SlideShare a Scribd company logo
1 of 217
1
PSIKOLOGJIA
SHKOLLORE
2
I SHKOLLA
Në kontektstin social problemi kryesor sot është akumulimi i
njohurive.Por cili është roli kryesor i shkollës sot.
1 Zhvillimi individual që mund ti përshtatet evolucionit
teknologjik
2 Të krijojë kushte të përshtatshme që individi të rritet me një
personalitet të fortë
3 Të zhvillojë tek individi kapacitete inteklektuale që ti
përshtaten kondicioneve ekonomike.
4 Të zhvillojë tek ai që të jetë pjesëmarrës aktiv
Kryesorja është që sot duhet të transformohen mardhëniet pedagogjike
që tu jepet atyre një format i ri.
Sot sistemi 8vjeçar i shkollimit elementar dhe ai 4vjeçar i shkollimi të
mesëm është bërë dominant
Sot gjithsesi po flitet për një sistem 9vjeçar. Kjo edhe për të vetmen
arsye se të rinjtë e sotëm janë shumë herë më të zhvilluar se të rinjtë e
para një kohe më parë.
Sot ka një herë në radhë të parë ndrysime fizike,por edhe sociale.
Gjithsesi ka një dallim mes atij fëmije deri në klasën e gjashtë dhe atij
të riu deri në klasën e nëntë
Dhe sot një pjesë e mirë e edukatorëve janë në një stad më të lartë.
Kemi në këtë rast tek fëmijët deri në klasën e gjashtë faza të
preadoleshencës apo adoleshencës së hershme.
2 Nga shkolla fillore tek shkolla e mesme.
Këtu sugjerohen tre linja principale
1 Të paraqesë një program në përputhje me sferën e gjerë të
diferencimit individual
2 Të promovojë vazhdimësinë e edukimit
3 Ta paraqesë më të lehtë përmbajtjen
Cilët janë kriteret për një kurikulum të shkollës së mesme
Një kurikulum i balancuar
Të provojë vazhdimësinë
Një plan kurikulumi fleksibël
Të provojë individualizimin
3
A është në të vërtetë shkolla e mesme e ndryshme.Kjo për vetë faktin
se
1 Disa përpiqen të eleminojnë kushtet e lidhjes me shkollat e
tjera
2 Raportet për shkollën paraqesin dobësimin e nivelit të shkollës
8 vjeçare
3 Më shumë se gjysma e shkollave kanë një klasë
vetëpërfshirëse
4 Një numër shkollash kanë një organizim departamentizimi për
gradat shtatë dhe tetë
5 Vetëm pak shkolla ofrojnë zgjedhje eksplorimi
6 Disa madje bëjnë edhe kthime mbrapa
7 Vetëm pak instrukstionistë janë në pak shkolla
8 Thjesht shkollat kanë të njëjtën uniformë për periudhën pesë
ose gjashtë ditore dhe nuk kanë module të veçanta
9 krahasimi i programeve mes shkollave me njëra tjetrën është
pothuajse inegzistente.
10 Pak shkolla kanë studim të lirë dhe pak shkolla kanë seminare
11 Shumica kanë një vlerësim nga 5-10.
3 Të fokusuarit në natyrën e tyre
Kjo ka të bëjë me
1 Testin kritik në lidhje me stafin
2 Planizimit të komponentëve personalë të zhvillimit
3 Përfshirja edhe në familje e kësaj transhendente
Pjesë përbërëse është edhe
Të provuarit të vazhdimësisë të të mësuarit
Planizimi për një zonë të madhe kurikulare
Planizim për eksperimentim dhe evaluim
4 Një racionalizim edukimi për shkollën e mesme
A duhet shkolla e mesme.Po sepse kemi të bëjmë me nxënës që
kalojnë në tranzitim moshor.
Ja cilat janë disa karakteristika të preadoleshencës
1 Riorientimim i përgjithshëm i adultërisë
4
2 Struktura e personalitetit të një fëmije është e prirur drejt një
maturie
3 Preadoleshenca karakterizohet nga një instahbilitet
4 Ata janë në mes të një sofistikimi dhe një fëmijërie
5 Tranzitimi në një shkollë të mesme
Kjo ka të bëjë me
- Ndryshimin e sistemimit të funksioneve
- Deri në klasën e gjashtë i vihet karakteristikë kryesore
disiplina.
- Por kjo nuk do të thotë për të mo sta vënë në qendër të
vëmendjes fëmijën
- Kryesorja është për ta përqëndruar të shumtën në një
Të përmendim disa elementë
Edukacionale
Organizimi i departamenteve
vertikale dhe organizimi i departamenteve horizontale
Dhe këtu synohet
Mësuesit për ti ditur njëri tjetrit të mirën
- Mësuesit po ashtu për ti marrë studentit të mirën
- Një vështrim konsullor me një skuadër mësuesish bazuar në
rregulla bazë
- Në këtë rast çdo skuadër mësuesish synon të jetë në grupe sa
më të vogla
- Tërë llojet e fleksibilitetit janë të mundshme
- Grupe më të shumta menxhuese
6 Shkollat e mesme.Trendet përgjatë adoptimit.
Shkolla e mesme është një shkollë tranzicioni in një mjedis të
ndryshëm organizacionale.Poshtë tregohen lista e avantazheve të një
shkolle të mesme
- Jep bashkimin në një status në një të vetëm më tepër se në një
shkollë elementare
- Paraqet një specializim të mëtejshëm
- Flet për një nivel të ri njohurish
- Fëmijët janë më të zhvilluar tani
- Ka mësues specialë dhe programe speciale.
- Provon oportunitetin për një ndryshim gradual.
5
- Specializimet i bëjnë më të avancuara
- Lejon organizimet me faza vazhdimësie
- Hidhet një vështrim i shpejtë në fazat elementare.
- Ndihmon të rrëshqasë ngadalë përmes një rritje graduale.
- I vendos fëmijët në një të tërë nga ana sociologjike.
- Unifikimi fizik
- Eleminon mundësinë e disa nxënësve dhe fëmijëve për ti
vendosur në termat e kolegjit.
- Eleminon nevojën e programeve speciale.
- Redukton dublikimin e pajisjeve të shtrenjta.
- Porvon së bashku fleksibilitetin e së tashmes dhe së ardhmes.
7 Shkolla e mesme dhe novacione të tjera.
Arsimimi është i njohur për rezistencën e tij për të ndryshuar.
Megjithatë rol parësor këtu luajnë.
Maturimi i studentëve.
Organizimi
Planizimi i shkollës së mesme.
Dhe këtu përfshihen
Shqetësimi i secilit student.
Studentët të fillojnë të pranojnë
mundësinë e tyre për të lexuar.
3 Studentët të pranojnë mundësinë për të ndryshuar.
4 Të provojnë pjesëmarrjen në proçese vendimarrëse.
Përgatitja për formulimin e
situatave të të mësuarit.
Stabilizon kriteret e rritjes.
Mgjth në përgjithësi programi i shkollave të mesme po evolon.
E ardhmja e shkollës së mesme.
Këtu është më e rëndësishme të theksojmë.
Pse jo ku
E tashmja për shumë arsye është përgjigja më e mirë.
Dhe faktorët janë
Bazat e njëjta filozofike të edukimit
Reduktimi
Edukimi vokacional
Shërbimi i vështrimit
6
Zhvillon personalitetin
Shtohen funksionet krahasuar me atë elementare.
Rrit edhe nivelin e shkollave të tjera të niveleve më të ulëta.
Rriten kërkimet studimore.
Kemi të bëjmë me kërkimin
sekular të viteve të mëpërparshme.
Tani janë më të pjekur.
Por edhe kemi një fillim të ri.
Gjithsesi është një shkallë më e lartë.
Nga vështrimi i nxënësit
Kemi rritje sistemi.
Rekomandimet janë të një shkalle
më të lartë.
Mësuesit e shkollave elementare
mund të mos tu kërkohet tu mësohen tërë subjektet.Ja çfarë duhet të
bëjë ai.
Ai duhet të jetë në gjendje të mësojë matematikën.
Duhet tu mësojë disa nocione të
Shkencës
Duhet të mësojë disa studime
sociale bazuar në kulturën e zonës.
Duhet të mësojë sentencat nga gjuha e artit.
Për rreth 30min duhet tu bëjë edukime fizike çdo ditë.
Në shumë raste u jepet edhe mundësia për të mësuar një gjuhë të huaj.
Disa njohuri në art edhe muzikë.
Prandaj shtrohet edhe nevoja për organizim
Gjithsesi duhet patur parasysh
progres dhe mobilitet.
Mësuesit bëjnë shkollën
Në shërbim dhe jo një produkt
Cilat janë karakteristikat e një shkolle të mesme.
Maturimi i fëmijës
Ndryshime fizike
Njohja e rritjes
Ja cilat janë 18 karakteristikat e një shkolle të mesme.
Progres i vazhdueshëm
7
Përhapje multimateriale
Scedula fleksible
Eksperienca sociale
Eksperienca fizike dhe aktivitete intramurale.
Të mësuarit në skuadër
Planizuarit gradual
Eksplorimi i studimeve
Shërbim vështrimi
Studim i pavarur
Shtrirja dhe riparimi i njohurive bazë.
Eksperienca kreative
Faktor sigurimi
Evolim
Lidhjet komnitare
Shërbim studentor
Staf i vlefshëm
Po përmendim në këtë drejtimi disa faza të rritjes.
Adoleshenca e hershme
Kjo ka të bëjë me moshën 13-19vjeç. Thjesht njihej si më përpara si
shoqëri çiftesh ose shoqëri seksi.Fillon maturami që ka të bëjë me
shpenzim parash,etj. Adoleshentët e sotm kanë të bëjnë me mundësi
superficiale komunikimi.Por nuk po dalin jashtë të qenit
konformist.Por një tragjedi e sotme nqs mund ta quajmë është
pikërisht të mësuarit sa më pak.
Të mësuarit dhe maturimi në shkollën e mesme
Këtu kemi të bëjmë me
- Zhvillimin dhe organizimin e njohurive dhe koncepteve të
nevojshme për funksione të përditshme
- Të pranuarit të ndryshimeve në rritje fizike.
- Të mësuarit të roleve të reja sociale-seksuale.
- Zhvillimit të shoqërisë me çifte
- Të bërit një person i pavarur
- Të zhvilluarit të vlerave dhe koncepteve elementare morale
Trendi zhvëllimor në preadoleshencë dhe adoleshencën e hershme në
vetevolim
Të rëndësishme këtu janë
8
- Qëllimi i studimit që ka të bëjë pikërisht me evolimin
- Metodën e studimit ku këtu përfshihen shkalla e personalitetit
të fëmijës.
- Analizza e të dhënave
Variacionet në rritje
Këtu përfshihen
- Përmasat e zhvillimi të rritjes
Mosha skeletale
Mosha mentore
Vemë re se vajzat janë më të
pjekura se djemtë
Ndikon këtu maturimi në brezat paraardhës
- E rëndësishme është preadoleshenca dhe adoleshenca
- Të rëndësishme janë problemet e variacioneve në pjekuri.
Së pari ka të bëjë me moshën kronologjike
Së dyti Tërë kjo është e rëndësishme për ato që i vëzhgojnë
Shkolla 8vjeçare.Pikpamja e psikologut
Nga pikpamja psikologjike kjo shkollë ka dy dikstione paradoksale
Së pari në përshkrim
Së dyti në përcaktimin elementare ose sekondare
Por tre janë faktet
Së pari mund të mos kemi përputhje krahasuar me atë klasike
Së dyti në kursin intelektual të rritjes mund të ndikojnë veprime
emocionale, por edhe synime sociale
Së treti të njohjes se cilat forca mund të shkaktojnë ndryshime apo
fragmentarizim.
Dhe të tëra këto kanë të bëjnë me kualitetet e personalitetit.
Dhe e tërë kjo është edhe paralelisht me disa shkallë të problemeve
pedagogjike
E para është një fokusim i shpejtë nga elementarja në sekondare
Së dyti mësuesit duhet të jenë kërkues.
Preadoleshenca në shkollën elementare
Termi preadoleshencë i referohet njëfarë tranzicioni të mirëpërcaktuar
E tërë kjo ka të bëjë me
Vendosje fleksible
Shërbim këshillues
9
Presionet dhe adoleshenca
Këtu futen presionet sociale,por edhe me faktin e më të ricurve si edhe
kur shoqëria nuk është e mirë,apo në disa raste ndikojnë edhe
ngarkesat me detyrat e shtëpisë
Atëherë çfarë duhet të bëjmë
- Mësuesit dhe të mësuarit duhet të përmirësohen.
- Problemet e adoleshencës duhet të jenë në një vështrim
këshillimor
- Pressioni i kolegjit duhet të jetë i balancuar
- Lidershipi duhet të jetë i studiuar, kuptueshëm dhe praktik.
Ndryshimet sociale.Impakti në adoleshencë.
- Ndryshimet sociale dhe kohezioni familjar që përfshihen
1 Shtimi i grave të martuara në punë
2 Familje me numër të pakët anëtarësh.
3 Urbanizimi i familjes.
- Konseguencat e ndryshimit
- Dëshira për sofistikim
Shkaqet e konfliktit.
Vihet re rritje të konflikteve në adoleshencë.Dhe përmirësimet në këtë
drejtim janë të pakta.Shkak janë paratë dhe përdorimi i të mirave .Dhe
arsyeja është dënimi nga adoleshentët i sistemit të vlerave.
A po e përjashtojmë ne adoleshencën
Dhe këtu duhet të kemi parasysh dy pika
Së pari diçka nuk po shkon.
Së dyti adoleshenca e vërtetë është e dënuar
Preadoleshenca e keqkuptuar
Këtu përfshihen
Nevoja për kohë
Beteja për kohën
Beteja për veten
- Rritja në kapacitete konjitive
- Kodi moral dhe vlerat
- Pikpamja për veten
- Vështirësitë e moshës
- Cikli terminal.
Adoleshenca e hershme
10
Mosha 11-14vjeç
Shëndeti personal
A Nevoja,pushimi,dieta
Ata kanë nevojë për pushime dhe burime të palimituara të energjisë
Djemtë kanë energji më të madhe fizike
Sëmundjet janë në mënyrë periodike
Rritja e menjëhershme mund të jetë e dëmshme.
Djemtë konsumojnë më shumë fruta se vajzat
Duhet të kemi njohuri për vlerat e ushqimeve që fëmijët marrin
në këtë moshë
E rëndësishme është që fëmijët të kujdesen për diçka në këtë moshë si
psh për macen eTyre,etj.
B Zhvillimi organik dhe fizik
Diferenca të mëdha ndërmjet individëve
Vajzat janë më të gjata dhe më të rënda se djemtë në këtë
moshë
Fëmijët me rritje të shpejtë mund të kenë vështirësi në mbajtjen
e veshjes.
C Aktivitete rikreacionale dhe promuovimi i shëndetit
Lojëra popullore si futboll,volejboll, hendboll,etj.
Aktivitete të reja individuale
Mosha e këtj grupi preferon rikrijime sociale
Parandalimi i disa sëmundjeve
Rritja shkon me shpejtësi në këtë rast kur aktivitetet fizike nuk
janë të shpeshta
Fëmijët e kësaj moshe kanë qejf për lojërat në grupe
Disa kërkojnë stimulimin për përmirësime
Ka edhe vështirësi.Kështu vajzat kërcejnë më shpejt se djemtë dhe
këta nganjëherë kundërshtojnë për të kërcyer
Të krijuarit të sensit të sigurisë
A Tërheqie,Konfidenca,Status
Fëmjët kërkojnë në familje gjithnjë që të ndihen të lumtur
Për të fituar statusin e të riturit ata i imitojnë
Por nganjëherë ata dëshirojnë edhe statusin e fëmijës kur vetë
familja e dëshiron këtë
Dhe fëmijët ekpserimentojnë me role të ndryshme
11
Është tendencë e fëmijës për tu referuar privilegjeve të moshës
së tyre
Dëshira e tyre për pjesëmarrje në grup dhe klube
Shoqërimi përmes miqësisë së ngushtë
Fëmijët preadoleshentë janë kapriçiozë
Meshkujt në këtë moshë shpesh e humbin statusin e tyre
Fëmijët që rriten ngadalë veçanërisht djemtë shqetësohen për
statusin që po humbin
B Të bërit një person social
Me shpejtësi mësojnë kënaqësitë e lidhjeve sociale
Djemtë veçanëritsh janë të ndjeshëm ndaj presionit për tu përshtatur
sjelljes
Fëmijët me aftësi intelektuale nganjëherë rrijnë të izoluar
Grupi që formon ka kodet e tij sociale apo josociale
Të mbajturit të sensit të të krijuarit
A Të fituarit të sensit të përshtatshmërisë dhe kontrollit
Të ndjenjurit inferior mund të zhvillojë me shpejtësi ose
ngadalë maturino individuale
Këta fëmijë kënaqen me vetë përmirësimin
Të përshtaturit me lidhjet familiare nganjëherë duket e çuditshme për
ta
Fëmijët në shumë raste në këtë moshë kërkojnë ndihmë për
pjesëmarrje
Adoleshentët risin pjesëmarrjen e tyre në nivele komunitare,por
shpesh në këtë aspekt ngelen në nivele elementare
Ata përpiqen të zgjedhin një aktivitet konstruktiv
Tendenca e tyre është të mbajturit sa më shumë para
Djemtë dhe vajzat janë veçanërisht të kujdesshëm për të krijuar
personalitetin e tyre në standartin e tyre
Tentojnë për veprime mekanike
13dhe 14 vjeçarët përpiqen për të mësuar diçka
Gjithsesi gjithnjë bazohen tek eksperienca sensore
Nganjëherë ata nuk duan tia dijnë për aktivitetet e më të rriturve
Janë më shumë në gjendje të planizojnë se të realizojnë
Vemendja është në grupin e deçisionit
Shqetësohen në aktivitetet e momentit
12
Fillojnë të kuptojnë aspektin material
Janë në mes të nevojshmërisë dhe luksit
Kanë një interes të veçantë lidhur me aktivitetet e të fituarit
para
Adoleshentët e hershëm vazhdojnë të jenë të lidhur me familjen
Fëmija rritet,por në mënyrë të limituar
B Zhvillimi sensitiv dhe seksi i kundërt
Tendenza në moshën e tyre është të preferojnë seksin e njëjtë për
shoqëri
Djemtë dhe vajzat në këtë moshë përplasen njëri me tjetrin
Vajzat kërkojnë të humbin statusin e tyre në këtë moshë
Interesat për seksin e kundërt nganjëherë vihen re në kundërshtim
Në këtë aspekt djemtë kanë një periodë më të shkurtër se
femrat
Vajzat shfaqen më sociale
Meshkujt e kësaj moshe e tregojnë aftësinë e tyre në trup
Shumë fëmijë të kësaj moshe thjesht duan shoqëri me seksin e
kundërt.Disa më të matur e shikojnë me indiferentizëm seksin e
kundërt
Fëmijët më pak të pjekur përdorin një fjalor më banal ndaj seksit të
kundërt
Puberteti shoqërohet me impulse seksuale
Në këtë moshë rritet dëshira për informazione rreth seksit
Disa adoleshentë bëjnë eksperimente për përshtatshmëri seksuale
Masturbami mund të bëhet një burim i personalitetit të të ardhmes
Interesat e të zhvilluarit dhe vlerësimi
A Vlerësimi intelektual dhe estetik
Lojë imagjinatash
Fëmijë të kësaj moshe kënaqen me manipulimin
Fëmijët zgjedhin një art që thyejnë thellë eksperiencën e mëparshme
moshore
Interesi i tyre është në eksperimen timin me ngjyra dhe media
Nqs u jepet liri thjesht më vonë gëzohen vetëm për kënaqësinë
e vetes së tyre
Gjatë kësaj periudhe fillojnë dhe marrin përgjegjësi në
planizim dhe vlerësimin e punës
13
Në këtë moshë studiojnë dhe vlerësojnë artin në vlera
krahasuese
Ai lexon sa një i rritur,por nuk do të thotë se lexon si një i rritur
Gjithnjë për ndonjë veprim synojnë tu mungojë konfidenca
dhe rezultatet ti bëjnë publike
Kërkon më shumë të mësojë se ti lidhi ato zinxhir
Në fund të moshës lexojnë dhe mendojnë për një kohë të gjatë pa
pushim
Ndjenjat bëhen me përgjegjësi emozionale,por jo aq sa në
adoleshencë
Kanë gjithnjë gjetjen e një alternative të tretë
Kanë më shumë kapacitet intelektual se eksperiencë
B Zhvillimi i vlerave sociale dhe respekti për kulturën.
Pasi kalojnë përmes fazave negative këta fëmijë kërkojnë
shoqëri nga të rriturit
Vihet re një rritje e mundësisë dhe bashkëpunimit
Shumë fëmijë të kësaj moshe shfaqin një besim dhe bindje për një
kod moral
Shumë adoleshentë shpesh zhvillojnë kodet e pranimit
Organizimet jodemokratike janë të zakonshme në këtë moshë
Fëmijët vazhdojnë të shfaqin interes për një informacion faktual për
kulturën
Është një interes intensiv rreth aspektit shkencor
Fillojnë të kuptojnë kontributin e së kaluarës në të tashmen
Disa hobi transmetohen që nga mosha e hershme
Hobit solitare praktikohen në moderim
Zhvillimet e karakteristikave të preadoleshencës dhe implikimet e tyre
Rritja e trupit dhe implikimet
Ka në variacion të gjerë dhe mund të sjellë implikime në moshë të
ndryshme.Ndërkohë periudhës së tranzicionit nga fëmijëria në
adoleshencë kemi më shumë ndryshim fizik se fiziologjik
Rritja ka të bëjë me rritje hormonesh
ndryshime në gjendrat seksuale
ndryshime në tiroide dhe tëmth
ndryshime në thonj
14
Vajzat janë më të gjata dhe më të rënda se djemtë.Te djemtë zëri
ndryshon.
Proporci onet e fytyrës ndryshojnë gjithashtu.Nryshime ka edhe në
flokë.
Shëndeti vazhdon të jetë i lirshëm nga sëmundjet.E rëndësishme këtu
është menaxhimi i trupit.Theksojmë se është periudha e shkaqeve
emozionale dhe fizike.
Implikimet janë lidhur me realizimin e një trupi të vetëm dhe rritjes së
shpejtë trupore Të kuptuarit të ndryshuarit si një e vetme kanë
vështirësi të ngjashme.Për vajzat një problem janë menstruacionet dhe
duhet të
dijnë të përballohen me to.Djemtë duhet të dijnë lidhur me veprimet
nokturnale. Lidhur me zhvillimet ato duhet të konsultohen me doktorin
dhe dentistin. Duhet të mësojnë nga dështimet.Të zhvilluarit mirë ka të
bëjë me ushtrimet dhe pushimet.Zhvillimi është një balancë mes
aktivitetit mental dhe fizik. Duhet të bëjnë banjë rregullisht.
Për shkollën theksojmë se mund të jepen dallime në peshë,vëzhgim
dhe të mësuarit.
Kjo ka të bëjë me krahasimin në nivel shkollor.Gjatë edukimit fizik
mund të kemi dhe diferencime individuale.Të provuarit gjithashtu të
mundësisë për interaksion.Të provuarit të instruksioneve në lidhje me
rritje.Në shkollë duhet të ketë egzaminime për sytë,veshët dhe
dhëmbët.Një infermiere duhet të jetë për ndihmë të shpejtë.
Instruksione ka edhe për shëndetin. Edukimi fizike ka të bëjë edhe me
ushtrime.E rëndësishme është se duhet të ketë edhe një politikë të
formuluar shkollore në këtë drejtim
Pyetje për mësuesit janë
Apresin ata një rritje thjesht biologjike apo edhe fizike
Aështë e domosdoshme për ta një këshillues shkollor në këtë aspekt
A preferojnë ato këshillime në grupe për këto probleme
A mundet ato ti minimizojnë situata të tilla jo normale
Si mund të veprojnë ato në klasë për të qenë fleksibël
A janë në gjendje ata të përballojnë probleme të tilla si diabeti,etj
A dijnë ata të veprojnë në raste emergjence
A bëjnë pushime në sporte competitive
Gjatë detyrave a bëjnë ushtrime të lira
15
Lidhur me karakteristikat emozionale dhe sociale është për tu
theksuar
Ata nuk janë në gjendje të kontrollojnë emozionet e tyre.
Fillojnë edhe një vetëkriticizëm të fortë mes tyre.
Paraqesin në shum raste edhe ndjenja të forta positive.
Frunstracioni rritet.Ndjenjat për prindërit e tyre ndryshojnë.
Grupi për ta është shumë i rëndësishëm dhe vlerësojnë shumë
vlerësimet e shoqërisë.
Secili vazhdon në pozicion të njëjtë seksual.
Kanë tendencat e të paturit frikë,sidomos në rrugë jo të ndritshme.
Frika më shumë për ta është shqetësim.
Në fund të kësaj moshe shqetësohen me frikën e vdekjes.
Për vlerat dhe idealet personale theksojmë se koshienca bëhet më e
dukshme në këtë fazë.
Kjo rritje ka të bëjë me një varietet aktivitetesh më të gjerë.
Egziston tek ta një sërë zinxhirë frikash për mësuesin.
Lidhur me pavarësinë theksojmë se fillojnë ta humbin varësinë nga
prindërit.
Të bëhen më të pavarur dhe më autoritar.
Prindërit shpesh i keqkuptojnë.
Dëshirojnë tëmarrin pjesë gjithmonë dhe më shumë në mbrëmje.
Dëshirojnë të kenë vetëidentitet.
Tek ata fillon përgjegjësia dhe ndjeshmëria
Kërkojnë tu jepet një shanc nga shtëpia.
Fillojnë të pranojnë pikpamjet e të tjerëve
Fillojnë të marrin përgjegjësi për shtëpinë si të lajnë
makinën,pjatat,etj.
Tek ata fillon gjithashtu edhe një shpirt krahasimi dhe loje.
Dëshirojnë të luajnë në skuadër.
Vajzat tani humbin interesin për kukullat.
Disa fillojnë dhe shkruajnë ditare.
Loja përsëri vlerësohet,por tani jo më thjesht për të fituar
16
Lidhur me rregullat e zhvillimit për fëmijën që duhet patur parasysh
në këtë aspekt kemi të bëjmë për problemet emozionale dhe sociale
lidhur me implikimet me
Të kuptuarit për ta është një periodë estreme.
Të kuptuarit e miqësisë është pikërisht e panevojshme për djemtë e
këqinj.
Përdorin më shumë vetëgjykimin se vetëkriticizmin.
Ndjenjat e reja janë pjesë e proçesit të rritjes.
E kuptojnë se janë mes të rriturit dhe fëmijës.
Mësojnë të realizojnë se asgjë nuk është perfekte.
Mësojnë si funksionojnë gjërat me seksin e kundërt.
Mësojnë të kuptojnë se ka shkaqe shkencore.
Mësojnë të kuptojnë se çdo njeri shqetësohet dhe frika është naturale.
Fillojnë të kuptojnë se ku mund të këshillohen.
Kuptojnë se edhe shqetësimi është i nevojshëm.
E kuptojnë se vetë egzaminimi është i rëndësishëm.
Kuptojnë se jo çdo gjë është e vërtetë ose e gabuar.
Kuptojnë presionin e prindërve, shoqërisë,gangsterëve,etj.
Zhvillohet tek ata një respekt për veten.
Prindërit duhet tu lenë mudësinë atyre për pavarësi.
Konformi zmi duhet të bëhet më konfident.
Duhet ti ndihmojmë ata që të jenë më të sjellshëm.
Duhet të kuptojmë si shkojnë përgjegjësitë dhe privilegjet.
Duhet të kuptojmë se ai dëshiron të jetë më shumë vetëm se në grup.
Duhet tu tregojmë përgjegjësitë për vete në grup.
Ti mësojnë si jetohet me të tjerët.
Të pranojnë përgjegjësitë.
Pranimi i punës është pjesë e rritjes.
Ti inkurajojmë të marrin pjesë në disa lojëra.
Ti inkurajojmë të vlerësojnë njëri tjetrin në këto lojëra
.Ti inkurajojmë të marrin pjesë në aktivitetet në grup.
Të jenë pjesëmarrës vigorozë,por edhe spektatorë.
Ti mësojmë se në skuadër të gjithë duhet të kontribuojmë.
Ti mësojmë për kriticizëm në lojë.
17
Ti mësojmë për të zhvilluar kualitetet e lidershipit.
Ti mësojmë se ka shumë aktivitete për tu kënaqur përmes jetës.
Kryesore është inkurajimi i pjesëmarrjes në familje.
Lidhur me shkollën duhet të theksojmë se pët vlerat,moralin dhe se
çfarë është rëndësishme.
Ti ndihmojnë fëmijët për të gjetur aktivitetet.
Të provojnë eksperinca dramatike për tu dhënë tension.
Ti inkurajojnë të rinjtë për të qenë kritikë në punën e tyre.
Ti mësojmë ti pranojnë të tjerët si ata janë.
Ti mësojmë për sjelljet në grup.
Kriticizmi mund të jetë konstruktiv.
Ndëshkimi është i nevojshëm,por duhet të jetë i qetë.
Zhvillimi dhe kuptimi i seksit të kundërt.
Të diskutojnë për shqetësimin dhe frikën në klasë.
Të shpjegojnë si të rriturit duhet të ndihmojnë në grup.
Të gjejnë rrugët për të zgjidhur tensionet.
Të tregojnë si të pranojnë mosmarrëveshjet.
Ti lemë fëmijët në zhvilim për të vendosur vetë rregulla në klasë.
Të ndikojmë për respektet për rregullat,ligjet.
Të diskutojmë për probleme si martesa divorci,seksi,luftërat.
Të zhvillojnë sensin e përgjegjësisë,respektit dhe politesës.
Të kuptojnë se ajo çfarë është normale në këtë moshë është të qenit i
pavarur.
Të analizojnë sjelljen në grup.
Të provojnë në rolin e të luajturit të aktiviteteve.
Të provojnë planizimin në grup.
Të provojnë punën tek studentët të pavarur.
Të paraqesin një kënd për pavarësinë.
Të provojnë mundësinë për të diskutuar për ndjenjat.
Të provojnë situata në të punuarit në grup.
Të Japin mundësi një studenti për të zgjidhur nga shumë aktivitete në
një.
Të provojnë për një aktivitet miks vajza dhe djem.
Pjesëmarrja në aktivitete në skuadër për të mësuar kurrikulare dhe jo
kurrikulare.
18
Disa pyetje në këtë drejtim për mësuesit janë
A i kuptojnë ata nevojat dhe ndjenjat e këtij grupi.
A mund të provojnë ata si mund të zhvillohen role ku mund të
zbulohet violenca.
A mund të provojnë dhe lejojnë ata për situazione shumë të mira të të
mësuarit.
A mund të japin ata prova të situatës së vetëshprehjes
Si mund të demonstrojnë vlera të vetanalizës
Si mund të japin shance të rolit në grup
Si mund ti lenë të rinjtë të planizonjë aktivitetet e tyre
Si mund të bashkëpunojë individualizmi me dështimin
Si mund ta lemë fëmijën të veprojë
Si mund të diskutojnë për probleme sociale personale
Si mund të bëjmë një lojë frike në sjelljen e një të riu
Si mund të studiojmë mundësinë e kënaqësisë
Vërtet dëgjoj për çështje jo verbale
A planizohe për çdo individ
Si mund të japim një shembull pozitiv të një qytetari të mirë
Si mund të japim eksperienca të shembullit të njërit nga tjetrit
Si mund të kërkojmë një fëmijë të fortë
A jam unë i qetë
Si mund të kem një planizim individual për studentët
Si mund të kem një planizim për nevojat individuale të studentëve
Si mund tu jap shanc për pavarësi dhe vetëqeverisje
Si mund të shfaqen beneficet e të vepruarit në grup
A respektoj unë secilin student
A i respektoj unë fëmijët të realizojnë përgjegjësitë e tyre
A i le ata për studim të pavarur
A planizoj diçka për të realizoj për inter arsione sociale
A i ndihmoj për të bashkëpunuar
A i ndihmoj për të realizuar më shumë se për të paguar dhe lutur
A i përfshij në squadra në grupe
A i udhëzoj për një lojë të qetë
A i udhëzoj për të vazhduar të punojnë në atë çfarë u intereson.
A diskutoj në rrugën e të shpenzuarit
Karakteristikat e rritjes mentale
19
Krahas përmasave trupore kemi dhe zhvillime intelektuale.
Ata mësojnë tani të bëjnë krahasime ndryshime dhe njohje.
Janë të aftë për të gjykuar me drejtësi.
Mund të përqëndrojnë veprimet.
Kanë mundësi për një arsye hipotetike.
Zhvillimi i koncepteve të volumeve.
Disa janë thjesht në të kënaqurit në të mësuar.
Truri është i kompletuar.
Kartat,diagramat,hartat janë kuptimi i këtij komunikimi.
Tentojnë drejt të zgjidhurit të problemit.
Të lexuarit i ndihmon.Interesat janë të lidhura me rritjen fizike.
Është një varietet i gjerë i interesave intelektuale.
Të lexuarit dhe koleksionit i përkasin fëmijërisë së lartë.
Është periudha e ditëve ëndërrimtare.
Vajzat bëhen më preokupuese
Të rëndësishme janë mundësitë kreative dhe preokupuese.
Këtu theksojmë kreativitetin individual.
Karakteristike janë të shkruarit,të pikturuarit,ditaret dhe poezitë.
Për implikimet kemi të bëjmë me
Të marrë pjesë në aktivitete në rritje zinxhir intelektual.
Kjo pesëmarrje duhet të ketë të bëjë me mundësitë e tij mentale
.Ti mësojmë të marrin vendime.
Të përfshihen në aktivitete dhe ti zgjidhin ato.
Ti zgjidhin vetë problemet.
Të kuptojnë të tjerët me diferenca individuale.
Të realizojnë në një eksperiencë të limituar.
Jashtë dmth komunikim.
Pjesëmarrja në shumë aktivitete për të rritur vëmendjen.
Të zgjedhurit vetë të librave..
Të njohë se jo çdokush kërkon të njëjtën eksperiencë
.Dita e ëndrrave në shumë aktivitete të përfshira.
Më të mirën për të shprehur veten.
Të njohë këto forma të shprehjes.
20
Lidhur me shkollën
Të provojë oportunitetet dhe kritikën.
Të vihet në situata hipotetike dhe okazionale.
Të provojë eksperienca në shkencë dhe studime sociale.
Të provohet në tërë zhvillimet intelektuale
.Të provojë aktivitetet formale dhe informale.
Të provojë eksperiencat me anë të një programi të instrukturuar.
Të japë oportunitetet për një sërë varietetesh eksperiencash kurikulare.
Të japë prova se si studentët të bëjnë një kartë,hartë, diagramma.
Ti japë edhe detyra shtëpie.
Ti mbajë me një numër adekuatë librasi.
Ti japi ushtrime për të zgjidhur probleme të karakterit emocional.
Të provojnë të lexuarit të instruksioneve individuale.
Të japë mundësi për të lexuarit individual.
Të japë mundësi për të mësuarit tërheqës dhe domethënës.
Të tregojnë eksperienca në veshje,ushqyerit,etj.
Të japin eksperienca në të shkruarit dhe pikturuar apo produkte
dramatike.
Të provojnë eksperienca për një sërë varietetesh për tërë
transhendencën.
Për pyetjet për mësuesit
A duhet të provoj një sërë varietetesh të të mësuarit.
A duhet të provojnë për të zhvilluar fuqi të reja arsyesh.
A duhet të ketë një planizim për studentët
A duhet të provojë për të zgjidhur situatat në rrugë institucionale
A duhet të ushtrojë një sërë aktitvitetesh të të mësuarit në grup
A duhet tu japë tërë të rinjve për tu rritur në arsye
A duhet të ketë një program shkencor të instrukturuar
A duhet të kuptoj unë se eksperiencat janë të limituara
A duhet të krahasoj oportunitetet
A duhet të provoj instruksionet në të përdorurit të hartës,kartës,etj.
A duhet të paraqes aktivitete për mundësi përfshirje.
A duhet të lejoj për zgjedhje.
A duhet të duken minore problemet emocionale.
A duhet ti ndihmoj ata për tu dukur simpatik
21
A duhet të zhvilloj individualisht të lexuarit
A duhet të inkurajoj hobet dhe klubet
A duhet të pranoj funksionet e ditës së ëndrrave si transhendencë
A duhet të lejoj zhvillim sfilate mode
A duhet të pranoj në interesa individuale dhe mundësish
A duhet të inkurajoj ditaret dhe poezitë.
Intelekti i adoleshentit.
Këtu është e rëndësishme për tu theksuar fazat e zhvillimit intelektual
të adoleshentit
Shkolla e mesme.
Filozofia
Këtu duhet një
1 një shkollë e mesme e mirë për një kalim gradual nga një klasë
gjithëpërfshirëse në një kaim gradual të nivelit të lartë të
departamentizimit të shkollës
2 Ky provision duhet vënë re te vetë programet e përfshira
3 Shkolla e mesme duhet të jetë shumë unike dhe fleksible
4 Shkolla e mesme duhet të ketë një mjedis ku tek i i fëmija duhet të
promovohet suksesi.
2 Programi
Ky program është në bazë të rrathëve bashkëqëndrorë ku kanë një
rreze ose më saktë tërë njohuritë,por ata rriten me ritjen e largësisë
3 Organizimi dhe stafi
Në organizim dhe staf duhen përfshirë tërë njohuritë e përgjithshme.
- Vëzhgimi i përgjithshëm.
1 Kordinimi i ngushtë
2 Mardhënie të ngrohta
3 Fleksibiliteti për inovacion
4 Koncept i ri evaluimi dhe projektimi
5 Programim individual
Vështrim për edukimin në shkollën e mesme
1Programet e studimit
- Subjekti kryesor është i riu,por jo i egzaminuar në detaj.
- Sipas rrathëve bashkëqëndrorë rritet edhe kompleksiteti i fjalëve
-Fazat kurrikulare ndryshojnë
-Qëllimi është për të zhvilluar tek adolescenti synimet e tij
22
2 Organizimi kurrikular ku thelbin e përmendëm më lart
3 Instruksionet
4 Nivelet dhe vlerësimet e studimit
5 Detyrat e shtëpisë
6 Puna individuale me nxënësit
7Eksplorimi
8 Nxënës
- Vëzhgimi
- Rregullat dhe standartet përt të kontaktuar me nxënësit
Këtu është për tu vlerësuar bashkëpunimi i stimuluar
