και
πλασμένη από κερί, μαστίχα και άλλες ύλες.
Φέρει εσθήτα χρωματισμένη και χρυσά
διαγράμματα. Από τις πολλές πυρκαγιές έχει
αμαυρωθεί.
Το σώμα της Παναγίας είναι εστραμμένο δεξιά,
με κεκλιμένη την κεφαλή προς τον Υιό της,
κρατώντας τον στο δεξί χέρι (Δεξιοκρατούσα), ο
οποίος με το αριστερό του χέρι κρατεί ελαφρά την
αριστερή παλάμη της Μητρός Του, ενώ με το
δεξιό κρατάει το Ευαγγέλιο. Δεξιά και αριστερά
της κηρόπλαστης Εικόνας παρίστανται, μετά
φόβου άγγελοι. Στις τέσσερεις γωνιές της Εικόνας
δεξιά εξαπτέρυγα Σεραφείμ και αριστερά
πολυόμματα Χερουβείμ.
z
Παναγία η Ελεούσα
του Κύκκου
Η εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας του
Κύκκου στην Κύπρο είναι µία από αυτές που
ζωγράφισε ο ευαγγελιστής Λουκάς, επτά χρόνια
µετά την Ανάληψη του Κυρίου, όταν η Παναγία
ακόµα ζούσε.
Στην Εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας
φανερώνεται πρώτον η ανθρώπινη φύση στο
πρόσωπο της Παναγίας, δεύτερον η αγγελική
φύση µε τους δύο Αρχαγγέλους που κρατούν το
στέµµα της Παναγίας πάνω από το κεφάλι της
και τρίτον η Θεία φύση µε το Άγιο Πνεύμα που
εμφανίζεται εν είδει περιστεράς και τον Πατέρα
που δηλώνεται µε τον οφθαλμό.
z
Η βυζαντινή ζωγραφική της περιόδου
της Εικονομαχίας
Κατά την περίοδο της
Εικονομαχίας η
καταδίκη των εικόνων
και γενικά των
ανθρωπομορφικών
παραστάσεων, ανέκοψε
την πορεία της
βυζαντινής ζωγραφικής.
Ο εικονογραφικός
κύκλος αντικαταστάθηκε
με διακοσμητικά μοτίβα,
ιδίως από το ζωικό και
φυτικό κόσμο.
z Το εικονογραφικό πρόγραμμα του ναού
Η Ζ' Οικουμενική Σύνοδος παίρνει
απόφαση στο εξής να αναλαμβάνει και να
κατευθύνει η Εκκλησία τον διάκοσμο των
ναών. Στα εικονογραφικά θρησκευτικά
θέματα επιβάλλεται πλέον μια ιεραρχική
τάξη. Έτσι, δημιουργούνται τρεις
εικονογραφικοί κύκλοι: ο δογματικός, ο
λειτουργικός και ο ιστορικός (εορταστικός),
σε αντίθεση με τη δυτική θρησκευτική
εικονογραφία η οποία είναι αναπαριστατική
και ιστορική. Τα θέματα της αγιογράφησης
ιστορούνται πλέον με καθορισμένο
εικονογραφικό κύκλο στο ναό, κάτι το οποίο
θα αποβεί κανόνας στη βυζαντινή
αγιογραφία.
Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος
Νίκαιας, 787
z Οι βασικοί άξονες συμβολισμού του ναού
Ο ναός θεωρήθηκε ήδη από την Παλαιοχριστιανική περίοδο μία
μικρογραφία του Σύμπαντος.
Με βάση λοιπόν αυτόν τον συμβολισμό διαμορφώθηκαν δύο βασικοί
άξονες που συμβολίζουν αντίστοιχα τον ουρανό και τη γη, ένας
κατακόρυφος από τον τρούλο μέχρι το δάπεδο και ένας κατά μήκος του
ναού, από την δυτική πύλη εισόδου μέχρι την αψίδα του ιερού βήματος.
