Η παραγωγή γραπτού λόγου δυσκολεύει συχνά εκπαιδευτικούς και μαθητές. Παρουσίαση προτάσεις και ιδεών μέσα από την τάξη, βασισμένων στο Θεωρητικό Πλαίσιο του Αναλυτικού Προγράμματος.
Σύμφωνα με τααποτελέσματα ερευνών, 90% των μαθητών
πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αντιμετωπίζει
προβλήματα που σχετίζονται με την παραγωγή γραπτού λόγου.
Από αυτούς, το 40% αντιμετωπίζει κάποιο σοβαρό και το 50%
κάποιο μικρότερο πρόβλημα, ενώ και ένα μεγάλο ποσοστό από
τους υπόλοιπους μαθητές (10%) δεν έχουν αναπτύξει σε
ικανοποιητικό βαθμό τις δεξιότητες που θα τους βοηθήσουν να
χειρίζονται αποτελεσματικά το γραπτό λόγο για να
ανταποκριθούν στις σύγχρονες απαιτήσεις (Neil, 1982∙ Englet,
Raphael, Anderson, Antony & Stevens, 1991∙ Berryman, 1993∙
Kane, Berryman, Goslin & Meltzer, 1990∙ Johnson, Flesher,
Ferej & Jeng, 1992 στο: Σπαντιδάκης, 2011, σελ. 18-19).
Σκοπός μας είναινα αποκτήσουν τα παιδιά όλες εκείνες τις γλωσσικές
δεξιότητες, ώστε να μπορούν να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά σε όλες τις
περιστάσεις επικοινωνίας. (Βιβλίο δασκάλου σελ. 5)
Δυνατότητα
προσαρμογής
στην
επικοινωνιακή
περίσταση
Επικοινωνιακή ικανότητα
Γνώση του
γλωσσικού
συστήματος
Γλωσσική ικανότητα
Γλώσσα
6.
Ο μαθητής τηςΒ τάξης πρέπει να οργανώσει και να
συστηματοποιήσει τις γνώσεις που κατέκτησε στην Α
δημοτικού.
Καλείται να ασχοληθεί με πολλά θέματα και κειμενικά
είδη (κόμικς, αγγελίες, λεζάντες, λίστες, ετικέτες
προϊόντων, περιγραφή, αφήγηση, ρεπορτάζ,
παραμύθι, οδηγίες, κ.τ.λ.) που θα μπορεί να
χρησιμοποιεί ευρύτερα στην καθημερινή του ζωή.
Γραπτός λόγος
7.
• Το πέρασμααπό τον
προφορικό στο γραπτό
λόγο είναι δύσκολο.
• Πολλοί μαθητές
παρουσιάζουν
ψυχολογικές και
ψυχοκινητικές
επιβαρύνσεις.
• Η ορθογραφία αποτελεί
εμπόδιο στην προσπάθεια
• Ο μαθητήςασκείται βαθμιαία, ώστε να είναι
σε θέση να:
• Αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να διατυπώνει τις
σκέψεις του και να επικοινωνεί με τους
άλλους όχι μόνο προφορικά αλλά και
γραπτά.
• Αντιλαμβάνεται τη στενή σχέση ακρόασης,
ομιλίας, ανάγνωσης, γραφής.
• Αντιγράφει πιστά και γράφει σωστά με
σχετική ταχύτητα και με αισθητικώς
αποδεκτά γράμματα, λέξεις, φράσεις και
προτάσεις τηρώντας τις σωστές αποστάσεις
ανάμεσα στα γράμματα και τις λέξεις.
• Αναγνωρίζει και συγκρίνει διάφορους τύπους
γραμμάτων (τυπογραφικά, καλλιγραφικά
κ.ά.).
• Γράφει και ανακοινώνει στους συμμαθητές ή
στο δάσκαλο μικρά λεκτικά σύνολα με
περιεχόμενο που τον ενδιαφέρει
χρησιμοποιώντας τελείες και ερωτηματικό.
• Παρατηρεί και περιγράφει γραπτά,
αντικείμενα του περιβάλλοντος.
• Εξιστορεί γραπτά με χρονολογική σειρά
γεγονότα που βίωσε (προσωπική του
εμπειρία). Γράφει τη συνέχεια μιας ιστορίας
που διάβασε. Επινοεί και γράφει μια
φανταστική ιστορία.
