Skip to main content
UploadLanguage (EN)Support
BusinessMobileSocial MediaMarketingTechnologyArt & PhotosCareerDesignEducationPresentations & Public SpeakingGovernment & NonprofitHealthcareInternetLawLeadership & ManagementAutomotiveEngineeringSoftwareRecruiting & HRRetailSalesServicesScienceSmall Business & EntrepreneurshipFoodEnvironmentEconomy & FinanceData & AnalyticsInvestor RelationsSportsSpiritualNews & PoliticsTravelSelf ImprovementReal EstateEntertainment & HumorHealth & MedicineDevices & HardwareLifestyle
Anatomija dr Šarac, profile picture
Uploaded byAnatomija dr Šarac
PPT, PDF21,873 views

ANATOMIJA Polni organi

http://www.slideshare.net/mdraginaj/presentations

Health & Medicine◦
Polni organi (systema genitalia)
Uvod • Polni organi (systema genitalia) žene i muškarca nastaje iz iste zajedničke osnove • polni organi se tokom intrauterinog razvoja diferenciraju u muške ili ženske, zavisno od: Hromosomskoj / genetskoj prirodi zametka (XX, XY) hormonskoj delatnosti polnih žlezda (gonada) • polne žlezde (gonade) imaju 2 važna zadatka: – proizvodnja zametnih – spermatozoida i jajašaca – proizvodnja polnih hormona
Ženski polni organi (organa genitalia femina) • unutarnji ženski polni organi (smešteni u karlici) 1. jajnici (ovaria) 2. jajovodi (tubae uterinae) 3. materica (uterus) – rodnica (vagina) 1.spoljašnji ženski polni organi 1. stidnica (vulva) 1.Venerin brežuljak (mons pubis) 2.velike i male stidne usne (labia majora et minora) 3.dražica (clitoris) • predvorje rodnice (vestibulum vaginae)
JAJNICI (ovaria) • dve polne žlezde (gonade) smeštene u karlici, oblika i veličine badema • sadrže oko 200 – 400 hiljada zametnih ćelija • stvaraju ženske polne hormone – estrogen i progesteron JAJOVODI (tubae uterinae) • dve cevi s trepetljikama iznutra koje u blizini jajnika započinju levkom (infundibulumom), • s čijeg ruba vise prstasti izdanci (resice) – fimbriae tubae – lebde u trbušnoj šupljini i s površine jajnika pokupe zrelo jajašce • u sredini se sužavaju (isthmus tubae) i potom završavaju u materničnim rogovima
MATERICA (uterus) • šuplji mišićni organ veličinom i oblikom sličan spljoštenoj kruški • osnovni anatomski delovi: • telo (corpus uteri) • vrat (cervix uteri) koji strši u rodnicu (portio vaginalis) • dno (fundus uteri) • rogovi (cornua uteri) • šupljina materice (cavum uteri) – trokutastog oblika • slojevi zida maternice: • unutarnji sloj, žlezdana sluznica materice - endometrium • srednji mišićni sloj – myometrium • spoljašnji sloj koji prekriva maternicu – perimetrum • telo materice je savijeno prema napred u odnosu na maternični vrat (antefleksija), a cela maternica u karlici nagnuta je prema napred (anteverzija)
RODNICA (vagina) • duguljasta mišićna cev, građena od mišića i veziva • iznutra obložena sluznicom s višeslojnim pločastim epitelom • na sluznici rodnice nalaze se brojne „dobre” bakterije roda Lactobacillus, • koje stvaraju mlečnu kiselinu – pH rodnice je kiseo  zaštita od infekcija • prema napolje se rodnica otvara rodničnim ušćem (ostium vaginae), • koje je u devojčica delomično zatvoreno tankom opnom – devičnjak (hymen) • himen pre prvog snošaja (defloratio) najčešće ima oblik polumeseca ili prstena
STIDNICA (vulva) • Soljašnji polni organ smešten između bedara • osnovi anatomski delovi vulve: • predvorje rodnice (vestibulum vaginae) • male stidne usne (labia minora) • velike stidne usne (labia majora) • otvor uretre (ostium uretrae externum) • dražica (clitoris), smeštena iznad otvora uretre, na prednjem spojištu malih usana • erekcijsko tjelo koje čine venski spletovi, obilato je oživčeno (n. pudendus) • gomoljak predvorja (bulbus vestibuli) – spužvasto erekcijsko tijelo • Bartholinijeve žlijezde (glandulae vestibulares majores) – sluzne žlezde, oko ulaza u rodnicu • venerin stidni brežuljak (mons pubis) – područje oko stidnice obraslo dlakama • međica (perineum) – dno male zdjelice
