SlideShare a Scribd company logo
NIEUWEROORD,
NIEUWE KANSEN
Aan de Rijnsburgerweg in Leiden lag vroeger
landgoed Nieuweroord. Daarop stond het landhuis
van de rijke textiel­baron A.G.Bosman. Om het huis
liet hij door de beroemde landschapsarchitect
Leonard Springer een bospark aanleggen: het Bos
van Bosman. Het huis werd in 1966 gesloopt, het
Bos van Bosman bleef. Op de plek van het landhuis
kwam een flatgebouw, waar eerst 320 zusters van
het Academisch Ziekenhuis Leiden woonden (de
‘hunkerbunker’). Toen zij daar weg gingen, kwamen
er tijdelijk vluchtelingen in te wonen en daarna
studenten. De flat wordt nu gesloopt. De gemeente
wil de grond verkopen aan een projectontwikkelaar
om daar 80+ appartement­woningen te realiseren.
De gemeente heeft omwonenden uitgenodigd om
mee te denken over wat ze graag zouden willen
zien.
INLEIDING
Met zes gezinnen die direct tegenover Nieuweroord
wonen aan de Rijnsburgerweg hebben we de
handschoen opgepakt en de koppen bij elkaar
gestoken. Wij begonnen onze ideevorming met
WIE we graag als buren zouden willen en WAAROM.
We vinden de mensen die er gaan wonen en de
sfeer die straks gaat ontstaan in het gebied zeker
zo belangrijk als hoe de gebouwen en de omgeving
er fysiek uit gaan zien. Als we eenmaal het ‘wie’ en
‘waarom’ scherper hebben, wordt het bovendien
makkelijker om vervolgens het ‘wat’ en het ‘waar’
te beantwoorden. Deze exercitie leidde tot een
alternatief voor de plannen zoals op hoofdlijnen
door de gemeente en adviesbureaus bedacht. We
hopen dat de wil en de ruimte er is om samen met
marktpartijen, buurtgenoten en deskundigen dit
alternatief verder uit te werken.
DE OVERBUREN
Wij willen graag dat het woonconcept op Nieuwer­
oord een voorbeeldproject wordt voor hoe we op
een innovatieve manier antwoord kunnen geven op
de belangrijkste uitdagingen en kansen van de 21e
eeuw. We hebben vier uitdagingen gedefinieerd.
DE UITDAGING,
DE KANSEN
We worden steeds ouder. Elke week krijgen we
er een weekeinde levensduur bij. Wij worden
gemiddeld tien jaar ouder dan onze ouders. Onze
kinderen weer gemiddeld tien jaar ouder dan wij.
Hoe zorgen we ervoor dat we zo lang mogelijk vitaal
blijven? Hoe houden we ons lichaam en onze geest
fit? Hoe zorgen we ervoor dat we een goed sociaal
netwerk hebben? Dat laatste is belangrijker dan
ooit: eenzaamheid is doodsoorzaak nummer één.
We zoeken een woonconcept dat helpt om een
actief, vitaal leven te leiden en dat ontmoeting en
(nieuwe) contacten stimuleert.
1.
VITAAL OUD
De overheid trekt zich terug, de verzorgingsstaat
is niet meer. We moeten steeds meer zelf en met
elkaar doen. Meer positief gesteld: er ontstaat
steeds meer enthousiasme bij burgers om zelf de
regie te nemen over eigen leven en samen regie te
nemen over het publieke domein. Zie de talloze
burgerinitiatieven die overal in Nederland ontstaan,
van zorgcoöperaties tot buurtmoestuinen, van
vrijwillige vervoersdiensten tot samen energie
opwekken. Voor het woonconcept betekent dat dat
we de bewoners willen faciliteren om waar mogelijk
samen verantwoordelijkheid te nemen voor elkaar
en voor de leefomgeving.
2.
ZELF DOEN
Duurzaamheid wordt een steeds belangrijker en
meer breed gedragen thema. We kunnen niet op
dezelfde manier gebruik blijven maken van steeds
schaarsere grondstoffen en het klimaat op dezelfde
manier blijven belasten. Ieder moet zijn steentje
daaraan bijdragen. In het woonconcept willen met
gebruik van de modernste inzichten en technieken
die voorhanden zijn laten zien hoe je energie- en
klimaatneutraal kunt bouwen én hoe je duurzaam
(samen) kunt leven, bijvoorbeeld door samen
gebruik van producten en diensten.
3.
DUURZAAMHEID
Steden worden voller, het platteland ontvolkt. We
moeten steeds meer mensen op steeds minder
beschikbare oppervlakte kwijt. In de Randstad, en
Leiden als centraal gelegen en populaire stad in het
bijzonder, speelt dat meer dan ooit. Een belangrijk
deel van het probleem is dat de woningvoorraad
niet snel genoeg mee verandert met de
demografische veranderingen. Zo blijven mensen
vaak te lang in een te groot huis wonen, waardoor
de doorstroming stokt. In het woonconcept willen
