Skip to main content
UploadLanguage (EN)Support
BusinessMobileSocial MediaMarketingTechnologyArt & PhotosCareerDesignEducationPresentations & Public SpeakingGovernment & NonprofitHealthcareInternetLawLeadership & ManagementAutomotiveEngineeringSoftwareRecruiting & HRRetailSalesServicesScienceSmall Business & EntrepreneurshipFoodEnvironmentEconomy & FinanceData & AnalyticsInvestor RelationsSportsSpiritualNews & PoliticsTravelSelf ImprovementReal EstateEntertainment & HumorHealth & MedicineDevices & HardwareLifestyle
Uploaded bykostasnoutsias
86 views

publication.pdfΝΩΜΞΗΓΦΚΥΘΚΥΚΥΘΥΘΘΥΘΘΘΘΘΘ

ΡΒΗΩΥΤΗΥΤ

Education◦
Download to read offline
Γ' τάξη Γ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Γ' τάξη ∆ηµοτικού Γ' τάξη ∆ηµοτικού Ιωάννα Μωραΐτη Ελένη-Άννα Νίκα Παρασκευή Παπαντωνίου Ελένη Τσολακίδου Θεωρία και Ασκήσεις ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΕΚΘΕΣΗ την και την Ασκούµαι στη κάθε ενότητας του σχολικού βιβλίου της Γλώσσας Γ Γ' τάξη ∆ηµοτικού κάθε ενότητας του σχολικού βιβλίου της Γλώσσας www.metaixmio.gr ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Το βιβλίο αυτό βοηθάει τον µαθητή να ασκηθεί στο µάθηµα της Γλώσσας. Ακολουθεί τις ενότητες του σχολικού βιβλίου δίνοντάς του τη θεωρία αλλά και τις ασκήσεις που είναι απαραίτητες για την εµπέδωση των γλωσσικών φαινοµένων. Έτσι, ο µαθητής βρίσκει σε ένα βιβλίο όλα όσα χρειάζεται ώστε να προετοιµαστεί σωστά για το καθηµερινό µάθηµα αλλά και για την επαναληπτική εξέτασή του στη Γλώσσα. Συγκεκριµένα, κάθε ενότητα περιλαµβάνει: – Θεωρία (µε παρατηρήσεις, παραδείγµατα, κλιτικούς πίνακες) και ασκήσεις διάφορων τύπων (πολλαπλής επιλογής, συµπλήρωσης κενού, αντιστοίχισης κ.ά.) για τα γραµµατικά και συντακτικά φαινόµενα – Θεωρία (µε ανάλυση και παραδείγµατα) και ασκήσεις ορθογραφίας και λεξιλογίου – Θεωρία για τα διαφορετικά είδη γραπτού λόγου, πλήρως αναπτυγµένα θέµατα και προτεινόµενα θέµατα για ανάπτυξη, που συνοδεύονται από οδηγίες µε τη µορφή πλαγιότιτλων. Στο τέλος του βιβλίου δίνονται οι απαντήσεις σε όλες τις ασκήσεις και αναπτύσσονται τα προτεινόµενα θέµατα παραγωγής λόγου. Ασκούµαι στη ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ την ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ και την ΕΚΘΕΣΗ ISBN 978-960-566-730-6 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 6730 C M Y CM MY CY CMY K 4795_G_DHM_GRAMMA_CV.pdf 1 29/07/2014 11:23 π.µ.
ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 5 Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ ........................................................... 7 1η ΕΝΟΤΗΤΑ Πάλι μαζί!........................................... 9 2η ΕΝΟΤΗΤΑ Στο σπίτι και στη γειτονιά......................... 27 3η ΕΝΟΤΗΤΑ Στη γη και στη θάλασσα.......................... 47 4η ΕΝΟΤΗΤΑ Ο κόσμος γύρω μας............................... 71 5η ΕΝΟΤΗΤΑ Πολιτείες ντυμένες στα λευκά.................... 87 6η ΕΝΟΤΗΤΑ Ιστορίες του χειμώνα............................ 107 7η ΕΝΟΤΗΤΑ Έλα στην παρέα μας!............................ 121 8η ΕΝΟΤΗΤΑ Άνθρωποι και μηχανές.......................... 139 9η ΕΝΟΤΗΤΑ Ήτανε μια φορά…............................... 149 10η ΕΝΟΤΗΤΑ Του κόσμου το ψωμί............................ 159 11η ΕΝΟΤΗΤΑ Όλοι μια αγκαλιά................................ 173 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Απαντήσεις στις ασκήσεις...............................179
ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 9 Πάλι μαζί! A Στοιχεία γραμματικής και σύνταξης α Δομή πρότασης Πρόταση είναι ένα σύντομο κομμάτι του λόγου με απλό και ολοκληρω- μένο νόημα. Κάθε πρόταση αποτελείται από την ονοματική φράση, που περιέχει το ουσιαστικό, και τη ρηματική φράση, που περιέχει το ρήμα. Η πρόταση ξεκινάει πάντα με κεφαλαίο. π.χ. Η Κατερίνα φοράει το καπέλο της. ονοματική ρηματικη φράση φράση 1.Να συμπληρώσεις τις παρακάτω προτάσεις με τις λέξεις που είναι στην παρένθεση. (ο διευθυντής, η δασκάλα, τα παιδιά, η θάλασσα, τα μολύβια, το σχολείο) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . μιλά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . άνοιξε. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . τραγουδά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . αγρίεψε. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . παίζουν. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . είναι καινούρια. 2.Να συνδυάσεις τις λέξεις της πρώτης στήλης με εκείνες της δεύτερης και να σχηματίσεις προτάσεις. ε ν ο τ η τα 1η
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 10 Ουσιαστικά Ρήματα Η καμπάνα σιδερώνει Η μητέρα κλαίει Το αυτοκίνητο χτυπάει Το μωρό νιαουρίzει Η γάτα τρέχει Η αλεπού κυνηγάει .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3α. Να ξαναγράψεις τις προτάσεις της άσκησης 2 δίχως τις λέξεις που ση- μαίνουν τι κάνει το κάθε πρόσωπο, ζώο και πράγμα. .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . β. Τι παρατηρείς; Σχηματίζεται πρόταση με ολοκληρωμένο νόημα; .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Να συμπληρώσεις τις προτάσεις με το ουσιαστικό (υποκείμενο) που ται- ριάζει. (η γιαγιά, τα παιδιά, ο ζωγράφος, ο ουρανός, το όργωμα, ο υδραυλικός)
Πάλι μαζί! ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 11 ....................παίζουν στην αυλή του σχολείου. ....................λέει παραμύθια στο εγγονάκι της. ....................ζωγραφίζει έναν πίνακα. ....................των χωραφιών γίνεται το φθινόπωρο. . . . . . . . . . . . . ........διορθώνει τη βρύση. . . . . . . . . . . . . ........γέμισε από σύννεφα. β Διάκριση ουσιαστικών από ρήματα Ουσιαστικό είναι η λέξη που φανερώνει κάποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγ- μα, μια ενέργεια, κατάσταση ή ιδιότητα (π.χ. Γιάννης, δελφίνι, αυτοκίνη- το, γράψιμο, χαρά, καλοσύνη). Ρήμα είναι η λέξη που μας δείχνει ότι κάποιος κάνει κάτι ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση (π.χ. διαβάζω, πέφτω, κοιμάμαι). 1. Να συμπληρώσεις τις προτάσεις με το κατάλληλο ρήμα. • Το αυτοκίνητο .................... γρήγορα. • Κάθε πρωί .................... το γάλα μου. • Τα παιδιά .................... στην αυλή του σχολείου. • Η μητέρα .................... στην κουζίνα. • Ο δάσκαλος .................... στον πίνακα. • Οι γάτες .................... τα ποντίκια. • Ο κηπουρός .................... τα λουλούδια. 2. Να ξεχωρίσεις τα ρήματα από τα ουσιαστικά και να τα γράψεις στη σωστή στήλη. (ο αέρας, γράφω, ο πατέρας, σφυρίζω, η Δανάη, χτίζω, το καράβι, ο χτίστης, δουλεύω, ταξιδεύω, το άλογο, καλπάζω)
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 12 Ουσιαστικά Ρήματα ....................................... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ....................................... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ....................................... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ....................................... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ....................................... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ....................................... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Από τα ουσιαστικά της προηγούμενης άσκησης να διαλέξεις τα πρόσωπα και να τα συνδυάσεις με τα ρήματα που ταιριάζουν. Ύστερα, να γράψεις απλές προτάσεις. .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . γ Ερωτηματικές λέξεις Όταν θέλουμε να κάνουμε μια ερώτηση, ξεκινάμε με λέξεις που εκφρά- ζουν απορία και ζητούν μια συγκεκριμένη πληροφορία ως απάντηση. Οι πιο συνηθισμένες ερωτηματικές λέξεις είναι οι εξής: ποιος, τι, πού, πώς, πότε, πόσο, γιατί. π.χ. Ποιος τηλεφώνησε; Τι θα φάμε; Πού θα συναντηθούμε; Πώς να λύσω την άσκηση; Πότε θα φύγουμε; Πόσο κάνει το παιχνίδι; Γιατί δεν ήρθες χτες; Οι προτάσεις που εκφράζουν ερώτηση λέγονται ερωτηματικές. Στο τέ- λος κάθε ερώτησης βάζουμε ερωτηματικό.