Menstrualni ciklus • započinje u pubertetu oko 13. godine, prvom menstruacijom (menarche) menstruacijom (menses) – funkcionalno krvarenje iz materice koje obeležava početak menstrualnog ciklusa • traje oko 3- 5 dana, a nastaje zbog padanivoa estrogena i progesterona • nastaje ljuštenjem endometrija (gubi se oko 60 mL krvi) Nakon menstruacije, pod uticajem estrogena iz jajnika, obnavlja se maternična sluznica (umnožanje žlezdanih ćelija) – proliferacijska (folikularna) faza ciklusa • pod uticajem FSH (folikul stimulirajući hormon) iz hipofize, odabira se 10-ak folikula u jajniku, koji počinju rasti povećavati se (primarni  sekundarni  tercijarni folikuli) • najuspešniji folikul – Graafov folikul se nastavi povećavati, a ostali propadaju • zbog naglog porasta LH (luteinizirajućeg hormona) iz hipofize, na sredini ciklusa oko 14. dana dolazi do pucanja Graafovog folikula i oslobađanja jajne ćelije u trbušnu šupljinu - ovulacija
• druga faza ciklusa, koja nastaje nakon ovulacije naziva se sekrecijska (luteinska) faza • pod uticajem LH iz hipofize, • od ostatka Graafovog folikula u jajniku nastaje žuto telo (corpus luteum) koje počinje proizvoditi progesteron • pod uticajem progesterona endometrij sazreva, žlezde zadebljavaju i materica se priprema za prihvat oplođenog jajašca (ugnježđenje, nidacija) ako ne dođe do začeća i trudnoće, žuto telo počinje propadati, te prestaje stvarati hormone (progesteron i estrogen), zbog čega dolazi do grča materičnih krvnih žila (spiralnih arteriola), te odumiranja sluznice koja se odbacuje menstruacijom • od žutog tela ostaje ožiljkasto tkivo na jajniku – belo tijelo (corpus alba) • ukoliko dođe do začeća – oplodnja (fertilisatio), žuto telo nastavi bujati pod uticajem hCG (humani korionski gonadotropin) kojeg stvara ovoj (chorion) ploda (zigota) • progesteron kojeg stvara žuto telo smiruje matericu i štiti plod – „hormon trudnoće”
OPLODNJA (fertilisatio) ITRUDNOĆA (graviditas) • oplodnja nastaje u početnoj trećini jajovoda, u proširenju (ampuli) • dolazi do spajanja muške (spermatozoid) i ženske zametne ćelije (jajna ćelija) • zametne ćelije imaju haploidan broj hromosoma (23), a njihovim spajanjem nastaje diploidan broj (46) • do oplodnje dolazi za vreme plodnih dana žene, ukoliko dođe do polnog odnosa u vreme ovulacije (oko 14. dana ciklusa) • oplođena jajna ćelija (zigota) se u narednih 3-5 dana spušta niz jajovod i deli mitozom do stadijuma blastociste • 7. dana od ovulacije dolazi do ugnježđenja blastociste (nidatio) u šupljini maternice • trudnoća traje 40 nedelja, 280 dana, 10 lunarnih meseci ili 9 kalendarskih meseci
MUSKI POLNI ORGANI (organa genitalia masculina) a) unutarašnji polni organi • semenik (testis) • pasemenik (epidydimis) • semenovod (ductus defferens) • semenski mehurići (vesiculae seminales) • kestenjača (prostata) a) Spoljašnji polni organi • muški polni ud (penis) s mokraćnom cevi (urethra) • mošnice (scrotum)
SEMENIK (testis) • Parna polna žlezda, smeštena u kožnoj vrećici – scrotumu • obavijen je čvrstim vezivnim ovojkom - tunica albuginea, • od koga se prema unutra odvajaju vezivne pregrade što testis dele na režnjiće (lobuli) • u režnjićima (lobuli) se nalaze skupine zavojitih semenskih cevčica (tubuli seminiferi) • u njima dozrijavaju zametne epitelne ćelije • – spermatozoidi • (spermatidum, spermium) • glava s probojnikom (akrosom) na vrhu • vrat (s mitohondrijima) – izvor energije • rep – za pokretanje • spermiji su u testisu i epididimisu nepokretni – poticaj i hranu za kretanje daju im sokovi • prostate i sem. mehurića • odvodni semenski vodovi nastaju spajanjem semenskih cevčica u sve većenad gornjim polom semenika udružuju se u jednu, 5 – 6m dugu i vrlo zavojitu cev - pasemenik