Τα επάνω τμήματα του ναού συμβολίζουν τον ουρανό και το δάπεδο τη γη
ενώ η δρομική κατεύθυνση από πίσω προς τα εμπρός, από τον πρόναο
μέχρι το ιερό βήμα συμβολίζει την κίνηση της ιστορίας προς τα έσχατα.
Οι άξονες αυτοί, με τον απλό και ξεκάθαρο συμβολισμό τους,
αναδεικνύουν τα αρχιτεκτονικά μέλη και τα σχήματά τους και λειτουργούν
ως μυσταγωγική κατήχηση για τους πιστούς.
Πάνω στους άξονες αυτούς αναπτύσσονται οι εικονογραφικοί κύκλοι.
z
Είδη Βυζαντινής αγιογραφίας
Η βυζαντινή αγιογραφία περιλαμβάνει:
 Τοιχογραφίες (ξηρογραφίες και
νωπογραφίες)
 Ψηφιδωτά (δαπέδου και εντοίχια)
 Φορητές εικόνες (πάνω σε ξύλο, γύψινη
επιφάνεια, πανί)
 Μικρογραφίες χειρογράφων
z
Ιδιότητες της Βυζαντινής Αγιογραφίας
Ἡ Βυζαντινή αγιογραφία:
1. Καταργεί το κοσμικό φως. Το φως στη βυζαντινή εικόνα έρχεται απ’ έξω και χτυπάει από μπροστά
τα πρόσωπα. Ο αγιογράφος θέλει να τονίσει την έξω από τον άνθρωπο πηγή του Φωτός, το Θεό.
Αυτό θέλει να εκφράσει και το φωτοστέφανο των αγίων.
2. Ο καλλιτέχνης απομακρύνει την εικόνα από τον φυσικό, κοσμικό χώρο και χρόνο, δίνοντας την
εντύπωση ότι τα πρόσωπα ανήκουν σε έναν άφθαρτο και καινούριο κόσμο.
3. Χρησιμοποιεί δύο διαστάσεις και λείπει η προοπτική, το βάθος.
4. Σε όλα τα είδη ζωγραφικής ο δημιουργός δε φαίνεται, εξαφανίζεται, και μένει η αλήθεια που
εκφράζεται στην εικόνα, η ομολογία της πίστης με την τέχνη.
5. Τα χαρακτηριστικά των προσώπων των αγίων παρουσιάζονται εξαιρετικά μεγάλα, έχουν
ξεπεράσει τις φυσικές αναλογίες. Ο αγιογράφος θέλει να εκφράσει το γεγονός της μεταμόρφωσης
και της αλλαγής του ανθρώπου μέσα στη χάρη και στο φως του Αγίου Πνεύματος.
Η βυζαντινή ζωγραφική είναι τέχνη εκφραστική που απευθύνεται στο πνεύμα. Είναι μια τέχνη που
θεολογεί.
z
Σχολές της Βυζαντινής αγιογραφίας
Η Μακεδονική Σχολή - τεχνοτροπία
χαρακτηρίζεται από έντονα
χρώματα. Τα σώματα διαγράφονται
κάτω από τα ενδύματα.
Παρατηρούνται ένταση, κίνηση,
ελευθερία, πλούσια χρώματα και
έντονη έκφραση της ψυχολογικής
κατάστασης των εικονιζόμενων
προσώπων. Κύριος εκφραστής
αυτής της τεχνοτροπίας υπήρξε ο
Μανουήλ Πανσέληνος, που
ανεδείχθη στο πρώτο ήμισυ του
14ου αιώνα.
z Σχολές της Βυζαντινής αγιογραφίας
Τέλη του 14ου αιώνα, καλλιεργείται η
Κρητική τεχνοτροπία. Κύρια
χαρακτηριστικά είναι οι σκοτεινότεροι
προπλασμοί, κυρίως στα πρόσωπα,
όπου χρησιμοποιείται το καφέ και όχι το
πράσινο χρώμα της μακεδονικής σχολής.