• Αντιλαμβάνεται την ανάγκη να ξαναγράψει
ένα κείμενο, για να το βελτιώσει με βάση τις
παρατηρήσεις τις δικές του ή των άλλων.
• Διαπιστώνει ότι επικοινωνεί καλύτερα με τους
άλλους, όταν χρησιμοποιεί τις κατάλληλες
λέξεις, στη σωστή τους θέση (όταν τα
γραπτά δηλαδή είναι σωστά από γραμματική
και συντακτική άποψη) και όταν λαμβάνει
υπόψη του την περίσταση επικοινωνίας.
• Σχολιάζει τα γραπτά των συμμαθητών του.
• Φωνημική επίγνωση
• Πρώτη γραφή
• Παραγωγή γραπτού
λόγου (βιώματα,
γνώσεις, αναγνώσματα)
• Ορθογραφία, τονισμός
• Αντιγραφή, καλλιγραφία
• Βασικά σημεία στίξης
• Στοιχειώδεις γλωσσικές
πράξεις (πρόσκληση,
ευχή, ανακοίνωση)
• Σχολιασμός γραπτών
• Αυτοδιόρθωση,
αλληλοδιόρθωση.
• Καλλιέργεια συνηθειών ορθής
γραφής, τονισμού και στίξης.
• Ασκήσεις αντιγραφής, καλλιγραφίας
και ευανάγνωστης γραφής.
• Γραφή του ονόματός του, γνωστών
λέξεων, πινακίδων κτλ.
• Επικόλληση στον πίνακα
ανακοινώσεων λέξεων, φράσεων,
ευχών, καταλόγων κτλ. (εμπλέκονται
όλα τα αντικείμενα).
• Γραπτή αφήγηση (εμπλέκονται όλα
τα αντικείμενα).
• Γράψιμο παραμυθιού.
• Αυτοδιόρθωση των κειμένων που
γράφει ο μαθητής, σύμφωνα με
κριτήριο το «πώς θα ταίριαζε
καλύτερα». Αλληλοδιόρθωση με τον
ίδιο τρόπο.
Γ. ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ
ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Α΄- Β΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ
Σκοπός: Η ανάπτυξη της ικανότητας του παιδιού να γράφει και να διατυπώνει γραπτά νοήματα
Στόχοι Θεματικές Ενότητες Ενδεικτικές Δραστηριότητες
ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ-ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
11.
Ο μαθητής θαμάθει ναΟ μαθητής θα μάθει να::
ααποτυπώνει σωστά τον προφορικό λόγο στο «χαρτί», με ένα μηχανισμόποτυπώνει σωστά τον προφορικό λόγο στο «χαρτί», με ένα μηχανισμό
αντιστοίχισηςαντιστοίχισης (κωδικοποίηση-αποκωδικοποίηση).(κωδικοποίηση-αποκωδικοποίηση).
κατασκευάζει νόημα, χρησιμοποιώντας έναν συγκεκριμένο σημειωτικόκατασκευάζει νόημα, χρησιμοποιώντας έναν συγκεκριμένο σημειωτικό
τρόποτρόπο (γραπτό λόγο).(γραπτό λόγο).
Η παραγωγή γραπτού λόγου βασίζεται:Η παραγωγή γραπτού λόγου βασίζεται:
Σε επικοινωνιακό πλαίσιοΣε επικοινωνιακό πλαίσιο (ποιος μιλάει ή γράφει(ποιος μιλάει ή γράφει,, σε ποιονσε ποιον,, για ποιογια ποιο
σκοπόσκοπό,, με τι θέμαμε τι θέμα,, πού και πότεπού και πότε)) και έχει άμεση συνάρτηση:και έχει άμεση συνάρτηση:
ΜεΜε το είδος κειμένουτο είδος κειμένου..
ΤιςΤις ρητές συνοδευτικές οδηγίεςρητές συνοδευτικές οδηγίες καικαι
ΤαΤα ποικίλα στάδια επεξεργασίαςποικίλα στάδια επεξεργασίας..
12.
Κατηγορίες κειμένων
• Κείμενααναφορικού λόγου (αφηγηματικά-
περιγραφικά)
• Κείμενα κατευθυντήριου λόγου (οδηγίες,
πρόσκληση, συνταγές, κ.τ.λ.) που σκοπό
έχουν την καλλιέργεια συγκεκριμένων
δεξιοτήτων.
13.
Τα είδη τουλόγου, τα είδη κειμένων με τα οποία συνδέονται καθώς και τα χαρακτηριστικά τους.
Βιβλίο δασκάλου σελ.6
14.