we laten zien hoe je een levensloopbestendige
en flexibele woonvorm kunt ontwikkelen die
meegroeit en mee krimpt in alle fases van je leven.
4.
EFFICIENT
RUIMTEGEBRUIK
Wij willen marktpartijen uitdagen om, samen met
de gemeente, de buurt en lokale maatschappelijke
partners, op Nieuweroord het meest vitale en
meest duurzame woonconcept van Nederland te
realiseren. We hebben in Leiden veel personen
en organisaties met kennis in huis om te helpen
dit concept van de grond te tillen. Denk aan het
LUMC, de Leyden Academy on Vitality and Aging, de
Leidse Proeftuin Zorg en Welzijn, Stadslab Leiden,
Energiek Leiden. En niet in de laatste plaats kunnen
de omwonenden van nu meedenken, die later
mogelijk de bewoners of buren worden.
DE VRAAG
Hoe zou zo’n vernieuwend woonconcept er in
de praktijk uit kunnen komen te zien? Dat is
een puzzel die we graag met geïnteresseerde
marktpartijen en alle bovengenoemde partijen
willen leggen. We hebben bij wijze van voorzet tien
richtlijnen geformuleerd.
RICHTLIJNEN
Misschien wel het belangrijkste idee is dat
bewoners ruimtes, producten en diensten delen
met elkaar. Omdat dit op alle vier de bovenstaande
uitdagingen antwoord biedt. Hieronder een aantal
voorbeelden.
•	 Een kunst- en cultuurkamer. Met onder meer
een vleugel erin. Koffieconcerten op zondag voor
alle bewoners. Samen muziek maken. Je blijft actief,
je deelt duurzaam, je komt samen en je maakt
maximaal gebruik van de beperkte beschikbare
ruimte. Als de vleugel of de piano de reden was om
niet te verhuizen naar een kleiner appartement, dan
is dit een oplossing.
•	 Een sportruimte. Niet iedereen hoeft meer een
hometrainer, roeimachine of tafeltennistafel te
hebben: we doen het in een gezamenlijke ruimte.
Actief blijven, samen sporten en bewegen zonder
dure abonnementen, op een paar passen van je
huis.
1.
GEDEELDE
VOORZIENINGEN
•	 Een eetkeuken. Met apparatuur die je niet
continu nodig hebt. Samen koken en eten op de
donderdag. De keuken gebruiken voor af en toe als
je eens een grote groep mensen te eten krijgt.
•	De kas, de moestuin en de gezamenlijke tuin. Zelf
het groen onderhouden in, aan en om je woningen
is leuk en scheelt in de kosten. Het houdt je actief,
brengt mensen samen, zelf je groenten en kruiden
kweken (en bereiden in de eetkeuken) is gezond en
duurzaam en door samen de tuin te delen scheelt
het vloeroppervlak.
•	Het atelier. In plaats van dat iedereen zijn eigen
boormachine en soldeerbout heeft, maken we
één ruimte waar mensen kunnen klussen en
materialen delen. Het houdt mensen actief, het
brengt mensen samen, het scheelt in (opberg)
ruimte en kosten en bewoners kunnen eenvoudig
elkaar helpen bij reparaties, aanpassingen
en verbeteringen van spullen, gebouwen en
omgeving.
GEDEELDE
VOORZIENINGEN
•	De speeltuin en speelkamer. Voor de gezinnen
én voor oppassende opa’s en oma’s (!): een
speelkamer waar je ook met slecht weer terecht
kunt om met de (klein)kinderen te knutselen en
spelen. Met speelgoed, hutten en die ene super
racebaan waarvoor je in je eigen huis geen plek
had. Ook hier: samenkomen, actief zijn, spullen
delen, ruimte en kosten besparen. De speeltuin
hoeft niet heel groot te zijn: er is er een vlakbij.
Verder mogen (elektrisch oplaadbare)
deelauto’s niet ontbreken. Ze leiden tot
minder parkeerplaatsen, minder kosten, meer
duurzaamheid en plezier.
GEDEELDE
VOORZIENINGEN
2.
ACTIEVE EN
OPEN OMGEVING
We zoeken naar mogelijkheden waarbinnen mensen
actief kunnen zijn of worden, zonder dat het een
pretpark wordt. Actief zijn in de breedste zin des
woord: door te sporten in de gezamelijke sportruimte
binnen of buiten, of wandelen in het Bos van
Bosman. Maar ook door samen te koken, te knutselen,
te lezen of muziek te maken. Buurtgenoten zouden
in elk geval van de buitenruimtes gebruik moeten
kunnen (blijven) maken. De padenstructuur zou
verder kunnen worden verbeterd, zodat je fijn
verschillende rondjes kunt wandelen in het bos.
Een bescheiden ruimte om buiten te sporten op een
multifunctioneel sportveldje.
3.
SPONTANE
ONTMOETINGEN
“Coincidental collissions” noemen ze het op de
Google Campus. Het hoofdkwartier van Google
in Sillicon Valley is zo ontworpen dat je spontaan
