Skip to main content
Авлагын удирдлага ба хяналт
1.Зээлийн борлуулалтын бодлого
2.Авлага цуглуулах бодлого, авлагыг
санхүүжилтэнд ашиглах нь
1 Дансны авлага нь зээлийн борлуулалтын
үр дүнд бий болох компаний эргэлийн
хөрөнгийн 37%, нийт хөрөнгийн 16 орчим
хувийг дансны авлага эзэлж байдаг.
Авлагын удирдлагын гол агууллага нь зээл
болон хөнгөлөлтийн бодлогыг
тодорхойлох, авлагын хугацааг богиносгох,
найдваргүй авлагын хэмжээг бууруулах
борлуулалтын нөхцлийг зөв сонгох замаар
өгөөжийг нэмэгдүүлэхэд оршино. Дансны
авлагыг зөв удирдаж зохицуулж байхын
тулд санхүүгийн менежрүүд :
1. Зээлийн борлуулалтын бодлого
2. Авлага цуглуулалтын бодлого
3. боловсруулдаг.
Зээлийн борлуулалтын бодлого
Зээлийн
сонголт:
Харилцагчдад
зээлээр
борлуулалт
хийх эсэх
- Ямар
хэмжээтэй
хийхийг
шийдвэрлэнэ.
Зээлийн стандарт:
-Зээлийн борлуулалт
хийхийн тулд
худалдан авагчийн
хангах ёстой
шаардлага
-Борлуулалтыг
ямархязгаарлалттай
хийхийг тодорхойлсон
нөхцөл юм
Зээлийн стандарт:
-Зээлийн борлуулалт
хийхийн тулд худалдан
авагчийн хангах ёстой
шаардлага
-Борлуулалтыг ямар
хязгаарлалттай
хийхийг тодорхойлсон
нөхцөл юм
Зээлийн стандартаар нөлөөлдөг гол хүчин зүйлс нь:
1. Борлуулалтын хэмжээ
2. Авлагын хэмжээ
3. Найдваргүй авлагын зардал байдаг.
Борлуулалтын хэмжээ нь зээлийн стандартаас
хамаарна. Хэрэв тавьж буй шаардлага өндөр
байхад зээлийн борлуулалт бага байна. Зээлийн
стандарт сул бол зээлийн борлуулалт их байдаг.
-Дансны авлага тодорхой хэмжээний зардалтай. Энэ
нь алдагдсан боломжийн зардал юм. Дансны
авлагын хэмжээ өсвөл уг зардал өснө.
- Зээлийн стандарт, шаардлага сул байх нь
борлуулалтын хэмжээг өсгөдөг боловч найдваргүй
авлагыг өсгөж улмаар ашигт сөрөг нөлөө үзүүлдэг
Авлагыг барагдуулах хугацаа нь:
1. Нэхэмжлэл бичих болон бүрдүүлэх хугацаа
2. Шуудангаар явах хугацаа
3. Нэхэмжлэл барагдуулах хугацаа
Авлагыг хянах асуудалд авлагын эргэцийг
түргэтгэх, авлагын өгөөжийг нэмэгдүүлэх,
найдваргүй авлагаас үүдэж бий болох
алдагдлыг бууруулах зэрэг нь багтана.
Үүнд:
1. Нэхэмжлэл бичих ажлын зохицуулалт-
Энэ хүрээнд авлагын хугацааг богиносгох
захиалгыг ачуулахад бэлтгэх явцад
нэхэмжлэл илгээх, авлагыг хэсэгчлэн
нэхэмжлэх,урьдчилгаа авах зэрэг.
2. Худалдан авагчидыг үнэлж дүгнэлт өгөх-
Санхүүгийн байдал, төлбөрийн чадварт
үнэлэлт өгнө. Ийм аргачлалын нэг нь 5С-
н зарчим болно.
Character
Зээл авалт
төлөлт, зан
төлөв
Capacity
Төлбөрийн чадвар,
зээл төлөх чадвар,
өрийн харьцааг
тодорхойлно.
Conditions
Нөхцөл байдал, үйл
ажиллагаанд нөлөөлж
болох эдийн засаг,
бизнесийн нөхцлийг
судлана.
Capital
Санхүүгийн чадавхи,
өөрийн ба зээлийн эх
үүсвэрийн харьцаа
Collateral
Барьцаа хөрөнгө,
хөрөнгийн байдал
дансны үнэ өртөг
2/ Авлага цуглуулах бодлого нь дансны авлагаа
цуглуулах арга юм.