• Αναπτύσσονται γύρωαπό τον άξονα της
συσχέτισης στο χώρο, που εκφράζεται
γλωσσικά με τοπικά επιρρήματα και
επιρρηματικές εκφράσεις
• Χρησιμοποιείται η παρατακτική σύνταξη και
κυριαρχεί o ενεστώτας.
• Ρήματα αισθήσεως, επίθετα και επιθετικοί
προσδιορισμοί για ζωντάνια και ένταση στις
περιγραφές.
Περιγραφικά κείμενα
15.
• Συγκροτούνται γύρωαπό έναν χρονικό άξονα, που
εκφράζεται γλωσσικά με τη χρήση χρονικών
συνδέσμων, επιρρημάτων ή φράσεων
• Χρησιμοποιείται σε αυτά η υποτακτική σύνδεση
(χρονικές, αιτιολογικές προτάσεις)
• Παρελθοντικοί χρόνοι ρημάτων (παρατατικός,
αόριστος, ιστορικός ενεστώτας)
• Ρήματα δράσης και έκφρασης σκέψεων και
συναισθημάτων, ουσιαστικά και επίθετα
Αφηγηματικά κείμενα
Κείμενα που δίνουνοδηγίες
• Στηρίζονται στην παράθεση των μεταβολών που
επέρχονται με καθορισμένη σειρά σε ένα αρχικό
στοιχείο, ώστε να προκύψει ένα τελικό αποτέλεσμα
διαφορετικά από το αρχικό (διαδικασίες με χρονική
αλληλουχία)
• Προτιμούνται ρήματα περιγραφής,
κατηγοριοποίησης και διαδικασίας σε οριστική
ενεστώτα ή σε προστακτική ή σε υποτακτική
18.
• Στηρίζονται στηνπαράθεση
επιχειρημάτων, για να υποστηριχτεί
μια ιδέα ή ένας στόχος.
• Χρήση ενεστώτα, απρόσωπη σύνταξη,
αιτιολογικές προτάσεις και σύνδεσμοι.
Επιχειρηματολογικά κείμενα
19.
ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
Διέρχεται από τρία στάδια:Διέρχεται από τρία στάδια:
α.α. το προσυγγραφικό στάδιο - σχεδιασμόςτο προσυγγραφικό στάδιο - σχεδιασμός:: την προετοιμασία,την προετοιμασία,
τη στοχοθεσία, τη γέννηση ιδεών, οργάνωση, λ.χ. ωςτη στοχοθεσία, τη γέννηση ιδεών, οργάνωση, λ.χ. ως
προς το θέμα, την έκταση, το λεξιλόγιο, το είδος τουπρος το θέμα, την έκταση, το λεξιλόγιο, το είδος του
κειμένου και το ακροατήριο (σε ποιουςκειμένου και το ακροατήριο (σε ποιους
απευθυνόμαστε).απευθυνόμαστε).
β.β. το συγγραφικό στάδιο – πρώτη γραφήτο συγγραφικό στάδιο – πρώτη γραφή:: τη γραφή τήςτη γραφή τής
πρώτης εκδοχής του κειμένου.πρώτης εκδοχής του κειμένου.
γ.γ. μετασυγγραφικό στάδιο - βελτίωσημετασυγγραφικό στάδιο - βελτίωση:: τον έλεγχο της πρώτηςτον έλεγχο της πρώτης
εκδοχής και τις πιθανές, διορθώσεις, συμπληρώσεις,εκδοχής και τις πιθανές, διορθώσεις, συμπληρώσεις,
βελτιώσειςβελτιώσεις
20.
Καθημερινά:
• Μυούμε ταπαιδιά σε αφηγηματικά κείμενα
(παραμύθια, διηγήματα, μύθους κ.λ.π.)
• Επεξεργαζόμαστε από κοινού το εκάστοτε
κειμενικό είδος, ώστε να το κατανοούν, να το
αναγνωρίζουν, να το εφαρμόζουν.
• Συνδέουμε άμεσα το θέμα με τα βιώματα των
μαθητών.
• Διδάσκουμε τα δομικά στοιχεία κάθε είδους
(εμμένουμε στο λεξιλόγιο και στα εκφραστικά
μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν)
• Δημιουργούμε στον πίνακα πλάνο -
σχεδιάγραμμα με διάφορες τεχνικές
(ιδεοθύελλες, νοητικούς χάρτες κλπ.
21.