Η τέχνη είναι απλή, λιτή, με μυστικό
ασκητικό χαρακτήρα. Το φως είναι πλέον
λιγοστό και μοιάζει να πηγάζει από
κάποιο βάθος, στοιχείο που υποβάλλει
στον θεατή αποφατισμό και βαθιά
κατάνυξη. Κύριος εκπρόσωπος αυτής της
τεχνοτροπίας είναι ο Θεοφάνης ο Κρής.
z
Θεοφάνης ο Έλληνας: Ένας πρωτοπόρος
ζωγράφος του 14ου αιώνα
Η Θεοτόκος Η Παναγία του Ντόν
Η Κοίμηση της Θεοτόκου
z
Αντρέι Ρουμπλιόφ:
ο πιο σεβαστός ορθόδοξος
αγιογράφος της Ρωσίας
Αν και το όνομα του Ρουμπλιόφ
αναφέρεται στα χρονικά κατασκευής
των διαφόρων εκκλησιών, ο ίδιος έγινε
γνωστός ως καλλιτέχνης μόνο στις
αρχές του 20ού αιώνα, μετά την
αποκατάσταση της “Αγίας Τριάδας” το
1904. Στην εικόνα αυτή του
Ρουμπλιόφ, η προσοχή επικεντρώνεται
στους τρεις αγγέλους και τη σιωπηλή
συνομιλία τους. Ο Πατέρας Θεός
ευλογεί τον θάνατο του Υιού στο
σταυρό της αγάπης για όλους τους
ανθρώπους. Το Άγιο Πνεύμα (ο
άγγελος δεξιά) είναι παρών ως μια
παρηγοριά, που επιβεβαιώνει το
βαθύτερο νόημα της θυσίας. / Η Αγία
Τριάδα, 1410.
z Δομήνικος Θεοτοκόπουλος
Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (1541 – 7
Απριλίου 1614), γνωστός επίσης με τo
ισπανικό προσωνύμιο El Greco
(δηλαδή Ο Έλληνας), ήταν Kρητικός
ζωγράφος, γλύπτης και αρχιτέκτονας
της Ισπανικής Αναγέννησης. Γεννήθηκε
στο χωριό Φοδέλε στον Χάνδακα της
Κρήτης (σημερινό Ηράκλειο. Ο
Δομήνικος έζησε στη Κρήτη μέχρι τα
26 του χρόνια. Το 1567 φεύγει για την
Βενετία όπου ήταν το κέντρο
συνάντησης Ανατολικού και Δυτικού
πολιτισμού. . Εσπόλιο (Ο Διαμερισμός των
Ιματίων του Χριστού), 1577-1579
Καθεδρικός Ναός, Τολέδο
Προσευχή στον Κήπο των
Ελαιών, 1590
Εθνική Πινακοθήκη, Λονδίνο
z
Κόντογλου Φώτης
Αϊβαλί Μικράς Ασίας 1896 - Αθήνα 1965
 Το 1932, με βοηθούς το Γιάννη Τσαρούχη και το
Νίκο Εγγονόπουλο, ζωγράφισε με την τεχνική της
νωπογραφίας τις τοιχογραφίες του σπιτιού του, που
σήμερα βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη.
 Αγιογράφησε πολλές εκκλησίες, μεταξύ των οποίων
και την Καπνικαρέα στην Αθήνα (1942 – 1953).
 Έχοντας ως γνώμονα των καλλιτεχνικών του
αναζητήσεων τη βυζαντινή και τη λαϊκή ζωγραφική,
αλλά και μελετώντας δημιουργίες παλαιότερων
περιόδων, όπως τα πορτρέτα του Φαγιούμ,
αναδείχτηκε με το έργο του σε βασικό υποστηρικτή
του αιτήματος της αυθεντικότητας της ελληνικής
έκφρασης, ενώ καθοριστική κρίνεται η συμβολή του
στη διαμόρφωση της νεότερης εκκλησιαστικής
ζωγραφικής.