Aktivitetet studentore
Pjesëmarrja e nxënësve në
qeverisje.
Grupet e shërbimit
Atletica
Evaluimi
Vlerësimi
Më poshtë po hedhim një vështrim të përgjithshëm me pika
1 Subjekti individual është nxënësi
2 Duhet patur parasysh evaluimet kulturore
3 Vetë të rinjtë janë në ndryshim
4 Ti jepet mundësia çdo njërit për të mësuar
5 Kontribuimi individual
6 Ky nxënës dhe në njohuri duhet të provojë tranzicionin
7 Më tepër pavarësi nga kontrolli i të rriturve
8Shkallët e të studiuarit janë përmes një programmi të planizuar
9Detyrat e shtëpisë janë për të vlerësuar përgjegjësitë e nxënësit në
shtëpi
10 Sa më shumë të projektuara vlerësimet individuale
11Zhvillime të instruktuara për programe individuale
12Programe speciale
13Vlerësime selektive dhe me diversitet
14Programe specifike zhvillimi
15Karakteristika filosofie dhe operimi
16 Secili student duhet të ketë respekt për mësuesin
17Për të stabilizuar politikat
23
18Akumulimi adekuat është esenziale
19Si nxënës dhe mësues duhet të kenë një kod veshje dhe etike
20Aktivitetet studentore duhet të jenë të planizuar me kujdes
21Aktivitetet duhet të mbështeten edhe nga një suport financiar
22Duhet të ndihmohen ata që janë me një standart jouniform
23Këshilli studentor duhet të përkrahë këto aktivitete
24Klubet dhe shërbimet e tjera duhet të jenë në termat e shërbimit
25Tërë aktivtetet sportive interesante për nxënësit duhet të përfshihen
në program
26Të tërë duhet të dijmë qëllimin e shkollës që është i definuar
27Programi duhet të përfshijë tërë nxënësit
Shkolla në mes
Tërë subjektet në një nivel më të ulët shkollor janë një subjekt tranzitiv
për më lart dhe të gjithë nivelet kanë një synim.Ti bëjnë nxënësit të
aftë për jetën.Synimi është për instruksion individual
Të gjitha të përfshirë në shkollën e mesme
1Planizimi për shkollën e mesme
2Programi bazë i studimeve të përgjithshme
3Program për eksplorim studentor
4Studim i pavarur
5Ndihma e mësuesit
6Shedulat
7Evaluimi
Gjithsesi thelbi është se ka ardhur koha që shkolla ti përshtatet
kërkesave të ekonomisë së tregut
Duhet në këtë drejtim të krijohet edhe një qendër e të mësuarit
Pse jo edhe të krijohet një qytet shkollë me tërë asortimentet tip qytet
nxënësish
Disa këshilla për shkollën e mesme
1Vendos këshillimin në ato veprime ku është e nevojshme
2Krijo një mjedis sa më të përshtatshëm
3Mos ler një problem pa e zgjidhur
4Ji realist
5Zona speciale
6Krijo në bazë të përmasave
7Lëri studentëve një hapësirë
24
8Konsideroje privatësinë
9Inkurajo pavarësinë
10Mos u mbyll në mbyllje
11Quaje qendrën e të mësuarit një legjitimitet
12 Lër një hapësirë për tritare
13Projekto edhe kamp
14Planizo edhe një asamble
15Krijo një teatër variabël
16Jepu vizitorëve një vështrim
17Bëji gjërat sa më ekonomike dhe të vlefshme
18Mos harro gjithmonë furnizimin
19Planizo edhe në bazë të aspektit seksual
20Kushte tingujsh
21Apliko teknologjinë instruksionale
22Krijo bashkëpunim me stafin
Pas shkollës së mesme vjen pikërisht graduimi
Ja cilat janë karakteristikat e një shkolle të mirë
- Reflekton dhe realizon të drejtat e çdo fëmije në komunitetin
përreth
- I shikon dhe kupton fëmijët në një kontekst më të gjerë
- Është i orientuar me fëmijën në qendër
- Është endjeshme ndaj problemeve të përkatësisë gjinore
- Siguron arritje cilësore të të nxënit të nxënësve
- Siguron arsimim bazuar në realitetin e jetës së fëmijëve
- Është fleksibël dhe i përgjigjet diversitetit
- Vepron për të siguruar pëfshirje, respekt dhe barazi
- Kujdeset për shëndetin mendor dhe fizik të fëmijëve
- Ngre kapacitetin dhe moralin e fëmijëve
- Kujdeset për angazhimin e familjes
- Kërkon mbështetjen e komunitetit
Si mund të bëhet kjo në bashkëpunim me nxënësit dhe prindërit
- Vlerësimi fillon me shënimin e tij në tabelë
- Paraqitja me fotografi e veprimtarive të nxënësve
- Krijimi i fletores së shënimeve
- Krijimi i një bibloteke të vogël në klasë
25
Mgjth arsimi shqiptar ka pikat e forta dhe të dobta,mundësitë dhe atë
që duhet të bëjë
Parësore për një shkollë duhet të jetë
1 efektiviteti
2 mësimdhënia shkollore në praktikë
3 të konceptuarit të shkollës
4 të organizuarit të shkollës
Parësore në këtë drejtim janë edhe detyrat e shtëpisë
Dis mendojnë se ajo nuk është e leverdishme se bëhet nga prindërit
dhe do shumë kohë,por të tjerët mendojnë se vlen pasi nxit
kreativitetin.
Gjithsesi në klasë mund të aplikohet edhe një test inteligjernce me 4
pika
Inteligjencë gjuhësore
Inteligjencë-logjiko-matematike
Inteligjencë hapësinore
Inteligjencë trupore-kintetike
Inteligjencë muzikore
Inteligjencë me persona të tjerë
Inteligjencë e vetvetes
26
II SHKOLLA,FAMILJA, EDUKIMI
Bazat e edukimit të karakterit
Karakteri është një ndër elementët e kulturës që përfaqëson tërësinë e
veçorive më kryesore psikike,që shfaqen në veprimtarinë dhe në
sjelljen e njeriut në shoqëri dhe që e shquajnë personalitetin e tij
Ai i nënshtrohet një ndikimi social dhe tërë këto i nënshtrohen
mendimeve dhe ndjenjave dhe vetë sjellja jonë ndikohet nga
prania e njerëzve aktualë
prania e imagjimuar e njerëzve
prania e nënkuptuar e njerëzve
Ne ndikohemi nga të tjerët tërtjorazi si përmes librave,gazetave,etj.
Por ne ndihemi edhe të obliguar për të njohur dhe zbatuar
rite,zakone,vendime,ligje të cilat veprojnë në nivele të ndryshme
nivel individi
nivel familje
nivel grupi
nivel komuniteti ku jeton
nivel bashkësie administrative
nivel bashkësie sociale dhe fetare
nivel rajonal
nivel shtetëror,kombëtar dhe global
Ne jemi të gjithë të ndryshëm
Ne jemi të gjithë të barabartë
Ne jemi të brishtë.Por brishtësia jonë nuk duhet të na bëjë indiferentë
Pasi dhe në atë kohë kur nuk ishim të zhvilluar gjuanim kafshë më të
mëdhenj se ne.
Njeriu si qenie biologjike dhe shoqërore dallohet për disa veçanti si
aftësia për të realizuar raporte të vetëdijshme me mjedisin
aftësia për të zgjedhur nëpërmjet alternativave të ndryshëm
akumulimi dhe transmetimi i sjelljes
prirja për jetë sociale
lidhje familiare të forta dhe të qëndrueshme
aftësia për të tejkaluar aspekte të pastra biologjike përmes
veprimtarive të lira artistike
27
Por për të qartësuar më mirë kuptimin e karakterit duhet ti përgjigjemi
më mirë pyetjeve dhe të sqarojmë disa çështje
1 Cilët janë cilësitë themelore të një karakteri të mirë
A është altruizmi rruga më e dobishme për shoqërinë njerëzore
Kur mendoni për jetëgjatësi çfarë ju thotë ndjenja juaj për përjetësi
Për të përcaktuar karakterin e një
personi do i rreferoheshit pamjes së jashtme,arsimit,karierës apo postit
që mban
- Çfarë duhet bërë që ndërgjegja njerëzore të përsoset
- Cili do të ishte standarti i vlerës së karakterit tonë
- Cili person do të cilësohej njeri i mirë
2 Cili është roli i harmonisë mendje-trup në formimin e karakterit
- Cila është rruga për të larguar egoizimin
3 Cili është roli i dashurisë në karakter
- Cila është rruga e përsosjes së individit,përmes
njohurive,fuqisë,parave apo dashurisë për të tjerët
4 Cili është mjedisi i mirë për zhvillimin e një karakteri të mirë
- Çfarë duhet të kërkojnë njerëzit nga njëri tjetri për të siguruar
lidhje nga të tjerët
- Si mund të zgjidhen raportet njerëzore me mjedisin,jetën dhe
ideologjinë.
5 Çfarë është liria dhe si lidhet ajo me përgjegjësinë
- Si mund të reaizohet një liri që të përhap mirësi për individin
dhe shoqërinë
- Cili duhet të jetë raporti mes lirisë së individit dhe lirive që nuk
marrin në konsideratë kombin,shoqërinë dhe familjen
- Si mund të arrihet një liri më e plotë për individin,kombin dhe
gjithë botën
- Cili duhet të jetë raporti mes lirive të individit dhe pjesëtarëve
të familjes
- A ka liri pa kushte
- Si duhet kuptuar liria dhe rregulli në raportin prind-fëmijë dhe
burrë-grua
U shpresua se shkenca,teknologjia,edukimi dhe economia do sillnin
lumturi dhe kënaqësi.Në fakt nuk qe ashtu.
28
Konflikti mes brezave po shtohet.Kemi përçarje sociale mbi bazë
raciale dhe gjinore.Fëmijët me probleme janë si në familjet e edukuara
dhe në familjet e varfra nga ana kulturore
Përqindja e krimeve te adoleshentët po rritet
Gjithashtu tek ata po rritet edhe përqindja
- përdoruesve të drogës
- theksimi i ndarjeve mbi baza etnike
- pakësohet respekti mbi autoritetet
- priren të gënjejnë dhe kopjojnë
Vihet re se të rinjtë kanë prirje të qëndrojnë sa më larg rregullave
Çrregullimet e mëdha tregojnë se në këtë mijëvjeçar të ri njerëzimi
është mes shpresës së madhe dhe dëshpërimit të madh
Dhe tërë këto vihen në rrafsh ekonomik , teknologjik,social dhe politik
ku edhe është e lidhur bota.
Në përhapjen e shfaqieve të këqiave shoqërore kanë ndikim edhe
media dhe industria zbavitëse.Nën ndikimin e tyre traditat po
konsiderohen arkaike
A duhet vënë në këto vlera tradizionale nga familja,shkolla dhe
shoqëria.
Këto duhen marrë në konsideratë,por në varësi të ndryshimeve të
zakoneve veri-jug dhe linde-perëndim.
Në epokën që po kalojmë progresi personal është më i rëndësishëm.A
është e rëndësishme kjo.
Ndër cilësitë e karakterit që admirohej nga gjithë bota vlerësojmë
ndershmërinë,
kurajon,respektimin e gjuhëve,racave,etj.
Ndërkohë qëllimet kryesore janë
- dëshira për të arritur maturi
- dëshira për tu përfshrë në mardhënie familiare dhe shoqërore
- dëshira për të kontribuar në shoqëri
Kërkesat për edukim moral dhe etik
Edukimi moral dhe etik për shoqërinë tonë është shumë e
çmueshme.Shpresa më e madhe e një kombi është edukimi i rinisë
- Shkatërrimi i familjes.Pasojat sociale
Rinia po priret gjithnjë e më shumë drejt drogës dhe seksit të lirë.
Kriminelët kanë një gjë që i bashkon me prejardhjen e tyre.
29
Nuk kanë jetuar në mënyrë të qëndrueshme në familje.Dhe aspekti
negativ sot është rënia e forcës së familjes.
Nqs i rendisism faktorët që ndikonin më parë tek individi dhe ato që
ndikojnë sot kemi këtë tablo
1 Familja Bashkëmoshatarët
2 Shkolla Tv
3 Feja Familja
4 Bashkëmoshatarët Shkolla
5 Tv Feja
Sot po aplikohet të mësuarit pa drejtues
Ky edukim ka këto karakteristika
Vetëzbulimi
Në këtë rast studentët janë të
vetmit që bëjnë zgjedhjen e tyre
Udhëzuesi reduktohet në lehtësues
Gjithsesi edukimi pa drejtues ka këto karakteristika
- Vendos ndjenjat dhe proçesin mbi dijet dhe kënaqësit
- Promovon standarte të vetëvendosura
- I konsideron mësuesit lehtësues të
zgjidhjeve personale të studentëve
- Kundërshton autoritetin e mësimit
moral tradicional
- E zbeh rolin e prindërve në edukim
Kur u vu metoda e edukimit pa drejtues në 1960 shumë mësues ishin
entuziastë për disa arsye
vlerësonin metodën interktive që presupozonte
kjo metodë mbështetej shumë nga psikologët
futjan e kësaj metode përkonte
me ndryshime të thella në SHBA dhe shoqërohej me humbjen e
shumë vlerave tradizionale
futja e kësaj metode kultivonte virtytin e tolerancës.
Por edukimi pa drejtues ka edhe kufizime që janë.
Këta individë nuk njohin standartet e së drejtës dhe së gabuarës.
Edukimi pa drejtues inkurajon mediokritetin dhe mungesën e
angazhimit
30
Edukimi pa drejtues nuk mund të realizojë kultivimin e një karakteri të
mirë se nuk merr parasysh vlerat.
Trajnimi vetëvlerësues
Është një version i edukimit pa drejtues. Vetëvlerësimi një rrugë që
përmirëson aspketet morale dhe sociale te njerëzit. Mgjth rezultoi se
kjo metodë nuk ishte tërësisht e përshtatshme për fëmijët në shkollë.
Afirmimi moral i arsyeshëm
Kjo ka të bëjë me arsyetimin moral të fëmijës.Rëndësia qëndron se
përmes kësaj metode njihet hierarkia e vlerave dhe motivacioneve
morale
Por kjo metodë ka edhe kufizime pas shumë nga shembujt nuk ngjasin
në jetën studentore.Dhe ushtrimet e këtij lloji të japin përshtypjen se
moraliteti është i komplikuar.Në shumë raste njerëzit e dijnë se çfarë
është e drejtë,por u mungon kurajoja për ta bërë.
Ngritja e edukimit të karakterit
Qëndrimi neglizhues i shkollave publike ndaj edukimit moral është
shoqëruar me kritika të forta ndaj këtyre shkollave dhe largim të
vazhdueshëm të fëmijëve prej tyre.
Por përse edukimi moral dhe etik është neglizhuar kohët e fundit
Ideja e dominancës kulturore
Natyra pluraliste në rritje e shoqërisë
Konfuzionin që kishte se
nëpërmjet edukimit të moralit dhe etik përcillej indirekt edhe besimi
fetar
Vlerat universale
Këtu futen ndershmëria,nderimi,respekti,kurajoja
Cilët janë kriteret që e përcaktojnë një vlerë universale
Vera duhet ti sjellë përfitme
objektive individit dhe shoqërisë për një kohë të gjatë kohe
Vlera duhet të ketë vlefshmëri universale
Një vlerë universale i tejkalon kulturat
Një vlerë universale është e detyrueshme për ndërgjegjen
Kënaqësitë e brendshme ose shpirtërore janë sigurimi i
njohurive,mirësia,dashuria e vërtetë dhe virtyti.
Kënaqësitë e jashtme ose fizike janë pasuria,shëndeti,rehatia edhe
suksesi.Ato duhet të jenë në armoni njëri me tjetrin
31
Edukimi i karakterit i realizuar përmes edukimit moral dhe etik si edhe
edukimi konvencional i realizuar përmes formimit
akaademik,artistik,teknik dhe fizik janë të lidhur ngushtë me njëri-
tjetrin.
Familja si shkollë e dashurisë
Familja është djepi i karakterit dhe model universal.
Në familje përfshihen katër sfera të dashurisë
dashuria e fëmijës
dashuria e vëllait dhe motrës
dashuria bashkëshortore
dashuria e prindërve
Sfera e dashurisë së fëmijës përfshin
rritja morale në sferën e dashurisë së fëmijës si toni i zërit,e qeshura.
Nga përgjigja në përgjegjësi
Zhvillim moral i vonuar dhe kjo ndodh tek fëmijët e braktisur
Sfera e dashurisë së fëmijës në jetën e mëvonshme
Sfera e dashurisë së fëmijës në
shoqëri. Këtu janë marrdhëniet shoqërore gjatë tërë jetës
Sfera e dashurisë vëlla e motër përfshin
Rritja e dashurisë përqëndruar tek të tjerët
Është një përgatitje për jetën
Një urë drejt miqësisë
Sfera e dashurisë bashkëshortore
Këtu përshihen
Rritja e dashurisë së pakushtëzuar
Sfidat e dashurisë martesore që përfshinin
Faza e parë e martesës magjepsja
Faza e dytë konflikti
ku dalin në pah të metat
faza e tretë riangazhimi edhe bashkëpunimi
faza e katërt krijueshmëria edhe shërbimi
Sfera e dashurisë prindërore përfshin
një jetë të përqëndruar tek të tjerët
sfidat gjatë rritjes së fëmijës
dashuria e gjyshërve
zemra prindërore në shoqëri
32
Mgjth martesa është në pikpyetje.Shumë njerëz janë të zhgënjyer.Dhe
martesa në grindje dhe më pas divorci lenë pasojat tek fëmijët.
Duhet të theksojmë që për këto arsye të rinjtë duhet të përgatiten për
martesë
Cilësitë personale për martesë janë
dinjiteti
zhvillimi personal si psh respekti për veten
abstenimi seksual pas martesës dhe mundësisht jo në moshë të
hershme pasi sjell pasoja.
Aftësitë për një martesë të qëndrueshme janë
Përkushtimi
Besnikëria
Qëndrimet e duhura për mardhënie afatgjata
Të pranosh gabimet
Të japësh vazhdimisht
Të fokusohesh në një qëllim më të lartë
Të identifikuarit të sjelljeve shkatërruese në martesë
Ja një anketim që mund të aplikohet në këtë rast.
A je i lumtur
A ke ideale në jetë
A ka jeta një kuptim
A ke frikë nga vdekja
A beson në dashurinë e vërtetë
Çfarë e bën një martesë të sukseshme
1 Gjendja e mirë ekonomike
2 Paraqitja e jashtme
3 Eksperienca të shumta seksuale
4 Besnikëria
5 periudha e njohjes paramartesore
6 Vlerat morale
7 Mendimet dhe idealet e njëjta
8 Besimi tek zoti
- A ka lidhje mes familjes dhe shoqërisë
- Të ndihmuarit të tjerët është një marrëzi
Sfidat me të cila përballet rinia
Etika e dashurisë seksuale.
33
Seksualiteti i paraqet një sfidë unike karakterit të kulturës.Dhe kjo
sepse është forca që lidhet me impulsin e dashurisë,
krijimin e jetës,trashëgiminë e geneve dhe të linjës së gjakut.Ndërkohë
revolucioni seksual që shpërtheu në vitet 50 u premtoi njerëzve më
shumë dasiuri,lumturi dhe liri. Por me thyerjen e monogomisë erdhën
si rezultat jo vetëm sëmundje seksualisht të transmetueshme SST dhe
shtatzani të padëshirueshme,por edhe pasoja të brendshme të lëndimit
të ndjenjave,thyerje zemrash,zhgënjime dhe divorce.Kjo sepse ky
revolucion i vinte rëndësi seksit dhe jo dashurisë së zemrës.Sipas
etikës së sotme një marrdhënie përderisa ka
intimitet,përkujdesje,ndjeshmëri emozionale dhe pak përgjegjësi,për
këtë arsye mardhëniet seksuale janë të justifikueshme.Kinsei ishte i
pari që nxiti këtë revolucion
pasi duke mbajtur një qëndrim asnjanës ndaj moralit bëri që
njerëzit të mendonin për seksin jashtë normave etike.
Por ai keqinterpretoi sjelljet e amerikanëve.
Ndërkohë etika e shëndoshë seksuale është një përgjigje seksuale në
kohën e duhur,ndaj personit të duhur dhe në kushtet e duhura.
Ndërkohë mardhëniet seksuale në martesë për bashkëshortët kanë këto
funksione
Forcojnë afrimitetin mes burrit dhe gruas
Janë një mënyrë e veçantë për të shprehur dashuri
Përforcojnë eksluzivitetin e lidhjes
Lidhja seksuale ripohon rolin
qëndror të bashkshortit në jetën e çiftit
Shkakton ndjenjë emocionale që sjell lumturi
Kurse partnerët në një lidhje seksuale jashtë martese pas eksperiencës
së parë ndiejnë se një farë kufiri është kapërcyer
Kur martohet njeriu ka përgjegjësi që janë
Pëgjegjësi ndaj ndërgjegje
Përgjegjësi ndaj bashkshortit
Përgjegjësi ndaj fëmijëve
Pasojat e mardhënieve jashtë martese janë
sëmundjet seksualisht të transmetueshme
Pengon rritjen personale
Sjell keqardhje,faj,edhe turp
34
Stres me prindërit dhe miqtë
Probleme me partnerët
Për arsyet e mësipërme duhet të veprojmë kundër poligamisë.Madje
atë nuk mund ta zgjidhë edhe edukimi për kontraceptivët.
Prandaj edhe duhet pastërtia seksuale
Parandalimi i përdorimit të drogës
Përdorimi i drogës është një rrugë e gabuar për të gjetur kuptimin e
jetës.
Mekanizmi fizik i veprimit të drogës është të ndërhyjë në substancat
kimike të trurit
Dhe faktori është
- shmangia nga pjekuria individuale
- karakteri i dobët
- Mjedis jo i shëndoshë në familje
- Disa aspirata të rinisë
Si mund të shmanget droga .
E tërë kjo nëpërmjet kontributit në shoqëri dhe marrjes pjesë në
aktivitete
SIDA
SIDA është forma më e rëndë e infeksionit HIV që duke e dëmtuar
sistemin imunitar të organizimit e ekspozon atë ndaj infeksioneve të
rënda me natyrë
bakteriale,virale,parazitare,mykotike dhe ndaj formave të kancerit
Pra ajo është një grup shenjash të fituara në mungesi të sistemit të
mbrojtjes
Virusi nuk mund të jetojë jashtë trupit të njeriut dhe ai duhet të hyjë në
mënyrë të drejtpërdrejtë
Si mund të infektohesh nga HIV,virusi që shkakton SIDA
1 Mardhënie seksuale të pambrojtura
2 Transfuzioni i gjakut
3 Përmes nënës së infektuar tek foshnja që lind
Si nuk transmetohet SIDA
- Përme ajrit dhe ushqimit
- Nga përqafimet dhe puthjet
Shenjat e kësaj sëmundje janë
35
Humbje graduale në peshë,periudhë e zgjatur gripale.Në faza më të
avancuara kemi debulesë,kollë e thatë me gjak
Nga seriopozitivitet kalon për një periudhë të gjatë
Jo tërë personat me HIV kanë SIDA.
SIDA mund të mos shfaqë shenja për një kohë të gjatë
Këtu mund të theksojmë se njerëzit me SIDA nuk duhet ti mbajmë
larg,aq më shumë ti braktisim dhe diskriminojmë.
Kjo edhe për faktin se kjo sëmundje nuk përhapet duke patur kontakt
fizik,përveç atij seksual dhe në këtë rast nqs nuk ke prezervativ.SIDA
nuk përhapet me puthje veç nqs ka plagë dhe gjaku është i infektuar.
Mqs ka pasoja shëndetësore,psikologjike dhe sociale kur bëhen
analiza,por edhe më pas pranë personit në fjalë qëndron një psikolog
social.
Shkaqet dhe zgjidhja e konfliktit
Konflikti është pjesë e jetës.Vlerat e zgjidhjes së konfliktit qëndron në
faktin se i hap dyert faljes.
Shkaqet e konfliktit janë të shumta.Kështu ajo mes adoleshentëve dhe
prindërve të tyre është dëshira për më shumë pavarësi. Nqs një konflikt
nuk zgjidhet ai mund të përsëritet.Konflikti në familje ndodh kur
ndonjë anëtar kërkon synime personale mbi interesat e familjes ose
edhe në kurriz të tyre.
Mgjth mbi të gjitha duhet të mbizotërojë altruismi ose sakrifikimi për
të tjerët.Nuk duhet të mbizotërojë egoismi ose dashuria e rremë.
Cilat janë hapt për zgjidhjen e një konflikti
Reflektimi dhe riorientimi
Këtu duhen patur parasysh
Identifiko kontributin e dikujt tjetër në këtë problem
Vlerëso qëndrimin e sjelljen
Merr në konsideratë rrugët si mund ta kishe trajtuar ndryshe këtë
problem
Vendos të marrësh përgjegjësi
Planifiko përmirësimet
Rol luan edhe ndërmjetësi që duhet të jetë një figurë neutrale
Këmbimi dhe dëmshpërblimi
Këtu përfshihen
1 Anullo gjithçka që tjetrit i ka bërë keq
36
2 Dëmshpërble për të vënë në jetë padrejtësinë
3 Ji i hapur për të marrë dëmshpërblimin
Pajtimi dhe përtëritja
Këtu duhen patur parasysh këto pika
Hiq dorë nga hakmarrja
Fal dhe ji i hapur ndaj faljes
Mbështet reformën e të tjerëve
4 Nxit vullnetin e mirë
Gjithsesi konflikti nuk duhet të kihet frikë apo të shmanget,por ai
duhet parë më tepër si një mundësi për lidhje më të thella.
Konflikti mund të ndodhë në mardhënie familiare
në marrdhëniet në shoqëri
në marrdhëniet në shkollë
në kontakt me organet e rendit
Konflikti mun të jetë në raport me gjiininë,por edhe breznor
Një konflikt mund të zgjidhet
vetë
me ndihmën e familjes ose të afërme
me ndihmën e shoqërisë
me ndihmën e shkollës
nëpërmjet organeve shtetërore
OJQ
Rrugë të tjera
Dhuna
Veprimi më i skajshëm i konfliktit është dhuna.
Vihet re rritja e dhunës edhe nëpër shkolla
Pasojat e dhunës janë
Ndëshkimi
Prishja e mardhënieve edhe në familje
Rritja e pasigurisë dhe frikës
Përforcimi i idesë se zgjidhja e konfliktit është dhuna
Prishja e disiplinës në shkollë
Mungesat
Largimi nga shtëpia
Përhapja e dhunës edhe te mësuesit
Humbje finanziare
37
Rezik për menaxhimin e shkollës
Krijimi i mardhënieve jo të mira nxënës-nxënës,mësues-nxënës
Transferimi i dhunës nga shkolla në komunitet dhe familje
Humbja e orëve normale të mësimit
Moshat prishen
Faktorët që e bëjnë një nxënës të dhunshëm është
faktori ekonomik si papunësia faktorë që lidhen me familjen
faktorë që lidhen me shkollën
faktorë-politiko-shoqërorë
faktorë individualë
humbja e vlerave
shthurja seksuale
anëtarësimi në sekte
Ja disa masa kundër dhunës
Bashkëpunim dhe ndërveprim
Trajtimi i dukurive nëpërmjet programeve
Bashkëpunim shkollë-komunitet
Një pyetësor për mësuesit dhe drejtorët
A ka dhunë në shkollën tuaj
Në çfarë formash dhuna
manifestohet tek ju
Kush e kryen dhunën në shkollë
Aktet e dhunës janë bërë në
A fëmijë B Nxënës C Vajza
- Dhunat e ushtruar mbi vajzat dhe fëmijët është
A Kërcënim
B Forcë fizike
C Grabitje
D Orvajtje për përdhunim
- Pasojat e dhunës në proçesin mësimor dhe emocionin e
nxënësve
A e lartë
B mesme
C ulët
D aspak
38
- Niveli i nxënësve që përsërit klasën apo përjashtohet nga
shkolla për shkak të zënkave dhe ngacmimeve është
A lartë B mesëm C ulët D aspak
- A ka ngacmim dhe zënka ndaj mësuesve dhe drejtorëve
- Nqs po cilat janë shkaqet
A që lidhen me provimet
B që lidhen me rregullat e disiplinës
C të lidhur për arsye private
- Cila ka qenë masa e marrë për parandalimin e dhunës
A dënimet e përshtatshme
B përjashtimi nga shkolla
C këshillimet
D konsultat
- Nqs shkaqet e dhunës kanë qenë jashtë shkollës cilat kanë qenë
ato
A familiare
B ambjenti përreth
C efekti i medias
D ekonomike
- Cilat ishin pasojat mbi nxënësit të dhunës
A plagosje fizike
B vdekje
C përdhunime
- Cilët denoncojnë dhunën në institucionet moderne
A shkolla
B prindërit
C policia
- Objektet që përdorin nxënësit e dhunshëm
A objekte të mprehta
B tallje
C forcë fizike
- Cilat janë masat që duhen marrë
A në nivel shkolle
B nivel prindëror
C nivel komuniteti
D nivel shtetëror
39
Disa prej pyetjve
Cili fenomen tërheq më shumë vëmendjen
A ju mërzit ndonjë në shkollë
Si reagoni ndaj pakënaqësisë
A keni ushtruar dhunë
A janë aktet e dhunshme të barabarta në të dy sekset
Cilët janë arsyet e paqarta
Si rezistoni
Cilët janë instrumentat
Cilët janë rezultatet e veprimeve të dhunshme
Çfarë masë sugjeroni për zgjidhjen e dhunës
Vëzhgimet që kryhen
Mardhëniet në shkollë
A flasin në mënyrë konfidenciale nxënësit me miqtë e tyre
A luajnë
A futen dhe dalin paqësisht nxënësit
A ka zënka goditje fyerje
Mardhëniet djem vajza janë të shëndetshme
A luajnë vajzat dhe djemtë pa frikë
A i ngacmojnë apo qëllojnë djemtë vajzat
A ndjejnë apo reagojnë
A drejtohen ndaj vajzës tërë aktet e dhunës që kryhen
A priret ambjenti i shkollës për dhunë
Ja disa prej sjelljeve dhe kategorive jo të hijshme
1kriminalevjedhje,sulm ndaj mësuesve
2sjellje imoralesjellje reviste pornografie
3paraqitja e jashtme thonj të gjatë
4vonesat
5mungesë respekti agresivë ndaj mësuesit
6shkatërrime
7vjedhje
8mungesa të pajustifikuara mësim,mbledhje
Ndërkohë nxënësit e shkollave fillore mund të marrin pjesë në këto
akte kriminale bixhozvjedhje,grindje me mësuesit,grindje me
kujdestarët,rrëmbime,grindje, gansterizëm,ngacmime seksuale
,kërcënime, hyrje pa leje,baste.
40
Lidhur me pjesëmarrjen e nxënësve në shkolla të mesme kemi
Bixhoz,vjedhje,zënka me mësues ,zënka me kujdestarët, rrëmbim
grindje,abuzim me drogë, armëmbajtje, ngacmime seksuale,
kërcënime,hyrje pa leje,shitje droge,baste
Ndërkohë dhunën e kemi
1 si pasojë e presionit të ushtruar nga komuniteti
2 si pasojë e përvojës shkollore
3si pasojë e faktorëve rrethanorë
Gjithsesi mund të themi se ka dallime gjinore,por edhe rancore.
Faktorët që ndikojnë në zënkat janë
1 niveli i mardhënieve në grup
2 niveli i manifestimit të mardhënieve të aktivitetit
3 atmosfera në grup
4 stili i lidershipit
5 gjendja e mardhënieve
Viktima në grindje dhe krim mund të jetë kushdo veçanërisht.
1 të ardhurit e rinj në klasë
2 fëmijë me të dhëna të veçanta
3 fëmijë i sjellshëm
4 fëmijë me mardhënie të mira me mësuesin
5 fëmijë i çiltër
6 fëmijë me prejardhje jo të mirë shoqërore dhe ekonomike
7 fëmijë me ngjyrë
8 fëmijë me të metë
9 fëmijë të varfër
10fëmijë nga jetimorja
Fëmijët me probleme të tilla duhen vënë
1 në bangë të parë
2transferohet në shkollë tjetët
3përjashtohet fare
4çohet në shkollë riedukimi
5çohet në polici
Ja disa prej sjelljeve të tij
1 tallet,përqesh
2 kritikon në mënyrë armiqësore
3 përdor ton komandues
41
Kontigjentë krimi janë
1 të rinj të papunë
2 fëmijë nga familje të varfra
3 fëmijë nga jetimorja
4 të rinj pa kualifikim
5 fëmijë hantikapatë
Divorci
Ndërkohë si term diovorci nuk është veçse zgjidhja ligjore e një
martese.
Pra divorci egziston kur një familje monogame ndahet ligjërisht.
Si faktor që ndikojnë në divorc janë
Në radhë të parë siç e kemi përmendur më lart në fazën e dytë të
martesës njerëzit zbërthehen në njohje dhe gjatë kësaj faze shfaqin
anët negative të tyre që mund të kundërshtojnë njëra tjetrën dhe shpesh
nuk i kapërcejnë dot dhe pas magjepsjes vjen grindja dhe pas grindjes
vjen dhuna dhe në fund divorci.
Faktorë tjerë janë gjendja ekonomike,mardhëniet jashtëmartesore,etj.
Divorci do të quhej si zgjidhje vetëm në at oraste kur nuk ka zgjidhje
tjetër dhe përfundon në dhunë dhe për të mirë të fëmijëve zgjidhja më
e mirë është ndarja ligjore.
Aspekti më negativ i divorcit është tek fëmijët.Kështu këta fëmijë nuk
kanë në përgjithësi ecuri positive në mësime,janë të ndrojtur të
paragjykuar veçanërisht në realitetin shqiptar dhe më të ekspozuar
drejt krimit.
Pak psikologji moshore
Rëndësi këtu ka për fëmijën
- zhvillimi i personalitetit
- zhvillimi i të menduarit
- zhvillimi emocional
- zhvillimi i konceptit për veten
Zhvillimi i personalitetit ka këto stade
stadi oral 0-1.5vjeç
stadi anal 1.5-3vjeç
stadi falik 3-6vjeç
stadi i latencës 6-14vjeç
42
stadi gjenital 14 e lart
Zhvillimi i të menduarit ka këto stade
stadi sensoro-motor 0-2vjeç
stadi paraoperacional 2-6vjeç
stadi i të menduarit konkret 6-12vjeç
stadi i të menduarit abstrakt 12vjeç e lart
Por ka raste që kemi një arsyetim
të kufizuar
ka mungesi të ndjeshme të arsyetimit logjik
nuk aftësi grumbullimi dhe
përpunimi informazioni
nuk demonstron një sistem të
mësuari dhe të menduari
Zhvillimi emocional dhe koncepti për veten
Ka këto faza
- fëmijëria 0-1vjeç dominon familja
- 2-3 vjeç familja.zhvillohet sensi i vetëkontrollit
- 4-5vjeç familja dhe fëmija mëson të drejtojë veten
- 6-14vjeç fqinj,shkollë.Bëhet më kompetent.Maturohet më
shumë
- adoleshenca preferon grupin
- i rrituri i ri jeton në çift dhe me seks
- i rrituri familje e re
- mosha e vjetër
6-14vjeç fëija të jetë punëtor përballë të qenit inferior
Dhe këtu rëndësi ka
1 Koncepti për veten nga ndërveprimi me të tjerët
2 koncepti për veten nga vetëvlerësimi personal
Koncepti për veten kalon në katër stade
- të zhvilluari të empathisë për të tjerët
- Të mësuarit të roleve dhe rregullave
- mënyra si reagohen ose priten sjelljet e tij
- Pranimi i përgjegjësisë për sjelljet personale
Këtu ka rëndësi puna e një mësuesi të një lënde të caktuar dhe si
mësues kujdestar
Elementët arsimorë janë proçesi mësimor
43
vlerësimi dhe vetëvlerësimi i fëmijës
mjedisi në shkollë në planin fizik
komunikimi ku klima që krijohet të jetë pozitve
Mbështetja e nevojave dhe interesave të fëmijës
Profesionalizmi i mësuesit
Hapësira të mësuesit kujdestar për komunikim
Hapat janë
Identifikimi
Kontakti me prindërit
Përgatitja e një pune konkret
Planifikimi i zhvillimit të kurrikulës
Zhvillimi konkret
stimulimi
Dhuna e mësuesve ndaj nxënësve
Mesuesi me femijen eshte si pune e derrases se zeze ku me ane te
shkumesit,shkruhen fjale te mira,por edhe te keqia.Gjithashtu nje
mesues mund te edukoje nje shkencetar,por edhe nje kriminel.
Nxenesi eshte i brishte si nje vazo qelqi ku nje veprim i gabuar mund
ta thyeje ate.
Gjithashtu cdo mesues ka halle.Por eshte mesues ai qe mgjth ka halle
nuk i nxjerr dertin e ketyre halleve ndaj nxenesve.Ose e thene me
shqip nuk ushtron dhune ndaj tyre.
A ndodh gjithmone keshtu….Jo….
Keshtu nje mesues ndaj nje nxenesi ushtron kete dhune
Dhune psikologjike kur e ofendon
Dhune fizike kur ushtron dore nxenesit ose me sakte e rreh ate
Dhune fizike dhe psikologjike kur edhe e ofendon edhe e rreh.
Nxenesi nuk duhet ofenduar.Ofendimi mund te vije per shkak te
Gjinise
Races
Kombesi
Ose edhe karakteristikave te prinderit si psh pija,etj.
Dhuna ose presioni mund te jene
Per arsye mitmarrje dhe kjo eshte me e shpeshte ne Shqiperi
Per arsye maniacale qe ndodh ralle ne vendin tone
Dhe rrjedhoje e ndonje faktori tjeter qe vihet re me shpesh te ne
44
Sipas anketimeve te bere nga organizata Save the children me pak se
1% e nxenesve shprehen per dhune te mesuesve ndaj tyre.Ndoshta kjo
mund te jete me e larte lidhur me dhunen psikologjike dhe kjo shifer i
perket asaj fizike
Si konkluzion nje mesues pavaresisht nga hallet dhe shqetesimet qe ka
nuk duhet te ushtroje dhune ndaj nxenesve.
45
III PUNONJËSI I SHËRBIMIT PSIKOLGJIK SHKOLLOR
Institucioni i Punonjësit të Shërbimeve Psikologjike nëpër shkolla
ishte një institucion i ri që u fut në shkollat shqiptare para dy vjetësh.
Specialisti i Shërbimeve Psikologjike në shkolla është një person kyç
në mbarëvajtjen e veprimtarisë mësimore edukative të instituscionit
arsimor.Veprimtaria e tij zhvillohet në lidhje dhe bashkëpunim të
ngushtë me stafin pedagogjik dhe drejtues të shkollës si edhe me
komunitetin ku ndodhet shkolla.
Qëllimi kryesor i punës së specialistit të shërbimit psikologjik në
shkollë fokusohet në promovimin dhe zhvillimin mendor dhe fizik të
nxënësve si edhe në ndihmesën dhe mbështetjen që jep për rritjen e
cilësisë së proçesit të mësimnxënies dhe mësimdhënies.