Πάλι μαζί! ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 13 Μια παρέα παιδιών η Μαρία, ο Κώστας, η Έλενα, ο Πέτρος και ο Σπύρος συζη- τάνε για το αγαπημένο τους παιχνίδι. Γράψε πέντε (5) ερωτήσεις που κάνει ο ένας στον άλλο, χρησιμοποιώντας τις ερωτηματικές λέξεις τι, πώς, πόσο, πού, γιατί. .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . δ Σημεία στίξης: τελεία (.), ερωτηματικό (;) Τελεία (.) βάζουμε στο τέλος της πρότασης. Ερωτηματικό (;) βάζουμε στο τέλος της πρότασης όταν ρωτάμε. π.χ. Διάβασα τα μαθήματά μου. Θα έρθεις στην παιδική χαρά; 1. Να βάλεις τελεία ή ερωτηματικό στις παρακάτω προτάσεις. • Πόσες φορές την εβδομάδα πηγαίνεις στο κολυμβητήριο • Εμείς το καλοκαίρι πήγαμε στην Κρήτη • Τι ώρα κοιμάσαι το βράδυ • Μου είπε πως πήγαινε στον γιατρό, όταν τον συνάντησα • Πώς περάσατε το Σαββατοκύριακο • Έλα και πες μας πώς τα κατάφερες • Λυπάμαι που στενοχωρήθηκες 2.Να ξαναγράψεις τις παρακάτω προτάσεις, βάζοντας τελεία ή ερωτηματι- κό και κεφαλαίο όπου χρειάζεται. • πώς λένε τη δασκάλα σου • ο Πέτρος και η Μαρία μετά το σχολείο παίζουν στην παιδική χαρά
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 14 • θα έρθεις να παίξουμε • αύριο η τάξη μας θα πάει εκδρομή • τι θα κάνεις μετά το σχολείο • θα έρθεις το απόγευμα κολυμβητήριο .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ε Ουσιαστικά στην ονομαστική πτώση Όσα μέρη του λόγου έχουν γένη (αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο) σχημα- τίζουν και ορισμένους τύπους που λέγονται πτώσεις. Οι πτώσεις είναι τέσσερις: ονομαστική, γενική, αιτιατική και κλητική. Για να βρούμε τα ουσιαστικά που είναι σε ονομαστική πτώση, ρωτάμε ποιος, ποια, ποιο, ποιοι, ποιες, ποια. π.χ. ΗΆννα παίζει. (Ποιος παίζει; ⇒ ΗΆννα) 1. Να συμπληρώσεις τις παρακάτω προτάσεις με το κατάλληλο ουσιαστικό από αυτά που είναι στην παρένθεση, ρωτώντας ποιος, ποια, ποιο. (δάσκαλος, αυλή, θρανίο, μαθήτρια, σχολείο, μαθητής) • Ο .................... διορθώνει τις ασκήσεις. • Η . . . . . ............... είναι γεμάτη παιδιά. • Το .................... είναι φρεσκοβαμμένο. • Η . . . . . ............... γράφει στον πίνακα. • Το . . . . ................ είναι γεμάτο βιβλία. • Ο . . . . . ............... καθαρίζει τον πίνακα.