Энэ бодлогын үр дүнгээс найдваргүй хэмжээ
шалтгаална. Авлагын санхүүжилтийн хэмжээг
тодруулахын тулд жилийн туршид зээлээр
борлуулсан бүтээгдэхүүний хэмжээ ба авлагын
хугацааны хэтрэлт зэргийг тусгана.
Авлагын
санхүүжилт
Хэтрэлтийн нийт
хугацаа / 360
= х Зээлээрх борлуулалт
Авлагын санхүүжилт = Авлагын дундаж Х өртөг үнийн харьцаа
Авлагыг даатгуулах:
Даатгуулах авлагын хэмжээ авлагын
аюулгүй нөөцийн хэмжээтэй дүйцэхүйц
байх ёстой. Авлагыг даатгуулахдаа:
1. Найдваргүй авлагын хэмжээ, түүнтэй
холбогдож бий болох зардал
2. Даатгалын зардлын хэмжээ
3. Авлагын худалдан борлуулах,
барьцаалах зэргийг харгалзан үзнэ.
Авлагыг санхүүжилтэнд ашиглахдаа:
1. Богино хугацаат зээлийн барьцаа хөрөнгө
болгох
2. Авлагыг худалдан борлуулана.
3. Авлага нь хөрвөр чадвар сайтай актив юм.
Авлагыг барьцаалж зээл олгохдоо барьцаалах
дансны авлагуудад үнэлгээ хийж, олгож болох
зээлийн дээд хязгаарыг тогтоодог.Үнэлгээ хийхдээ
авлагын наслалт, төлбөр гүйцэтгэх дундаж хугацаа
гэсэн ойлголтуудыг тооцоолох нь чухал байдаг.
•Дансны авлагыг худалдах үйл ажиллагаа нь богино
хугацаат санхүүжилтийн эх үүсвэр олох нэг арга юм
•Дансны авлагыг худалдан авагч талыг фактор,
худалдан авах үйл ажиллагааг факторинг гэнэ.
•Авлагаа худалдсан компани авлагын мөнгө дансанд
орж ирэх бүрт худалдан авсан факторингийн
компануудад шилжүүлэх үүрэгтэй.
•Түүнчлэн дансны авлагын үнэлгээний хорогдуулалт,
факторонгийн шимтгэл урьдчилгаа авсны хүү зэрэг
зардлууд гаргадаг учир өндөр зардалтай санхүүгийн
эх үүсвэр юм.
1. Жишээ нь: “Зүч” компани “Сей” банкинд дансны
авлагаа барьцаалж зээл авах болсон ба “Сей” банк
авлагын жагсаалт гаргасан 2/10n 30 нөхцөлтэй.
Худалдан
авагч
Дансны
авлагындүн ₮
Наслалт
(хоног)
ТГД
хугацаа
1
2
3
4
5
6
7
8
9
12,0
9,0
16,0
5,0
4,0
7,0
14,0
10,0
3,0
20
5
55
15
72
10
5
23
45
35
60
49
30
60
20
10
10
45
30 хоногоос хэтэрсэн 3,5,9 тооцооноос
хасна. Хугацаа хэтэрсэн дараа ТГД хугацааг
үзнэ. 2-ыг хасна. Үлдэх 1,4,6,7,8 худалдан
авагчдын авлагыг барьцаанд авч зээл
олгоно.
12,0+5+7,0+14,0+10,0=48,0 ₮ авлагыг
барьцаалж болно. Эрсдлийг банк тооцох
ёстой. 6% гэвэл 48,0-48,0*0,06%=45120₮
Үүний 85%-иар үнэлж зээл олгоно гэвэл
45120*0,85=38352₮ зээл олгоно гэсэн үг.
2. Факторингийн үйлчилгээний өртгийг тооцъё.
Жишээ нь: “Хаш” компани факторингийн компанид 6000,0₮ дүнтэй дансны
авлага худалдсан. Факторинг уг авлагын дүнгийн 82%-иар үнэлж авч
компанид урьдчилгаа төлөх болсон байна. Үлдсэн хэсгийг нь жилийн 5%-
ийн хүүтэйгээр 30 хоногийн өмнө компанид төлнө.
Факторингийн үйлчилгээний шимтгэл 1% гэвэл үйлчилгээний өртгийг олъё.
Дансны авлагын дүн- 6000,0
Үнэлгээ (6000,0*0,82)=4920,0
Нөөц (4920,0*0,20)=984,0
Урьдчилгаа (4920,0-984,0)=3936,0
Хүү (3936,0*0,05)=196800
Факторингийн шимтгэл 4920,0*0,01=49200
Факторингийн өртөг
196800+49200*(246000/3936.0)*360/30=246.0
жилийн зардал =0,063*12=0,75%
63% сарын зардал