Παιχνίδια με τιςλέξεις
1. Αλφαβητική σειρά
2. Δύσκολες λέξεις ( γράφω τις λέξεις που με δυσκολεύουν και χρωματίζω
τα δύσκολα σημεία)
3. Ίδια κατάληξη (γράφω λέξεις από την ορθογραφία μου και για κάθε μία
γράφω 4-5 λέξεις με την ίδια κατάληξη)
4. Οικογένειες λέξεων – παράγωγα (γράφω 4-5 λέξεις της ίδιας οικογένειας
και χρωματίζω το θέμα)
5. Αντίθετα – συνώνυμα
6. Συλλαβίζω
7. Φτιάχνω προτάσεις
8. Ενικός- πληθυντικός
9. Μέρη του λόγου (παίζοντας το παιχνίδι πρόσωπο, ζώο, πράγμα…)
10. Κόβω και κολλώ
11. Γίνομαι συγγραφέας (με λέξεις της ορθογραφίας γράφω 1 παράγραφο)
12. Γίνομαι ποιητής
13. Γίνομαι γελοιογράφος
14. Παιχνίδια (σταυρόλεξα, κρυπτόλεξα, σκάλες, κρεμάλα,
αναγραμματισμούς, συμπληρώνω γράμματα που λείπουν….
22.
Συμμετοχική διαδικασία γραφής
•Λαμβάνουν μέρος όλοι οι μαθητές
• Συγκεντρώνουν την προσοχή τους σε ένα θέμα
γεγονός που στην αρχή δεν είναι καθόλου
εύκολο
• Βιώνουν και συνειδητοποιούν στην ανάγκη της
ακριβούς παρατήρησης
• Κατανοούν με κοινή συνεργασία ότι πρέπει να
προσέχουν τη λογική και χρονική αλληλουχία
στη διαδοχή φάσεων
• Αναζητούν από κοινού κατάλληλη έκφραση
23.
Πριν πιάσουμε τομολύβι θα πρέπει να:
Συζητάμε το θέμα ομαδικά στην τάξη
Σημειώνουμε στον πίνακα χρήσιμες λέξεις-
φράσεις ανάλογα με το κειμενικό είδος. Π.χ.
Επιρρήματα και σύνδεσμοι οδηγούν στη σωστή
τοποθέτηση στο χωροχρόνο. Λέξεις κλειδιά
κατευθύνουν και ξεμπλοκάρουν το νου.
Σημειώνουμε στον πίνακα τις μαγικές ερωτήσεις
ποιος, πού, πότε, τι, γιατί, πώς
Αναφέρουμε ξανά και ξανά τη σωστή δομή του
κειμένου. (αρχή –μέση- τέλος) –παράγραφοι…
Τριγυρίζουμε στην τάξη και ενισχύουμε την
προσπάθεια καθενός ατομικά.
24.
Το παιδί γράφειγια να καλύψει τις
γλωσσικές ανάγκες του
• να εκφραστεί
• να επικοινωνήσει
• να μοιραστεί
• να διηγηθεί
• να νιώσει
• να δώσει
• να περιγράψει
• να επηρεάσει
• να φανταστεί
• να καλλιεργηθεί
25.
1. Βιώματα- φανταστικές
ιστορίες,συνέχεια ή αλλαγή
• Συζήτηση πάνω στο θέμα
• Χρήση διάλογου, συγκρίσεων, λέξεων
που εκφράζουν συναισθήματα, πρώτο
πρόσωπο για ζωντάνια
• Σταδιακή διάρθρωση, βήμα-βήμα ως την
κορύφωση
• Με επιφωνηματικές κι ερωτηματικές
προτάσεις δημιουργείται ατμόσφαιρα
Ανάγκη να διηγηθεί:
26.
Ξ…όπως ξιφίας ανθολόγιο
(συμπληρώνονταςίσως την
αρχή ή το τέλος ενός κειμένου
ή αλλάζοντας τη ροή μιας
ιστορίας )
Συγκεντρώνουμε,
επεξεργαζόμαστε,
εκδίδουμε βιβλίο
Πού πήγε το αγαλματάκι
που λείπει από το
αρχαιολογικό μουσείο;
Ομαδική δουλειά
Το καπλάνι της βιτρίνας
… η δική μου εκδοχή
27.