Πάλι μαζί! ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 15 2.Η Μαρία εξηγεί στη μικρή της αδερφή πώς θα ταχτοποιήσουν το δωμά- τιό τους, για να δεχτούν τους φίλους τους. Να συμπληρώσεις τις προτάσεις με τα ουσιαστικά που είναι στην παρένθεση. (ο πατέρας, οι αδερφές, το δωμάτιο, τα βιβλία, οι φίλοι, η βιβλιοθήκη) (ποιος;) ....................... ζήτησε να καθαριστεί το δωμάτιο. (ποια;) ....................... πρέπει να ξεσκονιστεί. (ποια;) ....................... πρέπει να μαζευτούν και να μπουν στα ράφια. (ποιες;) ....................... πρέπει να βοηθήσουν η μία την άλ- λη και να μοιραστούν τις δουλειές. (ποιο;) ....................... θα γίνει έτσι πιο καθαρό. (ποιοι;) ....................... θα περάσουν ένα ευχάριστο από- γευμα παίζοντας μαζί με τα κορίτσια. στ Το οριστικό άρθρο στην ονομαστική πτώση Οι λέξεις ο, η, το, οι, τα που μπαίνουν μπροστά από τα ουσιαστικά και δείχνουν το γένος τους (δηλαδή αν το ουσιαστικό είναι αρσενικό, θη- λυκό ή ουδέτερο) λέγονται οριστικά άρθρα. Τα οριστικά άρθρα μάς δείχνουν ότι μιλάμε για ένα συγκεκριμένο ουσιαστικό. Έχουν δύο αριθ- μούς, ενικό και πληθυντικό. π.χ. ο πατέρας, η μητέρα, το παιδί, οι παππούδες, οι γιαγιάδες, τα εγγόνια 1. Να ταξινομήσεις σωστά τα ουσιαστικά στον παρακάτω πίνακα. (ο πατέρας, οι αδερφές, το δωμάτιο, τα βιβλία, οι φίλοι, η βιβλιοθήκη)
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 16 Αρσενικά Θηλυκά Ουδέτερα Ενικός ο ................. η ................. το ................. αριθμός Πληθυντικός οι ................. οι ................. τα ................. αριθμός 2.Στο παρακάτω κείμενο να συμπληρώσεις τα κενά με το κατάλληλο οριστικό άρ- θρο (στην ονομαστική πτώση). ....... φθινόπωρο ήρθε και όμως .......μέρες μοιάζουν καλοκαιρινές. .......μυαλό μου ταξιδεύει στο νησί. Τώρα …….. θάλασσα θα έχει αλλάξει χρώμα. ……… αμμουδιές θα έχουν ερημώσει και …….. παραθεριστές θα έχουν φύγει. Θα έχει χαλάσει και ……. κάστρο που έκανα στην άμμο. Μόνο …… γλάροι θα κράζουν λυπημένοι στους βράχους. Αναρωτιέμαι τι να κάνει .......φίλος μου ....... Κλαούντιο. ζ Κλίση ουσιαστικών (γενικά) Ταουσιαστικάείναικλιτέςλέξεις.Ότανκλίνονταιαλλάζειηκατάληξήτους. Δες, για παράδειγμα, πώς αλλάζει η κατάληξη των λέξεων στο παρακά- τω κείμενο. Ώρα για διάλειμμα Τελειώνει το μάθημα της Γλώσσας. Είναι ώρα για διάλειμμα. Η αυλή γεμίζει από τις χαρούμενες φωνές των παιδιών. Η τάξη μένει αδειανή. Οι μαθητές βγαίνουν έξω στην αυλή μαζί με τους δασκάλους τους. Τα παιδιά όλων των τάξεων φωνάζουν, τρέχουν και παίζουν. Σε λίγο ο δάσκαλος της τρίτης τάξης λέει στον Γιαννάκη να χτυπήσει το κουδού- νι. Όλοι θα μπουν στις αίθουσες πάλι. Τα μαθήματα θα ξαναρχίσουν.
Πάλι μαζί! ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 17 1. Να τοποθετήσεις στη σωστή στήλη τα υπογραμμισμένα ουσιαστικά του κειμένου μαζί με το άρθρο τους. ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ 2.Να κατατάξεις τα ουσιαστικά της παρένθεσης ανάλογα με τον αριθμό στον οποίο βρί- σκονται. (αυλές, φίλος, δάση, πλοία, θάλασσες, σύννεφων, αλόγου, παιδιά, λεμονιών, εδάφους, μαθημάτων, ποταμιού, άνθος, γραψίματος, ονόματος, καραβιού) ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 18 Β Oρθογραφία – Λεξιλόγιο Η οικογένεια του ρήματος μαθαίνω • Οι συγγενικές του λέξεις: μάθημα, μάθηση, μαθητής, μαθήτρια, μαθηματικά, μαθημένος. • Oι σύνθετές του λέξεις: καλομαθαίνω, κακομαθαίνω, συμμαθητής, συμμαθήτρια, μαθητόκοσμος, καλομαθημένος. Γράφουμε το μαθαίνω, όπως και όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε -αίνω, με αι. π.χ. καταλαβαίνω, ανεβαίνω, βαθαίνω, μακραίνω. Εξαιρούνται τα ρήματα: δένω, μένω, πλένω. Η οικογένεια του ρήματος γυμνάζω – γυμνάζομαι • Οι συγγενικές του λέξεις: γυμναστική, γυμναστήριο, γυμναστής, γυμνάστρια, γυμνάσιο. • Οι σύνθετές του λέξεις: προγυμνάζω, αγύμναστος, καλογυμνασμένος. Η οικογένεια του ρήματος διευθύνω • Οι συγγενικές του λέξεις: διευθυντής, διευθύντρια. • Η σύνθετή του λέξη: υποδιευθυντής.