andere mensen ontmoet. Vanuit spontane
ontmoetingen ontstaan nieuwe ideeën, nieuwe
energie. Voor Nieuweroord zijn mogelijkheden tot
‘spontane ontmoeting’ heel belangrijk. Zowel in de
gebouwen zelf als daar omheen. Voorbeeld: balkons
zo ontwerpen dat je elkaar kunt zien en spreken,
plekjes in en om het huis waar je makkelijk bij
elkaar kunt komen.
Wij geloven in de kracht van generaties die
elkaar helpen. Jongeren die voor ouderen even
de boodschappen meepikken en een zwaardere
klus in de gezamenlijke tuin doen. Ouderen die
de jongeren helpen door even op de kinderen
te passen. Ouderen die elkaar helpen. Wij zien
verbinding niet door een sociale klasse (bv de
rijkeren) of een leeftijdsgroep (bv de ouderen) bij
elkaar te zetten – wij denken dat mensen zich laten
verbinden door het concept en de optimistische
sfeer van actief zijn, samen werken en duurzaam
leven. Een diverse samenstelling kan ook op andere
manieren helpen. Bijvoorbeeld op het gebied van
veiligheid: gepensioneerden houden overdag een
oogje in het zeil.
4.
DIVERSE
SAMENSTELLING
VAN BEWONERS
Leeftijdbestendigewoningen waar je door simpelweg
een muur te verwijderen je vrijgezellenbestaan in
kunt ruilen voor een samenwoonappartement. Nog
een muur eruit en je kunt aan kinderen beginnen.
Misschien dat je na een tijdje naar een groter huis
elders verhuist, misschien blijf je er om oud te
worden. De mogelijkheid kan er zijn om eenvoudig
een van je ouders (tijdelijk) in (een aanpalend)
huis te nemen (kangoeroewoningen). Hoe minder
je hoeft te verhuizen, hoe meer je kan blijven
functioneren in het socialeverband, hoe meer actief
en minder eenzaam je wordt.
5.
MEEBEWEGENDE
WONINGEN
Eén van de leukste aspecten van de Rijnsburger­
weg is dat bijna elke woning en elk gebouw anders
is: alles heeft zijn eigen unieke karakter die past
bij functie en tijdperk waarin het is gebouwd. We
willen graag een 21e eeuws hoofdstuk aan deze rijke
bouwgeschiedenis toevoegen en marktpartijen
uitdagen om met een eigentijds ontwerp (of
meerdere, bij meerdere gebouwen) te komen van
hoge kwaliteit.
6.
EIGENTIJDS EN
KWALITEITSVOL
Vanzelfsprekend zouden de woningen klimaat­
neutraal moeten worden en kunnen de bewoners
daarnaast samenwerken aan het opwekken van
energie. Nieuweroord kan een showcase worden
van allernieuwste technieken
op dit gebied.
7.
KLIMAATNEUTRAAL
EN
ENERGIEOPWEKKEND
Waar conserveren en innoveren elkaar raken,
ontstaan spannende en energieke concepten. We
zien bijvoorbeeld voor ons dat het bospark zo veel
mogelijk blijft zoals het is, en waar nodig actief
wordt teruggebracht in de stijl van Springer. En dat
we op de plek waar gebouwd wordt juist eigentijds
design woningen en tuinen creëren die daar goed
op aansluiten.
8.
CONSERVEREN
EN INNOVEREN
In en om de woningen streven we naar zo veel
mogelijk groen en licht/lucht. Denk aan verticale
tuinen of goed gekozen en geplaatste bomen
tussen of bij het gebouwde. Groen en licht hebben
bewezen effect op het geestelijk en lichamelijk
welbevinden van mensen – belangrijk in het
concept. Daarnaast heeft groen het talloze andere
voordelen: afvang van regenwater, zuivering van
lucht, hitte absorberend, biodiversiteit bevorderend
etc. Auto’s (geparkeerd en rijdend) zouden zo veel
mogelijk aan het zicht moeten worden onttrokken.
9.
GROEN EN LICHT
Wij zijn trots op onze stad Leiden. Wij zouden het
mooi vinden als we in het nieuwe woonconcept
elementen gebruiken uit de rijke geschiedenis
en de veelbelovende toekomst van de stad.
Bijvoorbeeld: muurgedichten op blinde muren.
Of een aantal plekken voor beelden van Leidse
kunstenaars. Of een leestuin met minibieb met
boeken van de vele Leidse schrijvers. Omgedraaid
willen we de stad met dit concept ook iets geven:
een nieuw en toegankelijk woonconcept dat als
inspirerend voorbeeld kan dienen voor toekomstige
ontwikkelingen in de stad.
10.
LEIDEN!
Deze presentatie is gemaakt door de families
Verkooijen, Vrijdaghs, Van Mechelen, Kroes,
Van Berge Henegouwen en Maters.
Contactpersonen:
Jeroen Maters
jeroen@matershermsen.nl
Rob van Berge Hengouwen
info@deraadsheerleiden.nl
COLOFON
Nieuweroord, nieuwe kansen