Specialisti i shërbimit psikologjik bashkëpunon me personelin
administrativ dhe pedagogjik për konceptimin dhe realizimin e
shërbimeve që lidhen me vlerësimin e rezultateve të nxënësve me
orientimin e karierës dhe me zhvillimin social dhe personal të
nxënësve nëpërmjet
Sigurimit të shërbimeve të
drejtpërdrejta për fëmijët dhe nxënësit në nevojë
Vlerësimit dhe interpretimit të
rezultateve të nxënësve, të stafit pedagogjik të shkollës dhe të
prindërve
Shërbimeve këshëllimore dhe
trajnuese për stafin e shkollës dhe të prindërve.
Konceptimit dhe realizimit të
Shërbimit psikologjik në përputhje me politikat e zhvillimit të arsimit
dhe të institucionit arsimor.
Por cilat janë detyrat e specialistit të shërbimit
psikologjik.
Këshillimi
Këshillimi realizohet përmes mbledhjeve me anëtarët e stafit
pedagogjik të shkollës dhe komunitetit të prindërve për të
diskutuar,identifikuar dhe parandaluar probleme të ndryshme si edhe
për të programuar ndërhyrje dhe shërbime të nevojshme
Proçesi këshillues përfshin
46
Këshillimin e stafit pedagogjik dhe atij drejtues të shkollës në lidhje
me detyrat e nxënësve.
Këshillon stafin për konceptimin për
Konceptimin dhe realizimin e planit të ndërhyrjeve në ndihmë të
nxënësve.
Këshillon dhe ndihmon prindërit të njohin dhe të kuptojnë nevojat e
fëmijëve dhe realizon veprimtari kualifikuese me ta.
Ndihmon stafin pedagogjik dhe
prindërit për hartimin e planeve të bashkëpunimit të shkollës me
familjen.
Ndihmon nxënësit që kanë vështirësi
e probleme përshtatje me ndryshimin e klasës,ciklit apo shkollës.
Bashkëpunon me shërbime të
ndryshme të specializuara të komunitetit si shërbimi shëndetësor,
shërbimi social,OJF të ndryshme,etj.
Punën e tij këshillimore ai e aplikon në dy forma
Këshillimi psikologjik individual.
Specialisti i shërbimeve psikologjike zhvillon seanca psikologjike me
nxënës të veçantë për probleme të caktuara .
Gjatë ofrimit të këtij shërbimi specialisti duhet
Të ruajë konfidencialitetin
Informon drejtuesin e shkollës për
atë çka duhet të dijë
Informon prindërit dhe merr
aprovimin e tyre për atë që bëjnë
Lidhet me strukturat të specializuara
jashtë shkollës për të siguruar një trajtim më të mirë të nxënësve me
probleme.
2. Këshillimi psikologjik në grup
Në veprimtaritë këshilluese në grup ai së bashku me dy ose më shumë
nxënës,organizon seanca në mjediset e qendrës së shërbimit
psikologjik
për të zgjidhur problemet e caktuara.
Gjatë ofrimit të këtij shërbimi specialisti duhet të ndjekë të njëjtat
proçedura që kandjekur me këshillimin psikologjik individual
Veç këshillimeve dhe trajnimeve psikologjike psikologu
47
organizon edhe
Veprimtari psikoedukative
Vlerësimi psikoedukativ përmban të dhëna për sjelljet e nxënësve gjatë
zhvillimit të proçesit mësimor-edukativ.
Qëllimi kryesor është identifikimi i faktorëve që ndikojnë në
përparimin e nxënësve dhe realizimin e proçesit mësimor-edukativ.Ky
informacion përdoret për t'ju dhënë përgjigje problemeve të shkollës.
Gjatë ofrimit të këtij shërbimi specialisti duhet
Të marrë në konsideratë tërësinë e
Informacioneve që lidhen me problemin.
Të vëzhgojë nxënësit gjatë proçesit
Mësimor edukativ
Të realizojë vlerësimin e sjelljeve
funksionale të nxënësve
Të sigurojë instrumenta të vlerësimit individual
Të interpretojë rezultatet e vlerësimit
dhe të përcaktojë mardhëniet që egzistojnë midis rezulateve dhe
arritjeve të objektivave mësiomre-edukative
Të bëjë rekomandime të nevojshme.
Edukimi special
Specialisti i shërbimit psikologjik gjithashtu është anëtar i grupit
mësimor të ngarkuar nga drejtoria e shkollës për edukimin special.
Ai ofron shërbime të tilla si
Ndihmon në përgatitjen e planit të
Veprimtarive për fëmijët me nevoja të veçanta
Bën vlerësimin e ecurisë së fëmijëve
me nevoja të veçanta
Administron vlerësimet e bëra
Bën rekomandimet e duhura
Përgatit me shkrim raporte për vlerësimin
Ndihmon në përgatitjen e programeve mësimore edukative individuale
Siguron ndërhyrjen e shërbimeve të
Specializuara sipas problemeve që kanë fëmijët.
48
Ndërkohë punonjësi i shërbimeve psikologjike si informacion mund të
përdorë edhe një anketim të tipit të tillë
- SHKOLLA - KLASA
- EMRI - MOSHA
- VENDLINDJA VENDBANIMI
a Fshat a Fshat
b Qytet b Qytet
- JETON -PRINDERIT
a me te dy prinderit a Jetojne bashke
b me nje prind b Jane tedivorcuar
c me asnje c Kane vdekur
- PRINDERIT
a Jetojne bashke se duhen
b Jetojne per hater te femijeve
- A grinden prinderit njeri me tjetrin
a Asnjehere
b Rralle
c Shpesh
- A ushtrohet ne familje dhune mbi ty
a Fizike
b Psikologjike
c Fizike dhe psikologjike
d Asnjera
- A je i sinqerte me prinderit
a Po
b Jo
- A do i ndjekesh prinderit shembull ne te ardhmen
a Po
b Jo
- Ne nje problem familjar ta kerkon njeri opinionina
a Vetem mbi problemet per vellezerit e vegjel
b Vetem per problemet e mia
c Per gjithcka
- Permend disa tema mbi te cilat diskutohet ne shtepine tende
- Ne c gjendje ekonomike ndodheni
a Vestire
49
b Te mire
c Shume te mire
- A jane ne pune prinderit
a Po
b Jo
c Njeri
- A i festoni se bashku festat
a Ndonjehere
b Perdere
c Jo
- A interesohen prinderit per leket qe ju mbani
a Po
b Jo
- A je i lidhur me familjen
a Pak i lidhur
b Shume i lidhur
- Kush ndikon me shume ne personalitetin tend
a Prinderit
b Shoqeria
- A keni besim ne vetvete
a Po
b Jo
- Ju jeni tip
a Sanguin
b Melankolik
c Romantik
- Ke preferenca per lendet
Nga ky anketim personalisht kam arritu të arrij 60% të informacionit
ku ështe arritur të nxirret se rreth 40-50% e nxënësve janë me
shqetësime të tilla
50
Ndërkohë material tjetër bazë janë edhe gjeneralitetet e shënuar në
fund të regjistrit me këto pika
50
Emri S Mosh
a
Vendli
nd
Gjall
e
Puna gjall
e
Puna Vendba
n
A.Kur
ti
M 19 Elbasan Gjall
e
Ofic
er
gjall
e
mesue
se
Elbasa
n
Nga këto të dhëna sigurohet dhe një 20% tjetër e këtij informacioni që
nevojitet dhe kam arritur se tani edhe një 10% tjetër shtohet në atë që
e kam quajtur kontigjent psikosocial
Dhe etapa e tretë është intervista ku futen ata që nuk kanë as prindër
emigrantë as të papunë,as vdekur as të divorcuar,por gjithsesi janë të
dobët në mësime dhe këtu futen ata nxënës që nuk shkojnë mirë me
mësime,me shokët,mësuesit,etj.
Dhe si konkluzion është arritur se 70-80% e nxënësve janë kontigjent
psiko-social
Kështu mund të merret informacion lidhur me faktorët social
psikologjikë të tij dhe familjes së tij që mund të ndikojne në gjendjen
psikologjike të fëmijës dhe ecurinë në mësime të tij.
Por veç detyrës normale që kryhen një psikolog që duhet të merret me
sjelljen dhe të menduarit të nxënësit, si droga, depresioni,etj punonjësi
i shërbimeve psikologjike në shkolla merret edhe me detyrat që i
takojnë një punonjësi të shërbimit social që ka të bëjë me braktisjen e
shkollës apo me rolin e një sociologu në rastin e integrimit të individit
në shoqëri
Gjithsesi si konkluzion një punonjës i tillë i duhet shkollës shqiptare
51
IV NXËNËSIT & PUNONJËSI I SHËRBIMIT PSIKOLOGJIK
Në radhë të parë punonjësi i shërbimit psikologjik në shkolla do të
merret me fëmijët e klasës së parë.Këtu duhet patur parasysh se ka
fëmijë të cilët kanë shkuar në kopësht ose jo.Këtu është për tu theksuar
se fëmijët e kopshtit kanë më shumë njohuri,kurse ata që nuk kanë
shkuar në kopësht dhe zakonisht janë rritur nga gjyshërit e tyre janë
më të përkëdhelur,u ngelet hatri shpejt,janë të ndrojtur.Gjithsesi
fëmijët në këtë moshë kanë atë çiltërsinë e tyre.
Dhe mosha tjetër me të cilën merren ata është adoleshenca.
Sipas shumë psikologëve adoleshenca fillon nga 12vjeç deri
18vjeç.Por mund të kemi edhe adoleshencë të hershme që fillon që
10vjeç apo edhe një adoleshencë të vonë që fillon në 14vjeç dhe mund
të përfundojë në 22 vjeç.
Por cilët janë problemet që ndikojnë tek adoleshentët
Këtu kemi
- Zhvillimet fizike në adoleshencë
Vajzat në fillim janë më të rritura dhe të zhvilluara se djemtë.Kjo
mund t'u japë atyre epërsi fizike.Këto ndryshime janë në fillim të
pubertetit.Ajo nuk është një ndodhi e vetme.Dhe përfshin çdo pjesë të
trupit. Shtatlartësia përfundimtare arrin 16vjeç.Djemtë gjithsesi janë
më të ndryshueshëm se vajzat.Kohëzgjatja ndryshon më shumë tek
djemtë.
Pjekuria e hershme dhe e vonë.
Ndryshimet fizike në adoleshencë kanë ndikime të rëndësishme mbi
identitetin e individit.
Psikologët në këtë rast interesohen për ndryshimet
emocionale,shoqërore dhe formimin intelektual që ata kanë gjetur mes
atyre që piqen herët dhe vonë
Së pari duket se ka përparësi në formimin intelektual për pjekurinë e
hershme
Së dyti pjekuria e hershme duket se ka disa epërsi të veçanta për
djemtë.Djemtë e pjekur herët gëzojnë status shoqëror të lartë.
Për vajzat pjekuria e hershme fizike duhet të jetë më pak e
52
rëndësishme në përcaktimin e statusit shoqëror.Por pjekuria para mund
të jetë edhe një disavantazh
- Pjekuria seksuale
Aspekti më i rëndësishëm i zhvillimit në këto vite është pjekuria
seksuale
Ndikimi emocional i përvojave seksuale në këtë moshë është mund të
ketë pasoja në
shkolla.Adoleshentët duhet të bëjnë përmirësime emozionale dhe
psikologjike gjatë pjekjes seksuale.
Në çdo klasë gjenden nxënës që ndryshojnë shumë nga madhësia e
trupit,pjekuria dhe sofistikimi seksual.
- Kuptimi për veten dhe për të tjerët
Koncepti për veten i referohet përbërjes së ideve, ndjenjave dhe
qëndrimeve që njerëzit kanë për vetveten
Fëmijët e vegjël kanë ndjenjën e karakteristikave të personalitetit të
tyre të qëndrueshëm
Egzistojnë dy koncepte për veten
Së pari ai i formimit intelektual që bazohet në cilësinë e përmbushjes
së detyrave së detyrave mësimore nga nxënësi në lëndë të ndryshme
Së dyti jo formues intelektual që bazohet në mardhëniet me
moshatarët dhe njerëz
të tjerë të rëndësishëm në gjendjet emocionale dhe cilësitë fizike
Koncepti për veten evolon përmes një vetvlerësimi të përhershëm në
situata të ndryshme
Para mësuesit ndërkaq shtrohen dy pyetje të ndërlidhura rreth
konceptit për veten
E para si ndikon koncepti për veten në sjelljet e nxënësit në shkollë
E dyta si ndikon jeta në shkollë në konceptin e nxënësit për veten
Nxënësit me vetërespekt të lartë janë më të sukseshëm në shkollë
Koncepti për veten krijon sjelljen
Ndërkohë të dhënat e para që merr psikologu janë pikërisht me
anketimet e mësipërme ku njihet me gjendjen sociale të familjes dhe
indirekt pra faktorët që ndikojnë në sjelljen e adoleshentit.
Tema e anketimeve mund të jetë e ndryshme si
- Sa janë në dijeni të rinjtë lidhur me informacionin për ligjin
53
- Nga i kanë marrë këto burime si psh
shkolla,familja,trajnimi,media,etj.
- Punësimi i tyre
- Sa janë në dijeni për të drejtat e tyre
- Konflikti dhe dhuna
- Droga
Dhe shumë tematica të tjera
QEVERIA E NXËNËSVE.
Punonjësi i shërbimit psikologjik ndërkohë mund të kontaktojë edhe
me qeverinë e nxënësve apo me këshillin e senatit.
Por si krijohet qeveria e nxënësve.Cili është qëllimi i krijimit të saj.
Qeveria e nxënësve është një strukturë e pavarur. Nëpërmjet krijimit të
saj çohet përpara inciativa dhe vetveprimi i nxënësve,nxitet mendimi i
lirë dhe krijues,forcohet personaliteti,aftësohen nxënësit për të marrë
përsipër përgjegjësitë dhe krijohet një mentalitet e psikologji e re për
pozicionin dhe rolin e nxënësit në shkollë,për ti bërë ata partnerë dhe
pjesëmarrës aktivë në proçeset e ndryshimeve demokratike në shkollë
dhe komunitet,qytetarë të denjë të një shoqërie të emancipuar.
Gjithashtu nxënësit
- ndërgjegjësohen për rolin aktiv në jetën shkollore
dhe forcohet bashkëpunimi me strukturat vendimarrëse si Drejtoria
dhe Këshilli Pedagogjik dhe bëhet ndikimi mbi to për të zgjidhur
problemet e tyre
- rritet shkalla e përgjegjësisë dhe vetveprimit për zgjidhjen e
problemeve të mprehta shoqërore duke synuar në rritjen e edukatës
qytetare
- nxitet mendimi krijues dhe guximit qytetar për të shprehur
lirshëm mendimin e tyre
- rinia shkollore edukohet me ndjenja dhe tradita kombëtare.
- demokratizohet jeta në shkollë nëpërmjet zgjedhjeve të
strukturave demokratike që nënvizojnë konceptet bazë të një shteti
demokratik
- evidentohen,nxiten dhe stimulohen talentet e reja
- forcohen lidhjet dhe bashkëpunimi mes nxënësve duke nxitur
ndjenjat e miqësisë,tolerancës dhe respektit reciprok në shkollë dhe
komunitet
54
- aftësim praktik në njohjen,analizën,vlerësimin dhe zgjidhjen e
situatave problematike dhe organizimin e veprimtarive
- gjallërohet edhe jeta kulturore dhe artistike pasi me propozimin
e qeverisë së nxënësve dhe miratimin nga drejtoria organizohen
aktivitete
- përftimi i një kulture juridike me njohjen e ligjeve dhe
funksionimin e një shteti ligjor
- krijohet një ambjent i kulturuar nëpërmjet shkollës dhe
komunitetit
- aftësohen nxënësit në hartimin, menaxhimin dhe organizimin e
projekteve të ndryshme si edhe raportimin për të.Shkallën e realzimit
të tyre,stimulimin e fantazisë, inciativës dhe konkurencës që idetë më
të mira të dalin nga vetë nxënësit
Kështu me anë të këtij institucioni mund të organizohet një anketim i
mëposhtëm me këto organizma me këto pyetje në mënyrë që të merret
mendimi i tyre se çfarë është positive dhe çfarë duhet ndryshuar në një
proçes mësimor.
Zgjedhja e qeverisë së nxënësve është një votim i lirë dhe i
fshehtë.Gjithsesi zgjedhja e saj kalon nëpër disa etapa
Mësuesit kordinatorë dhe nxënësit e trajnuar
duhet të prezantojnë dhe shpjegojnë projektin tek masa e mësuesit dhe
e nxënësit në shkollë.
Mësuesit kordinatorë dhe nxënësit e trajnuar duke
të organizojnë sensibilizimin si psh nëpërmjet posterave dhe
fletëpalosjeve
përzgjedhja e komisionit të zgjedhjev në çdo klasë,
mësuesi kujdestar së bashku me dy nxënës
Në komisionin qëndror të zgjedhjeve në përbërje duhet të jenë
- një nga titullarët e sesionit të kaluar të qeverisë së nxënësve
- përfaqësues nga shkolla për çdo paralel në shkollë
- mësuesi kordinator i projektit
- përfaqësues nga drejtoria e shkollës
organizohen mbledhje në çdo klasë dhe
përzgjidhen së paku dy kandidatë që do të konkurojnë për pozicionin e
senatorit që do përfaqësojë klasën në senatin e shkollës
fushata elektorale e cila bëhet në klasa
55
njohja e rezultateve nga Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve
mbledhja e parë e senatit,zgjedhja e organeve
drejtuese si presidenti,kryetari,sekretari,financieri dhe kryetarët e
komisioneve
Senatorët që zgjidhen bëjnë
- betimin si "Do të punoj për të ngritur lart vlerat dhe traditat e
shkollës…"
- këndohet himni kombëtar
- vazhdohet veprimtaria e përgatitur
Faza e dytë është
- zgjedhja e qeverive lokale të nxënësve
- zgjedhja e qeverive rajonale të nxënësve
Faza e tretë
- është konferenca kombëtare e qeverisë së nxënësve
Por si funksionon regullorja e qeverisë së nxënësve
Këtu kemi komisionin e rregullores dhe kryetarin e komisionit
Rregullorja e qeverisë së nxënësve është si më poshtë
- Anëtarë të qeverisë së nxënësve janë tërësia e nxënësve të
shkollës
- Ata zgjedhin strukturat e tyre
- Të ndarë në klasa këta anëtarë zgjedhin përfaqësues të klasës së
tyre
- Tërësia e senatorëve të zgjedhin formojnë senatin e nxënësve
- Senati zgjedh nga tërësia e tij organet e tij.
- Senati zgjedh dhe sekretarin që ruan funksionin
- Senatorët ndahen në grupe që quhen komisione
- Secili komision zgjedh nga tërësia e vet kryetarin e komisionit
- Këto organe drejtojnë punën në senat.
Por cila është skema e dhënies së mendimit
- Anëtarë të qeverisë së nxënësve
- Senator i klasës përkatëse
- Kryetar i komisionit përkatës
- Komisioni përkatës
- Senati i nxënësve
- Presidenti
Po në praktikë si veprohet
56
Anëtar i Qeverisë së nxënësve ia
transmeton Senatorit të klasës idenë që ka
Senatori i klasës përkatëse në
varësi të idesë Problemin ia përcjell
çështjen Kryetarit të Komisionit Përkatës
Kryetari i komisionit e parashtron
dhe e hedh në diskutim si çështje në mbledhjen më të afërt të
komisionit përkatës
Idetë dhe mendimet e rrahura në
këtë komision nëpërmjet Kryetarit të Komisionit paraqiten në senatin
e Nxënësve,në mbledhjen më të afërt të këtij të fundit që jep vendimin
përfundimtar
5 Komisioni Rregullores kontrollon legjitimitetin e vendimit
dhe ia paraqet për dekretim presidentit
6 Vendimi hyn në fuqi pas dekretimit të presidentit
Mund të theksojmë se
1 Idetë,mendimet,problemet mund të fillojnë dhe nga
senatorë, President,etj
Vendimet jo shumë të rëndësishme
mund të merren dhe nga vetë komisionet apo strukturat e tjera
Cilat janë kompetencat dhe strukturat e qeverisë së nxënësve
Në një status përcaktohen shkurtimisht ato
Detyrat përcaktohen funksionet e detyrueshme
Të drejtat përcaktohen privilegjet dhe funksionet e
mundshme
Me termin senat nxënësish është struktura ligjvënëse dhe vendimarrëse
e qeverisë së nxënësve
Detyrat e senatit janë
- Të shqyrtojë çështje dhe të marrë vendim
- Të shqyrtojë vendime të kthyera nga presidenti
- Të shqyrtojë mbledhje të rregullta të paktën një herë në dy javë
- Të mblidhet në mbledhje të jashtëzakonshme sa herë ta
kërkojë kryetari i senatit.
Ndërkohë anëtar i qeverisë së nxënësve quhet dhe është çdo nxënës i
shkollës pa asnjë përjashtim ku funksionon ky lloj organizimi
Detyrat e tij janë
57
- Të njohë zbatojë e respektojë këtë rregullore
- Të kontribuojë në ecjen përpara të punës së qeverisë dhe senatit
të nxënësve
- Të jetë kërkues dhe aktiv ndaj punës së senatit
- Të respektojë anëtarët e senatit të nxënësve
Cilat janë të drejtat e tij
- Të jetë përfituesi kryesor dhe me përparësi i aktivitetit të
senatit të nxënësve
- Të shprehë lirisht çdo lloj vlerësimi
mbi senatin
- Të paraqesë çdo ankesë pranë senatit
- Të jetë i informuar mbi punën e tij
- Të kandidojë për tu zgjedhur anëtar i senatit
- Të marrë pjesë në çdo veprim proçedural
Gjithashtu anëtari senatit të nxënësve quhet dhe ështëçdo nxënës që
është zgjedhur prej qeverisë
Detyrat e anëtarit të senatit të nxënësve janë
- Të njohë shumë mirë rregulloren e qeverisë së nxënësve
- Të jetë i përgjegjshëm për pozitën që ka
- Të marrë pjesë rregullisht në të gjitha mbledhjet
- Të informohet për çdo të re
- Të kryejë çdo detyrë që i ngarkohet
Ndërkohë të drejtat janë
- Të japë mendime ide apo të bëjë ankesa
- Të kërkojë sqarime nga senati i nxënësve
- Të mos marrë pjesë në strukturat ku ai bën pjesë
- Të kandidojë sipas rregullave dhe kritereve
- Të marrë pjesë në çdo lloj veprimi proçedural
Anëtari i senatit është dhe anëtari i qeverisë së nxënësve dhe si
rrjedhojë ka të njëjtat kompetenca
Po kompetencat e senatorit cilat janë
Në radhë të parë me senator quajmë përfaqësuesin në senatin e
nxënësve i një klase të vetme i zgjedhur me zgjedhje të fshehta.
Cilat janë detyrat e senatorit
- Te mbrojë në çdo rrethanë mendimin dhe idenë e klasës që e ka
zgjedhur
58
- Të planifikojë,organizojë dhe zhvillojë mbledhje në klasën e tij
të paktën një herë në dy javë ku të informojë klasën për punën e senatit
si edhe të diskutojë me të për çështje që e shqetësojnë klasën
- Të njohë problemet e klasës
Po të drejtat e senatorit cilat janë
- Të marrë iniciativa për klasën e tij
- Të kërkojë sqarime nga klasa për problemet që i preokupojnë
me qëllim që të ndihmojë në zgjidhjen e tyre
Gjithashtu është për tu theksuar se në rast shkarkimi nga senatori
zgjedhjet bëhen dhe një herë në atë klasë jo më vonë se dy javë nga
data e shkarkimit të senatorit
Cilat janë kompetencat e kryetarit të komisionit
Në radhë të parë kryetar komisioni quhet dhe është anëtari i atij
komisioni që kryeson atë dhe punën e tij
Cilat janë detyrat e kryetarit të komisionit
- Të planifikojë,organizojë,zhvillojë dhe drejtojë mbledhjen e
komisionit që ai drejton
- Të kontaktojë vazhdimisht anëtarët e komisionit që ai drejton
- Të mbajë rregjistrin dhe dosjen e komisionit
- Të raportojë në çdo mbledhje të senatit për aktivitetin e
komisionit që ai drejton
- Ti paraqesë senatit një raport me shkrim për punën e
komisionit
- Të përfaqësojë komisionin në çdo mbledhje që ai drejton
Po të drejtat e kryetarit të komisionit cilat janë
- Drejton seancat e mbledhjeve të rregullta
- Propozon rendin e ditës me miratimin e mbi 50% të anëtarëve
të komisionit përkatës
Për sqarim në rast mungese të kryetarit të komisionit njëri nga anëtarët
e komisionit të zgjedhur nga vetë kryetari drejton mbledhjen
Ndërkohë sekretar quhet dhe është senatori i zgjedhur nga senati dhe
është përgjegjës për gjithë dokumentacionin e qeverisë së nxënësve
Detyrat e sekretarit janë
- Të mbajë proçesverbalin e mbledhjeve të senatit
- Të hartojë dhe përgatisë çdo lloj dokumentacioni që ka të bëjë
në përgjithësi me punën e senatit
59
- Të kujdeset për përmbajtjen dhe mirëmbajtjen e
dokumentacionit
- Të përgjigjet me informacion ose vënie në dispozicion për çdo
kërkesë të bërë nga presidenti,kryetari i senatit dhe kryetarët e
komisioneve
- Gjithsesi është përgjegjës për përmbajtjen dhe mirëmbajtjen e
stendës së qeverisë së nxënësve ku të afishohet
Çdo lloj informazioni dhe materiali që ka të bëjë me punën e senatit
Çdo lloj informacioni dhe materiali të përgatitur nga komisionet
Sekretarit i lihet në ngarkim dhe
Është përgjegjës për stendën, vulën dhe dollapin e dokumentave
Cilat janë kompetencat e kryetarit të senatit
- Të planifikojë,zhvillojë dhe drejtojë mbedhjet e senatit
- Të mbajë rregjistrin për mbledhjet e zhvilluara me senatin
- Të kontaktojë vazhdimisht me senatorët,financierin dhe
presidentin për të qenë bashkarisht në dijeni të situatës
- Të alternojë punën me presidentin kur nuk është i pranishëm
kryetari i senatit
- Të mbajë lidhje me presidentin dhe financierin rreth gjendjes
finanziare të qeverisë së nxënënsve
Të drejtat e kryetarit të senatit janë
- Të drejtojë mbledhjet e senatit të nxënësve
- Të thërrasë mbledhjet e jashtëzakonshme kur ai e gjykon të
arsyeshme
- Të pëfaqësojë qeverinë e nxënësve në bordin e shkollës
- Të propozojë masa ndëshkimore deri në shkarkim të senatorëve
pasi të ketë
marrë informacion nga komisioni i rregullores
Ndërkohë president është senatori i zgjedhur nga senati i nxënësve në
postin më të lartë të këtij organizmi
Detyrat e presidentit janë
- Të marrë pjesë në çdo mbledhje të organizuar nga senati
- Të rishikojë vendime dhe ligje të marra nga senati
- Të justifikojë këtë veprim të tijin me fakte dhe arsye
60
- Të mbajë lidhje me financierin dhe kryetarin e senatit
Të drejtat e presidentit janë
- Të vërë veton në lidhje me ligjet dhe vendimet e marra
- Të thërrasë mbledhje të posaçme të senatit në bazë të
udhëzimeve të kësaj rregulloreje
- Të firmosi çdo dokument që ka lidhje me financën
- Të japë miratimin e tij në lidhje me projektet që vinë për tu
miratuar nga senati i nxënësve pas informacionit përkatës të marrë nga
komisioni i aktiviteteve
Gjithashtu organ tjetër institucional është edhe financieri
Financieri quhet dhe është ai senator që propozohet nga dy ose tre
senatorë dhe zgjidhet me miratimin e mbi 50% të votave të anëtarëve
të senatit dhe është përgjegjës direkt për financën e qeverisë së
nxënësve
Detyrat e tij janë
- Të shqyrtojë nga mundësia financiare tërë miniprojektet e
paraqitura nga kjo qeveri
- Të paraqesë një raport mujor me shkrim para senatit të
gjendjes financiare
- Të menaxhojë tërë të ardhurat që hyjnë dhe dalin
- Të ruajë dokumentacionin e financës në bazë të rregullave të
kësaj rregulloreje
- Çdo dokument financiar paraqitet për miratim dhe firmat e
presidentit dhe kryetarit të senatit
Të drejtat e financierit janë
- Të japë aprovimin apo të refuzojë
- Tu kërkojë komisioneve respektimin e afateve.
Ja si bëhet një pasqyrë e gjendjes finaciare
Të ardhurat HYRJET
- kuotat e pakthyeshme xxxlekë
të kandidatëve për senator
- kuotat për rregjistrim xxxlekë
vjetor për çdo nxënës
- ndihmat financiare xxxlekë
- sponsorizimet xxxlekë
totali i të ardhurave xxxlekë
61
Shpenzimet DALJET
- Shpenzimet administrative xxxlekë
të aktivitetit të senatit
- Shpenzime për aktivitete xxxlekë
të organizuara nga qeveria e nxënësve
- Shpenzime për raste të xxxlekë
veçanta
Gjendja financiare në fund të muajit llogaritet si totali i të ardhurave
minus totalin e shpenzimeve që është shuma e ngelur gjendje
Kjo pasqyrë financiare është pikërisht një dokument që vërteton dhe
justifikon aktivitetet e kryera
Kemi edhe komisione të brendshme të senatit që janë struktura të
brendshme të senatit të nxënësve
Kemi komisione të përhershme që përbëhen nga 5anëtarë dhe janë me
kohë të pakufizuar kohore
Ato i kemi në
- Komisione të rregullores
- Komisione të çështjes sociale
- Komision të mardhënieve publike dhe aktiviteteve
Gjithsesi komisionet e përkohshme formohen për nevoja të
momentit.Ato janë
- Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve
- Komisioni mbi trajnimin e
senatorëve ,etj
Cilat janë komptencat përbashkëta të komisioneve
Detyrat janë
- Të organizojë dhe zhvillojë mbledhje të rregullta
- Të bashkëpunojë me struktura të ngjashme me to
- Të marrë dhe përçojë mendime dhe sugjerime
- Të përcaktojë qartë në rregulloren e brendshme mënyrën e
funksionimit
Të drejtat janë
- Të ketë një rregullore të tij
- Të prononcohet si një i tërë për problemet që dalin për fushën e
tij
62
A Komisioni i rregullores është ajo strukturë e brendshme e senatit të
nxënësve që ka si funksion kontrollimin e veprimtarisë së qeverisë së
nxënësve
Detyrat e tij janë
- Të kontrollojë veprimtarinë në lidhje me punën e senatorëve
nëse është ajo në përputhje me
Dispozitat normative
Rregulloren e brendshme të shkollës
Rregulloren e qeverisë së nxënësve
- Në rast konstatimi të shkeljeve të këtyre rregulloreve i
propozon senatit marrjen e masave ndëshkimore
- Të kontrollojë me kërkesën e çdo nxënësi nëse veprimtaria e
çdo
nxënësi, mësuesi,drejtorisë janë në përputhje me
Dispozitat normative
Rregulloren e brendshme të shkollës
Rregulloren e qeverisë së nxënësve
- Të japë sqarime dhe interpretime lidhur me rregulloret e
përmendura më sipër sa herë që i kërkohet nga nëxënës, senatorë apo
struktura të brendshme të
Senatit të nxënësve
- Të mirëpresë mendime,ide,sugjerime lidhur me këto tre
sugjerime
- Në bazë të rregullores ti paraqesë senatit të nxënësve
propozimet për shkarkim të senatorëve
Të drejtat e Komisionit të Rregullores janë
- Ti paraqesë ankesë me shkrim senatit kur ta shohë të
arsyeshme
B Komisioni i Çështjeve Sociale
Ky komision është ajo strukturë e brendshme e senatit që merr në
shqyrtim çështje të ndryshme sociale brenda dhe jashtë shkollës.Me të
duhet të bashkëpunojë veçanërisht punonjësi i shërbimeve psikologjike
Detyrat e këtij komisioni janë
- Të marrë në shqyrtim probleme brenda shkollës si
Konflikte nxënës-nxënës
Konflikte nxënës-mësues
63
Konflikte nxënës-drejtori shkolle
Përdorimi i drogës,duhanit,alkolit në
shkollë dhe më gjerë
Frekuentimi i shkollës nga nxënësit
Disiplina në shkollë
Gjendja materiale e shkollës
Në bashkëpunim me drejtorinë dhe stafin pedagogjik të ndihmojë në
zbutjen e këtyre problemeve
- Të përpiqet të organizojë në bashkëpunim me specialist të
fushave përkatëse aktivitete të karakterit social si seminare
trajnuese,etj.
- Të anketojë nxënësit për probleme të ndryshme sociale dhe
rezultatet tia paraqesë senatit,drejtorisë dhe stafit pedagogjik
- Të kujdeset për postën anonime
Të drejtat e këtij komisioni janë
- Të ruajë anonimitet të plotë dhe të mos prononcohet lidhur me
emra konkretë nxënësish që japin informacion për problemet e tyre
C Komisioni i Mardhënieve Publike dhe Aktiviteteve
Ky komision është ajo strukturë e brendshme e Senatit të nxënësve që
merret me publikimin,organizimin e aktiviteteve të organizuar nga
qeveria e nxënësve
Detyrat e tij janë
- Të publikojë në stendë aktivitetet
- Të kujdeset për mirëmbajtjen e tërë ambjenteve
- Të sigurojë bashkëpunime
- Të planifikojë së bashku me financierin listën e aktiviteteve në
rang shkolle
Dita e qeverisë së nxënësve dhe ceremonia e shpërndarjes së dëftesave
të lirimit dhe pjekurisë është detyrë e qeverisë së nxënësve
- Të planifikojë dhe kordinojë punët
- Të kujdeset dhe organizojë aktivitete edhe më të vogla
- Të marrë në shqyrtim mendime dhe ide e projekte të paraqitur
nga çdo anëtar i qeverisë së nxënësve
Të drejtat e këtij komisioni janë
- Të propozojë dhe kërkojë nga senati me argumenta anullimin e
aktiviteteve
64
- Ka të drejtë eksluzive në organizimin dhe drejtimin e
aktiviteteve
Problem tjetër për tu trajtuar janë mbledhjet
Puna përmbledhëse,shqyrtuese dhe ballafaquese e çdo institucioni të
qeverisë së nxënësve zhvillohet në mbledhje të cilat mund të jenë
Të zakonshme që zhvillohen
rregullisht dhe në mënyrë periodike
Të jashtëzakonshme që zhvillohen në
mënyrë emergente dhe për probleme gjithashtu emergente
Skema e koherencës së mbledhjeve është
- Mbledhjet e komisioneve të brendshme
një herë në dy javë
- Mbledhja e senatit të nxënësve
një herë në dy javë
Planifikimi i mbledhjeve bëhet në varësi të tipit të mbledhjes e
zakonshme apo e jashtëzakonshme dhe varet nga drejtuesi që harton
lajmërimin dhe ky ia dorëzon sekretarit
Rendi i punës gjithashtu varet nga tipi i mbledhjes e zakonshme dhe e
jashtëzakonshme dhe hartohet po nga drejtuesi i mbledhjes
Kriteret për zhvillimin e mbledhjes që varet nga
Vendi që zhvillohen në ambjentet në
përdorim të senatit apo edhe në ambjente të caktuara në varësi të
kushteve të shkollës
Koha kur pritet deri 10minuta nqs
dhe shtyhet për tre ditë,por ajo edhe mund të ndërpritet dhe mbledhja
maksimumi mund të zgjasë një orë
Pjesëmarrja duhet të jenë mbi ½
Disiplina duhet të mbahet qetësi
dëgjohet dhe respektohet drejtuesi i mbledhjes
Drejtimi i mbledhjes
A Drejtuesi i mbledhjes që caktohet me rregullore
Të drejtat dhe detyrat e drejtuesit të mbledhjes
- Kontrollon hyrjen e personave në sallë
Lejon anëtarët pjesëmarrës n
Persona të tretë me leje
Pengon personat e tjerë
65
- Deklaron mbledhjen e hapur
- Lexon rendin e ditës
- Jep fjalën me detyrim dhe me dëshirë
- Merr vendime me përjashtim të zgjedhjeve
- Ndërpret fjalën kur
Diskutimi nuk ka lidhje me Mbledhjen
Diskutimi zgjat tej mase dhe nuk është konçiz
Diskutimi shkel disiplinën e Mbledhjes
- Tërheq vërejtjen deri në paralajmërim për nxjerrje nga salla kur
shkelet disiplina e mbledhjes
- Nxjerr nga salla personin kur nuk zbaton paralajmërimin
- Deklaron të mbyllur mbledhjen kur
Mbaron shqyrtimi i çështjeve
Nuk plotësohen kriteret për zhvillimin e mbledhjes
DOKUMENTACIONI
Dokumentacion është tërësia e dokumenteve të shkruar gjatë
punës së senatit dhe ruhet në dosjen e qeverisë së nxënësve
- Çdo dokument që ka të bëjë me punën e senatit duhet
Të përmbajë firmat e çdo personi
Të kalojë së fundi tek segretari
Llojet e dokumentacioneve i kemi
- Proçesverbali që ka emrat e pjesëmarrësve,rendin e miratuar të
punës,
zhvillimin e punës konkretisht
- Rruga që ndjek proçesverbali është
e harton dhe firmos anëtari,
e kontrollon dhe firmos kryetari komisionit
informohen dhe firmosin kryetari i senatit dhe presidenti
sekretari informohet,e vulos dhe protokollon
Çdo proçesverbal hartohet në dy kopje
Veç dokumentacionit kemi edhe Rregjistrat Ku shënohen
emrat e anëtarëve të strukturës
data e zhvillimit
rendi i punës
mungesat
zhvillimi real i punës
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber

More Related Content

What's hot

Pyetësor për matjen e BULIZMIT ne shkolle
Pyetësor për matjen e BULIZMIT  ne shkolle Pyetësor për matjen e BULIZMIT  ne shkolle
Pyetësor për matjen e BULIZMIT ne shkolle Anida Ago
 
Menaxhimi i Klases
Menaxhimi i KlasesMenaxhimi i Klases
Menaxhimi i KlasesAnida Ago
 
Ankthi i testit
Ankthi i testitAnkthi i testit
Ankthi i testitAnida Ago
 
Tema : Studim Rasti nxenes ne paaftesi ne te nxene
Tema :  Studim Rasti  nxenes ne paaftesi ne te nxene Tema :  Studim Rasti  nxenes ne paaftesi ne te nxene
Tema : Studim Rasti nxenes ne paaftesi ne te nxene #MesueseAurela Elezaj
 
Paaftesia ne nxene si problem social
Paaftesia ne nxene si problem socialPaaftesia ne nxene si problem social
Paaftesia ne nxene si problem socialbilal muha
 
Integrimi i femijeve me prapambetje mendore ne shkollen fillore
Integrimi i femijeve me prapambetje mendore ne shkollen filloreIntegrimi i femijeve me prapambetje mendore ne shkollen fillore
Integrimi i femijeve me prapambetje mendore ne shkollen filloreproudtobealbanian1
 
Ligjet e Mendelit
Ligjet e MendelitLigjet e Mendelit
Ligjet e MendelitAldo Keçi
 
Statistike dhe probabilitet
Statistike dhe probabilitetStatistike dhe probabilitet
Statistike dhe probabilitetMelissa Cani
 
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko Hysen Doko
 
Se Bashku Kunder Bullizmit
Se Bashku Kunder BullizmitSe Bashku Kunder Bullizmit
Se Bashku Kunder BullizmitArenoardReno
 
Bullizmi në shkolla
Bullizmi në shkollaBullizmi në shkolla
Bullizmi në shkollaEdiola Cepele
 
Agresivitetei tek-femijet-12
Agresivitetei tek-femijet-12Agresivitetei tek-femijet-12
Agresivitetei tek-femijet-12QendresaBeqiri1
 
Etika e sjelljes
Etika e sjelljesEtika e sjelljes
Etika e sjelljesAnida Ago
 

What's hot (20)

Pyetësor për matjen e BULIZMIT ne shkolle
Pyetësor për matjen e BULIZMIT  ne shkolle Pyetësor për matjen e BULIZMIT  ne shkolle
Pyetësor për matjen e BULIZMIT ne shkolle
 
Menaxhimi i Klases
Menaxhimi i KlasesMenaxhimi i Klases
Menaxhimi i Klases
 
Ankthi i testit
Ankthi i testitAnkthi i testit
Ankthi i testit
 
Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeçStudim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
 
Shendeti mendor
Shendeti mendorShendeti mendor
Shendeti mendor
 
Tema : Studim Rasti nxenes ne paaftesi ne te nxene
Tema :  Studim Rasti  nxenes ne paaftesi ne te nxene Tema :  Studim Rasti  nxenes ne paaftesi ne te nxene
Tema : Studim Rasti nxenes ne paaftesi ne te nxene
 
Paaftesia ne nxene si problem social
Paaftesia ne nxene si problem socialPaaftesia ne nxene si problem social
Paaftesia ne nxene si problem social
 
Integrimi i femijeve me prapambetje mendore ne shkollen fillore
Integrimi i femijeve me prapambetje mendore ne shkollen filloreIntegrimi i femijeve me prapambetje mendore ne shkollen fillore
Integrimi i femijeve me prapambetje mendore ne shkollen fillore
 
Ligjet e Mendelit
Ligjet e MendelitLigjet e Mendelit
Ligjet e Mendelit
 
Statistike dhe probabilitet
Statistike dhe probabilitetStatistike dhe probabilitet
Statistike dhe probabilitet
 
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
Faktoret ndikues ne edukimin e adoleshenteve Hysen Doko
 
Se Bashku Kunder Bullizmit
Se Bashku Kunder BullizmitSe Bashku Kunder Bullizmit
Se Bashku Kunder Bullizmit
 
Bullizmi në shkolla
Bullizmi në shkollaBullizmi në shkolla
Bullizmi në shkolla
 
Agresivitetei tek-femijet-12
Agresivitetei tek-femijet-12Agresivitetei tek-femijet-12
Agresivitetei tek-femijet-12
 
Bulizmi ne shkolle...!!!!
Bulizmi ne shkolle...!!!!Bulizmi ne shkolle...!!!!
Bulizmi ne shkolle...!!!!
 