Πάλι μαζί! ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 19 1. Συμπλήρωσε τα κενά με τα γράμματα που λείπουν. Γεια σας! Είμαι ο Δημήτρης και πηγ....νω σχολ....ο σε ένα μικρό νησί των Κυκλάδων. Το σχολ. . . .ο μου είναι μικρό. Έχει όλες κι όλες δύο ....θουσες διδασκα- λίας. Φέτος φοιτούν σε αυτό 18 παιδιά, 8 μαθ....τές και 10 μαθ....τριες. Η κα Σοφία, η δασκάλα μας, είναι και διευθ....ντρια του σχολ....ου. Μπαίνοντας στο σχολ....ο, συναντάμε τέσσερις ....θουσες. Οι δύο από αυτές είναι για να κάνουμε μάθ....μα. Από τις άλλες δύο, η μία είναι η ... . θουσα των πολιτιστικών εκδηλώσεων και η άλλη των ....λεκτρονικών ... . πολογ. . . . στών. Στο βάθος του διαδρόμου βρίσκεται το γραφ....ο της διευθ....ντριας και δίπλα σε αυτό το γραφ....ο των δασκάλ....ν. Τη φετινή χρονιά έχουμε και άλλους δύο δασκάλους, μία μουσικό και έναν γ. . . . μναστή. Στην αρχή της χρονιάς είχαμε ανησυχήσει λίγο, γιατί άργησε να έρθει ο γ....μναστής και όλοι νομίζαμε πως τα λίγα όργανα γ.... μναστικής που έχουμε θα έμεναν αχρησιμοποίητα. Ευτυχώς, ύστερα από έναν μήνα περίπου μας έστειλαν τον κ. Νίκο κι έτσι έχουμε την ευκαιρία να γ. . . . μναζόμαστε δύο φορές την εβδομάδα. Πολλές φορές τα απογεύματα, αφού τελειώσουμε τα μαθ....ματά μας, οι δάσκαλ. . . . μας οργαν....νουν προβολές ταινιών και έτσι περνάμε ευχά- ριστα τον ελεύθερο χρόνο μας. Μου αρέσει πολύ που ζω σε αυτό το νησί. Θα ήθελα όμως να είχαμε κι εμείς ένα οργανωμένο γ....μναστήριο, όπως έχουν στις μεγάλες πόλεις. Μακάρι κάποτε να γίνει! 2.Συχνά οι λέξεις προσπαθούν να μας μπερδέψουν. Μπορείς να κυκλώ- σεις αυτή που είναι γραμμένη σωστά; • Η Στ΄ τάξη του σχολείου μας θα παρουσιάσει μια θεατρική παράσταση στην έθουσα / αίθουσα εκδηλώσεων. • Μου δανείζεις σε παρακαλώ την ξύστρα/ ξήστρα σου για να ξύσω/ ξήσω το μολίβι / μολύβι μου;
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 20 • Ο διευθηντής / διευθυντής του σχολείου μάς είπε πως θα πάμε εκδρομή. • Βρίσκουμε την ερμηνεία αλλά και την ορθογραφία μιας λέξης στο λεξη- κό / λεξικό. • Στο διάλειμμα η αβλή / αυλή του σχολείου γεμίζει χαρούμενες φωνές. • Το φωτοτυπικό μηχάνημα βρίσκεται στο γραφίο / γραφείο των δασκάλων. • Δεν πρέπει να μιλάω με τους συμμαθιτές / συμμαθητές μου την ώρα του μαθίματος / μαθήματος. • Η βιβλιοθείκη / βιβλιοθήκη βρίσκεται στον πρώτο όροφο του σχολείου. Γ Έκθεση Περιγραφή χώρου Χώροι που μπορούμε να περιγράψουμε: το δωμάτιό μας, ο κήπος του σπιτιού μας, μια αίθουσα του σχολείου μας, το προαύλιο του σχολείου μας, η πλατεία του χωριού, η αίθουσα ενός κινηματογράφου, το γήπεδο του μπάσκετ κ.ά. Για να περιγράψουμε έναν χώρο, γράφουμε: • Πού βρίσκεται. • Πώς είναι απέξω. • Πώς είναι μέσα. • Πότε και πώς τον γνωρίσαμε. • Τι κάνουμε μέσα σ’ αυτό τον χώρο. • Τι σκεφτόμαστε και πώς νιώθουμε γι’ αυτόν. Για να περιγράψουμε έναν χώρο, χρησιμοποιούμε: S επίθετα, για να δώσουμε παραστατικότητα και ζωντάνια στην περι- γραφή. π.χ. ηλιόλουστος, -η, -ο καταπράσινος, -η, -ο στενός, -ή, -ό S λέξεις και φράσεις που μας δείχνουν τόπο. π.χ. δεξιά, ανατολικά, κάτω από, στον πρώτο όροφο…