2. Ιστορίες απόεικόνες
• Προσεχτική παρατήρηση και συζήτηση
• Τι έχει προηγηθεί της εικόνας;
• Τι θα ακολουθήσει;
• Τι συναισθάνονται οι ήρωες;
• Τι σκέπτονται - τι συζητούν;
• Τι ακούγεται; Τι μυρίζει;
Ανάγκη να διηγηθεί:
28.
Γράφοντας ιστορίες απόεικόνες ο μαθητής με μεγαλύτερη
ευκολία μαθαίνει να:
• παρατηρεί και περιγράφει (γνωστικός στόχος)
• αποκτάει σιγουριά στη χρήση του διαλόγου και των
σημείων στίξης (γνωστικός – συναισθηματικός στόχος)
• έχει το θάρρος προφορικής παρουσίασης μιας ιστορίας
μέσα στην τάξη (ψυχοκινητικός στόχος)
• αισθάνεται χαρά στη χρήση της γλώσσας
(συναισθηματικός στόχος)
• βρίσκει μια ταιριαστή επικεφαλίδα (γνωστικός στόχος
• συνεργάζεται αρμονικά στην ομάδα (ψυχοκινητικός
στόχος)
Μάνδαλος, Παπαχρίστου, Διδακτικές διαδικασίες παραγωγής προφορικού και γραπτού λόγου Α,Β,
Τάξη
29.
Παραγωγή
γραπτού λόγου
μέσα απότην
πλούσια
εικονογράφηση
του βιβλίου της β
τάξης
Παραδείγματα μέσα από τα ΒιβλίαΠαραδείγματα μέσα από τα Βιβλία
30.
Είναι πολύ χρήσιμονα δίνονται:
• λίστες με λέξεις κλειδιά, χρονικά και τοπικά
επιρρήματα
• σχεδιασμός πλάνου
31.
3. Ιστορίες μελέξεις ερεθίσματα
• Φανταστικές ή πραγματικές
Ανάγκη να διηγηθεί:
• Πρόλογος (πότε,
πού, ποιος)
• Περιπέτεια
• Κορύφωση
• Λύση
• Επίλογος (τελικές
σκέψεις)
• Χρήση χρονικών
λέξεων
Βιβλίο εργασιών γλώσσας α τεύχος ενότητα 12
Βιβλίο εργασιών μελέτης φύλλο εργασίας 12
32.
4. Αναδιήγηση μιαιστορίας
• Μπαίνω στη θέση του άλλου
• Μπλέκω δικά μου εφευρήματα
Ανάγκη να διηγηθεί:
Βιβλίο γλώσσας α τεύχος ερωτήσεις
33.
Ανάγκη να πληροφορήσει
•Περιγραφή μιας δραστηριότητας
• Βήμα –βήμα με ακρίβεια,
πληρότητα και λιτότητα
ύφους, εύκολα κατανοητά.
• Γράφω μια συνταγή
• Δίνω οδηγίες για μια
κατασκευή
• Εξηγώ πώς παίζεται ένα
παιχνίδι κλπ. Ετοιμασίες για το πάρτι μου
Οδηγίες κατασκευής
34.
Ανάγκη να πληροφορήσει
•Περιγραφή
• εικόνας (διαφέρει από την
περιγραφή ιστορίας με εικόνες γιατί εδώ
υπάρχει το εσωτερικό στοιχείο του
προσωπικού βιώματος)
• Προσώπου
• Τόπου
• Κατάστασης
• αντικειμένου
Ανάγκη να επηρεάσει
Ειδήσεις-ανακοινώσεις σε μορφή
επιστολών
Με τις ειδικές μορφές
έκφρασης ο μαθητής
συνειδητοποιεί ότι κάθε
κείμενο είναι
προσανατολισμένο σε
κάποιο στόχο, που θα
επιτευχθεί με το
περιεχόμενό του.
38.
Ανάγκη να επηρεάσει
Προσωπικέςεπιστολές
Πώς γράφουμε γράμμα:
Ημερομηνία τόπος
Προσφώνηση: Αγαπητέ…
Εξήγηση του λόγου για τον οποίο
γράφω
Αναλυτική περιγραφή
Προσωπικά σχόλια και
συναισθήματα
Κατακλείδα: με αγάπη, με εκτίμηση
χαιρετισμός
- Γράφει με φυσική γλώσσα
(με τον τρόπο που θα
μιλούσε στον αποδέκτη)
- Γράφει για προσωπικά
βιώματα και γεγονότα που
ενδιαφέρουν τον αποδέκτη.
- Γράφει με κάποια πρόθεση
(να ενημερώσει, να δώσει
χαρά, να μοιραστεί…)
39.