More Related Content

Viewers also liked

Cultuurpark Lammermarkt (1)
Cultuurpark Lammermarkt (1)Cultuurpark Lammermarkt (1)
Cultuurpark Lammermarkt (1)
Jeroen Maters
 
Quartier Leyden Presentatie
Quartier Leyden PresentatieQuartier Leyden Presentatie
Quartier Leyden Presentatie
Jeroen Maters
 
Latz + Partner, Singelpark Design Competition, poster
Latz + Partner, Singelpark Design Competition, posterLatz + Partner, Singelpark Design Competition, poster
Latz + Partner, Singelpark Design Competition, poster
Jeroen Maters
 
Singelpark presentatie Partnerevent
Singelpark presentatie PartnereventSingelpark presentatie Partnerevent
Singelpark presentatie Partnerevent
Jeroen Maters
 
Gross.Max, Singelpark Design Competition, book
Gross.Max, Singelpark Design Competition, bookGross.Max, Singelpark Design Competition, book
Gross.Max, Singelpark Design Competition, book
Jeroen Maters
 
20130117 presentatie singelpark_raadscie
20130117 presentatie singelpark_raadscie20130117 presentatie singelpark_raadscie
20130117 presentatie singelpark_raadscie
Jeroen Maters
 
Singelpark rabobank cooperatiedag
Singelpark rabobank cooperatiedagSingelpark rabobank cooperatiedag
Singelpark rabobank cooperatiedag
Jeroen Maters
 

Viewers also liked (7)

Cultuurpark Lammermarkt (1)
Cultuurpark Lammermarkt (1)Cultuurpark Lammermarkt (1)
Cultuurpark Lammermarkt (1)
 
Quartier Leyden Presentatie
Quartier Leyden PresentatieQuartier Leyden Presentatie
Quartier Leyden Presentatie
 
Latz + Partner, Singelpark Design Competition, poster
Latz + Partner, Singelpark Design Competition, posterLatz + Partner, Singelpark Design Competition, poster
Latz + Partner, Singelpark Design Competition, poster
 
Singelpark presentatie Partnerevent
Singelpark presentatie PartnereventSingelpark presentatie Partnerevent
Singelpark presentatie Partnerevent
 
Gross.Max, Singelpark Design Competition, book
Gross.Max, Singelpark Design Competition, bookGross.Max, Singelpark Design Competition, book
Gross.Max, Singelpark Design Competition, book
 
20130117 presentatie singelpark_raadscie
20130117 presentatie singelpark_raadscie20130117 presentatie singelpark_raadscie
20130117 presentatie singelpark_raadscie
 
Singelpark rabobank cooperatiedag
Singelpark rabobank cooperatiedagSingelpark rabobank cooperatiedag
Singelpark rabobank cooperatiedag
 

Similar to Nieuweroord, nieuwe kansen

Verslag kunst en cultuur onder 1 dak
Verslag kunst en cultuur onder 1 dakVerslag kunst en cultuur onder 1 dak
Verslag kunst en cultuur onder 1 dak
pulsenetwerk
 
Lucas lambers portfolio
Lucas lambers portfolioLucas lambers portfolio
Lucas lambers portfolio
Lucas Lambers
 
130918 igw st_katelijnewaver_igemo
130918 igw st_katelijnewaver_igemo130918 igw st_katelijnewaver_igemo
130918 igw st_katelijnewaver_igemo
samenhuizen
 
Eigentijdse Stijlkamer in Groningen
Eigentijdse Stijlkamer in GroningenEigentijdse Stijlkamer in Groningen
Eigentijdse Stijlkamer in Groningen
Guido Marsille
 
Werelddag van de Stedenbouw 2016. WoonLabo - Stadsregio Turnhout
Werelddag van de Stedenbouw 2016. WoonLabo - Stadsregio TurnhoutWerelddag van de Stedenbouw 2016. WoonLabo - Stadsregio Turnhout
Werelddag van de Stedenbouw 2016. WoonLabo - Stadsregio Turnhout
Els Brouwers
 
Balade week 24
Balade week 24Balade week 24
Balade week 24
Esmiralda Donders
 
67401_nieuwsbrief_voorjaar_2016_Langedijk
67401_nieuwsbrief_voorjaar_2016_Langedijk67401_nieuwsbrief_voorjaar_2016_Langedijk
67401_nieuwsbrief_voorjaar_2016_Langedijk
Ineke Vroling
 
Presentatie Gecoro Diepenbeek 12/12/2013
Presentatie Gecoro Diepenbeek 12/12/2013Presentatie Gecoro Diepenbeek 12/12/2013
Presentatie Gecoro Diepenbeek 12/12/2013
samenhuizen
 
Gemeenschappelijk Eco-wonen: Introductie Samenhuizen
Gemeenschappelijk Eco-wonen: Introductie SamenhuizenGemeenschappelijk Eco-wonen: Introductie Samenhuizen
Gemeenschappelijk Eco-wonen: Introductie Samenhuizen
samenhuizen
 
Wij zijn trots - MKW woningbouwcorporaties werken aan leefbaarheid in kleine ...
Wij zijn trots - MKW woningbouwcorporaties werken aan leefbaarheid in kleine ...Wij zijn trots - MKW woningbouwcorporaties werken aan leefbaarheid in kleine ...
Wij zijn trots - MKW woningbouwcorporaties werken aan leefbaarheid in kleine ...
MKW Platform
 
Familievriendelijke musea - Tine Rommens
Familievriendelijke musea - Tine RommensFamilievriendelijke musea - Tine Rommens
Familievriendelijke musea - Tine Rommens
FARO
 
Boekje "Breeduit" Bussum
Boekje "Breeduit" BussumBoekje "Breeduit" Bussum
Boekje "Breeduit" Bussum
t_haagmans
 