Autizmi
AutizmiAutizmi
Autizmi
 
Adoleshenca
AdoleshencaAdoleshenca
Adoleshenca
 
Struktura e personalitetit
Struktura e personalitetitStruktura e personalitetit
Struktura e personalitetit
 
Disiplina pozitive dhe sjellja pozitive
Disiplina pozitive dhe sjellja pozitiveDisiplina pozitive dhe sjellja pozitive
Disiplina pozitive dhe sjellja pozitive
 
Etika e sjelljes
Etika e sjelljesEtika e sjelljes
Etika e sjelljes
 

Viewers also liked

Psikologji pp-permbledhje
Psikologji pp-permbledhjePsikologji pp-permbledhje
Psikologji pp-permbledhjeArton Feta
 
Psikologjia e zhvillimit të fëmijës
Psikologjia e zhvillimit të fëmijësPsikologjia e zhvillimit të fëmijës
Psikologjia e zhvillimit të fëmijësAnida Rroshi
 
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liberPsikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liberLeonard Carcani
 
Si e sheh frojdi zhvillimin e femijes…
Si e sheh frojdi zhvillimin e femijes…Si e sheh frojdi zhvillimin e femijes…
Si e sheh frojdi zhvillimin e femijes…#MesueseAurela Elezaj
 
Psikologjia
PsikologjiaPsikologjia
PsikologjiaArbenng
 
Edukimi programi fillor dhe parashkollor provimi pranues pyetje.
Edukimi programi fillor dhe parashkollor provimi pranues pyetje.Edukimi programi fillor dhe parashkollor provimi pranues pyetje.
Edukimi programi fillor dhe parashkollor provimi pranues pyetje.Arton Feta
 
Iluzionet dhe halucinacionet
Iluzionet dhe halucinacionetIluzionet dhe halucinacionet
Iluzionet dhe halucinacionetrona_mikullovcii
 
Vleresimi i Aftesive per Lojen
Vleresimi i Aftesive per LojenVleresimi i Aftesive per Lojen
Vleresimi i Aftesive per LojenAnida Ago
 
Detyrë kursi sociologji
Detyrë kursi sociologjiDetyrë kursi sociologji
Detyrë kursi sociologjirediz
 
Rregullore e brendeshme e shkolles
Rregullore e brendeshme e shkollesRregullore e brendeshme e shkolles
Rregullore e brendeshme e shkollesEimeraj
 
6.6.2014 Projekt: Hartimi i nje pyetesori
6.6.2014                     Projekt:         Hartimi i nje pyetesori 6.6.2014                     Projekt:         Hartimi i nje pyetesori
6.6.2014 Projekt: Hartimi i nje pyetesori #MesueseAurela Elezaj
 
Sociologjia (8 in 1)
Sociologjia (8 in 1)Sociologjia (8 in 1)
Sociologjia (8 in 1)Marjan DODAJ
 
I go to preschool
I go to preschoolI go to preschool
I go to preschoolAnida Ago
 
Crregullimet e gjendjes shpirterore
Crregullimet e gjendjes shpirteroreCrregullimet e gjendjes shpirterore
Crregullimet e gjendjes shpirteroreDani Muhaj
 
Crregullimi i panikut
Crregullimi i panikutCrregullimi i panikut
Crregullimi i panikutAnida Ago
 

Viewers also liked (20)

Psikologji pp-permbledhje
Psikologji pp-permbledhjePsikologji pp-permbledhje
Psikologji pp-permbledhje
 
M.H. Psikologji
M.H. PsikologjiM.H. Psikologji
M.H. Psikologji
 
Psikologjia e zhvillimit të fëmijës
Psikologjia e zhvillimit të fëmijësPsikologjia e zhvillimit të fëmijës
Psikologjia e zhvillimit të fëmijës
 
Psikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liberPsikologji shkollore liber
Psikologji shkollore liber
 
Si e sheh frojdi zhvillimin e femijes…
Si e sheh frojdi zhvillimin e femijes…Si e sheh frojdi zhvillimin e femijes…
Si e sheh frojdi zhvillimin e femijes…
 
Psikologjia
PsikologjiaPsikologjia
Psikologjia
 
Edukimi programi fillor dhe parashkollor provimi pranues pyetje.
Edukimi programi fillor dhe parashkollor provimi pranues pyetje.Edukimi programi fillor dhe parashkollor provimi pranues pyetje.
Edukimi programi fillor dhe parashkollor provimi pranues pyetje.
 
Iluzionet dhe halucinacionet
Iluzionet dhe halucinacionetIluzionet dhe halucinacionet
Iluzionet dhe halucinacionet
 
Vleresimi i Aftesive per Lojen
Vleresimi i Aftesive per LojenVleresimi i Aftesive per Lojen
Vleresimi i Aftesive per Lojen
 
Detyrë kursi sociologji
Detyrë kursi sociologjiDetyrë kursi sociologji
Detyrë kursi sociologji
 
Rregullore e brendeshme e shkolles
Rregullore e brendeshme e shkollesRregullore e brendeshme e shkolles
Rregullore e brendeshme e shkolles
 
6.6.2014 Projekt: Hartimi i nje pyetesori
6.6.2014                     Projekt:         Hartimi i nje pyetesori 6.6.2014                     Projekt:         Hartimi i nje pyetesori
6.6.2014 Projekt: Hartimi i nje pyetesori
 
Punim seminarik
Punim seminarikPunim seminarik
Punim seminarik
 
Interviste
IntervisteInterviste
Interviste
 
Sociologjia (8 in 1)
Sociologjia (8 in 1)Sociologjia (8 in 1)
Sociologjia (8 in 1)
 
Sociologji al
Sociologji alSociologji al
Sociologji al
 
I go to preschool
I go to preschoolI go to preschool
I go to preschool
 
Crregullimet e gjendjes shpirterore
Crregullimet e gjendjes shpirteroreCrregullimet e gjendjes shpirterore
Crregullimet e gjendjes shpirterore
 
Duhani
DuhaniDuhani
Duhani
 
Crregullimi i panikut
Crregullimi i panikutCrregullimi i panikut
Crregullimi i panikut
 

Similar to Psikologji shkollore liber

Gazetaeshkolles 140620062158-phpapp02
Gazetaeshkolles 140620062158-phpapp02Gazetaeshkolles 140620062158-phpapp02
Gazetaeshkolles 140620062158-phpapp02Arsela Vata
 
Integrimi ne shkolle i femijeve me prapambetje mendore
Integrimi ne shkolle i femijeve me prapambetje mendoreIntegrimi ne shkolle i femijeve me prapambetje mendore
Integrimi ne shkolle i femijeve me prapambetje mendoreproudtobealbanian11
 
METODOLOGJI PER NX ME AFTESI NDRYSHE. .ppt
METODOLOGJI PER NX ME AFTESI  NDRYSHE. .pptMETODOLOGJI PER NX ME AFTESI  NDRYSHE. .ppt
METODOLOGJI PER NX ME AFTESI NDRYSHE. .pptornela9
 
Vizita studimore në skoci
Vizita studimore në skociVizita studimore në skoci
Vizita studimore në skociAlush Kryeziu
 
punimi seminarik h.k.docx
punimi seminarik h.k.docxpunimi seminarik h.k.docx
punimi seminarik h.k.docxhylikadriu
 
Portfolio nga Gentrit Kastrati
Portfolio nga Gentrit KastratiPortfolio nga Gentrit Kastrati
Portfolio nga Gentrit KastratiGentrit Kastrati
 
Portfolio nga gentrit kastrati
Portfolio nga gentrit kastratiPortfolio nga gentrit kastrati
Portfolio nga gentrit kastratiGentrit Kastrati
 
Policy brief al._pdf
Policy brief al._pdfPolicy brief al._pdf
Policy brief al._pdfBetim Ismajli
 
Drejtori si lider pedagogjik
Drejtori si lider pedagogjikDrejtori si lider pedagogjik
Drejtori si lider pedagogjikEdlira Ekmekciu
 
Prezantimi ne Slide Finali.pptx
Prezantimi ne Slide Finali.pptxPrezantimi ne Slide Finali.pptx
Prezantimi ne Slide Finali.pptxDokleatKollari2
 
Menaxhimi i klases ne nje ore mesimore
Menaxhimi i klases ne nje ore mesimoreMenaxhimi i klases ne nje ore mesimore
Menaxhimi i klases ne nje ore mesimoreRiza Haxhiu
 
Shkolla smajl hajdaraj detyra 2
Shkolla smajl hajdaraj detyra 2Shkolla smajl hajdaraj detyra 2
Shkolla smajl hajdaraj detyra 2Zekë Muqkurtaj
 

Similar to Psikologji shkollore liber (20)

ESE
ESEESE
ESE
 
Gazetaeshkolles 140620062158-phpapp02
Gazetaeshkolles 140620062158-phpapp02Gazetaeshkolles 140620062158-phpapp02
Gazetaeshkolles 140620062158-phpapp02
 
Gazeta e shkolles
Gazeta e shkollesGazeta e shkolles
Gazeta e shkolles
 
Integrimi ne shkolle i femijeve me prapambetje mendore
Integrimi ne shkolle i femijeve me prapambetje mendoreIntegrimi ne shkolle i femijeve me prapambetje mendore
Integrimi ne shkolle i femijeve me prapambetje mendore
 
Tik
TikTik
Tik
 
Ese
EseEse
Ese
 
METODOLOGJI PER NX ME AFTESI NDRYSHE. .ppt
METODOLOGJI PER NX ME AFTESI  NDRYSHE. .pptMETODOLOGJI PER NX ME AFTESI  NDRYSHE. .ppt
METODOLOGJI PER NX ME AFTESI NDRYSHE. .ppt
 
Vizita studimore në skoci
Vizita studimore në skociVizita studimore në skoci
Vizita studimore në skoci
 
punimi seminarik h.k.docx
punimi seminarik h.k.docxpunimi seminarik h.k.docx
punimi seminarik h.k.docx
 
Gazeta
GazetaGazeta
Gazeta
 
Gazeta
GazetaGazeta
Gazeta
 
Portfolio nga Gentrit Kastrati
Portfolio nga Gentrit KastratiPortfolio nga Gentrit Kastrati
Portfolio nga Gentrit Kastrati
 
Portfolio nga gentrit kastrati
Portfolio nga gentrit kastratiPortfolio nga gentrit kastrati
Portfolio nga gentrit kastrati
 
Policy brief al._pdf
Policy brief al._pdfPolicy brief al._pdf
Policy brief al._pdf
 
Drejtori si lider pedagogjik
Drejtori si lider pedagogjikDrejtori si lider pedagogjik
Drejtori si lider pedagogjik
 
LEARNING AT HOME !!!
LEARNING AT HOME  !!!LEARNING AT HOME  !!!
LEARNING AT HOME !!!
 
Prezantimi ne Slide Finali.pptx
Prezantimi ne Slide Finali.pptxPrezantimi ne Slide Finali.pptx
Prezantimi ne Slide Finali.pptx
 
Menaxhimi i klases ne nje ore mesimore
Menaxhimi i klases ne nje ore mesimoreMenaxhimi i klases ne nje ore mesimore
Menaxhimi i klases ne nje ore mesimore
 
Shkolla smajl hajdaraj detyra 2
Shkolla smajl hajdaraj detyra 2Shkolla smajl hajdaraj detyra 2
Shkolla smajl hajdaraj detyra 2
 
Menaxhimi i klases.pdf
Menaxhimi i klases.pdfMenaxhimi i klases.pdf
Menaxhimi i klases.pdf
 

More from Leonard Carcani (14)

Gjeopolitika e lindjes se mesme
Gjeopolitika e lindjes se mesmeGjeopolitika e lindjes se mesme
Gjeopolitika e lindjes se mesme
 
Studime shqiptare
Studime shqiptareStudime shqiptare
Studime shqiptare
 
Shekxxi gjeopolitika
Shekxxi gjeopolitikaShekxxi gjeopolitika
Shekxxi gjeopolitika
 
Religion in Albania
Religion in AlbaniaReligion in Albania
Religion in Albania
 
Diploma
DiplomaDiploma
Diploma
 
shqiptaret ne greqi
shqiptaret ne greqishqiptaret ne greqi
shqiptaret ne greqi
 
Analises
AnalisesAnalises
Analises
 
Studime shqiptare
Studime shqiptareStudime shqiptare
Studime shqiptare
 
Studime shqiptare
Studime shqiptareStudime shqiptare
Studime shqiptare
 
Shekxxi gjeopolitika
Shekxxi gjeopolitikaShekxxi gjeopolitika
Shekxxi gjeopolitika
 