Επίσημη επιστολή στονδήμαρχο
Στην περσινή δασκάλα Στη συμμαθήτρια που έφυγε
Επιστολή στη μαμά με περιεχόμενο δοσμένο
40.
Ανάγκη να επηρεάσει
•Σύνταξη σημειωμάτων, προσκλήσεων,
αγγελιών κλπ.
• Δίνονται συγκεκριμένα στοιχεία
με σύντομο τρόπο
• Το κάθε είδος έχει τη δική του
δομή
• Διδάσκονται παράλληλα με τις
αντίστοιχες ενότητες της
μελέτης.
41.
Στο σχολικό βιβλίο
Ηπαραγωγή γραπτού λόγου υπάρχει από την
πρώτη κιόλας ενότητα. Στην αρχή όμως δίνεται
έμφαση στην κατανόηση της χρησιμότητας και την
παραγωγή απλών χρηστικών κειμένων
καθημερινής χρήσης.
Έτσι ο εκπαιδευτικός έχει τον απαιτούμενο χρόνο
για επανάληψη και σύνδεση με την ύλη της Α
τάξης καθώς και την ευκαιρία να καλλιεργήσει
σημαντικές δεξιότητες στο παιδί, που ίσως να μην
έχουν κατακτηθεί επαρκώς στην προηγούμενη
τάξη.
42.
Πολύτιμα εργαλεία:
Αντιγραφή: Συνδέεταιμε την ορθογραφία, τη σύνταξη
και τη δομή του κειμένου. Έχει λειτουργικό χαρακτήρα.
Ορθογραφία: Δεν αρκεί η απομνημόνευση μιας σειράς
λέξεων. Δίνονται ασκήσεις αναγνώρισης συλλαβών,
συμπλήρωσης γραμμάτων που λείπουν, ώστε να
σχηματιστεί μια λέξη, αντιστοίχησης κεφαλαίων και πεζών
γραμμάτων, διόρθωσης λαθών άλλων από τον μαθητή
οικογένειες λέξεων, κ.λ.π. Απαραίτητα: Λεξικά, πίνακες
κ.α.
Γραμματικά φαινόμενα: Επαγωγική συνειδητοποίηση του
γραμματικού κανόνα μέσα από παρατήρηση
παραδειγμάτων (από τα παραδείγματα στον κανόνα)
Διαβάθμιση δραστηριότητας
• Παιχνίδιαμε λέξεις (δίστιχα,
φανταστικά διώνυμα,
αινίγματα, συμπλήρωση
αντικατάσταση εικόνων με
λέξεις, πινακίδες μέσα στην
τάξη, κόμικ, κατάλογοι,
λίστες, ετικέτες, λεζάντες,
συνταγές, προσκλήσεις,
αφίσες, αγγελίες…)
47.
• Εξοικείωση μετο σχολικό λεξικό (Ενότητα 11)
• Στρατηγικές χρήσης λεξικού
• Δημιουργία αναγκών αναζήτησης λέξεων
• Δημιουργία προσωπικού λεξικού (ευρετήριο
λέξεων)
Χρήση λεξικού
48.
ΔΙΟΡΘΩΣΗ-ΑΥΤΟΔΙΟΡΘΩΣΗΔΙΟΡΘΩΣΗ-ΑΥΤΟΔΙΟΡΘΩΣΗ
ΑποτελείΑποτελεί αναπόσπαστοκομμάτι της διδασκαλίαςαναπόσπαστο κομμάτι της διδασκαλίας, προκειμένου το παιδί να, προκειμένου το παιδί να
εμπεδώσει τη γραφοφωνημική αντιστοιχία.εμπεδώσει τη γραφοφωνημική αντιστοιχία.
ΠρέπειΠρέπει ο/η εκπαιδευτικός να βοηθάει το παιδίο/η εκπαιδευτικός να βοηθάει το παιδί: αντί λ.χ. να του επισημαίνει το: αντί λ.χ. να του επισημαίνει το
λανθασμένο γράμμα, να του δείχνει τη λέξη και να το παρακινεί να σκεφτεί πούλανθασμένο γράμμα, να του δείχνει τη λέξη και να το παρακινεί να σκεφτεί πού
μπορεί να έχει κάνει το λάθος.μπορεί να έχει κάνει το λάθος.