INNOVATIE BIJ EEN WONINGCORPORATIE MET BEHULP VAN SOCIAL MEDIA | SUSAN STEENB...
INNOVATIE BIJ EEN WONINGCORPORATIE MET BEHULP VAN SOCIAL MEDIA | SUSAN STEENB...INNOVATIE BIJ EEN WONINGCORPORATIE MET BEHULP VAN SOCIAL MEDIA | SUSAN STEENB...
INNOVATIE BIJ EEN WONINGCORPORATIE MET BEHULP VAN SOCIAL MEDIA | SUSAN STEENB...
ssteenbakkers
 
Presentatie do social game 20151119
Presentatie do social game 20151119Presentatie do social game 20151119
Presentatie do social game 20151119
Kelly Adegeest
 
Programmaboekje Ouder worden in Dukenburg
Programmaboekje Ouder worden in DukenburgProgrammaboekje Ouder worden in Dukenburg
Programmaboekje Ouder worden in Dukenburg
Standvast Wonen
 
Wij zijn trots, verhalen over sociale woningbouw, zorgcentrum, woningen voor ...
Wij zijn trots, verhalen over sociale woningbouw, zorgcentrum, woningen voor ...Wij zijn trots, verhalen over sociale woningbouw, zorgcentrum, woningen voor ...
Wij zijn trots, verhalen over sociale woningbouw, zorgcentrum, woningen voor ...
Timo Zandbrink van
 
2017nov - Interview met o.a. Atto Harsta in Goede gesprekken - Doeners die de...
2017nov - Interview met o.a. Atto Harsta in Goede gesprekken - Doeners die de...2017nov - Interview met o.a. Atto Harsta in Goede gesprekken - Doeners die de...
2017nov - Interview met o.a. Atto Harsta in Goede gesprekken - Doeners die de...
Booosting platform voor koplopers in bouwinnovatie
 
DRIVE 2016 | 26 October: Create Energy
DRIVE 2016 | 26 October: Create EnergyDRIVE 2016 | 26 October: Create Energy
DRIVE 2016 | 26 October: Create Energy
CLICKNL
 

Similar to Nieuweroord, nieuwe kansen (20)

Verslag kunst en cultuur onder 1 dak
Verslag kunst en cultuur onder 1 dakVerslag kunst en cultuur onder 1 dak
Verslag kunst en cultuur onder 1 dak
 
Lucas lambers portfolio
Lucas lambers portfolioLucas lambers portfolio
Lucas lambers portfolio
 
130918 igw st_katelijnewaver_igemo
130918 igw st_katelijnewaver_igemo130918 igw st_katelijnewaver_igemo
130918 igw st_katelijnewaver_igemo
 
Eigentijdse Stijlkamer in Groningen
Eigentijdse Stijlkamer in GroningenEigentijdse Stijlkamer in Groningen
Eigentijdse Stijlkamer in Groningen
 
Werelddag van de Stedenbouw 2016. WoonLabo - Stadsregio Turnhout
Werelddag van de Stedenbouw 2016. WoonLabo - Stadsregio TurnhoutWerelddag van de Stedenbouw 2016. WoonLabo - Stadsregio Turnhout
Werelddag van de Stedenbouw 2016. WoonLabo - Stadsregio Turnhout
 
Balade week 24
Balade week 24Balade week 24
Balade week 24
 
67401_nieuwsbrief_voorjaar_2016_Langedijk
67401_nieuwsbrief_voorjaar_2016_Langedijk67401_nieuwsbrief_voorjaar_2016_Langedijk
67401_nieuwsbrief_voorjaar_2016_Langedijk
 
Presentatie Gecoro Diepenbeek 12/12/2013
Presentatie Gecoro Diepenbeek 12/12/2013Presentatie Gecoro Diepenbeek 12/12/2013
Presentatie Gecoro Diepenbeek 12/12/2013
 
Gemeenschappelijk Eco-wonen: Introductie Samenhuizen
Gemeenschappelijk Eco-wonen: Introductie SamenhuizenGemeenschappelijk Eco-wonen: Introductie Samenhuizen
Gemeenschappelijk Eco-wonen: Introductie Samenhuizen
 
Resolutie Vlaams Parlement Cohousing
Resolutie Vlaams Parlement CohousingResolutie Vlaams Parlement Cohousing
Resolutie Vlaams Parlement Cohousing
 
Samenwerken360
Samenwerken360Samenwerken360
Samenwerken360
 
Wij zijn trots - MKW woningbouwcorporaties werken aan leefbaarheid in kleine ...
Wij zijn trots - MKW woningbouwcorporaties werken aan leefbaarheid in kleine ...Wij zijn trots - MKW woningbouwcorporaties werken aan leefbaarheid in kleine ...
Wij zijn trots - MKW woningbouwcorporaties werken aan leefbaarheid in kleine ...
 
Familievriendelijke musea - Tine Rommens
Familievriendelijke musea - Tine RommensFamilievriendelijke musea - Tine Rommens
Familievriendelijke musea - Tine Rommens
 
Boekje "Breeduit" Bussum
Boekje "Breeduit" BussumBoekje "Breeduit" Bussum
Boekje "Breeduit" Bussum
 
INNOVATIE BIJ EEN WONINGCORPORATIE MET BEHULP VAN SOCIAL MEDIA | SUSAN STEENB...
INNOVATIE BIJ EEN WONINGCORPORATIE MET BEHULP VAN SOCIAL MEDIA | SUSAN STEENB...INNOVATIE BIJ EEN WONINGCORPORATIE MET BEHULP VAN SOCIAL MEDIA | SUSAN STEENB...
INNOVATIE BIJ EEN WONINGCORPORATIE MET BEHULP VAN SOCIAL MEDIA | SUSAN STEENB...
 