Master
MasterMaster
Master
 
Master
MasterMaster
Master
 
Diploma
DiplomaDiploma
Diploma
 
Analises
AnalisesAnalises
Analises
 

Psikologji shkollore liber

  • 2. 2 I SHKOLLA Në kontektstin social problemi kryesor sot është akumulimi i njohurive.Por cili është roli kryesor i shkollës sot. 1 Zhvillimi individual që mund ti përshtatet evolucionit teknologjik 2 Të krijojë kushte të përshtatshme që individi të rritet me një personalitet të fortë 3 Të zhvillojë tek individi kapacitete inteklektuale që ti përshtaten kondicioneve ekonomike. 4 Të zhvillojë tek ai që të jetë pjesëmarrës aktiv Kryesorja është që sot duhet të transformohen mardhëniet pedagogjike që tu jepet atyre një format i ri. Sot sistemi 8vjeçar i shkollimit elementar dhe ai 4vjeçar i shkollimi të mesëm është bërë dominant Sot gjithsesi po flitet për një sistem 9vjeçar. Kjo edhe për të vetmen arsye se të rinjtë e sotëm janë shumë herë më të zhvilluar se të rinjtë e para një kohe më parë. Sot ka një herë në radhë të parë ndrysime fizike,por edhe sociale. Gjithsesi ka një dallim mes atij fëmije deri në klasën e gjashtë dhe atij të riu deri në klasën e nëntë Dhe sot një pjesë e mirë e edukatorëve janë në një stad më të lartë. Kemi në këtë rast tek fëmijët deri në klasën e gjashtë faza të preadoleshencës apo adoleshencës së hershme. 2 Nga shkolla fillore tek shkolla e mesme. Këtu sugjerohen tre linja principale 1 Të paraqesë një program në përputhje me sferën e gjerë të diferencimit individual 2 Të promovojë vazhdimësinë e edukimit 3 Ta paraqesë më të lehtë përmbajtjen Cilët janë kriteret për një kurikulum të shkollës së mesme Një kurikulum i balancuar Të provojë vazhdimësinë Një plan kurikulumi fleksibël Të provojë individualizimin
  • 3. 3 A është në të vërtetë shkolla e mesme e ndryshme.Kjo për vetë faktin se 1 Disa përpiqen të eleminojnë kushtet e lidhjes me shkollat e tjera 2 Raportet për shkollën paraqesin dobësimin e nivelit të shkollës 8 vjeçare 3 Më shumë se gjysma e shkollave kanë një klasë vetëpërfshirëse 4 Një numër shkollash kanë një organizim departamentizimi për gradat shtatë dhe tetë 5 Vetëm pak shkolla ofrojnë zgjedhje eksplorimi 6 Disa madje bëjnë edhe kthime mbrapa 7 Vetëm pak instrukstionistë janë në pak shkolla 8 Thjesht shkollat kanë të njëjtën uniformë për periudhën pesë ose gjashtë ditore dhe nuk kanë module të veçanta 9 krahasimi i programeve mes shkollave me njëra tjetrën është pothuajse inegzistente. 10 Pak shkolla kanë studim të lirë dhe pak shkolla kanë seminare 11 Shumica kanë një vlerësim nga 5-10. 3 Të fokusuarit në natyrën e tyre Kjo ka të bëjë me 1 Testin kritik në lidhje me stafin 2 Planizimit të komponentëve personalë të zhvillimit 3 Përfshirja edhe në familje e kësaj transhendente Pjesë përbërëse është edhe Të provuarit të vazhdimësisë të të mësuarit Planizimi për një zonë të madhe kurikulare Planizim për eksperimentim dhe evaluim 4 Një racionalizim edukimi për shkollën e mesme A duhet shkolla e mesme.Po sepse kemi të bëjmë me nxënës që kalojnë në tranzitim moshor. Ja cilat janë disa karakteristika të preadoleshencës 1 Riorientimim i përgjithshëm i adultërisë
  • 4. 4 2 Struktura e personalitetit të një fëmije është e prirur drejt një maturie 3 Preadoleshenca karakterizohet nga një instahbilitet 4 Ata janë në mes të një sofistikimi dhe një fëmijërie 5 Tranzitimi në një shkollë të mesme Kjo ka të bëjë me - Ndryshimin e sistemimit të funksioneve - Deri në klasën e gjashtë i vihet karakteristikë kryesore disiplina. - Por kjo nuk do të thotë për të mo sta vënë në qendër të vëmendjes fëmijën - Kryesorja është për ta përqëndruar të shumtën në një Të përmendim disa elementë Edukacionale Organizimi i departamenteve vertikale dhe organizimi i departamenteve horizontale Dhe këtu synohet Mësuesit për ti ditur njëri tjetrit të mirën - Mësuesit po ashtu për ti marrë studentit të mirën - Një vështrim konsullor me një skuadër mësuesish bazuar në rregulla bazë - Në këtë rast çdo skuadër mësuesish synon të jetë në grupe sa më të vogla - Tërë llojet e fleksibilitetit janë të mundshme - Grupe më të shumta menxhuese 6 Shkollat e mesme.Trendet përgjatë adoptimit. Shkolla e mesme është një shkollë tranzicioni in një mjedis të ndryshëm organizacionale.Poshtë tregohen lista e avantazheve të një shkolle të mesme - Jep bashkimin në një status në një të vetëm më tepër se në një shkollë elementare - Paraqet një specializim të mëtejshëm - Flet për një nivel të ri njohurish - Fëmijët janë më të zhvilluar tani - Ka mësues specialë dhe programe speciale. - Provon oportunitetin për një ndryshim gradual.
  • 5. 5 - Specializimet i bëjnë më të avancuara - Lejon organizimet me faza vazhdimësie - Hidhet një vështrim i shpejtë në fazat elementare. - Ndihmon të rrëshqasë ngadalë përmes një rritje graduale. - I vendos fëmijët në një të tërë nga ana sociologjike. - Unifikimi fizik - Eleminon mundësinë e disa nxënësve dhe fëmijëve për ti vendosur në termat e kolegjit. - Eleminon nevojën e programeve speciale. - Redukton dublikimin e pajisjeve të shtrenjta. - Porvon së bashku fleksibilitetin e së tashmes dhe së ardhmes. 7 Shkolla e mesme dhe novacione të tjera. Arsimimi është i njohur për rezistencën e tij për të ndryshuar. Megjithatë rol parësor këtu luajnë. Maturimi i studentëve. Organizimi Planizimi i shkollës së mesme. Dhe këtu përfshihen Shqetësimi i secilit student. Studentët të fillojnë të pranojnë mundësinë e tyre për të lexuar. 3 Studentët të pranojnë mundësinë për të ndryshuar. 4 Të provojnë pjesëmarrjen në proçese vendimarrëse. Përgatitja për formulimin e situatave të të mësuarit. Stabilizon kriteret e rritjes. Mgjth në përgjithësi programi i shkollave të mesme po evolon. E ardhmja e shkollës së mesme. Këtu është më e rëndësishme të theksojmë. Pse jo ku E tashmja për shumë arsye është përgjigja më e mirë. Dhe faktorët janë Bazat e njëjta filozofike të edukimit Reduktimi Edukimi vokacional Shërbimi i vështrimit
  • 6. 6 Zhvillon personalitetin Shtohen funksionet krahasuar me atë elementare. Rrit edhe nivelin e shkollave të tjera të niveleve më të ulëta. Rriten kërkimet studimore. Kemi të bëjmë me kërkimin sekular të viteve të mëpërparshme. Tani janë më të pjekur. Por edhe kemi një fillim të ri. Gjithsesi është një shkallë më e lartë. Nga vështrimi i nxënësit Kemi rritje sistemi. Rekomandimet janë të një shkalle më të lartë. Mësuesit e shkollave elementare mund të mos tu kërkohet tu mësohen tërë subjektet.Ja çfarë duhet të bëjë ai. Ai duhet të jetë në gjendje të mësojë matematikën. Duhet tu mësojë disa nocione të Shkencës Duhet të mësojë disa studime sociale bazuar në kulturën e zonës. Duhet të mësojë sentencat nga gjuha e artit. Për rreth 30min duhet tu bëjë edukime fizike çdo ditë. Në shumë raste u jepet edhe mundësia për të mësuar një gjuhë të huaj. Disa njohuri në art edhe muzikë. Prandaj shtrohet edhe nevoja për organizim Gjithsesi duhet patur parasysh progres dhe mobilitet. Mësuesit bëjnë shkollën Në shërbim dhe jo një produkt Cilat janë karakteristikat e një shkolle të mesme. Maturimi i fëmijës Ndryshime fizike Njohja e rritjes Ja cilat janë 18 karakteristikat e një shkolle të mesme. Progres i vazhdueshëm
  • 7. 7 Përhapje multimateriale Scedula fleksible Eksperienca sociale Eksperienca fizike dhe aktivitete intramurale. Të mësuarit në skuadër Planizuarit gradual Eksplorimi i studimeve Shërbim vështrimi Studim i pavarur Shtrirja dhe riparimi i njohurive bazë. Eksperienca kreative Faktor sigurimi Evolim Lidhjet komnitare Shërbim studentor Staf i vlefshëm Po përmendim në këtë drejtimi disa faza të rritjes. Adoleshenca e hershme Kjo ka të bëjë me moshën 13-19vjeç. Thjesht njihej si më përpara si shoqëri çiftesh ose shoqëri seksi.Fillon maturami që ka të bëjë me shpenzim parash,etj. Adoleshentët e sotm kanë të bëjnë me mundësi superficiale komunikimi.Por nuk po dalin jashtë të qenit konformist.Por një tragjedi e sotme nqs mund ta quajmë është pikërisht të mësuarit sa më pak. Të mësuarit dhe maturimi në shkollën e mesme Këtu kemi të bëjmë me - Zhvillimin dhe organizimin e njohurive dhe koncepteve të nevojshme për funksione të përditshme - Të pranuarit të ndryshimeve në rritje fizike. - Të mësuarit të roleve të reja sociale-seksuale. - Zhvillimit të shoqërisë me çifte - Të bërit një person i pavarur - Të zhvilluarit të vlerave dhe koncepteve elementare morale Trendi zhvëllimor në preadoleshencë dhe adoleshencën e hershme në vetevolim Të rëndësishme këtu janë
  • 8. 8 - Qëllimi i studimit që ka të bëjë pikërisht me evolimin - Metodën e studimit ku këtu përfshihen shkalla e personalitetit të fëmijës. - Analizza e të dhënave Variacionet në rritje Këtu përfshihen - Përmasat e zhvillimi të rritjes Mosha skeletale Mosha mentore Vemë re se vajzat janë më të pjekura se djemtë Ndikon këtu maturimi në brezat paraardhës - E rëndësishme është preadoleshenca dhe adoleshenca - Të rëndësishme janë problemet e variacioneve në pjekuri. Së pari ka të bëjë me moshën kronologjike Së dyti Tërë kjo është e rëndësishme për ato që i vëzhgojnë Shkolla 8vjeçare.Pikpamja e psikologut Nga pikpamja psikologjike kjo shkollë ka dy dikstione paradoksale Së pari në përshkrim Së dyti në përcaktimin elementare ose sekondare Por tre janë faktet Së pari mund të mos kemi përputhje krahasuar me atë klasike Së dyti në kursin intelektual të rritjes mund të ndikojnë veprime emocionale, por edhe synime sociale Së treti të njohjes se cilat forca mund të shkaktojnë ndryshime apo fragmentarizim. Dhe të tëra këto kanë të bëjnë me kualitetet e personalitetit. Dhe e tërë kjo është edhe paralelisht me disa shkallë të problemeve pedagogjike E para është një fokusim i shpejtë nga elementarja në sekondare Së dyti mësuesit duhet të jenë kërkues. Preadoleshenca në shkollën elementare Termi preadoleshencë i referohet njëfarë tranzicioni të mirëpërcaktuar E tërë kjo ka të bëjë me Vendosje fleksible Shërbim këshillues
  • 9. 9 Presionet dhe adoleshenca Këtu futen presionet sociale,por edhe me faktin e më të ricurve si edhe kur shoqëria nuk është e mirë,apo në disa raste ndikojnë edhe ngarkesat me detyrat e shtëpisë Atëherë çfarë duhet të bëjmë - Mësuesit dhe të mësuarit duhet të përmirësohen. - Problemet e adoleshencës duhet të jenë në një vështrim këshillimor - Pressioni i kolegjit duhet të jetë i balancuar - Lidershipi duhet të jetë i studiuar, kuptueshëm dhe praktik. Ndryshimet sociale.Impakti në adoleshencë. - Ndryshimet sociale dhe kohezioni familjar që përfshihen 1 Shtimi i grave të martuara në punë 2 Familje me numër të pakët anëtarësh. 3 Urbanizimi i familjes. - Konseguencat e ndryshimit - Dëshira për sofistikim Shkaqet e konfliktit. Vihet re rritje të konflikteve në adoleshencë.Dhe përmirësimet në këtë drejtim janë të pakta.Shkak janë paratë dhe përdorimi i të mirave .Dhe arsyeja është dënimi nga adoleshentët i sistemit të vlerave. A po e përjashtojmë ne adoleshencën Dhe këtu duhet të kemi parasysh dy pika Së pari diçka nuk po shkon. Së dyti adoleshenca e vërtetë është e dënuar Preadoleshenca e keqkuptuar Këtu përfshihen Nevoja për kohë Beteja për kohën Beteja për veten - Rritja në kapacitete konjitive - Kodi moral dhe vlerat - Pikpamja për veten - Vështirësitë e moshës - Cikli terminal. Adoleshenca e hershme
  • 10. 10 Mosha 11-14vjeç Shëndeti personal A Nevoja,pushimi,dieta Ata kanë nevojë për pushime dhe burime të palimituara të energjisë Djemtë kanë energji më të madhe fizike Sëmundjet janë në mënyrë periodike Rritja e menjëhershme mund të jetë e dëmshme. Djemtë konsumojnë më shumë fruta se vajzat Duhet të kemi njohuri për vlerat e ushqimeve që fëmijët marrin në këtë moshë E rëndësishme është që fëmijët të kujdesen për diçka në këtë moshë si psh për macen eTyre,etj. B Zhvillimi organik dhe fizik Diferenca të mëdha ndërmjet individëve Vajzat janë më të gjata dhe më të rënda se djemtë në këtë moshë Fëmijët me rritje të shpejtë mund të kenë vështirësi në mbajtjen e veshjes. C Aktivitete rikreacionale dhe promuovimi i shëndetit Lojëra popullore si futboll,volejboll, hendboll,etj. Aktivitete të reja individuale Mosha e këtj grupi preferon rikrijime sociale Parandalimi i disa sëmundjeve Rritja shkon me shpejtësi në këtë rast kur aktivitetet fizike nuk janë të shpeshta Fëmijët e kësaj moshe kanë qejf për lojërat në grupe Disa kërkojnë stimulimin për përmirësime Ka edhe vështirësi.Kështu vajzat kërcejnë më shpejt se djemtë dhe këta nganjëherë kundërshtojnë për të kërcyer Të krijuarit të sensit të sigurisë A Tërheqie,Konfidenca,Status Fëmjët kërkojnë në familje gjithnjë që të ndihen të lumtur Për të fituar statusin e të riturit ata i imitojnë Por nganjëherë ata dëshirojnë edhe statusin e fëmijës kur vetë familja e dëshiron këtë Dhe fëmijët ekpserimentojnë me role të ndryshme
  • 11. 11 Është tendencë e fëmijës për tu referuar privilegjeve të moshës së tyre Dëshira e tyre për pjesëmarrje në grup dhe klube Shoqërimi përmes miqësisë së ngushtë Fëmijët preadoleshentë janë kapriçiozë Meshkujt në këtë moshë shpesh e humbin statusin e tyre Fëmijët që rriten ngadalë veçanërisht djemtë shqetësohen për statusin që po humbin B Të bërit një person social Me shpejtësi mësojnë kënaqësitë e lidhjeve sociale Djemtë veçanëritsh janë të ndjeshëm ndaj presionit për tu përshtatur sjelljes Fëmijët me aftësi intelektuale nganjëherë rrijnë të izoluar Grupi që formon ka kodet e tij sociale apo josociale Të mbajturit të sensit të të krijuarit A Të fituarit të sensit të përshtatshmërisë dhe kontrollit Të ndjenjurit inferior mund të zhvillojë me shpejtësi ose ngadalë maturino individuale Këta fëmijë kënaqen me vetë përmirësimin Të përshtaturit me lidhjet familiare nganjëherë duket e çuditshme për ta Fëmijët në shumë raste në këtë moshë kërkojnë ndihmë për pjesëmarrje Adoleshentët risin pjesëmarrjen e tyre në nivele komunitare,por shpesh në këtë aspekt ngelen në nivele elementare Ata përpiqen të zgjedhin një aktivitet konstruktiv Tendenca e tyre është të mbajturit sa më shumë para Djemtë dhe vajzat janë veçanërisht të kujdesshëm për të krijuar personalitetin e tyre në standartin e tyre Tentojnë për veprime mekanike 13dhe 14 vjeçarët përpiqen për të mësuar diçka Gjithsesi gjithnjë bazohen tek eksperienca sensore Nganjëherë ata nuk duan tia dijnë për aktivitetet e më të rriturve Janë më shumë në gjendje të planizojnë se të realizojnë Vemendja është në grupin e deçisionit Shqetësohen në aktivitetet e momentit
  • 12. 12 Fillojnë të kuptojnë aspektin material Janë në mes të nevojshmërisë dhe luksit Kanë një interes të veçantë lidhur me aktivitetet e të fituarit para Adoleshentët e hershëm vazhdojnë të jenë të lidhur me familjen Fëmija rritet,por në mënyrë të limituar B Zhvillimi sensitiv dhe seksi i kundërt Tendenza në moshën e tyre është të preferojnë seksin e njëjtë për shoqëri Djemtë dhe vajzat në këtë moshë përplasen njëri me tjetrin Vajzat kërkojnë të humbin statusin e tyre në këtë moshë Interesat për seksin e kundërt nganjëherë vihen re në kundërshtim Në këtë aspekt djemtë kanë një periodë më të shkurtër se femrat Vajzat shfaqen më sociale Meshkujt e kësaj moshe e tregojnë aftësinë e tyre në trup Shumë fëmijë të kësaj moshe thjesht duan shoqëri me seksin e kundërt.Disa më të matur e shikojnë me indiferentizëm seksin e kundërt Fëmijët më pak të pjekur përdorin një fjalor më banal ndaj seksit të kundërt Puberteti shoqërohet me impulse seksuale Në këtë moshë rritet dëshira për informazione rreth seksit Disa adoleshentë bëjnë eksperimente për përshtatshmëri seksuale Masturbami mund të bëhet një burim i personalitetit të të ardhmes Interesat e të zhvilluarit dhe vlerësimi A Vlerësimi intelektual dhe estetik Lojë imagjinatash Fëmijë të kësaj moshe kënaqen me manipulimin Fëmijët zgjedhin një art që thyejnë thellë eksperiencën e mëparshme moshore Interesi i tyre është në eksperimen timin me ngjyra dhe media Nqs u jepet liri thjesht më vonë gëzohen vetëm për kënaqësinë e vetes së tyre Gjatë kësaj periudhe fillojnë dhe marrin përgjegjësi në planizim dhe vlerësimin e punës
  • 13. 13 Në këtë moshë studiojnë dhe vlerësojnë artin në vlera krahasuese Ai lexon sa një i rritur,por nuk do të thotë se lexon si një i rritur Gjithnjë për ndonjë veprim synojnë tu mungojë konfidenca dhe rezultatet ti bëjnë publike Kërkon më shumë të mësojë se ti lidhi ato zinxhir Në fund të moshës lexojnë dhe mendojnë për një kohë të gjatë pa pushim Ndjenjat bëhen me përgjegjësi emozionale,por jo aq sa në adoleshencë Kanë gjithnjë gjetjen e një alternative të tretë Kanë më shumë kapacitet intelektual se eksperiencë B Zhvillimi i vlerave sociale dhe respekti për kulturën. Pasi kalojnë përmes fazave negative këta fëmijë kërkojnë shoqëri nga të rriturit Vihet re një rritje e mundësisë dhe bashkëpunimit Shumë fëmijë të kësaj moshe shfaqin një besim dhe bindje për një kod moral Shumë adoleshentë shpesh zhvillojnë kodet e pranimit Organizimet jodemokratike janë të zakonshme në këtë moshë Fëmijët vazhdojnë të shfaqin interes për një informacion faktual për kulturën Është një interes intensiv rreth aspektit shkencor Fillojnë të kuptojnë kontributin e së kaluarës në të tashmen Disa hobi transmetohen që nga mosha e hershme Hobit solitare praktikohen në moderim Zhvillimet e karakteristikave të preadoleshencës dhe implikimet e tyre Rritja e trupit dhe implikimet Ka në variacion të gjerë dhe mund të sjellë implikime në moshë të ndryshme.Ndërkohë periudhës së tranzicionit nga fëmijëria në adoleshencë kemi më shumë ndryshim fizik se fiziologjik Rritja ka të bëjë me rritje hormonesh ndryshime në gjendrat seksuale ndryshime në tiroide dhe tëmth ndryshime në thonj
  • 14. 14 Vajzat janë më të gjata dhe më të rënda se djemtë.Te djemtë zëri ndryshon. Proporci onet e fytyrës ndryshojnë gjithashtu.Nryshime ka edhe në flokë. Shëndeti vazhdon të jetë i lirshëm nga sëmundjet.E rëndësishme këtu është menaxhimi i trupit.Theksojmë se është periudha e shkaqeve emozionale dhe fizike. Implikimet janë lidhur me realizimin e një trupi të vetëm dhe rritjes së shpejtë trupore Të kuptuarit të ndryshuarit si një e vetme kanë vështirësi të ngjashme.Për vajzat një problem janë menstruacionet dhe duhet të dijnë të përballohen me to.Djemtë duhet të dijnë lidhur me veprimet nokturnale. Lidhur me zhvillimet ato duhet të konsultohen me doktorin dhe dentistin. Duhet të mësojnë nga dështimet.Të zhvilluarit mirë ka të bëjë me ushtrimet dhe pushimet.Zhvillimi është një balancë mes aktivitetit mental dhe fizik. Duhet të bëjnë banjë rregullisht. Për shkollën theksojmë se mund të jepen dallime në peshë,vëzhgim dhe të mësuarit. Kjo ka të bëjë me krahasimin në nivel shkollor.Gjatë edukimit fizik mund të kemi dhe diferencime individuale.Të provuarit gjithashtu të mundësisë për interaksion.Të provuarit të instruksioneve në lidhje me rritje.Në shkollë duhet të ketë egzaminime për sytë,veshët dhe dhëmbët.Një infermiere duhet të jetë për ndihmë të shpejtë. Instruksione ka edhe për shëndetin. Edukimi fizike ka të bëjë edhe me ushtrime.E rëndësishme është se duhet të ketë edhe një politikë të formuluar shkollore në këtë drejtim Pyetje për mësuesit janë Apresin ata një rritje thjesht biologjike apo edhe fizike Aështë e domosdoshme për ta një këshillues shkollor në këtë aspekt A preferojnë ato këshillime në grupe për këto probleme A mundet ato ti minimizojnë situata të tilla jo normale Si mund të veprojnë ato në klasë për të qenë fleksibël A janë në gjendje ata të përballojnë probleme të tilla si diabeti,etj A dijnë ata të veprojnë në raste emergjence A bëjnë pushime në sporte competitive Gjatë detyrave a bëjnë ushtrime të lira
  • 15. 15 Lidhur me karakteristikat emozionale dhe sociale është për tu theksuar Ata nuk janë në gjendje të kontrollojnë emozionet e tyre. Fillojnë edhe një vetëkriticizëm të fortë mes tyre. Paraqesin në shum raste edhe ndjenja të forta positive. Frunstracioni rritet.Ndjenjat për prindërit e tyre ndryshojnë. Grupi për ta është shumë i rëndësishëm dhe vlerësojnë shumë vlerësimet e shoqërisë. Secili vazhdon në pozicion të njëjtë seksual. Kanë tendencat e të paturit frikë,sidomos në rrugë jo të ndritshme. Frika më shumë për ta është shqetësim. Në fund të kësaj moshe shqetësohen me frikën e vdekjes. Për vlerat dhe idealet personale theksojmë se koshienca bëhet më e dukshme në këtë fazë. Kjo rritje ka të bëjë me një varietet aktivitetesh më të gjerë. Egziston tek ta një sërë zinxhirë frikash për mësuesin. Lidhur me pavarësinë theksojmë se fillojnë ta humbin varësinë nga prindërit. Të bëhen më të pavarur dhe më autoritar. Prindërit shpesh i keqkuptojnë. Dëshirojnë tëmarrin pjesë gjithmonë dhe më shumë në mbrëmje. Dëshirojnë të kenë vetëidentitet. Tek ata fillon përgjegjësia dhe ndjeshmëria Kërkojnë tu jepet një shanc nga shtëpia. Fillojnë të pranojnë pikpamjet e të tjerëve Fillojnë të marrin përgjegjësi për shtëpinë si të lajnë makinën,pjatat,etj. Tek ata fillon gjithashtu edhe një shpirt krahasimi dhe loje. Dëshirojnë të luajnë në skuadër. Vajzat tani humbin interesin për kukullat. Disa fillojnë dhe shkruajnë ditare. Loja përsëri vlerësohet,por tani jo më thjesht për të fituar
  • 16. 16 Lidhur me rregullat e zhvillimit për fëmijën që duhet patur parasysh në këtë aspekt kemi të bëjmë për problemet emozionale dhe sociale lidhur me implikimet me Të kuptuarit për ta është një periodë estreme. Të kuptuarit e miqësisë është pikërisht e panevojshme për djemtë e këqinj. Përdorin më shumë vetëgjykimin se vetëkriticizmin. Ndjenjat e reja janë pjesë e proçesit të rritjes. E kuptojnë se janë mes të rriturit dhe fëmijës. Mësojnë të realizojnë se asgjë nuk është perfekte. Mësojnë si funksionojnë gjërat me seksin e kundërt. Mësojnë të kuptojnë se ka shkaqe shkencore. Mësojnë të kuptojnë se çdo njeri shqetësohet dhe frika është naturale. Fillojnë të kuptojnë se ku mund të këshillohen. Kuptojnë se edhe shqetësimi është i nevojshëm. E kuptojnë se vetë egzaminimi është i rëndësishëm. Kuptojnë se jo çdo gjë është e vërtetë ose e gabuar. Kuptojnë presionin e prindërve, shoqërisë,gangsterëve,etj. Zhvillohet tek ata një respekt për veten. Prindërit duhet tu lenë mudësinë atyre për pavarësi. Konformi zmi duhet të bëhet më konfident. Duhet ti ndihmojmë ata që të jenë më të sjellshëm. Duhet të kuptojmë si shkojnë përgjegjësitë dhe privilegjet. Duhet të kuptojmë se ai dëshiron të jetë më shumë vetëm se në grup. Duhet tu tregojmë përgjegjësitë për vete në grup. Ti mësojnë si jetohet me të tjerët. Të pranojnë përgjegjësitë. Pranimi i punës është pjesë e rritjes. Ti inkurajojmë të marrin pjesë në disa lojëra. Ti inkurajojmë të vlerësojnë njëri tjetrin në këto lojëra .Ti inkurajojmë të marrin pjesë në aktivitetet në grup. Të jenë pjesëmarrës vigorozë,por edhe spektatorë. Ti mësojmë se në skuadër të gjithë duhet të kontribuojmë. Ti mësojmë për kriticizëm në lojë.
  • 17. 17 Ti mësojmë për të zhvilluar kualitetet e lidershipit. Ti mësojmë se ka shumë aktivitete për tu kënaqur përmes jetës. Kryesore është inkurajimi i pjesëmarrjes në familje. Lidhur me shkollën duhet të theksojmë se pët vlerat,moralin dhe se çfarë është rëndësishme. Ti ndihmojnë fëmijët për të gjetur aktivitetet. Të provojnë eksperinca dramatike për tu dhënë tension. Ti inkurajojnë të rinjtë për të qenë kritikë në punën e tyre. Ti mësojmë ti pranojnë të tjerët si ata janë. Ti mësojmë për sjelljet në grup. Kriticizmi mund të jetë konstruktiv. Ndëshkimi është i nevojshëm,por duhet të jetë i qetë. Zhvillimi dhe kuptimi i seksit të kundërt. Të diskutojnë për shqetësimin dhe frikën në klasë. Të shpjegojnë si të rriturit duhet të ndihmojnë në grup. Të gjejnë rrugët për të zgjidhur tensionet. Të tregojnë si të pranojnë mosmarrëveshjet. Ti lemë fëmijët në zhvilim për të vendosur vetë rregulla në klasë. Të ndikojmë për respektet për rregullat,ligjet. Të diskutojmë për probleme si martesa divorci,seksi,luftërat. Të zhvillojnë sensin e përgjegjësisë,respektit dhe politesës. Të kuptojnë se ajo çfarë është normale në këtë moshë është të qenit i pavarur. Të analizojnë sjelljen në grup. Të provojnë në rolin e të luajturit të aktiviteteve. Të provojnë planizimin në grup. Të provojnë punën tek studentët të pavarur. Të paraqesin një kënd për pavarësinë. Të provojnë mundësinë për të diskutuar për ndjenjat. Të provojnë situata në të punuarit në grup. Të Japin mundësi një studenti për të zgjidhur nga shumë aktivitete në një. Të provojnë për një aktivitet miks vajza dhe djem. Pjesëmarrja në aktivitete në skuadër për të mësuar kurrikulare dhe jo kurrikulare.
  • 18. 18 Disa pyetje në këtë drejtim për mësuesit janë A i kuptojnë ata nevojat dhe ndjenjat e këtij grupi. A mund të provojnë ata si mund të zhvillohen role ku mund të zbulohet violenca. A mund të provojnë dhe lejojnë ata për situazione shumë të mira të të mësuarit. A mund të japin ata prova të situatës së vetëshprehjes Si mund të demonstrojnë vlera të vetanalizës Si mund të japin shance të rolit në grup Si mund ti lenë të rinjtë të planizonjë aktivitetet e tyre Si mund të bashkëpunojë individualizmi me dështimin Si mund ta lemë fëmijën të veprojë Si mund të diskutojnë për probleme sociale personale Si mund të bëjmë një lojë frike në sjelljen e një të riu Si mund të studiojmë mundësinë e kënaqësisë Vërtet dëgjoj për çështje jo verbale A planizohe për çdo individ Si mund të japim një shembull pozitiv të një qytetari të mirë Si mund të japim eksperienca të shembullit të njërit nga tjetrit Si mund të kërkojmë një fëmijë të fortë A jam unë i qetë Si mund të kem një planizim individual për studentët Si mund të kem një planizim për nevojat individuale të studentëve Si mund tu jap shanc për pavarësi dhe vetëqeverisje Si mund të shfaqen beneficet e të vepruarit në grup A respektoj unë secilin student A i respektoj unë fëmijët të realizojnë përgjegjësitë e tyre A i le ata për studim të pavarur A planizoj diçka për të realizoj për inter arsione sociale A i ndihmoj për të bashkëpunuar A i ndihmoj për të realizuar më shumë se për të paguar dhe lutur A i përfshij në squadra në grupe A i udhëzoj për një lojë të qetë A i udhëzoj për të vazhduar të punojnë në atë çfarë u intereson. A diskutoj në rrugën e të shpenzuarit Karakteristikat e rritjes mentale
  • 19. 19 Krahas përmasave trupore kemi dhe zhvillime intelektuale. Ata mësojnë tani të bëjnë krahasime ndryshime dhe njohje. Janë të aftë për të gjykuar me drejtësi. Mund të përqëndrojnë veprimet. Kanë mundësi për një arsye hipotetike. Zhvillimi i koncepteve të volumeve. Disa janë thjesht në të kënaqurit në të mësuar. Truri është i kompletuar. Kartat,diagramat,hartat janë kuptimi i këtij komunikimi. Tentojnë drejt të zgjidhurit të problemit. Të lexuarit i ndihmon.Interesat janë të lidhura me rritjen fizike. Është një varietet i gjerë i interesave intelektuale. Të lexuarit dhe koleksionit i përkasin fëmijërisë së lartë. Është periudha e ditëve ëndërrimtare. Vajzat bëhen më preokupuese Të rëndësishme janë mundësitë kreative dhe preokupuese. Këtu theksojmë kreativitetin individual. Karakteristike janë të shkruarit,të pikturuarit,ditaret dhe poezitë. Për implikimet kemi të bëjmë me Të marrë pjesë në aktivitete në rritje zinxhir intelektual. Kjo pesëmarrje duhet të ketë të bëjë me mundësitë e tij mentale .Ti mësojmë të marrin vendime. Të përfshihen në aktivitete dhe ti zgjidhin ato. Ti zgjidhin vetë problemet. Të kuptojnë të tjerët me diferenca individuale. Të realizojnë në një eksperiencë të limituar. Jashtë dmth komunikim. Pjesëmarrja në shumë aktivitete për të rritur vëmendjen. Të zgjedhurit vetë të librave.. Të njohë se jo çdokush kërkon të njëjtën eksperiencë .Dita e ëndrrave në shumë aktivitete të përfshira. Më të mirën për të shprehur veten. Të njohë këto forma të shprehjes.
  • 20. 20 Lidhur me shkollën Të provojë oportunitetet dhe kritikën. Të vihet në situata hipotetike dhe okazionale. Të provojë eksperienca në shkencë dhe studime sociale. Të provohet në tërë zhvillimet intelektuale .Të provojë aktivitetet formale dhe informale. Të provojë eksperiencat me anë të një programi të instrukturuar. Të japë oportunitetet për një sërë varietetesh eksperiencash kurikulare. Të japë prova se si studentët të bëjnë një kartë,hartë, diagramma. Ti japë edhe detyra shtëpie. Ti mbajë me një numër adekuatë librasi. Ti japi ushtrime për të zgjidhur probleme të karakterit emocional. Të provojnë të lexuarit të instruksioneve individuale. Të japë mundësi për të lexuarit individual. Të japë mundësi për të mësuarit tërheqës dhe domethënës. Të tregojnë eksperienca në veshje,ushqyerit,etj. Të japin eksperienca në të shkruarit dhe pikturuar apo produkte dramatike. Të provojnë eksperienca për një sërë varietetesh për tërë transhendencën. Për pyetjet për mësuesit A duhet të provoj një sërë varietetesh të të mësuarit. A duhet të provojnë për të zhvilluar fuqi të reja arsyesh. A duhet të ketë një planizim për studentët A duhet të provojë për të zgjidhur situatat në rrugë institucionale A duhet të ushtrojë një sërë aktitvitetesh të të mësuarit në grup A duhet tu japë tërë të rinjve për tu rritur në arsye A duhet të ketë një program shkencor të instrukturuar A duhet të kuptoj unë se eksperiencat janë të limituara A duhet të krahasoj oportunitetet A duhet të provoj instruksionet në të përdorurit të hartës,kartës,etj. A duhet të paraqes aktivitete për mundësi përfshirje. A duhet të lejoj për zgjedhje. A duhet të duken minore problemet emocionale. A duhet ti ndihmoj ata për tu dukur simpatik
  • 21. 21 A duhet të zhvilloj individualisht të lexuarit A duhet të inkurajoj hobet dhe klubet A duhet të pranoj funksionet e ditës së ëndrrave si transhendencë A duhet të lejoj zhvillim sfilate mode A duhet të pranoj në interesa individuale dhe mundësish A duhet të inkurajoj ditaret dhe poezitë. Intelekti i adoleshentit. Këtu është e rëndësishme për tu theksuar fazat e zhvillimit intelektual të adoleshentit Shkolla e mesme. Filozofia Këtu duhet një 1 një shkollë e mesme e mirë për një kalim gradual nga një klasë gjithëpërfshirëse në një kaim gradual të nivelit të lartë të departamentizimit të shkollës 2 Ky provision duhet vënë re te vetë programet e përfshira 3 Shkolla e mesme duhet të jetë shumë unike dhe fleksible 4 Shkolla e mesme duhet të ketë një mjedis ku tek i i fëmija duhet të promovohet suksesi. 2 Programi Ky program është në bazë të rrathëve bashkëqëndrorë ku kanë një rreze ose më saktë tërë njohuritë,por ata rriten me ritjen e largësisë 3 Organizimi dhe stafi Në organizim dhe staf duhen përfshirë tërë njohuritë e përgjithshme. - Vëzhgimi i përgjithshëm. 1 Kordinimi i ngushtë 2 Mardhënie të ngrohta 3 Fleksibiliteti për inovacion 4 Koncept i ri evaluimi dhe projektimi 5 Programim individual Vështrim për edukimin në shkollën e mesme 1Programet e studimit - Subjekti kryesor është i riu,por jo i egzaminuar në detaj. - Sipas rrathëve bashkëqëndrorë rritet edhe kompleksiteti i fjalëve -Fazat kurrikulare ndryshojnë -Qëllimi është për të zhvilluar tek adolescenti synimet e tij