Ο μαθητής θα πρέπει να έχει στη διάθεση του στην τάξη βοηθήματαΟ μαθητής θα πρέπει να έχει στη διάθεση του στην τάξη βοηθήματα που ναπου να
μπορεί να συμβουλευτεί, όπως π.χ.μπορεί να συμβουλευτεί, όπως π.χ. πίνακες με ορθογραφικά δύσκολες λέξειςπίνακες με ορθογραφικά δύσκολες λέξεις
(είναι, και, έχει κ.ά),(είναι, και, έχει κ.ά), το Εικονογραφημένο Λεξικό Α,Β,Γ Δημοτικούτο Εικονογραφημένο Λεξικό Α,Β,Γ Δημοτικού..
Η διόρθωσηΗ διόρθωση είναι μια αμφίδρομη δραστηριότητα, ουσιαστική για τη μάθησηείναι μια αμφίδρομη δραστηριότητα, ουσιαστική για τη μάθηση
γενικότερα και την οικοδόμηση κειμένων ειδικότερα, η οποίαγενικότερα και την οικοδόμηση κειμένων ειδικότερα, η οποία πρέπει να διδαχτείπρέπει να διδαχτεί
στα παιδιά.στα παιδιά.
49.
Παρεμβάσεις σε επίπεδολέξεων
Προσοχή! Η ορθογραφία δεν πρέπει να αποτελεί
εμπόδιο στην προσπάθεια παραγωγής κειμένου.
Αποτελεί δευτερεύοντα στόχο ο οποίος
επιτυγχάνεται μέσω της τεχνικής της
αυτοδιόρθωσης.
• Αντικατάσταση λέξεων που
επαναλαμβάνονται
• Αντικατάσταση κοινότυπων λέξεων
• Χρήση επιθέτων
• Χρήση συνωνύμων
• Επιλογή σωστής χρήσης χρόνου
50.
Παρεμβάσεις σε επίπεδο
προτάσεων
•Σύνδεση και οργάνωση προτάσεων
• Χρήση προσδιορισμών και σχολίων
(προτάσεις υποθετικές, πρόβλεψης,
ερμηνείας κ.ο,κ,)
51.
Παροχή βοήθειας
• Πλάνο– σχηματοποίηση γραφής
• Λεξιλογικές ασκήσεις, παιχνίδια και
δραματοποιήσεις που θα εγείρουν την
προσοχή τους
• Καθοδήγηση σε διατύπωση προτάσεων
• Έκφραση και διατύπωση συναισθημάτων
53.
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ
Η αξιολόγηση του μαθητή αποσκοπεί:Η αξιολόγηση του μαθητή αποσκοπεί:
στηστη βελτίωσηβελτίωση καικαι όχι στον έλεγχοόχι στον έλεγχο,,
στονστον εντοπισμό των μαθησιακών δυσκολιώνεντοπισμό των μαθησιακών δυσκολιών τωντων
μαθητών,μαθητών, με στόχο το σχεδιασμό κατάλληλων παρεμβάσεωνμε στόχο το σχεδιασμό κατάλληλων παρεμβάσεων
για τη βελτίωση της διδακτικής διαδικασίας,για τη βελτίωση της διδακτικής διαδικασίας,
στηνστην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησηςενίσχυση της αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης
των μαθητών,των μαθητών,
στηνστην εξοικείωση του μαθητή με τη συλλογική εργασίαεξοικείωση του μαθητή με τη συλλογική εργασία, την, την
αυτοαξιολόγησηαυτοαξιολόγηση και τηνκαι την απόκτηση υπευθυνότηταςαπόκτηση υπευθυνότητας για τηγια τη
μόρφωσή του.μόρφωσή του.
54.
ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
Διαγνωστικήαξιολόγηση:Διαγνωστική αξιολόγηση:
Χρησιμοποιείται κυρίως στηνΧρησιμοποιείται κυρίως στην αρχή της διδασκαλίας αλλάαρχή της διδασκαλίας αλλά
και κατά τη διάρκειά της.και κατά τη διάρκειά της.
Στόχος της είναι ηΣτόχος της είναι η αναγνώριση της προϋπάρχουσαςαναγνώριση της προϋπάρχουσας
γνώσης και εμπειρίας των μαθητώνγνώσης και εμπειρίας των μαθητών, οι οποίες αξιοποιούνται, οι οποίες αξιοποιούνται
για τη βελτίωση και τον εμπλουτισμό της διδασκαλίας καθώςγια τη βελτίωση και τον εμπλουτισμό της διδασκαλίας καθώς
και για την επισήμανση των αιτίων που δημιουργούν τιςκαι για την επισήμανση των αιτίων που δημιουργούν τις
μαθησιακές δυσκολίες.μαθησιακές δυσκολίες.