Πάλι μαζί! ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 21 ✎ Ας γράψουμε Θέμα: Το δωμάτιό μου Το σπίτι μου είναι ένα διαμέρισμα στον πέμπτο όροφο μιας νεόχτιστης πολυκατοικίας. Μπαίνοντας στο διαμέρισμα, στα αριστερά ξεκινάει ένας στενό- μακρος διάδρομος. Στο τέλος του διαδρόμου, δεξιά βρίσκεται το δωμάτιό μου. Η πόρτα που οδηγεί στο δωμάτιό μου είναι ξύλινη και έχει ανοιχτό μπεζ χρώμα. Καθώς στέκεσαι στην πόρτα, μπορείς να δεις απέ- ναντι το κρεβάτι μου, που είναι και αυτό ξύλινο, ενώ στα δεξιά βρίσκεται η ντουλάπα μου, που έχει το ίδιο χρώμα με την πόρτα. Μέσα σε αυτήν τακτοποιώ τα ρούχα μου, ενώ στα ράφια της έχω τοποθετήσει τα παιχνίδια με τα οποία δεν παίζω πολύ συχνά. Στα αριστερά της πόρτας είναι η βιβλιοθήκη μου, στην οποία υπάρχουν πολλά σχολικά αλλά και εξωσχο- λικά βιβλία. Εκτός από βιβλία, στα πάνω ράφια της βιβλιοθήκης έχω βάλει κορνίζες με φωτογραφίες από οικογενειακές γιορτές, αλλά και εκδρομές με φίλους μου. Στα κάτω ράφια της είναι τα παιχνίδια μου τακτοποιημένα, τα περισσότερα στα κουτιά τους. Δίπλα στο κρεβάτι μου βρίσκεται το γραφείο μου, που έχει γυάλινη επιφάνεια και στηρίζεται σε δύο ξύλινες βάσεις που μοιάζουν σαν τα καβαλέτα των ζωγράφων. Επάνω στο γραφείο βρίσκεται ο υπολο- γιστής μου, μια μολυβοθήκη με τα απαραίτητα μολύ- βια και ξυλομπογιές καθώς και τα τετράδιά μου. Στα αριστερά του γραφείου μου είναι η μπαλκονόπορτα, η οποία βγάζει σε ένα μπαλκόνι, από όπου μπορώ να βλέπω μέσα από ένα μικρό άνοιγμα ανάμεσα στις άλλες πολυκατοικίες τη θάλασσα. Στους τοίχους του Πού βρίσκεται; Πώς είναι απέξω; Πώς είναι μέσα;
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 22 δωματίου μου, που είναι βαμμένοι σε ανοιχτή από- χρωση του ροζ, έχω κολλήσει αφίσες με τοπία από πολλές χώρες της Γης. Από το ταβάνι του δωματίου κρέμεται ένα πανέμορφο φωτιστικό που μου έκανε δώρο ο νονός μου. Το φωτιστικό έχει σχήμα λάμπας με πολύχρωμες βούλες. Στο δωμάτιο αυτό ζω από τότε που γεννήθηκα. Όταν ήμουν μικρότερη, τα έπιπλα στο δωμάτιό μου ήταν λιγότερα: μια κούνια, μια ντουλάπα και μια ραφιέρα για τα παιχνίδια μου. Καθώς μεγάλωνα, όμως, οι γονείς μου αγόρασαν τα έπιπλα που έχει μέχρι και σήμερα. Τις περισσότερες ώρες μου τις περνώ στο δωμάτιό μου, αφού σε αυτό μελετώ αλλά και ξεκουράζομαι. Ακόμα, όταν έρχονται φίλοι ή τα ξαδέλφια μου, εδώ μαζευόμαστε για να παίξουμε ή να συζητήσουμε. Το δωμάτιό μου είναι ο πιο αγαπημένος μου χώρος στο σπίτι, γιατί σε αυτόν περνώ τις περισσότερες ώρες της ημέρας. Παίζω μόνη μου ή με τους φίλους μου ή διαβάζω κάποιο βιβλίο που με ενδιαφέρει. ✎ Η σειρά σου τώρα Θέμα: Το γυμναστήριο του σχολείου μου Πού βρίσκεται; Πώς είναι απέξω; Πώς είναι μέσα; Πότε και πώς τον γνωρίσαμε; Τι κάνουμε μέσα σε αυτό τον χώρο; Τι σκεφτόμαστε και πώς νιώθουμε γι’ αυτόν; Πότε και πώς τον γνωρίσαμε; Τι κάνουμε μέσα σε αυτό τον χώρο; Τισκεφτόμαστε και πώς νιώθουμε γι’ αυτόν;