https://www.nationalgallery.gr/artist/kontoglou-fotis/
Η Γέννηση του Χριστού
στην Καπνικαρέα
z
Κοψίδης Ράλλης (1929-2010)
Ο άγιος Κωνσταντίνος
ο Υδραίος
Ο άγιος Γεώργιος ο νέος
εξ Ιωαννίνων
Ασχολήθηκε με την
αγιογράφηση εκκλησιών στην
Ελλάδα, του μοναστηριού του
Cheverogne του Βελγίου, και
του ναού του Ορθοδόξου
Κέντρου του Οικουμενικού
Πατριαρχείου στο Chambesy
της Γενεύης. Το τελευταίο αυτό
έργο είχε ιδιαίτερη προβολή
στον ελληνικό και ξένο τύπο και
χαρακτηρίστηκε ως μια
προσπάθεια εξεύρεσης μιας
νέας εικαστικής μορφολογίας,
βασισμένης στην παράδοση
αλλά με έντονα προσωπικό
ύφος, για την εικονογράφηση
ορθοδόξων εκκλησιών.
z
Π. Σταμάτης Σκλήρης (Πειραιάς 1946)
Ως ζωγράφος έχει δημιουργήσει προσωπικό ύφος, το οποίο προέρχεται από τη
σύνθεση της παραδοσιακής με τη σύγχρονη τέχνη.
«Ο γνήσιος καλλιτέχνης, πρέπει να προσλαμβάνει την εποχή του και να την εισάγει
μέσα στα έργα του όχι φωτογραφικά, αλλά παραστατικά, όχι μιμητικά αλλά με εκείνη
την πνοή του ποιητή, με τις ίδιες λέξεις που χρησιμοποιεί όλος ο κόσμος αλλά που
μόλις βγαίνουν από τη γραφίδα του, φωσφορίζουν».
https://www.pemptousia.gr/accessibility-single/?pst=113235
z
Γεώργιος Κόρδης
(1956, Μακρυρράχη
Φθιώτιδας )
«Ο αγιογράφος δεν είναι, ή εν πάσει περιπτώσει δεν
πρέπει να είναι, απλός αντιγραφέας αλλά καλείται να
γίνει γραφεύς. Κι όπως ο αληθινός ποιητής δεν
αντιγράφει απλώς λέξεις ξένες, ούτε χρησιμοποιεί την
εμπειρία ζωής άλλων δείχνοντάς την για δική του, έτσι
κι ο αγιογράφος καλείται να λειτουργήσει, να “γράψει”
δηλαδή πρόσωπα και πράγματα της Θείας Οικονομίας
μέσα από την δική του εμπειρία ζωής, όση κι όποια κι
αν είναι αυτή. Αλλιώς οι εικόνες δεν θα είναι πλήρεις.
Θα φέρουν ίσως τα τυπικά χαρακτηριστικά των αγίων
και των συνθέσεων, θα μεταφέρουν ίσως την θεολογική
ερμηνεία με την οποία είναι φορτισμένα πολλά των
στοιχείων των εικόνων, θα διαθέτουν ίσως την
εικαστική ωραιότητα καλών γραμμών και εξαίσιων
χρωμάτων, αλλά δεν θα μεταφέρουν την προσωπική
εμπειρία του γράφοντος. Θα λείπει κάτι που κάνει κάθε
εικόνα να γίνεται ποιητικό γεγονός, δηλαδή αληθινό
γεγονός».
«Άγιος Μάξιμος Ομολογητής».
Αυγοτέμπερα σε ξύλο
z
Γεώργιος Κόρδης (1956)
«Ο Προφήτης Μωυσής προ της
φλεγόμενης Βάτου».