• semenik ima 2 bitne uloge: 1. spermatogeneza – stvaranje i sazrevanje zametnih ćelija – spermija • započinje nakon puberteta (13 g.), pod uticajem FSH iz hipofize • važno za normalno sazrevanje spermija je da se testisi spuste u mošnice • (temp. oko 32°C)Sertolijeve ćelije hrane spermatozoide dok Lajdigove ćelije sekretuju testosteron koji omogućava sazrevanje 1.seme (sperma) – mlečna,bazna tečnost (pH 7,5) koja se sastoji od spermija i izlučevina prostate, semenskih mehurića te bulbouretralnih žlezda 1.u ejakulaciji izbacuje se oko 2,3 – 3,5 mL sperme, a 1 mL sperme sadrži 60 - 150 miliona spermija • stvaranje i izlučivanje muških polnih hormona – androgena (testosteron) • testosteron stvaraju intersticijske (Leydigove) stanice testisa, pod utjecajem LH iz hipofize • odgovorni su za razvoj primarnih i sekundarnih muških polnih obiležja: • rast i razvoj polnih organa – penisa, testisa, mošnica, pojačana „muška” dlakavost, produbljenje glasa, pojačano lučenje lojnica, porast mišićne mase
2. PASEMENIK (epididymis) • zavojita cevasta struktura duga oko 6m i usmerena prema dole po stražnjoj strani testisa • glava (caput epididymidis) • telo (corpus epididymidis) • rep (cauda epididymidis) • glavni pasemenički vod (ductus epididimydis) na donjem polu zaokreće prema gore i prelazi u: 3.SEMENOVOD (ductus defferens, vas defferens) • iz mošnica prelazi preko gornje strane pubične kosti, prolazi kroz preponski kanal (canalis inguinalis) i ulazi u karlicu • čini ga glatka muskulatura iznutra obložena sluznicom • u nivou mokraćne bešike stvara proširenje, nakon kojeg se spaja s tečnošću semene kesice 4. Semena kesica (vesiculae seminales) – na stražnjoj strani mokr.bešike i prostate • izlučuje sekrete i pothranjuju spermatozoide • vod sjemenskog mjehurića se spaja sa sjemenovodom i oblikuje mlaznični vod (ductus ejaculatorius), koji prolazi kroz prostatu i u njoj se otvara u mokraćnu cev
5. Kestenjača (prostata) • oblikom i veličinom slična kestenu • nalazi se iza preponske kosti i obuhvata početni deo mokraćne cevi (urethra) • 3 režnja: - desni (lobus dexter), lijevi (lobus sinister) i srednji (lobus medius) • čine ju 30 – 50 žlijezda čiji se odvodni vodovi otvaraju u mokraćnu cev • izlučevine prostate i sjemenih kesica pomešaju se sa spermijima pa nastaje mlečno bela semena tećnost – sperma - u njoj su spermiji vrlo aktivni
MUŠKI POLNI UD (penis) oblikuju ga 3 erekcijska tela: sunđerastosto telo (corpus spongiosum) oblikuje ga vezivo i prošireni krvožilni prostori koji se „poput sunđera” ispunjavaju krvlju u njega je uložena uretra spreda se proširuje u glavić (glans penis) na čijoj se prednjoj strani nalazi otvor uretre dva šupljikasta tijela (corpora cavernosa) postavljena su iznad sunđerastog tela obiluju mnoštvom šupljina, u koja prilikom polnog uzbuđenja navire krv, pa ona nabreknu – erekcija udna prevlaka (praeputium) – pomična koža koja prekriva glavić
erekcija – nabreknuće polnog uda, kao posledica naviranja krvi u penis •stepen erekcije zavisi o psihičkom i/ili fizičkom podraživanju, a pod utecajem je parasimpatikusa •ejakulacija – izbacivanje sjemena, nastaje zbog stezanja glatkog i prugastog mišićja semenovoda, prostate I karličnog mišića (m. ishiocavernosus i m. bulbocavernosus)