Presentatie do social game 20151119
Presentatie do social game 20151119Presentatie do social game 20151119
Presentatie do social game 20151119
 
Programmaboekje Ouder worden in Dukenburg
Programmaboekje Ouder worden in DukenburgProgrammaboekje Ouder worden in Dukenburg
Programmaboekje Ouder worden in Dukenburg
 
Wij zijn trots, verhalen over sociale woningbouw, zorgcentrum, woningen voor ...
Wij zijn trots, verhalen over sociale woningbouw, zorgcentrum, woningen voor ...Wij zijn trots, verhalen over sociale woningbouw, zorgcentrum, woningen voor ...
Wij zijn trots, verhalen over sociale woningbouw, zorgcentrum, woningen voor ...
 
2017nov - Interview met o.a. Atto Harsta in Goede gesprekken - Doeners die de...
2017nov - Interview met o.a. Atto Harsta in Goede gesprekken - Doeners die de...2017nov - Interview met o.a. Atto Harsta in Goede gesprekken - Doeners die de...
2017nov - Interview met o.a. Atto Harsta in Goede gesprekken - Doeners die de...
 
DRIVE 2016 | 26 October: Create Energy
DRIVE 2016 | 26 October: Create EnergyDRIVE 2016 | 26 October: Create Energy
DRIVE 2016 | 26 October: Create Energy
 

More from Jeroen Maters

Presentatie Waterambacht.pdf
Presentatie Waterambacht.pdfPresentatie Waterambacht.pdf
Presentatie Waterambacht.pdf
Jeroen Maters
 
Artikel Singelpark Leiden in Bomennieuws van de Bomenstichting, editie winter...
Artikel Singelpark Leiden in Bomennieuws van de Bomenstichting, editie winter...Artikel Singelpark Leiden in Bomennieuws van de Bomenstichting, editie winter...
Artikel Singelpark Leiden in Bomennieuws van de Bomenstichting, editie winter...
Jeroen Maters
 
Voor en Door Leiden Basisconcept
Voor en Door Leiden BasisconceptVoor en Door Leiden Basisconcept
Voor en Door Leiden Basisconcept
Jeroen Maters
 
Presentatie nieuwjaarsreceptie gemeente Leiden
Presentatie nieuwjaarsreceptie gemeente LeidenPresentatie nieuwjaarsreceptie gemeente Leiden
Presentatie nieuwjaarsreceptie gemeente Leiden
Jeroen Maters
 
Singelpark Leiden: aanbevelingen voor de volgende fases
Singelpark Leiden: aanbevelingen voor de volgende fasesSingelpark Leiden: aanbevelingen voor de volgende fases
Singelpark Leiden: aanbevelingen voor de volgende fases
Jeroen Maters
 
Presentatie dag van de stad 2018 v 5
Presentatie dag van de stad 2018 v 5Presentatie dag van de stad 2018 v 5
Presentatie dag van de stad 2018 v 5
Jeroen Maters
 
Cultuurkwartier presentatie Leidseplein
Cultuurkwartier presentatie Leidseplein Cultuurkwartier presentatie Leidseplein
Cultuurkwartier presentatie Leidseplein
Jeroen Maters
 
25 Jaar Maters & Hermsen in 25 foto's
25 Jaar Maters & Hermsen in 25 foto's25 Jaar Maters & Hermsen in 25 foto's
25 Jaar Maters & Hermsen in 25 foto's
Jeroen Maters
 
Presentatie Rudi Westendorp Sociale Top 2015 Zwolle
Presentatie Rudi Westendorp Sociale Top 2015 Zwolle Presentatie Rudi Westendorp Sociale Top 2015 Zwolle
Presentatie Rudi Westendorp Sociale Top 2015 Zwolle
Jeroen Maters
 
Studio Karst, Singelpark Design Competition, poster
Studio Karst, Singelpark Design Competition, posterStudio Karst, Singelpark Design Competition, poster
Studio Karst, Singelpark Design Competition, poster
Jeroen Maters
 
Studio Karst, Singelpark Design Competition, essay
Studio Karst, Singelpark Design Competition, essayStudio Karst, Singelpark Design Competition, essay
Studio Karst, Singelpark Design Competition, essay
Jeroen Maters
 
Lola Landscape Architects, Singelpark Design Competition, book
Lola Landscape Architects, Singelpark Design Competition, bookLola Landscape Architects, Singelpark Design Competition, book
Lola Landscape Architects, Singelpark Design Competition, book
Jeroen Maters
 
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, essay
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, essayMichel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, essay
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, essay
Jeroen Maters
 
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, poster
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, posterMichel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, poster
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, poster
Jeroen Maters
 
Singelpark guiding principles
Singelpark guiding principlesSingelpark guiding principles
Singelpark guiding principles
Jeroen Maters
 