Ψηφιακή ζωγραφική, Giclee Print
https://kordis.gr/i-agiografia-os-poiisi/
z
Ναζαρηνή Σχολή
Το κίνημα των Ναζαρηνών οραματιζόταν τη
«βελτίωση» της βυζαντινής τέχνης, παραμερίζει την
αυγοτέμπερα και τη δισδιάστατη ζωγραφική της
παράδοσης και εισάγει την τρισδιάστατη ελαιογραφία
και την φυσιοκρατική απόδοση των μορφών. Η
ανθρωποκεντρική τέχνη της Δύσης αντικαθιστά την
υπερβατική βυζαντινή τεχνοτροπία, μετατρέποντας
την εικόνα σε θρησκευτική ζωγραφιά. Τα έργα των
Ναζαρηνών προσπαθούν να προκαλέσουν στον
πιστό συγκίνηση, συμπόνοια και συμπάθεια.
Προσπαθώντας να διατυπώσουν το άρρητο και να
το εικονίσουν, τοποθετούν το θείο, το ανείπωτο και
το άπειρο στην ορθολογιστική και συναισθηματική
σφαίρα του ανθρώπου μεταβάλλοντας την πίστη σε
συναίσθημα. Τα πάντα μεταφέρονται πολύ κοντά
στον άνθρωπο, και στις εικόνες επικρατούν οι νόμοι
της βαρύτητας, πετυχαίνοντας την εκκοσμίκευση της
αγιογραφίας. (Περιοδικό Σύναξη, Τεύχος 89, 2004)
Θεοτόκος: Η ζωή της
z
Φίκος: Ο δημιουργός της «Σύγχρονης
Βυζαντινής Ζωγραφικής»
Ο 32χρονος καλλιτέχνης
χρησιμοποιώντας νέες τεχνικές του
γκράφιτι, καταφέρνει να συνομιλεί με
την παράδοση που φτάνει μέχρι το
Βυζάντιο και τον Κόντογλου,
δημιουργώντας τόσο εντυπωσιακό
αισθητικό αποτέλεσμα με την τέχνη
του, που τόσο αυτή όσο και το όνομά
του έχουν ταξιδέψει και γίνει γνωστά
από την Ευρώπη έως το Μεξικό,
μέσω φεστιβάλ, προσωπικών
εκθέσεων και αναθέσεων έργων.
z
Ρωμαιοκαθολική εκκλησία
Ο ρυθμός είναι
διαφορετικός σε
σχέση με τον
βυζαντινό, πιο
καλλιτεχνικός ,με
πιο μικρά μάτια
και έντονα
χρώματα.
z Χαρακτηριστικά αναγεννησιακής τέχνης
1. Πρότυπο μια αισθητικά ωραία
γυναίκα ή άντρας
2. Κυριαρχεί ο νατουραλισμός
3. Υπάρχει προοπτική και
φυσικότητα
4. Κάθε εικόνα δεν είναι σύμβολο,
αλλά αυτοδύναμη μορφή με
συναισθήματα που πρέπει να
εκφραστούν
5. Ο θεατής πρέπει να πειστεί ότι
απέναντί του έχει μια αυτόνομη
πραγματικότητα και όχι απλά
μια εικόνα
6. Είναι θρησκευτική ζωγραφική
που απευθύνεται στο
συναίσθημα The Resurrection of Christ,
Paolo Veronese, 1570
«Η Παναγία του Σίξτου»
του Raphael
z
Πηγές
 https://www.roussanou.gr/roussanou/spuria/hagiography/
 www.diakonima.gr
 Elth,panorama.com
 Eikonografia-Ekkliasiastikou-Lykeiou_Vivlio-Mathiti.pdf
 https://www.culturenow.gr/anakalyfthikan-ta-arxika-prosxedia-tis-parthenoy-ton-vraxon-toy-leonarnto-nta-vintsi/
 Wikipedia
 https://www.nextdeal.gr/epikairotita/koinonia/83977/i-panagia-stin-tehni
 https://filoiperiigites.com/2020/04/09/i-zoi-tou-christou-mesa-apo-ta-xeria-ton-zografon/
 https://paletaart.wordpress.com/2012/06/02/%CE%BA%CE%BF%CF%88%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF
%82-%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CF%82-rallis-kopsidis-1929/
Λ. Κ
Τάξη Β’
2022-23