  • 22. 22 2 Organizimi kurrikular ku thelbin e përmendëm më lart 3 Instruksionet 4 Nivelet dhe vlerësimet e studimit 5 Detyrat e shtëpisë 6 Puna individuale me nxënësit 7Eksplorimi 8 Nxënës - Vëzhgimi - Rregullat dhe standartet përt të kontaktuar me nxënësit Këtu është për tu vlerësuar bashkëpunimi i stimuluar Aktivitetet studentore Pjesëmarrja e nxënësve në qeverisje. Grupet e shërbimit Atletica Evaluimi Vlerësimi Më poshtë po hedhim një vështrim të përgjithshëm me pika 1 Subjekti individual është nxënësi 2 Duhet patur parasysh evaluimet kulturore 3 Vetë të rinjtë janë në ndryshim 4 Ti jepet mundësia çdo njërit për të mësuar 5 Kontribuimi individual 6 Ky nxënës dhe në njohuri duhet të provojë tranzicionin 7 Më tepër pavarësi nga kontrolli i të rriturve 8Shkallët e të studiuarit janë përmes një programmi të planizuar 9Detyrat e shtëpisë janë për të vlerësuar përgjegjësitë e nxënësit në shtëpi 10 Sa më shumë të projektuara vlerësimet individuale 11Zhvillime të instruktuara për programe individuale 12Programe speciale 13Vlerësime selektive dhe me diversitet 14Programe specifike zhvillimi 15Karakteristika filosofie dhe operimi 16 Secili student duhet të ketë respekt për mësuesin 17Për të stabilizuar politikat
  • 23. 23 18Akumulimi adekuat është esenziale 19Si nxënës dhe mësues duhet të kenë një kod veshje dhe etike 20Aktivitetet studentore duhet të jenë të planizuar me kujdes 21Aktivitetet duhet të mbështeten edhe nga një suport financiar 22Duhet të ndihmohen ata që janë me një standart jouniform 23Këshilli studentor duhet të përkrahë këto aktivitete 24Klubet dhe shërbimet e tjera duhet të jenë në termat e shërbimit 25Tërë aktivtetet sportive interesante për nxënësit duhet të përfshihen në program 26Të tërë duhet të dijmë qëllimin e shkollës që është i definuar 27Programi duhet të përfshijë tërë nxënësit Shkolla në mes Tërë subjektet në një nivel më të ulët shkollor janë një subjekt tranzitiv për më lart dhe të gjithë nivelet kanë një synim.Ti bëjnë nxënësit të aftë për jetën.Synimi është për instruksion individual Të gjitha të përfshirë në shkollën e mesme 1Planizimi për shkollën e mesme 2Programi bazë i studimeve të përgjithshme 3Program për eksplorim studentor 4Studim i pavarur 5Ndihma e mësuesit 6Shedulat 7Evaluimi Gjithsesi thelbi është se ka ardhur koha që shkolla ti përshtatet kërkesave të ekonomisë së tregut Duhet në këtë drejtim të krijohet edhe një qendër e të mësuarit Pse jo edhe të krijohet një qytet shkollë me tërë asortimentet tip qytet nxënësish Disa këshilla për shkollën e mesme 1Vendos këshillimin në ato veprime ku është e nevojshme 2Krijo një mjedis sa më të përshtatshëm 3Mos ler një problem pa e zgjidhur 4Ji realist 5Zona speciale 6Krijo në bazë të përmasave 7Lëri studentëve një hapësirë
  • 24. 24 8Konsideroje privatësinë 9Inkurajo pavarësinë 10Mos u mbyll në mbyllje 11Quaje qendrën e të mësuarit një legjitimitet 12 Lër një hapësirë për tritare 13Projekto edhe kamp 14Planizo edhe një asamble 15Krijo një teatër variabël 16Jepu vizitorëve një vështrim 17Bëji gjërat sa më ekonomike dhe të vlefshme 18Mos harro gjithmonë furnizimin 19Planizo edhe në bazë të aspektit seksual 20Kushte tingujsh 21Apliko teknologjinë instruksionale 22Krijo bashkëpunim me stafin Pas shkollës së mesme vjen pikërisht graduimi Ja cilat janë karakteristikat e një shkolle të mirë - Reflekton dhe realizon të drejtat e çdo fëmije në komunitetin përreth - I shikon dhe kupton fëmijët në një kontekst më të gjerë - Është i orientuar me fëmijën në qendër - Është endjeshme ndaj problemeve të përkatësisë gjinore - Siguron arritje cilësore të të nxënit të nxënësve - Siguron arsimim bazuar në realitetin e jetës së fëmijëve - Është fleksibël dhe i përgjigjet diversitetit - Vepron për të siguruar pëfshirje, respekt dhe barazi - Kujdeset për shëndetin mendor dhe fizik të fëmijëve - Ngre kapacitetin dhe moralin e fëmijëve - Kujdeset për angazhimin e familjes - Kërkon mbështetjen e komunitetit Si mund të bëhet kjo në bashkëpunim me nxënësit dhe prindërit - Vlerësimi fillon me shënimin e tij në tabelë - Paraqitja me fotografi e veprimtarive të nxënësve - Krijimi i fletores së shënimeve - Krijimi i një bibloteke të vogël në klasë
  • 25. 25 Mgjth arsimi shqiptar ka pikat e forta dhe të dobta,mundësitë dhe atë që duhet të bëjë Parësore për një shkollë duhet të jetë 1 efektiviteti 2 mësimdhënia shkollore në praktikë 3 të konceptuarit të shkollës 4 të organizuarit të shkollës Parësore në këtë drejtim janë edhe detyrat e shtëpisë Dis mendojnë se ajo nuk është e leverdishme se bëhet nga prindërit dhe do shumë kohë,por të tjerët mendojnë se vlen pasi nxit kreativitetin. Gjithsesi në klasë mund të aplikohet edhe një test inteligjernce me 4 pika Inteligjencë gjuhësore Inteligjencë-logjiko-matematike Inteligjencë hapësinore Inteligjencë trupore-kintetike Inteligjencë muzikore Inteligjencë me persona të tjerë Inteligjencë e vetvetes
  • 26. 26 II SHKOLLA,FAMILJA, EDUKIMI Bazat e edukimit të karakterit Karakteri është një ndër elementët e kulturës që përfaqëson tërësinë e veçorive më kryesore psikike,që shfaqen në veprimtarinë dhe në sjelljen e njeriut në shoqëri dhe që e shquajnë personalitetin e tij Ai i nënshtrohet një ndikimi social dhe tërë këto i nënshtrohen mendimeve dhe ndjenjave dhe vetë sjellja jonë ndikohet nga prania e njerëzve aktualë prania e imagjimuar e njerëzve prania e nënkuptuar e njerëzve Ne ndikohemi nga të tjerët tërtjorazi si përmes librave,gazetave,etj. Por ne ndihemi edhe të obliguar për të njohur dhe zbatuar rite,zakone,vendime,ligje të cilat veprojnë në nivele të ndryshme nivel individi nivel familje nivel grupi nivel komuniteti ku jeton nivel bashkësie administrative nivel bashkësie sociale dhe fetare nivel rajonal nivel shtetëror,kombëtar dhe global Ne jemi të gjithë të ndryshëm Ne jemi të gjithë të barabartë Ne jemi të brishtë.Por brishtësia jonë nuk duhet të na bëjë indiferentë Pasi dhe në atë kohë kur nuk ishim të zhvilluar gjuanim kafshë më të mëdhenj se ne. Njeriu si qenie biologjike dhe shoqërore dallohet për disa veçanti si aftësia për të realizuar raporte të vetëdijshme me mjedisin aftësia për të zgjedhur nëpërmjet alternativave të ndryshëm akumulimi dhe transmetimi i sjelljes prirja për jetë sociale lidhje familiare të forta dhe të qëndrueshme aftësia për të tejkaluar aspekte të pastra biologjike përmes veprimtarive të lira artistike
  • 27. 27 Por për të qartësuar më mirë kuptimin e karakterit duhet ti përgjigjemi më mirë pyetjeve dhe të sqarojmë disa çështje 1 Cilët janë cilësitë themelore të një karakteri të mirë A është altruizmi rruga më e dobishme për shoqërinë njerëzore Kur mendoni për jetëgjatësi çfarë ju thotë ndjenja juaj për përjetësi Për të përcaktuar karakterin e një personi do i rreferoheshit pamjes së jashtme,arsimit,karierës apo postit që mban - Çfarë duhet bërë që ndërgjegja njerëzore të përsoset - Cili do të ishte standarti i vlerës së karakterit tonë - Cili person do të cilësohej njeri i mirë 2 Cili është roli i harmonisë mendje-trup në formimin e karakterit - Cila është rruga për të larguar egoizimin 3 Cili është roli i dashurisë në karakter - Cila është rruga e përsosjes së individit,përmes njohurive,fuqisë,parave apo dashurisë për të tjerët 4 Cili është mjedisi i mirë për zhvillimin e një karakteri të mirë - Çfarë duhet të kërkojnë njerëzit nga njëri tjetri për të siguruar lidhje nga të tjerët - Si mund të zgjidhen raportet njerëzore me mjedisin,jetën dhe ideologjinë. 5 Çfarë është liria dhe si lidhet ajo me përgjegjësinë - Si mund të reaizohet një liri që të përhap mirësi për individin dhe shoqërinë - Cili duhet të jetë raporti mes lirisë së individit dhe lirive që nuk marrin në konsideratë kombin,shoqërinë dhe familjen - Si mund të arrihet një liri më e plotë për individin,kombin dhe gjithë botën - Cili duhet të jetë raporti mes lirive të individit dhe pjesëtarëve të familjes - A ka liri pa kushte - Si duhet kuptuar liria dhe rregulli në raportin prind-fëmijë dhe burrë-grua U shpresua se shkenca,teknologjia,edukimi dhe economia do sillnin lumturi dhe kënaqësi.Në fakt nuk qe ashtu.
  • 28. 28 Konflikti mes brezave po shtohet.Kemi përçarje sociale mbi bazë raciale dhe gjinore.Fëmijët me probleme janë si në familjet e edukuara dhe në familjet e varfra nga ana kulturore Përqindja e krimeve te adoleshentët po rritet Gjithashtu tek ata po rritet edhe përqindja - përdoruesve të drogës - theksimi i ndarjeve mbi baza etnike - pakësohet respekti mbi autoritetet - priren të gënjejnë dhe kopjojnë Vihet re se të rinjtë kanë prirje të qëndrojnë sa më larg rregullave Çrregullimet e mëdha tregojnë se në këtë mijëvjeçar të ri njerëzimi është mes shpresës së madhe dhe dëshpërimit të madh Dhe tërë këto vihen në rrafsh ekonomik , teknologjik,social dhe politik ku edhe është e lidhur bota. Në përhapjen e shfaqieve të këqiave shoqërore kanë ndikim edhe media dhe industria zbavitëse.Nën ndikimin e tyre traditat po konsiderohen arkaike A duhet vënë në këto vlera tradizionale nga familja,shkolla dhe shoqëria. Këto duhen marrë në konsideratë,por në varësi të ndryshimeve të zakoneve veri-jug dhe linde-perëndim. Në epokën që po kalojmë progresi personal është më i rëndësishëm.A është e rëndësishme kjo. Ndër cilësitë e karakterit që admirohej nga gjithë bota vlerësojmë ndershmërinë, kurajon,respektimin e gjuhëve,racave,etj. Ndërkohë qëllimet kryesore janë - dëshira për të arritur maturi - dëshira për tu përfshrë në mardhënie familiare dhe shoqërore - dëshira për të kontribuar në shoqëri Kërkesat për edukim moral dhe etik Edukimi moral dhe etik për shoqërinë tonë është shumë e çmueshme.Shpresa më e madhe e një kombi është edukimi i rinisë - Shkatërrimi i familjes.Pasojat sociale Rinia po priret gjithnjë e më shumë drejt drogës dhe seksit të lirë. Kriminelët kanë një gjë që i bashkon me prejardhjen e tyre.
  • 29. 29 Nuk kanë jetuar në mënyrë të qëndrueshme në familje.Dhe aspekti negativ sot është rënia e forcës së familjes. Nqs i rendisism faktorët që ndikonin më parë tek individi dhe ato që ndikojnë sot kemi këtë tablo 1 Familja Bashkëmoshatarët 2 Shkolla Tv 3 Feja Familja 4 Bashkëmoshatarët Shkolla 5 Tv Feja Sot po aplikohet të mësuarit pa drejtues Ky edukim ka këto karakteristika Vetëzbulimi Në këtë rast studentët janë të vetmit që bëjnë zgjedhjen e tyre Udhëzuesi reduktohet në lehtësues Gjithsesi edukimi pa drejtues ka këto karakteristika - Vendos ndjenjat dhe proçesin mbi dijet dhe kënaqësit - Promovon standarte të vetëvendosura - I konsideron mësuesit lehtësues të zgjidhjeve personale të studentëve - Kundërshton autoritetin e mësimit moral tradicional - E zbeh rolin e prindërve në edukim Kur u vu metoda e edukimit pa drejtues në 1960 shumë mësues ishin entuziastë për disa arsye vlerësonin metodën interktive që presupozonte kjo metodë mbështetej shumë nga psikologët futjan e kësaj metode përkonte me ndryshime të thella në SHBA dhe shoqërohej me humbjen e shumë vlerave tradizionale futja e kësaj metode kultivonte virtytin e tolerancës. Por edukimi pa drejtues ka edhe kufizime që janë. Këta individë nuk njohin standartet e së drejtës dhe së gabuarës. Edukimi pa drejtues inkurajon mediokritetin dhe mungesën e angazhimit
  • 30. 30 Edukimi pa drejtues nuk mund të realizojë kultivimin e një karakteri të mirë se nuk merr parasysh vlerat. Trajnimi vetëvlerësues Është një version i edukimit pa drejtues. Vetëvlerësimi një rrugë që përmirëson aspketet morale dhe sociale te njerëzit. Mgjth rezultoi se kjo metodë nuk ishte tërësisht e përshtatshme për fëmijët në shkollë. Afirmimi moral i arsyeshëm Kjo ka të bëjë me arsyetimin moral të fëmijës.Rëndësia qëndron se përmes kësaj metode njihet hierarkia e vlerave dhe motivacioneve morale Por kjo metodë ka edhe kufizime pas shumë nga shembujt nuk ngjasin në jetën studentore.Dhe ushtrimet e këtij lloji të japin përshtypjen se moraliteti është i komplikuar.Në shumë raste njerëzit e dijnë se çfarë është e drejtë,por u mungon kurajoja për ta bërë. Ngritja e edukimit të karakterit Qëndrimi neglizhues i shkollave publike ndaj edukimit moral është shoqëruar me kritika të forta ndaj këtyre shkollave dhe largim të vazhdueshëm të fëmijëve prej tyre. Por përse edukimi moral dhe etik është neglizhuar kohët e fundit Ideja e dominancës kulturore Natyra pluraliste në rritje e shoqërisë Konfuzionin që kishte se nëpërmjet edukimit të moralit dhe etik përcillej indirekt edhe besimi fetar Vlerat universale Këtu futen ndershmëria,nderimi,respekti,kurajoja Cilët janë kriteret që e përcaktojnë një vlerë universale Vera duhet ti sjellë përfitme objektive individit dhe shoqërisë për një kohë të gjatë kohe Vlera duhet të ketë vlefshmëri universale Një vlerë universale i tejkalon kulturat Një vlerë universale është e detyrueshme për ndërgjegjen Kënaqësitë e brendshme ose shpirtërore janë sigurimi i njohurive,mirësia,dashuria e vërtetë dhe virtyti. Kënaqësitë e jashtme ose fizike janë pasuria,shëndeti,rehatia edhe suksesi.Ato duhet të jenë në armoni njëri me tjetrin
  • 31. 31 Edukimi i karakterit i realizuar përmes edukimit moral dhe etik si edhe edukimi konvencional i realizuar përmes formimit akaademik,artistik,teknik dhe fizik janë të lidhur ngushtë me njëri- tjetrin. Familja si shkollë e dashurisë Familja është djepi i karakterit dhe model universal. Në familje përfshihen katër sfera të dashurisë dashuria e fëmijës dashuria e vëllait dhe motrës dashuria bashkëshortore dashuria e prindërve Sfera e dashurisë së fëmijës përfshin rritja morale në sferën e dashurisë së fëmijës si toni i zërit,e qeshura. Nga përgjigja në përgjegjësi Zhvillim moral i vonuar dhe kjo ndodh tek fëmijët e braktisur Sfera e dashurisë së fëmijës në jetën e mëvonshme Sfera e dashurisë së fëmijës në shoqëri. Këtu janë marrdhëniet shoqërore gjatë tërë jetës Sfera e dashurisë vëlla e motër përfshin Rritja e dashurisë përqëndruar tek të tjerët Është një përgatitje për jetën Një urë drejt miqësisë Sfera e dashurisë bashkëshortore Këtu përshihen Rritja e dashurisë së pakushtëzuar Sfidat e dashurisë martesore që përfshinin Faza e parë e martesës magjepsja Faza e dytë konflikti ku dalin në pah të metat faza e tretë riangazhimi edhe bashkëpunimi faza e katërt krijueshmëria edhe shërbimi Sfera e dashurisë prindërore përfshin një jetë të përqëndruar tek të tjerët sfidat gjatë rritjes së fëmijës dashuria e gjyshërve zemra prindërore në shoqëri
  • 32. 32 Mgjth martesa është në pikpyetje.Shumë njerëz janë të zhgënjyer.Dhe martesa në grindje dhe më pas divorci lenë pasojat tek fëmijët. Duhet të theksojmë që për këto arsye të rinjtë duhet të përgatiten për martesë Cilësitë personale për martesë janë dinjiteti zhvillimi personal si psh respekti për veten abstenimi seksual pas martesës dhe mundësisht jo në moshë të hershme pasi sjell pasoja. Aftësitë për një martesë të qëndrueshme janë Përkushtimi Besnikëria Qëndrimet e duhura për mardhënie afatgjata Të pranosh gabimet Të japësh vazhdimisht Të fokusohesh në një qëllim më të lartë Të identifikuarit të sjelljeve shkatërruese në martesë Ja një anketim që mund të aplikohet në këtë rast. A je i lumtur A ke ideale në jetë A ka jeta një kuptim A ke frikë nga vdekja A beson në dashurinë e vërtetë Çfarë e bën një martesë të sukseshme 1 Gjendja e mirë ekonomike 2 Paraqitja e jashtme 3 Eksperienca të shumta seksuale 4 Besnikëria 5 periudha e njohjes paramartesore 6 Vlerat morale 7 Mendimet dhe idealet e njëjta 8 Besimi tek zoti - A ka lidhje mes familjes dhe shoqërisë - Të ndihmuarit të tjerët është një marrëzi Sfidat me të cila përballet rinia Etika e dashurisë seksuale.
  • 33. 33 Seksualiteti i paraqet një sfidë unike karakterit të kulturës.Dhe kjo sepse është forca që lidhet me impulsin e dashurisë, krijimin e jetës,trashëgiminë e geneve dhe të linjës së gjakut.Ndërkohë revolucioni seksual që shpërtheu në vitet 50 u premtoi njerëzve më shumë dasiuri,lumturi dhe liri. Por me thyerjen e monogomisë erdhën si rezultat jo vetëm sëmundje seksualisht të transmetueshme SST dhe shtatzani të padëshirueshme,por edhe pasoja të brendshme të lëndimit të ndjenjave,thyerje zemrash,zhgënjime dhe divorce.Kjo sepse ky revolucion i vinte rëndësi seksit dhe jo dashurisë së zemrës.Sipas etikës së sotme një marrdhënie përderisa ka intimitet,përkujdesje,ndjeshmëri emozionale dhe pak përgjegjësi,për këtë arsye mardhëniet seksuale janë të justifikueshme.Kinsei ishte i pari që nxiti këtë revolucion pasi duke mbajtur një qëndrim asnjanës ndaj moralit bëri që njerëzit të mendonin për seksin jashtë normave etike. Por ai keqinterpretoi sjelljet e amerikanëve. Ndërkohë etika e shëndoshë seksuale është një përgjigje seksuale në kohën e duhur,ndaj personit të duhur dhe në kushtet e duhura. Ndërkohë mardhëniet seksuale në martesë për bashkëshortët kanë këto funksione Forcojnë afrimitetin mes burrit dhe gruas Janë një mënyrë e veçantë për të shprehur dashuri Përforcojnë eksluzivitetin e lidhjes Lidhja seksuale ripohon rolin qëndror të bashkshortit në jetën e çiftit Shkakton ndjenjë emocionale që sjell lumturi Kurse partnerët në një lidhje seksuale jashtë martese pas eksperiencës së parë ndiejnë se një farë kufiri është kapërcyer Kur martohet njeriu ka përgjegjësi që janë Pëgjegjësi ndaj ndërgjegje Përgjegjësi ndaj bashkshortit Përgjegjësi ndaj fëmijëve Pasojat e mardhënieve jashtë martese janë sëmundjet seksualisht të transmetueshme Pengon rritjen personale Sjell keqardhje,faj,edhe turp
  • 34. 34 Stres me prindërit dhe miqtë Probleme me partnerët Për arsyet e mësipërme duhet të veprojmë kundër poligamisë.Madje atë nuk mund ta zgjidhë edhe edukimi për kontraceptivët. Prandaj edhe duhet pastërtia seksuale Parandalimi i përdorimit të drogës Përdorimi i drogës është një rrugë e gabuar për të gjetur kuptimin e jetës. Mekanizmi fizik i veprimit të drogës është të ndërhyjë në substancat kimike të trurit Dhe faktori është - shmangia nga pjekuria individuale - karakteri i dobët - Mjedis jo i shëndoshë në familje - Disa aspirata të rinisë Si mund të shmanget droga . E tërë kjo nëpërmjet kontributit në shoqëri dhe marrjes pjesë në aktivitete SIDA SIDA është forma më e rëndë e infeksionit HIV që duke e dëmtuar sistemin imunitar të organizimit e ekspozon atë ndaj infeksioneve të rënda me natyrë bakteriale,virale,parazitare,mykotike dhe ndaj formave të kancerit Pra ajo është një grup shenjash të fituara në mungesi të sistemit të mbrojtjes Virusi nuk mund të jetojë jashtë trupit të njeriut dhe ai duhet të hyjë në mënyrë të drejtpërdrejtë Si mund të infektohesh nga HIV,virusi që shkakton SIDA 1 Mardhënie seksuale të pambrojtura 2 Transfuzioni i gjakut 3 Përmes nënës së infektuar tek foshnja që lind Si nuk transmetohet SIDA - Përme ajrit dhe ushqimit - Nga përqafimet dhe puthjet Shenjat e kësaj sëmundje janë
  • 35. 35 Humbje graduale në peshë,periudhë e zgjatur gripale.Në faza më të avancuara kemi debulesë,kollë e thatë me gjak Nga seriopozitivitet kalon për një periudhë të gjatë Jo tërë personat me HIV kanë SIDA. SIDA mund të mos shfaqë shenja për një kohë të gjatë Këtu mund të theksojmë se njerëzit me SIDA nuk duhet ti mbajmë larg,aq më shumë ti braktisim dhe diskriminojmë. Kjo edhe për faktin se kjo sëmundje nuk përhapet duke patur kontakt fizik,përveç atij seksual dhe në këtë rast nqs nuk ke prezervativ.SIDA nuk përhapet me puthje veç nqs ka plagë dhe gjaku është i infektuar. Mqs ka pasoja shëndetësore,psikologjike dhe sociale kur bëhen analiza,por edhe më pas pranë personit në fjalë qëndron një psikolog social. Shkaqet dhe zgjidhja e konfliktit Konflikti është pjesë e jetës.Vlerat e zgjidhjes së konfliktit qëndron në faktin se i hap dyert faljes. Shkaqet e konfliktit janë të shumta.Kështu ajo mes adoleshentëve dhe prindërve të tyre është dëshira për më shumë pavarësi. Nqs një konflikt nuk zgjidhet ai mund të përsëritet.Konflikti në familje ndodh kur ndonjë anëtar kërkon synime personale mbi interesat e familjes ose edhe në kurriz të tyre. Mgjth mbi të gjitha duhet të mbizotërojë altruismi ose sakrifikimi për të tjerët.Nuk duhet të mbizotërojë egoismi ose dashuria e rremë. Cilat janë hapt për zgjidhjen e një konflikti Reflektimi dhe riorientimi Këtu duhen patur parasysh Identifiko kontributin e dikujt tjetër në këtë problem Vlerëso qëndrimin e sjelljen Merr në konsideratë rrugët si mund ta kishe trajtuar ndryshe këtë problem Vendos të marrësh përgjegjësi Planifiko përmirësimet Rol luan edhe ndërmjetësi që duhet të jetë një figurë neutrale Këmbimi dhe dëmshpërblimi Këtu përfshihen 1 Anullo gjithçka që tjetrit i ka bërë keq
  • 36. 36 2 Dëmshpërble për të vënë në jetë padrejtësinë 3 Ji i hapur për të marrë dëmshpërblimin Pajtimi dhe përtëritja Këtu duhen patur parasysh këto pika Hiq dorë nga hakmarrja Fal dhe ji i hapur ndaj faljes Mbështet reformën e të tjerëve 4 Nxit vullnetin e mirë Gjithsesi konflikti nuk duhet të kihet frikë apo të shmanget,por ai duhet parë më tepër si një mundësi për lidhje më të thella. Konflikti mund të ndodhë në mardhënie familiare në marrdhëniet në shoqëri në marrdhëniet në shkollë në kontakt me organet e rendit Konflikti mun të jetë në raport me gjiininë,por edhe breznor Një konflikt mund të zgjidhet vetë me ndihmën e familjes ose të afërme me ndihmën e shoqërisë me ndihmën e shkollës nëpërmjet organeve shtetërore OJQ Rrugë të tjera Dhuna Veprimi më i skajshëm i konfliktit është dhuna. Vihet re rritja e dhunës edhe nëpër shkolla Pasojat e dhunës janë Ndëshkimi Prishja e mardhënieve edhe në familje Rritja e pasigurisë dhe frikës Përforcimi i idesë se zgjidhja e konfliktit është dhuna Prishja e disiplinës në shkollë Mungesat Largimi nga shtëpia Përhapja e dhunës edhe te mësuesit Humbje finanziare
  • 37. 37 Rezik për menaxhimin e shkollës Krijimi i mardhënieve jo të mira nxënës-nxënës,mësues-nxënës Transferimi i dhunës nga shkolla në komunitet dhe familje Humbja e orëve normale të mësimit Moshat prishen Faktorët që e bëjnë një nxënës të dhunshëm është faktori ekonomik si papunësia faktorë që lidhen me familjen faktorë që lidhen me shkollën faktorë-politiko-shoqërorë faktorë individualë humbja e vlerave shthurja seksuale anëtarësimi në sekte Ja disa masa kundër dhunës Bashkëpunim dhe ndërveprim Trajtimi i dukurive nëpërmjet programeve Bashkëpunim shkollë-komunitet Një pyetësor për mësuesit dhe drejtorët A ka dhunë në shkollën tuaj Në çfarë formash dhuna manifestohet tek ju Kush e kryen dhunën në shkollë Aktet e dhunës janë bërë në A fëmijë B Nxënës C Vajza - Dhunat e ushtruar mbi vajzat dhe fëmijët është A Kërcënim B Forcë fizike C Grabitje D Orvajtje për përdhunim - Pasojat e dhunës në proçesin mësimor dhe emocionin e nxënësve A e lartë B mesme C ulët D aspak
  • 38. 38 - Niveli i nxënësve që përsërit klasën apo përjashtohet nga shkolla për shkak të zënkave dhe ngacmimeve është A lartë B mesëm C ulët D aspak - A ka ngacmim dhe zënka ndaj mësuesve dhe drejtorëve - Nqs po cilat janë shkaqet A që lidhen me provimet B që lidhen me rregullat e disiplinës C të lidhur për arsye private - Cila ka qenë masa e marrë për parandalimin e dhunës A dënimet e përshtatshme B përjashtimi nga shkolla C këshillimet D konsultat - Nqs shkaqet e dhunës kanë qenë jashtë shkollës cilat kanë qenë ato A familiare B ambjenti përreth C efekti i medias D ekonomike - Cilat ishin pasojat mbi nxënësit të dhunës A plagosje fizike B vdekje C përdhunime - Cilët denoncojnë dhunën në institucionet moderne A shkolla B prindërit C policia - Objektet që përdorin nxënësit e dhunshëm A objekte të mprehta B tallje C forcë fizike - Cilat janë masat që duhen marrë A në nivel shkolle B nivel prindëror C nivel komuniteti D nivel shtetëror
  • 39. 39 Disa prej pyetjve Cili fenomen tërheq më shumë vëmendjen A ju mërzit ndonjë në shkollë Si reagoni ndaj pakënaqësisë A keni ushtruar dhunë A janë aktet e dhunshme të barabarta në të dy sekset Cilët janë arsyet e paqarta Si rezistoni Cilët janë instrumentat Cilët janë rezultatet e veprimeve të dhunshme Çfarë masë sugjeroni për zgjidhjen e dhunës Vëzhgimet që kryhen Mardhëniet në shkollë A flasin në mënyrë konfidenciale nxënësit me miqtë e tyre A luajnë A futen dhe dalin paqësisht nxënësit A ka zënka goditje fyerje Mardhëniet djem vajza janë të shëndetshme A luajnë vajzat dhe djemtë pa frikë A i ngacmojnë apo qëllojnë djemtë vajzat A ndjejnë apo reagojnë A drejtohen ndaj vajzës tërë aktet e dhunës që kryhen A priret ambjenti i shkollës për dhunë Ja disa prej sjelljeve dhe kategorive jo të hijshme 1kriminalevjedhje,sulm ndaj mësuesve 2sjellje imoralesjellje reviste pornografie 3paraqitja e jashtme thonj të gjatë 4vonesat 5mungesë respekti agresivë ndaj mësuesit 6shkatërrime 7vjedhje 8mungesa të pajustifikuara mësim,mbledhje Ndërkohë nxënësit e shkollave fillore mund të marrin pjesë në këto akte kriminale bixhozvjedhje,grindje me mësuesit,grindje me kujdestarët,rrëmbime,grindje, gansterizëm,ngacmime seksuale ,kërcënime, hyrje pa leje,baste.
  • 40. 40 Lidhur me pjesëmarrjen e nxënësve në shkolla të mesme kemi Bixhoz,vjedhje,zënka me mësues ,zënka me kujdestarët, rrëmbim grindje,abuzim me drogë, armëmbajtje, ngacmime seksuale, kërcënime,hyrje pa leje,shitje droge,baste Ndërkohë dhunën e kemi 1 si pasojë e presionit të ushtruar nga komuniteti 2 si pasojë e përvojës shkollore 3si pasojë e faktorëve rrethanorë Gjithsesi mund të themi se ka dallime gjinore,por edhe rancore. Faktorët që ndikojnë në zënkat janë 1 niveli i mardhënieve në grup 2 niveli i manifestimit të mardhënieve të aktivitetit 3 atmosfera në grup 4 stili i lidershipit 5 gjendja e mardhënieve Viktima në grindje dhe krim mund të jetë kushdo veçanërisht. 1 të ardhurit e rinj në klasë 2 fëmijë me të dhëna të veçanta 3 fëmijë i sjellshëm 4 fëmijë me mardhënie të mira me mësuesin 5 fëmijë i çiltër 6 fëmijë me prejardhje jo të mirë shoqërore dhe ekonomike 7 fëmijë me ngjyrë 8 fëmijë me të metë 9 fëmijë të varfër 10fëmijë nga jetimorja Fëmijët me probleme të tilla duhen vënë 1 në bangë të parë 2transferohet në shkollë tjetët 3përjashtohet fare 4çohet në shkollë riedukimi 5çohet në polici Ja disa prej sjelljeve të tij 1 tallet,përqesh 2 kritikon në mënyrë armiqësore 3 përdor ton komandues
  • 41. 41 Kontigjentë krimi janë 1 të rinj të papunë 2 fëmijë nga familje të varfra 3 fëmijë nga jetimorja 4 të rinj pa kualifikim 5 fëmijë hantikapatë Divorci Ndërkohë si term diovorci nuk është veçse zgjidhja ligjore e një martese. Pra divorci egziston kur një familje monogame ndahet ligjërisht. Si faktor që ndikojnë në divorc janë Në radhë të parë siç e kemi përmendur më lart në fazën e dytë të martesës njerëzit zbërthehen në njohje dhe gjatë kësaj faze shfaqin anët negative të tyre që mund të kundërshtojnë njëra tjetrën dhe shpesh nuk i kapërcejnë dot dhe pas magjepsjes vjen grindja dhe pas grindjes vjen dhuna dhe në fund divorci. Faktorë tjerë janë gjendja ekonomike,mardhëniet jashtëmartesore,etj. Divorci do të quhej si zgjidhje vetëm në at oraste kur nuk ka zgjidhje tjetër dhe përfundon në dhunë dhe për të mirë të fëmijëve zgjidhja më e mirë është ndarja ligjore. Aspekti më negativ i divorcit është tek fëmijët.Kështu këta fëmijë nuk kanë në përgjithësi ecuri positive në mësime,janë të ndrojtur të paragjykuar veçanërisht në realitetin shqiptar dhe më të ekspozuar drejt krimit. Pak psikologji moshore Rëndësi këtu ka për fëmijën - zhvillimi i personalitetit - zhvillimi i të menduarit - zhvillimi emocional - zhvillimi i konceptit për veten Zhvillimi i personalitetit ka këto stade stadi oral 0-1.5vjeç stadi anal 1.5-3vjeç stadi falik 3-6vjeç stadi i latencës 6-14vjeç
  • 42. 42 stadi gjenital 14 e lart Zhvillimi i të menduarit ka këto stade stadi sensoro-motor 0-2vjeç stadi paraoperacional 2-6vjeç stadi i të menduarit konkret 6-12vjeç stadi i të menduarit abstrakt 12vjeç e lart Por ka raste që kemi një arsyetim të kufizuar ka mungesi të ndjeshme të arsyetimit logjik nuk aftësi grumbullimi dhe përpunimi informazioni nuk demonstron një sistem të mësuari dhe të menduari Zhvillimi emocional dhe koncepti për veten Ka këto faza - fëmijëria 0-1vjeç dominon familja - 2-3 vjeç familja.zhvillohet sensi i vetëkontrollit - 4-5vjeç familja dhe fëmija mëson të drejtojë veten - 6-14vjeç fqinj,shkollë.Bëhet më kompetent.Maturohet më shumë - adoleshenca preferon grupin - i rrituri i ri jeton në çift dhe me seks - i rrituri familje e re - mosha e vjetër 6-14vjeç fëija të jetë punëtor përballë të qenit inferior Dhe këtu rëndësi ka 1 Koncepti për veten nga ndërveprimi me të tjerët 2 koncepti për veten nga vetëvlerësimi personal Koncepti për veten kalon në katër stade - të zhvilluari të empathisë për të tjerët - Të mësuarit të roleve dhe rregullave - mënyra si reagohen ose priten sjelljet e tij - Pranimi i përgjegjësisë për sjelljet personale Këtu ka rëndësi puna e një mësuesi të një lënde të caktuar dhe si mësues kujdestar Elementët arsimorë janë proçesi mësimor
  • 43. 43 vlerësimi dhe vetëvlerësimi i fëmijës mjedisi në shkollë në planin fizik komunikimi ku klima që krijohet të jetë pozitve Mbështetja e nevojave dhe interesave të fëmijës Profesionalizmi i mësuesit Hapësira të mësuesit kujdestar për komunikim Hapat janë Identifikimi Kontakti me prindërit Përgatitja e një pune konkret Planifikimi i zhvillimit të kurrikulës Zhvillimi konkret stimulimi Dhuna e mësuesve ndaj nxënësve Mesuesi me femijen eshte si pune e derrases se zeze ku me ane te shkumesit,shkruhen fjale te mira,por edhe te keqia.Gjithashtu nje mesues mund te edukoje nje shkencetar,por edhe nje kriminel. Nxenesi eshte i brishte si nje vazo qelqi ku nje veprim i gabuar mund ta thyeje ate. Gjithashtu cdo mesues ka halle.Por eshte mesues ai qe mgjth ka halle nuk i nxjerr dertin e ketyre halleve ndaj nxenesve.Ose e thene me shqip nuk ushtron dhune ndaj tyre. A ndodh gjithmone keshtu….Jo…. Keshtu nje mesues ndaj nje nxenesi ushtron kete dhune Dhune psikologjike kur e ofendon Dhune fizike kur ushtron dore nxenesit ose me sakte e rreh ate Dhune fizike dhe psikologjike kur edhe e ofendon edhe e rreh. Nxenesi nuk duhet ofenduar.Ofendimi mund te vije per shkak te Gjinise Races Kombesi Ose edhe karakteristikave te prinderit si psh pija,etj. Dhuna ose presioni mund te jene Per arsye mitmarrje dhe kjo eshte me e shpeshte ne Shqiperi Per arsye maniacale qe ndodh ralle ne vendin tone Dhe rrjedhoje e ndonje faktori tjeter qe vihet re me shpesh te ne
  • 44. 44 Sipas anketimeve te bere nga organizata Save the children me pak se 1% e nxenesve shprehen per dhune te mesuesve ndaj tyre.Ndoshta kjo mund te jete me e larte lidhur me dhunen psikologjike dhe kjo shifer i perket asaj fizike Si konkluzion nje mesues pavaresisht nga hallet dhe shqetesimet qe ka nuk duhet te ushtroje dhune ndaj nxenesve.