Michael van Gessel, Singelpark Design Competition, book
Michael van Gessel, Singelpark Design Competition, bookMichael van Gessel, Singelpark Design Competition, book
Michael van Gessel, Singelpark Design Competition, book
Jeroen Maters
 
Singelpark Kweektuin Handboek
Singelpark Kweektuin HandboekSingelpark Kweektuin Handboek
Singelpark Kweektuin Handboek
Jeroen Maters
 
Singelpark Kweektuin tekeningen
Singelpark Kweektuin tekeningenSingelpark Kweektuin tekeningen
Singelpark Kweektuin tekeningen
Jeroen Maters
 
Visie De Leidse Singels: langste park van Nederland, gemeente Leiden
Visie De Leidse Singels: langste park van Nederland, gemeente LeidenVisie De Leidse Singels: langste park van Nederland, gemeente Leiden
Visie De Leidse Singels: langste park van Nederland, gemeente Leiden
Jeroen Maters
 
Welk Singelpark willen we?
Welk Singelpark willen we?Welk Singelpark willen we?
Welk Singelpark willen we?
Jeroen Maters
 

More from Jeroen Maters (20)

Presentatie Waterambacht.pdf
Presentatie Waterambacht.pdfPresentatie Waterambacht.pdf
Presentatie Waterambacht.pdf
 
Artikel Singelpark Leiden in Bomennieuws van de Bomenstichting, editie winter...
Artikel Singelpark Leiden in Bomennieuws van de Bomenstichting, editie winter...Artikel Singelpark Leiden in Bomennieuws van de Bomenstichting, editie winter...
Artikel Singelpark Leiden in Bomennieuws van de Bomenstichting, editie winter...
 
Voor en Door Leiden Basisconcept
Voor en Door Leiden BasisconceptVoor en Door Leiden Basisconcept
Voor en Door Leiden Basisconcept
 
Presentatie nieuwjaarsreceptie gemeente Leiden
Presentatie nieuwjaarsreceptie gemeente LeidenPresentatie nieuwjaarsreceptie gemeente Leiden
Presentatie nieuwjaarsreceptie gemeente Leiden
 
Singelpark Leiden: aanbevelingen voor de volgende fases
Singelpark Leiden: aanbevelingen voor de volgende fasesSingelpark Leiden: aanbevelingen voor de volgende fases
Singelpark Leiden: aanbevelingen voor de volgende fases
 
Presentatie dag van de stad 2018 v 5
Presentatie dag van de stad 2018 v 5Presentatie dag van de stad 2018 v 5
Presentatie dag van de stad 2018 v 5
 
Cultuurkwartier presentatie Leidseplein
Cultuurkwartier presentatie Leidseplein Cultuurkwartier presentatie Leidseplein
Cultuurkwartier presentatie Leidseplein
 
25 Jaar Maters & Hermsen in 25 foto's
25 Jaar Maters & Hermsen in 25 foto's25 Jaar Maters & Hermsen in 25 foto's
25 Jaar Maters & Hermsen in 25 foto's
 
Presentatie Rudi Westendorp Sociale Top 2015 Zwolle
Presentatie Rudi Westendorp Sociale Top 2015 Zwolle Presentatie Rudi Westendorp Sociale Top 2015 Zwolle
Presentatie Rudi Westendorp Sociale Top 2015 Zwolle
 
Studio Karst, Singelpark Design Competition, poster
Studio Karst, Singelpark Design Competition, posterStudio Karst, Singelpark Design Competition, poster
Studio Karst, Singelpark Design Competition, poster
 
Studio Karst, Singelpark Design Competition, essay
Studio Karst, Singelpark Design Competition, essayStudio Karst, Singelpark Design Competition, essay
Studio Karst, Singelpark Design Competition, essay
 
Lola Landscape Architects, Singelpark Design Competition, book
Lola Landscape Architects, Singelpark Design Competition, bookLola Landscape Architects, Singelpark Design Competition, book
Lola Landscape Architects, Singelpark Design Competition, book
 
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, essay
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, essayMichel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, essay
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, essay
 
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, poster
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, posterMichel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, poster
Michel Desvigne Paysagistes, Singelpark Design Competition, poster
 
Singelpark guiding principles
Singelpark guiding principlesSingelpark guiding principles
Singelpark guiding principles
 
Michael van Gessel, Singelpark Design Competition, book
Michael van Gessel, Singelpark Design Competition, bookMichael van Gessel, Singelpark Design Competition, book
Michael van Gessel, Singelpark Design Competition, book
 
Singelpark Kweektuin Handboek
Singelpark Kweektuin HandboekSingelpark Kweektuin Handboek
Singelpark Kweektuin Handboek
 
Singelpark Kweektuin tekeningen
Singelpark Kweektuin tekeningenSingelpark Kweektuin tekeningen
Singelpark Kweektuin tekeningen
 
Visie De Leidse Singels: langste park van Nederland, gemeente Leiden
Visie De Leidse Singels: langste park van Nederland, gemeente LeidenVisie De Leidse Singels: langste park van Nederland, gemeente Leiden
Visie De Leidse Singels: langste park van Nederland, gemeente Leiden
 
Welk Singelpark willen we?
Welk Singelpark willen we?Welk Singelpark willen we?
Welk Singelpark willen we?
 