55.
ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
Διαμορφωτικήαξιολόγηση:Διαμορφωτική αξιολόγηση:
ΕφαρμόζεταιΕφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της διδασκαλίαςκατά τη διάρκεια της διδασκαλίας με στόχο τη συνεχήμε στόχο τη συνεχή
πληροφόρηση του εκπαιδευτικού και του μαθητή για την πορεία της μάθησης.πληροφόρηση του εκπαιδευτικού και του μαθητή για την πορεία της μάθησης.
Κατά τη διαδικασία της διαμορφωτικής αξιολόγησηςΚατά τη διαδικασία της διαμορφωτικής αξιολόγησης ο εκπαιδευτικόςο εκπαιδευτικός
ενημερώνει και συζητά με τους μαθητές για τις μαθησιακές τους επιδόσειςενημερώνει και συζητά με τους μαθητές για τις μαθησιακές τους επιδόσεις..
Ανάλογα με τα αποτελέσματά της σχεδιάζειΑνάλογα με τα αποτελέσματά της σχεδιάζει κατάλληλες παρεμβάσειςκατάλληλες παρεμβάσεις για τηγια τη
βελτίωση της διαδικασίας μάθησης και την επίτευξη των μαθησιακώνβελτίωση της διαδικασίας μάθησης και την επίτευξη των μαθησιακών
στόχων.στόχων.
Τελική αξιολόγηση:Τελική αξιολόγηση:
Πρόκειται για μιαΠρόκειται για μια αθροιστική διαδικασίααθροιστική διαδικασία η οποία δίνει έμφαση στηνη οποία δίνει έμφαση στην
αξιολόγηση του μαθητή και του αποτελέσματος της διδασκαλίας.αξιολόγηση του μαθητή και του αποτελέσματος της διδασκαλίας.
Συστηματική αποτίμηση του αποτελέσματοςΣυστηματική αποτίμηση του αποτελέσματος αλλά και τηςαλλά και της προσπάθειαςπροσπάθειας
56.
Βιβλιογραφία
• Ταξίδι στονκόσμο της γλώσσας, βιβλίο δασκάλου β δημοτικού Ο.Ε.Δ.Β.
• Β. Παπαχρίστος, Λ. Μάνδαλος (1999) Η Διδασκαλία του Σκέφτομαι και Γράφω στις
Α,Β,και Γ τάξεις του Δημοτικού Σχολείου, εκδ. Δομολειτουργική και επικοινωνιακή
προσέγγιση
• Λ. Μάνδαλος, Β. Παπαχρίστος, (1991) Διδακτικές Διαδικασίες Παραγωγής Γραπτού
Λόγου Η. Ματσαγκούρας (2001) Κειμενοκεντρική Προσέγγιση Γραπτού Λόγου, εκδ.
Γρηγόρης
• Ι. Σπαντιδάκης (2004) Προβλήματα Παραγωγής Γραπτού Λόγου Παιδιών Σχολικής
Ηλικίας, Ελληνικά Γράμματα
• Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (χ.χ.). Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας
και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό «Εργαλεία
Διδακτικών Προσεγγίσεων»: Πρόγραμμα Σπουδών για τη διδασκαλία της
Νεοελληνικής Γλώσσας και της Λογοτεχνίας στο Δημοτικό Σχολείο. Ανακτήθηκε στις
28/02/2016
• Παραγωγή γραπτού λόγου στη Β΄∆ηµοτικού Κειµενικά είδη: Άξονες και στοιχεία
Αθηνά Ντούλια, Σχολική Σύµβουλος Α/θµιας Ανακτήθηκε στις 28/02/2016
• Γραφή/παραγωγή γραπτού λόγου για όλους τους μαθητές Συνήθεις πρακτικές,
κριτική της αποτελεσματικότητάς τους και δημιουργικός αναστοχασμός Όλγα Ημέλλου
Ανακτήθηκε στις 29/02/2016
57.
Κι όταν έρθειη ώρα να αξιολογήσουμε το
εκπαιδευτικό μας έργο, ας αναλογιστούμε
ότι ο μαθητής μας ξεκίνησε με το γράψιμο
μόλις έναν χρόνο πριν…
Καλή δύναμη…
Σας ευχαριστώ