Πάλι μαζί! ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 23 Αφήγηση αστείας ιστορίας Η αστεία ιστορία που θα αφηγηθούμε μπορεί να είναι: • πραγματική (έχει συμβεί σ’ εμάς ή σε ένα φιλικό ή συγγενικό μας πρό- σωπο). • φανταστική (την έχουμε φτιάξει με το μυαλό μας). Για να αφηγηθούμε μια αστεία ιστορία, γράφουμε: • Πού έγινε. • Πότε έγινε. • Ποιοι είναι οι ήρωες, τα πρόσωπα που παίρνουν μέρος. • Τι έγινε στην αρχή, πώς ξεκίνησε. • Τι έγινε στη συνέχεια. • Τι έγινε στο τέλος (πώς τελείωσε). • Τι σκεφτόμαστε και πώς νιώθουμε. S Χρησιμοποιούμε συνήθως ρήματα σε Παρατατικό και Αόριστο, αφού αφηγούμαστε κάτι που έγινε πριν. Μπορούμε όμως να βάλουμε τα ρή- ματα και στον Ενεστώτα, όταν θέλουμε να δώσουμε μεγαλύτερη ζωντά- νια στην αφήγησή μας. ✎ Ας γράψουμε Θέμα: Ένα αστείο περιστατικό των διακοπών μου Τα καλοκαίρια τα περνάμε συνήθως στο χωριό του παππού,πουβρίσκεταιλίγοπιοέξωαπότηΘεσσαλονίκη. Πριν από δύο χρόνια, είχαμε πάει με την οικογένειά μου για να δούμε τον παππού και τη γιαγιά μου. Ένα πρωινό, η μητέρα μου και η αδερφή του πα- τέρα μου, η θεία μου η Σοφούλα, είχαν βγει στη βε- ράντα για να απολαύσουν την ομορφιά του χωριού. Λίγο πιο πέρα καθόμαστε εγώ και η ξαδέλφη μου, η Εύη, και παίζαμε. Πού έγινε; Πότε έγινε; Ποιοι είναι οι ήρωες, τα πρόσωπα που παίρνουν μέρος;
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 24 Ύστερα από λίγη ώρα, η γιαγιά μου ζήτησε από τη θεία και τη μαμά μου να καθαρίσουν φασολάκια για το μεσημεριανόφαγητό.Οιδυοτουςάρχισαντοκαθάρισμα, ενώ εγώ και η ξαδέλφη μου συνεχίσαμε το παιχνίδι μας. Σε μια στιγμή ακούστηκε μέσα από το σπίτι το κλάμα του ξαδέλφου μου, ενώ την ίδια στιγμή χτύ- πησε και το τηλέφωνο. Η θεία μου και η μητέρα μου σηκώθηκαν και μπήκαν γρήγορα στο σπίτι αφήνο- ντας στη μέση το καθάρισμα. Από πίσω ακολουθή- σαμε εμείς, χωρίς να πάρουμε είδηση την αγελάδα του μπαρμπα-Θόδωρου, του γείτονα, που πλησίαζε. Όταν μπήκαμε στο σπίτι, η μητέρα μου απάντησε στο τηλέφωνο, ενώ οι υπόλοιποι πήγαμε να δούμε τι είχε ο ξάδελφός μου. Ύστερα από λίγα λεπτά, η ξαδέλ- φη μου βγήκε στη βεράντα και άρχισε να φωνάζει: «Μαμά, θεία, τρέξτε γρήγορα!». Όλοι τρέξαμε ανή- συχοι και τι να δούμε… Η αγελάδα είχε φάει όλα τα φασολάκια και απομακρυνόταν ευχαριστημένη προς τον στάβλο με αργά βήματα. Η αρχική μας έκπληξη γρήγορα έγινε ένα δυνατό γέλιο. Το μεσημέρι που μαζευτήκαμε όλοι στο τραπέζι, διηγηθήκαμε το περιστατικό και στους άλλους, που το διασκέδασαν πολύ. Η μόνη λεπτομέρεια που δεν άρεσε στους περισσότερους από μας ήταν πως αναγκαστή- καμε να στερηθούμε τα ολόφρεσκα φασολάκια από το περιβόλι της γιαγιάς, που τόσο είχαμε λαχταρήσει. Κάθε φορά που θυμάμαι αυτό το περιστατικό, μου φαίνεται σαν να συμβαίνει τώρα το πάθημά μας και γελάω πάντα. Από εκείνο το καλοκαίρι, δεν ξεχνώ να περάσω από τον στάβλο του μπαρμπα-Θόδωρου για να δω την υπεύθυνη, που μας στέρησε το πεντανόστι- μο φαγητό της γιαγιάς. Τι έγινε στην αρχή, πώς ξεκίνησε; Τι έγινε στη συνέχεια; Τι έγινε στο τέλος (πώς τελείωσε); Τισκεφτόμαστε, πώς νιώθουμε;