  • 45. 45 III PUNONJËSI I SHËRBIMIT PSIKOLGJIK SHKOLLOR Institucioni i Punonjësit të Shërbimeve Psikologjike nëpër shkolla ishte një institucion i ri që u fut në shkollat shqiptare para dy vjetësh. Specialisti i Shërbimeve Psikologjike në shkolla është një person kyç në mbarëvajtjen e veprimtarisë mësimore edukative të instituscionit arsimor.Veprimtaria e tij zhvillohet në lidhje dhe bashkëpunim të ngushtë me stafin pedagogjik dhe drejtues të shkollës si edhe me komunitetin ku ndodhet shkolla. Qëllimi kryesor i punës së specialistit të shërbimit psikologjik në shkollë fokusohet në promovimin dhe zhvillimin mendor dhe fizik të nxënësve si edhe në ndihmesën dhe mbështetjen që jep për rritjen e cilësisë së proçesit të mësimnxënies dhe mësimdhënies. Specialisti i shërbimit psikologjik bashkëpunon me personelin administrativ dhe pedagogjik për konceptimin dhe realizimin e shërbimeve që lidhen me vlerësimin e rezultateve të nxënësve me orientimin e karierës dhe me zhvillimin social dhe personal të nxënësve nëpërmjet Sigurimit të shërbimeve të drejtpërdrejta për fëmijët dhe nxënësit në nevojë Vlerësimit dhe interpretimit të rezultateve të nxënësve, të stafit pedagogjik të shkollës dhe të prindërve Shërbimeve këshëllimore dhe trajnuese për stafin e shkollës dhe të prindërve. Konceptimit dhe realizimit të Shërbimit psikologjik në përputhje me politikat e zhvillimit të arsimit dhe të institucionit arsimor. Por cilat janë detyrat e specialistit të shërbimit psikologjik. Këshillimi Këshillimi realizohet përmes mbledhjeve me anëtarët e stafit pedagogjik të shkollës dhe komunitetit të prindërve për të diskutuar,identifikuar dhe parandaluar probleme të ndryshme si edhe për të programuar ndërhyrje dhe shërbime të nevojshme Proçesi këshillues përfshin
  • 46. 46 Këshillimin e stafit pedagogjik dhe atij drejtues të shkollës në lidhje me detyrat e nxënësve. Këshillon stafin për konceptimin për Konceptimin dhe realizimin e planit të ndërhyrjeve në ndihmë të nxënësve. Këshillon dhe ndihmon prindërit të njohin dhe të kuptojnë nevojat e fëmijëve dhe realizon veprimtari kualifikuese me ta. Ndihmon stafin pedagogjik dhe prindërit për hartimin e planeve të bashkëpunimit të shkollës me familjen. Ndihmon nxënësit që kanë vështirësi e probleme përshtatje me ndryshimin e klasës,ciklit apo shkollës. Bashkëpunon me shërbime të ndryshme të specializuara të komunitetit si shërbimi shëndetësor, shërbimi social,OJF të ndryshme,etj. Punën e tij këshillimore ai e aplikon në dy forma Këshillimi psikologjik individual. Specialisti i shërbimeve psikologjike zhvillon seanca psikologjike me nxënës të veçantë për probleme të caktuara . Gjatë ofrimit të këtij shërbimi specialisti duhet Të ruajë konfidencialitetin Informon drejtuesin e shkollës për atë çka duhet të dijë Informon prindërit dhe merr aprovimin e tyre për atë që bëjnë Lidhet me strukturat të specializuara jashtë shkollës për të siguruar një trajtim më të mirë të nxënësve me probleme. 2. Këshillimi psikologjik në grup Në veprimtaritë këshilluese në grup ai së bashku me dy ose më shumë nxënës,organizon seanca në mjediset e qendrës së shërbimit psikologjik për të zgjidhur problemet e caktuara. Gjatë ofrimit të këtij shërbimi specialisti duhet të ndjekë të njëjtat proçedura që kandjekur me këshillimin psikologjik individual Veç këshillimeve dhe trajnimeve psikologjike psikologu
  • 47. 47 organizon edhe Veprimtari psikoedukative Vlerësimi psikoedukativ përmban të dhëna për sjelljet e nxënësve gjatë zhvillimit të proçesit mësimor-edukativ. Qëllimi kryesor është identifikimi i faktorëve që ndikojnë në përparimin e nxënësve dhe realizimin e proçesit mësimor-edukativ.Ky informacion përdoret për t'ju dhënë përgjigje problemeve të shkollës. Gjatë ofrimit të këtij shërbimi specialisti duhet Të marrë në konsideratë tërësinë e Informacioneve që lidhen me problemin. Të vëzhgojë nxënësit gjatë proçesit Mësimor edukativ Të realizojë vlerësimin e sjelljeve funksionale të nxënësve Të sigurojë instrumenta të vlerësimit individual Të interpretojë rezultatet e vlerësimit dhe të përcaktojë mardhëniet që egzistojnë midis rezulateve dhe arritjeve të objektivave mësiomre-edukative Të bëjë rekomandime të nevojshme. Edukimi special Specialisti i shërbimit psikologjik gjithashtu është anëtar i grupit mësimor të ngarkuar nga drejtoria e shkollës për edukimin special. Ai ofron shërbime të tilla si Ndihmon në përgatitjen e planit të Veprimtarive për fëmijët me nevoja të veçanta Bën vlerësimin e ecurisë së fëmijëve me nevoja të veçanta Administron vlerësimet e bëra Bën rekomandimet e duhura Përgatit me shkrim raporte për vlerësimin Ndihmon në përgatitjen e programeve mësimore edukative individuale Siguron ndërhyrjen e shërbimeve të Specializuara sipas problemeve që kanë fëmijët.
  • 48. 48 Ndërkohë punonjësi i shërbimeve psikologjike si informacion mund të përdorë edhe një anketim të tipit të tillë - SHKOLLA - KLASA - EMRI - MOSHA - VENDLINDJA VENDBANIMI a Fshat a Fshat b Qytet b Qytet - JETON -PRINDERIT a me te dy prinderit a Jetojne bashke b me nje prind b Jane tedivorcuar c me asnje c Kane vdekur - PRINDERIT a Jetojne bashke se duhen b Jetojne per hater te femijeve - A grinden prinderit njeri me tjetrin a Asnjehere b Rralle c Shpesh - A ushtrohet ne familje dhune mbi ty a Fizike b Psikologjike c Fizike dhe psikologjike d Asnjera - A je i sinqerte me prinderit a Po b Jo - A do i ndjekesh prinderit shembull ne te ardhmen a Po b Jo - Ne nje problem familjar ta kerkon njeri opinionina a Vetem mbi problemet per vellezerit e vegjel b Vetem per problemet e mia c Per gjithcka - Permend disa tema mbi te cilat diskutohet ne shtepine tende - Ne c gjendje ekonomike ndodheni a Vestire
  • 49. 49 b Te mire c Shume te mire - A jane ne pune prinderit a Po b Jo c Njeri - A i festoni se bashku festat a Ndonjehere b Perdere c Jo - A interesohen prinderit per leket qe ju mbani a Po b Jo - A je i lidhur me familjen a Pak i lidhur b Shume i lidhur - Kush ndikon me shume ne personalitetin tend a Prinderit b Shoqeria - A keni besim ne vetvete a Po b Jo - Ju jeni tip a Sanguin b Melankolik c Romantik - Ke preferenca per lendet Nga ky anketim personalisht kam arritu të arrij 60% të informacionit ku ështe arritur të nxirret se rreth 40-50% e nxënësve janë me shqetësime të tilla
  • 50. 50 Ndërkohë material tjetër bazë janë edhe gjeneralitetet e shënuar në fund të regjistrit me këto pika 50 Emri S Mosh a Vendli nd Gjall e Puna gjall e Puna Vendba n A.Kur ti M 19 Elbasan Gjall e Ofic er gjall e mesue se Elbasa n Nga këto të dhëna sigurohet dhe një 20% tjetër e këtij informacioni që nevojitet dhe kam arritur se tani edhe një 10% tjetër shtohet në atë që e kam quajtur kontigjent psikosocial Dhe etapa e tretë është intervista ku futen ata që nuk kanë as prindër emigrantë as të papunë,as vdekur as të divorcuar,por gjithsesi janë të dobët në mësime dhe këtu futen ata nxënës që nuk shkojnë mirë me mësime,me shokët,mësuesit,etj. Dhe si konkluzion është arritur se 70-80% e nxënësve janë kontigjent psiko-social Kështu mund të merret informacion lidhur me faktorët social psikologjikë të tij dhe familjes së tij që mund të ndikojne në gjendjen psikologjike të fëmijës dhe ecurinë në mësime të tij. Por veç detyrës normale që kryhen një psikolog që duhet të merret me sjelljen dhe të menduarit të nxënësit, si droga, depresioni,etj punonjësi i shërbimeve psikologjike në shkolla merret edhe me detyrat që i takojnë një punonjësi të shërbimit social që ka të bëjë me braktisjen e shkollës apo me rolin e një sociologu në rastin e integrimit të individit në shoqëri Gjithsesi si konkluzion një punonjës i tillë i duhet shkollës shqiptare
  • 51. 51 IV NXËNËSIT & PUNONJËSI I SHËRBIMIT PSIKOLOGJIK Në radhë të parë punonjësi i shërbimit psikologjik në shkolla do të merret me fëmijët e klasës së parë.Këtu duhet patur parasysh se ka fëmijë të cilët kanë shkuar në kopësht ose jo.Këtu është për tu theksuar se fëmijët e kopshtit kanë më shumë njohuri,kurse ata që nuk kanë shkuar në kopësht dhe zakonisht janë rritur nga gjyshërit e tyre janë më të përkëdhelur,u ngelet hatri shpejt,janë të ndrojtur.Gjithsesi fëmijët në këtë moshë kanë atë çiltërsinë e tyre. Dhe mosha tjetër me të cilën merren ata është adoleshenca. Sipas shumë psikologëve adoleshenca fillon nga 12vjeç deri 18vjeç.Por mund të kemi edhe adoleshencë të hershme që fillon që 10vjeç apo edhe një adoleshencë të vonë që fillon në 14vjeç dhe mund të përfundojë në 22 vjeç. Por cilët janë problemet që ndikojnë tek adoleshentët Këtu kemi - Zhvillimet fizike në adoleshencë Vajzat në fillim janë më të rritura dhe të zhvilluara se djemtë.Kjo mund t'u japë atyre epërsi fizike.Këto ndryshime janë në fillim të pubertetit.Ajo nuk është një ndodhi e vetme.Dhe përfshin çdo pjesë të trupit. Shtatlartësia përfundimtare arrin 16vjeç.Djemtë gjithsesi janë më të ndryshueshëm se vajzat.Kohëzgjatja ndryshon më shumë tek djemtë. Pjekuria e hershme dhe e vonë. Ndryshimet fizike në adoleshencë kanë ndikime të rëndësishme mbi identitetin e individit. Psikologët në këtë rast interesohen për ndryshimet emocionale,shoqërore dhe formimin intelektual që ata kanë gjetur mes atyre që piqen herët dhe vonë Së pari duket se ka përparësi në formimin intelektual për pjekurinë e hershme Së dyti pjekuria e hershme duket se ka disa epërsi të veçanta për djemtë.Djemtë e pjekur herët gëzojnë status shoqëror të lartë. Për vajzat pjekuria e hershme fizike duhet të jetë më pak e
  • 52. 52 rëndësishme në përcaktimin e statusit shoqëror.Por pjekuria para mund të jetë edhe një disavantazh - Pjekuria seksuale Aspekti më i rëndësishëm i zhvillimit në këto vite është pjekuria seksuale Ndikimi emocional i përvojave seksuale në këtë moshë është mund të ketë pasoja në shkolla.Adoleshentët duhet të bëjnë përmirësime emozionale dhe psikologjike gjatë pjekjes seksuale. Në çdo klasë gjenden nxënës që ndryshojnë shumë nga madhësia e trupit,pjekuria dhe sofistikimi seksual. - Kuptimi për veten dhe për të tjerët Koncepti për veten i referohet përbërjes së ideve, ndjenjave dhe qëndrimeve që njerëzit kanë për vetveten Fëmijët e vegjël kanë ndjenjën e karakteristikave të personalitetit të tyre të qëndrueshëm Egzistojnë dy koncepte për veten Së pari ai i formimit intelektual që bazohet në cilësinë e përmbushjes së detyrave së detyrave mësimore nga nxënësi në lëndë të ndryshme Së dyti jo formues intelektual që bazohet në mardhëniet me moshatarët dhe njerëz të tjerë të rëndësishëm në gjendjet emocionale dhe cilësitë fizike Koncepti për veten evolon përmes një vetvlerësimi të përhershëm në situata të ndryshme Para mësuesit ndërkaq shtrohen dy pyetje të ndërlidhura rreth konceptit për veten E para si ndikon koncepti për veten në sjelljet e nxënësit në shkollë E dyta si ndikon jeta në shkollë në konceptin e nxënësit për veten Nxënësit me vetërespekt të lartë janë më të sukseshëm në shkollë Koncepti për veten krijon sjelljen Ndërkohë të dhënat e para që merr psikologu janë pikërisht me anketimet e mësipërme ku njihet me gjendjen sociale të familjes dhe indirekt pra faktorët që ndikojnë në sjelljen e adoleshentit. Tema e anketimeve mund të jetë e ndryshme si - Sa janë në dijeni të rinjtë lidhur me informacionin për ligjin
  • 53. 53 - Nga i kanë marrë këto burime si psh shkolla,familja,trajnimi,media,etj. - Punësimi i tyre - Sa janë në dijeni për të drejtat e tyre - Konflikti dhe dhuna - Droga Dhe shumë tematica të tjera QEVERIA E NXËNËSVE. Punonjësi i shërbimit psikologjik ndërkohë mund të kontaktojë edhe me qeverinë e nxënësve apo me këshillin e senatit. Por si krijohet qeveria e nxënësve.Cili është qëllimi i krijimit të saj. Qeveria e nxënësve është një strukturë e pavarur. Nëpërmjet krijimit të saj çohet përpara inciativa dhe vetveprimi i nxënësve,nxitet mendimi i lirë dhe krijues,forcohet personaliteti,aftësohen nxënësit për të marrë përsipër përgjegjësitë dhe krijohet një mentalitet e psikologji e re për pozicionin dhe rolin e nxënësit në shkollë,për ti bërë ata partnerë dhe pjesëmarrës aktivë në proçeset e ndryshimeve demokratike në shkollë dhe komunitet,qytetarë të denjë të një shoqërie të emancipuar. Gjithashtu nxënësit - ndërgjegjësohen për rolin aktiv në jetën shkollore dhe forcohet bashkëpunimi me strukturat vendimarrëse si Drejtoria dhe Këshilli Pedagogjik dhe bëhet ndikimi mbi to për të zgjidhur problemet e tyre - rritet shkalla e përgjegjësisë dhe vetveprimit për zgjidhjen e problemeve të mprehta shoqërore duke synuar në rritjen e edukatës qytetare - nxitet mendimi krijues dhe guximit qytetar për të shprehur lirshëm mendimin e tyre - rinia shkollore edukohet me ndjenja dhe tradita kombëtare. - demokratizohet jeta në shkollë nëpërmjet zgjedhjeve të strukturave demokratike që nënvizojnë konceptet bazë të një shteti demokratik - evidentohen,nxiten dhe stimulohen talentet e reja - forcohen lidhjet dhe bashkëpunimi mes nxënësve duke nxitur ndjenjat e miqësisë,tolerancës dhe respektit reciprok në shkollë dhe komunitet
  • 54. 54 - aftësim praktik në njohjen,analizën,vlerësimin dhe zgjidhjen e situatave problematike dhe organizimin e veprimtarive - gjallërohet edhe jeta kulturore dhe artistike pasi me propozimin e qeverisë së nxënësve dhe miratimin nga drejtoria organizohen aktivitete - përftimi i një kulture juridike me njohjen e ligjeve dhe funksionimin e një shteti ligjor - krijohet një ambjent i kulturuar nëpërmjet shkollës dhe komunitetit - aftësohen nxënësit në hartimin, menaxhimin dhe organizimin e projekteve të ndryshme si edhe raportimin për të.Shkallën e realzimit të tyre,stimulimin e fantazisë, inciativës dhe konkurencës që idetë më të mira të dalin nga vetë nxënësit Kështu me anë të këtij institucioni mund të organizohet një anketim i mëposhtëm me këto organizma me këto pyetje në mënyrë që të merret mendimi i tyre se çfarë është positive dhe çfarë duhet ndryshuar në një proçes mësimor. Zgjedhja e qeverisë së nxënësve është një votim i lirë dhe i fshehtë.Gjithsesi zgjedhja e saj kalon nëpër disa etapa Mësuesit kordinatorë dhe nxënësit e trajnuar duhet të prezantojnë dhe shpjegojnë projektin tek masa e mësuesit dhe e nxënësit në shkollë. Mësuesit kordinatorë dhe nxënësit e trajnuar duke të organizojnë sensibilizimin si psh nëpërmjet posterave dhe fletëpalosjeve përzgjedhja e komisionit të zgjedhjev në çdo klasë, mësuesi kujdestar së bashku me dy nxënës Në komisionin qëndror të zgjedhjeve në përbërje duhet të jenë - një nga titullarët e sesionit të kaluar të qeverisë së nxënësve - përfaqësues nga shkolla për çdo paralel në shkollë - mësuesi kordinator i projektit - përfaqësues nga drejtoria e shkollës organizohen mbledhje në çdo klasë dhe përzgjidhen së paku dy kandidatë që do të konkurojnë për pozicionin e senatorit që do përfaqësojë klasën në senatin e shkollës fushata elektorale e cila bëhet në klasa
  • 55. 55 njohja e rezultateve nga Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve mbledhja e parë e senatit,zgjedhja e organeve drejtuese si presidenti,kryetari,sekretari,financieri dhe kryetarët e komisioneve Senatorët që zgjidhen bëjnë - betimin si "Do të punoj për të ngritur lart vlerat dhe traditat e shkollës…" - këndohet himni kombëtar - vazhdohet veprimtaria e përgatitur Faza e dytë është - zgjedhja e qeverive lokale të nxënësve - zgjedhja e qeverive rajonale të nxënësve Faza e tretë - është konferenca kombëtare e qeverisë së nxënësve Por si funksionon regullorja e qeverisë së nxënësve Këtu kemi komisionin e rregullores dhe kryetarin e komisionit Rregullorja e qeverisë së nxënësve është si më poshtë - Anëtarë të qeverisë së nxënësve janë tërësia e nxënësve të shkollës - Ata zgjedhin strukturat e tyre - Të ndarë në klasa këta anëtarë zgjedhin përfaqësues të klasës së tyre - Tërësia e senatorëve të zgjedhin formojnë senatin e nxënësve - Senati zgjedh nga tërësia e tij organet e tij. - Senati zgjedh dhe sekretarin që ruan funksionin - Senatorët ndahen në grupe që quhen komisione - Secili komision zgjedh nga tërësia e vet kryetarin e komisionit - Këto organe drejtojnë punën në senat. Por cila është skema e dhënies së mendimit - Anëtarë të qeverisë së nxënësve - Senator i klasës përkatëse - Kryetar i komisionit përkatës - Komisioni përkatës - Senati i nxënësve - Presidenti Po në praktikë si veprohet
  • 56. 56 Anëtar i Qeverisë së nxënësve ia transmeton Senatorit të klasës idenë që ka Senatori i klasës përkatëse në varësi të idesë Problemin ia përcjell çështjen Kryetarit të Komisionit Përkatës Kryetari i komisionit e parashtron dhe e hedh në diskutim si çështje në mbledhjen më të afërt të komisionit përkatës Idetë dhe mendimet e rrahura në këtë komision nëpërmjet Kryetarit të Komisionit paraqiten në senatin e Nxënësve,në mbledhjen më të afërt të këtij të fundit që jep vendimin përfundimtar 5 Komisioni Rregullores kontrollon legjitimitetin e vendimit dhe ia paraqet për dekretim presidentit 6 Vendimi hyn në fuqi pas dekretimit të presidentit Mund të theksojmë se 1 Idetë,mendimet,problemet mund të fillojnë dhe nga senatorë, President,etj Vendimet jo shumë të rëndësishme mund të merren dhe nga vetë komisionet apo strukturat e tjera Cilat janë kompetencat dhe strukturat e qeverisë së nxënësve Në një status përcaktohen shkurtimisht ato Detyrat përcaktohen funksionet e detyrueshme Të drejtat përcaktohen privilegjet dhe funksionet e mundshme Me termin senat nxënësish është struktura ligjvënëse dhe vendimarrëse e qeverisë së nxënësve Detyrat e senatit janë - Të shqyrtojë çështje dhe të marrë vendim - Të shqyrtojë vendime të kthyera nga presidenti - Të shqyrtojë mbledhje të rregullta të paktën një herë në dy javë - Të mblidhet në mbledhje të jashtëzakonshme sa herë ta kërkojë kryetari i senatit. Ndërkohë anëtar i qeverisë së nxënësve quhet dhe është çdo nxënës i shkollës pa asnjë përjashtim ku funksionon ky lloj organizimi Detyrat e tij janë
  • 57. 57 - Të njohë zbatojë e respektojë këtë rregullore - Të kontribuojë në ecjen përpara të punës së qeverisë dhe senatit të nxënësve - Të jetë kërkues dhe aktiv ndaj punës së senatit - Të respektojë anëtarët e senatit të nxënësve Cilat janë të drejtat e tij - Të jetë përfituesi kryesor dhe me përparësi i aktivitetit të senatit të nxënësve - Të shprehë lirisht çdo lloj vlerësimi mbi senatin - Të paraqesë çdo ankesë pranë senatit - Të jetë i informuar mbi punën e tij - Të kandidojë për tu zgjedhur anëtar i senatit - Të marrë pjesë në çdo veprim proçedural Gjithashtu anëtari senatit të nxënësve quhet dhe ështëçdo nxënës që është zgjedhur prej qeverisë Detyrat e anëtarit të senatit të nxënësve janë - Të njohë shumë mirë rregulloren e qeverisë së nxënësve - Të jetë i përgjegjshëm për pozitën që ka - Të marrë pjesë rregullisht në të gjitha mbledhjet - Të informohet për çdo të re - Të kryejë çdo detyrë që i ngarkohet Ndërkohë të drejtat janë - Të japë mendime ide apo të bëjë ankesa - Të kërkojë sqarime nga senati i nxënësve - Të mos marrë pjesë në strukturat ku ai bën pjesë - Të kandidojë sipas rregullave dhe kritereve - Të marrë pjesë në çdo lloj veprimi proçedural Anëtari i senatit është dhe anëtari i qeverisë së nxënësve dhe si rrjedhojë ka të njëjtat kompetenca Po kompetencat e senatorit cilat janë Në radhë të parë me senator quajmë përfaqësuesin në senatin e nxënësve i një klase të vetme i zgjedhur me zgjedhje të fshehta. Cilat janë detyrat e senatorit - Te mbrojë në çdo rrethanë mendimin dhe idenë e klasës që e ka zgjedhur
  • 58. 58 - Të planifikojë,organizojë dhe zhvillojë mbledhje në klasën e tij të paktën një herë në dy javë ku të informojë klasën për punën e senatit si edhe të diskutojë me të për çështje që e shqetësojnë klasën - Të njohë problemet e klasës Po të drejtat e senatorit cilat janë - Të marrë iniciativa për klasën e tij - Të kërkojë sqarime nga klasa për problemet që i preokupojnë me qëllim që të ndihmojë në zgjidhjen e tyre Gjithashtu është për tu theksuar se në rast shkarkimi nga senatori zgjedhjet bëhen dhe një herë në atë klasë jo më vonë se dy javë nga data e shkarkimit të senatorit Cilat janë kompetencat e kryetarit të komisionit Në radhë të parë kryetar komisioni quhet dhe është anëtari i atij komisioni që kryeson atë dhe punën e tij Cilat janë detyrat e kryetarit të komisionit - Të planifikojë,organizojë,zhvillojë dhe drejtojë mbledhjen e komisionit që ai drejton - Të kontaktojë vazhdimisht anëtarët e komisionit që ai drejton - Të mbajë rregjistrin dhe dosjen e komisionit - Të raportojë në çdo mbledhje të senatit për aktivitetin e komisionit që ai drejton - Ti paraqesë senatit një raport me shkrim për punën e komisionit - Të përfaqësojë komisionin në çdo mbledhje që ai drejton Po të drejtat e kryetarit të komisionit cilat janë - Drejton seancat e mbledhjeve të rregullta - Propozon rendin e ditës me miratimin e mbi 50% të anëtarëve të komisionit përkatës Për sqarim në rast mungese të kryetarit të komisionit njëri nga anëtarët e komisionit të zgjedhur nga vetë kryetari drejton mbledhjen Ndërkohë sekretar quhet dhe është senatori i zgjedhur nga senati dhe është përgjegjës për gjithë dokumentacionin e qeverisë së nxënësve Detyrat e sekretarit janë - Të mbajë proçesverbalin e mbledhjeve të senatit - Të hartojë dhe përgatisë çdo lloj dokumentacioni që ka të bëjë në përgjithësi me punën e senatit
  • 59. 59 - Të kujdeset për përmbajtjen dhe mirëmbajtjen e dokumentacionit - Të përgjigjet me informacion ose vënie në dispozicion për çdo kërkesë të bërë nga presidenti,kryetari i senatit dhe kryetarët e komisioneve - Gjithsesi është përgjegjës për përmbajtjen dhe mirëmbajtjen e stendës së qeverisë së nxënësve ku të afishohet Çdo lloj informazioni dhe materiali që ka të bëjë me punën e senatit Çdo lloj informacioni dhe materiali të përgatitur nga komisionet Sekretarit i lihet në ngarkim dhe Është përgjegjës për stendën, vulën dhe dollapin e dokumentave Cilat janë kompetencat e kryetarit të senatit - Të planifikojë,zhvillojë dhe drejtojë mbedhjet e senatit - Të mbajë rregjistrin për mbledhjet e zhvilluara me senatin - Të kontaktojë vazhdimisht me senatorët,financierin dhe presidentin për të qenë bashkarisht në dijeni të situatës - Të alternojë punën me presidentin kur nuk është i pranishëm kryetari i senatit - Të mbajë lidhje me presidentin dhe financierin rreth gjendjes finanziare të qeverisë së nxënënsve Të drejtat e kryetarit të senatit janë - Të drejtojë mbledhjet e senatit të nxënësve - Të thërrasë mbledhjet e jashtëzakonshme kur ai e gjykon të arsyeshme - Të pëfaqësojë qeverinë e nxënësve në bordin e shkollës - Të propozojë masa ndëshkimore deri në shkarkim të senatorëve pasi të ketë marrë informacion nga komisioni i rregullores Ndërkohë president është senatori i zgjedhur nga senati i nxënësve në postin më të lartë të këtij organizmi Detyrat e presidentit janë - Të marrë pjesë në çdo mbledhje të organizuar nga senati - Të rishikojë vendime dhe ligje të marra nga senati - Të justifikojë këtë veprim të tijin me fakte dhe arsye
  • 60. 60 - Të mbajë lidhje me financierin dhe kryetarin e senatit Të drejtat e presidentit janë - Të vërë veton në lidhje me ligjet dhe vendimet e marra - Të thërrasë mbledhje të posaçme të senatit në bazë të udhëzimeve të kësaj rregulloreje - Të firmosi çdo dokument që ka lidhje me financën - Të japë miratimin e tij në lidhje me projektet që vinë për tu miratuar nga senati i nxënësve pas informacionit përkatës të marrë nga komisioni i aktiviteteve Gjithashtu organ tjetër institucional është edhe financieri Financieri quhet dhe është ai senator që propozohet nga dy ose tre senatorë dhe zgjidhet me miratimin e mbi 50% të votave të anëtarëve të senatit dhe është përgjegjës direkt për financën e qeverisë së nxënësve Detyrat e tij janë - Të shqyrtojë nga mundësia financiare tërë miniprojektet e paraqitura nga kjo qeveri - Të paraqesë një raport mujor me shkrim para senatit të gjendjes financiare - Të menaxhojë tërë të ardhurat që hyjnë dhe dalin - Të ruajë dokumentacionin e financës në bazë të rregullave të kësaj rregulloreje - Çdo dokument financiar paraqitet për miratim dhe firmat e presidentit dhe kryetarit të senatit Të drejtat e financierit janë - Të japë aprovimin apo të refuzojë - Tu kërkojë komisioneve respektimin e afateve. Ja si bëhet një pasqyrë e gjendjes finaciare Të ardhurat HYRJET - kuotat e pakthyeshme xxxlekë të kandidatëve për senator - kuotat për rregjistrim xxxlekë vjetor për çdo nxënës - ndihmat financiare xxxlekë - sponsorizimet xxxlekë totali i të ardhurave xxxlekë
  • 61. 61 Shpenzimet DALJET - Shpenzimet administrative xxxlekë të aktivitetit të senatit - Shpenzime për aktivitete xxxlekë të organizuara nga qeveria e nxënësve - Shpenzime për raste të xxxlekë veçanta Gjendja financiare në fund të muajit llogaritet si totali i të ardhurave minus totalin e shpenzimeve që është shuma e ngelur gjendje Kjo pasqyrë financiare është pikërisht një dokument që vërteton dhe justifikon aktivitetet e kryera Kemi edhe komisione të brendshme të senatit që janë struktura të brendshme të senatit të nxënësve Kemi komisione të përhershme që përbëhen nga 5anëtarë dhe janë me kohë të pakufizuar kohore Ato i kemi në - Komisione të rregullores - Komisione të çështjes sociale - Komision të mardhënieve publike dhe aktiviteteve Gjithsesi komisionet e përkohshme formohen për nevoja të momentit.Ato janë - Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve - Komisioni mbi trajnimin e senatorëve ,etj Cilat janë komptencat përbashkëta të komisioneve Detyrat janë - Të organizojë dhe zhvillojë mbledhje të rregullta - Të bashkëpunojë me struktura të ngjashme me to - Të marrë dhe përçojë mendime dhe sugjerime - Të përcaktojë qartë në rregulloren e brendshme mënyrën e funksionimit Të drejtat janë - Të ketë një rregullore të tij - Të prononcohet si një i tërë për problemet që dalin për fushën e tij
  • 62. 62 A Komisioni i rregullores është ajo strukturë e brendshme e senatit të nxënësve që ka si funksion kontrollimin e veprimtarisë së qeverisë së nxënësve Detyrat e tij janë - Të kontrollojë veprimtarinë në lidhje me punën e senatorëve nëse është ajo në përputhje me Dispozitat normative Rregulloren e brendshme të shkollës Rregulloren e qeverisë së nxënësve - Në rast konstatimi të shkeljeve të këtyre rregulloreve i propozon senatit marrjen e masave ndëshkimore - Të kontrollojë me kërkesën e çdo nxënësi nëse veprimtaria e çdo nxënësi, mësuesi,drejtorisë janë në përputhje me Dispozitat normative Rregulloren e brendshme të shkollës Rregulloren e qeverisë së nxënësve - Të japë sqarime dhe interpretime lidhur me rregulloret e përmendura më sipër sa herë që i kërkohet nga nëxënës, senatorë apo struktura të brendshme të Senatit të nxënësve - Të mirëpresë mendime,ide,sugjerime lidhur me këto tre sugjerime - Në bazë të rregullores ti paraqesë senatit të nxënësve propozimet për shkarkim të senatorëve Të drejtat e Komisionit të Rregullores janë - Ti paraqesë ankesë me shkrim senatit kur ta shohë të arsyeshme B Komisioni i Çështjeve Sociale Ky komision është ajo strukturë e brendshme e senatit që merr në shqyrtim çështje të ndryshme sociale brenda dhe jashtë shkollës.Me të duhet të bashkëpunojë veçanërisht punonjësi i shërbimeve psikologjike Detyrat e këtij komisioni janë - Të marrë në shqyrtim probleme brenda shkollës si Konflikte nxënës-nxënës Konflikte nxënës-mësues
  • 63. 63 Konflikte nxënës-drejtori shkolle Përdorimi i drogës,duhanit,alkolit në shkollë dhe më gjerë Frekuentimi i shkollës nga nxënësit Disiplina në shkollë Gjendja materiale e shkollës Në bashkëpunim me drejtorinë dhe stafin pedagogjik të ndihmojë në zbutjen e këtyre problemeve - Të përpiqet të organizojë në bashkëpunim me specialist të fushave përkatëse aktivitete të karakterit social si seminare trajnuese,etj. - Të anketojë nxënësit për probleme të ndryshme sociale dhe rezultatet tia paraqesë senatit,drejtorisë dhe stafit pedagogjik - Të kujdeset për postën anonime Të drejtat e këtij komisioni janë - Të ruajë anonimitet të plotë dhe të mos prononcohet lidhur me emra konkretë nxënësish që japin informacion për problemet e tyre C Komisioni i Mardhënieve Publike dhe Aktiviteteve Ky komision është ajo strukturë e brendshme e Senatit të nxënësve që merret me publikimin,organizimin e aktiviteteve të organizuar nga qeveria e nxënësve Detyrat e tij janë - Të publikojë në stendë aktivitetet - Të kujdeset për mirëmbajtjen e tërë ambjenteve - Të sigurojë bashkëpunime - Të planifikojë së bashku me financierin listën e aktiviteteve në rang shkolle Dita e qeverisë së nxënësve dhe ceremonia e shpërndarjes së dëftesave të lirimit dhe pjekurisë është detyrë e qeverisë së nxënësve - Të planifikojë dhe kordinojë punët - Të kujdeset dhe organizojë aktivitete edhe më të vogla - Të marrë në shqyrtim mendime dhe ide e projekte të paraqitur nga çdo anëtar i qeverisë së nxënësve Të drejtat e këtij komisioni janë - Të propozojë dhe kërkojë nga senati me argumenta anullimin e aktiviteteve
  • 64. 64 - Ka të drejtë eksluzive në organizimin dhe drejtimin e aktiviteteve Problem tjetër për tu trajtuar janë mbledhjet Puna përmbledhëse,shqyrtuese dhe ballafaquese e çdo institucioni të qeverisë së nxënësve zhvillohet në mbledhje të cilat mund të jenë Të zakonshme që zhvillohen rregullisht dhe në mënyrë periodike Të jashtëzakonshme që zhvillohen në mënyrë emergente dhe për probleme gjithashtu emergente Skema e koherencës së mbledhjeve është - Mbledhjet e komisioneve të brendshme një herë në dy javë - Mbledhja e senatit të nxënësve një herë në dy javë Planifikimi i mbledhjeve bëhet në varësi të tipit të mbledhjes e zakonshme apo e jashtëzakonshme dhe varet nga drejtuesi që harton lajmërimin dhe ky ia dorëzon sekretarit Rendi i punës gjithashtu varet nga tipi i mbledhjes e zakonshme dhe e jashtëzakonshme dhe hartohet po nga drejtuesi i mbledhjes Kriteret për zhvillimin e mbledhjes që varet nga Vendi që zhvillohen në ambjentet në përdorim të senatit apo edhe në ambjente të caktuara në varësi të kushteve të shkollës Koha kur pritet deri 10minuta nqs dhe shtyhet për tre ditë,por ajo edhe mund të ndërpritet dhe mbledhja maksimumi mund të zgjasë një orë Pjesëmarrja duhet të jenë mbi ½ Disiplina duhet të mbahet qetësi dëgjohet dhe respektohet drejtuesi i mbledhjes Drejtimi i mbledhjes A Drejtuesi i mbledhjes që caktohet me rregullore Të drejtat dhe detyrat e drejtuesit të mbledhjes - Kontrollon hyrjen e personave në sallë Lejon anëtarët pjesëmarrës n Persona të tretë me leje Pengon personat e tjerë
  • 65. 65 - Deklaron mbledhjen e hapur - Lexon rendin e ditës - Jep fjalën me detyrim dhe me dëshirë - Merr vendime me përjashtim të zgjedhjeve - Ndërpret fjalën kur Diskutimi nuk ka lidhje me Mbledhjen Diskutimi zgjat tej mase dhe nuk është konçiz Diskutimi shkel disiplinën e Mbledhjes - Tërheq vërejtjen deri në paralajmërim për nxjerrje nga salla kur shkelet disiplina e mbledhjes - Nxjerr nga salla personin kur nuk zbaton paralajmërimin - Deklaron të mbyllur mbledhjen kur Mbaron shqyrtimi i çështjeve Nuk plotësohen kriteret për zhvillimin e mbledhjes DOKUMENTACIONI Dokumentacion është tërësia e dokumenteve të shkruar gjatë punës së senatit dhe ruhet në dosjen e qeverisë së nxënësve - Çdo dokument që ka të bëjë me punën e senatit duhet Të përmbajë firmat e çdo personi Të kalojë së fundi tek segretari Llojet e dokumentacioneve i kemi - Proçesverbali që ka emrat e pjesëmarrësve,rendin e miratuar të punës, zhvillimin e punës konkretisht - Rruga që ndjek proçesverbali është e harton dhe firmos anëtari, e kontrollon dhe firmos kryetari komisionit informohen dhe firmosin kryetari i senatit dhe presidenti sekretari informohet,e vulos dhe protokollon Çdo proçesverbal hartohet në dy kopje Veç dokumentacionit kemi edhe Rregjistrat Ku shënohen emrat e anëtarëve të strukturës data e zhvillimit rendi i punës mungesat zhvillimi real i punës