Πάλι μαζί! ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 25 ✎ Η σειρά σου τώρα Θέμα: Ένα αστείο περιστατικό που συνέβη στο σχολείο Πού έγινε; Πότε έγινε; Ποιοι είναι οι ήρωες, τα πρόσωπα που παίρνουν μέρος; Τι έγινε στην αρχή, πώς ξεκίνησε; Τι έγινε στη συνέχεια; Τι έγινε στο τέλος (πώς τελείωσε); Τι σκεφτόμαστε, πώς νιώθουμε; Δημιουργία λεζάντας Η λεζάντα είναι ένα μικρό, σύντομο κείμενο που γράφουμε κάτω από μια ζωγραφιά, μια εικόνα ή μια φωτογραφία, για να την εξηγήσουμε ή να τη σχολιάσουμε. Για να φτιάξουμε μια λεζάντα: • Φροντίζουμε να γράψουμε μια σύντομη φράση. • Προτιμάμε τα ουσιαστικά από τα ρήματα. ✎ Ας γράψουμε Θέμα: Λεζάντα για φωτογραφία Πέταγμα γλάρων Γλάροι που πετούν
1ηε ν ο τ η τα ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 26 ✎ Η σειρά σου τώρα Θέμα: Λεζάντες για φωτογραφίες
Γ' τάξη Γ ΑΣΚΟΥΜΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Γ' τάξη ∆ηµοτικού Γ' τάξη ∆ηµοτικού Ιωάννα Μωραΐτη Ελένη-Άννα Νίκα Παρασκευή Παπαντωνίου Ελένη Τσολακίδου Θεωρία και Ασκήσεις ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΕΚΘΕΣΗ την και την Ασκούµαι στη κάθε ενότητας του σχολικού βιβλίου της Γλώσσας Γ Γ' τάξη ∆ηµοτικού κάθε ενότητας του σχολικού βιβλίου της Γλώσσας www.metaixmio.gr ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Το βιβλίο αυτό βοηθάει τον µαθητή να ασκηθεί στο µάθηµα της Γλώσσας. Ακολουθεί τις ενότητες του σχολικού βιβλίου δίνοντάς του τη θεωρία αλλά και τις ασκήσεις που είναι απαραίτητες για την εµπέδωση των γλωσσικών φαινοµένων. Έτσι, ο µαθητής βρίσκει σε ένα βιβλίο όλα όσα χρειάζεται ώστε να προετοιµαστεί σωστά για το καθηµερινό µάθηµα αλλά και για την επαναληπτική εξέτασή του στη Γλώσσα. Συγκεκριµένα, κάθε ενότητα περιλαµβάνει: – Θεωρία (µε παρατηρήσεις, παραδείγµατα, κλιτικούς πίνακες) και ασκήσεις διάφορων τύπων (πολλαπλής επιλογής, συµπλήρωσης κενού, αντιστοίχισης κ.ά.) για τα γραµµατικά και συντακτικά φαινόµενα – Θεωρία (µε ανάλυση και παραδείγµατα) και ασκήσεις ορθογραφίας και λεξιλογίου – Θεωρία για τα διαφορετικά είδη γραπτού λόγου, πλήρως αναπτυγµένα θέµατα και προτεινόµενα θέµατα για ανάπτυξη, που συνοδεύονται από οδηγίες µε τη µορφή πλαγιότιτλων. Στο τέλος του βιβλίου δίνονται οι απαντήσεις σε όλες τις ασκήσεις και αναπτύσσονται τα προτεινόµενα θέµατα παραγωγής λόγου. Ασκούµαι στη ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ την ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ και την ΕΚΘΕΣΗ ISBN 978-960-566-730-6 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 6730 C M Y CM MY CY CMY K 4795_G_DHM_GRAMMA_CV.pdf 1 29/07/2014 11:23 π.µ.