Nieuweroord, nieuwe kansen

  • 2. Aan de Rijnsburgerweg in Leiden lag vroeger landgoed Nieuweroord. Daarop stond het landhuis van de rijke textiel­baron A.G.Bosman. Om het huis liet hij door de beroemde landschapsarchitect Leonard Springer een bospark aanleggen: het Bos van Bosman. Het huis werd in 1966 gesloopt, het Bos van Bosman bleef. Op de plek van het landhuis kwam een flatgebouw, waar eerst 320 zusters van het Academisch Ziekenhuis Leiden woonden (de ‘hunkerbunker’). Toen zij daar weg gingen, kwamen er tijdelijk vluchtelingen in te wonen en daarna studenten. De flat wordt nu gesloopt. De gemeente wil de grond verkopen aan een projectontwikkelaar om daar 80+ appartement­woningen te realiseren. De gemeente heeft omwonenden uitgenodigd om mee te denken over wat ze graag zouden willen zien. INLEIDING
  • 3. Met zes gezinnen die direct tegenover Nieuweroord wonen aan de Rijnsburgerweg hebben we de handschoen opgepakt en de koppen bij elkaar gestoken. Wij begonnen onze ideevorming met WIE we graag als buren zouden willen en WAAROM. We vinden de mensen die er gaan wonen en de sfeer die straks gaat ontstaan in het gebied zeker zo belangrijk als hoe de gebouwen en de omgeving er fysiek uit gaan zien. Als we eenmaal het ‘wie’ en ‘waarom’ scherper hebben, wordt het bovendien makkelijker om vervolgens het ‘wat’ en het ‘waar’ te beantwoorden. Deze exercitie leidde tot een alternatief voor de plannen zoals op hoofdlijnen door de gemeente en adviesbureaus bedacht. We hopen dat de wil en de ruimte er is om samen met marktpartijen, buurtgenoten en deskundigen dit alternatief verder uit te werken. DE OVERBUREN
  • 4. Wij willen graag dat het woonconcept op Nieuwer­ oord een voorbeeldproject wordt voor hoe we op een innovatieve manier antwoord kunnen geven op de belangrijkste uitdagingen en kansen van de 21e eeuw. We hebben vier uitdagingen gedefinieerd. DE UITDAGING, DE KANSEN
  • 5. We worden steeds ouder. Elke week krijgen we er een weekeinde levensduur bij. Wij worden gemiddeld tien jaar ouder dan onze ouders. Onze kinderen weer gemiddeld tien jaar ouder dan wij. Hoe zorgen we ervoor dat we zo lang mogelijk vitaal blijven? Hoe houden we ons lichaam en onze geest fit? Hoe zorgen we ervoor dat we een goed sociaal netwerk hebben? Dat laatste is belangrijker dan ooit: eenzaamheid is doodsoorzaak nummer één. We zoeken een woonconcept dat helpt om een actief, vitaal leven te leiden en dat ontmoeting en (nieuwe) contacten stimuleert. 1. VITAAL OUD
  • 6. De overheid trekt zich terug, de verzorgingsstaat is niet meer. We moeten steeds meer zelf en met elkaar doen. Meer positief gesteld: er ontstaat steeds meer enthousiasme bij burgers om zelf de regie te nemen over eigen leven en samen regie te nemen over het publieke domein. Zie de talloze burgerinitiatieven die overal in Nederland ontstaan, van zorgcoöperaties tot buurtmoestuinen, van vrijwillige vervoersdiensten tot samen energie opwekken. Voor het woonconcept betekent dat dat we de bewoners willen faciliteren om waar mogelijk samen verantwoordelijkheid te nemen voor elkaar en voor de leefomgeving. 2. ZELF DOEN
  • 7. Duurzaamheid wordt een steeds belangrijker en meer breed gedragen thema. We kunnen niet op dezelfde manier gebruik blijven maken van steeds schaarsere grondstoffen en het klimaat op dezelfde manier blijven belasten. Ieder moet zijn steentje daaraan bijdragen. In het woonconcept willen met gebruik van de modernste inzichten en technieken die voorhanden zijn laten zien hoe je energie- en klimaatneutraal kunt bouwen én hoe je duurzaam (samen) kunt leven, bijvoorbeeld door samen gebruik van producten en diensten. 3. DUURZAAMHEID
  • 8. Steden worden voller, het platteland ontvolkt. We moeten steeds meer mensen op steeds minder beschikbare oppervlakte kwijt. In de Randstad, en Leiden als centraal gelegen en populaire stad in het bijzonder, speelt dat meer dan ooit. Een belangrijk deel van het probleem is dat de woningvoorraad niet snel genoeg mee verandert met de demografische veranderingen. Zo blijven mensen vaak te lang in een te groot huis wonen, waardoor de doorstroming stokt. In het woonconcept willen we laten zien hoe je een levensloopbestendige en flexibele woonvorm kunt ontwikkelen die meegroeit en mee krimpt in alle fases van je leven. 4. EFFICIENT RUIMTEGEBRUIK
  • 9. Wij willen marktpartijen uitdagen om, samen met de gemeente, de buurt en lokale maatschappelijke partners, op Nieuweroord het meest vitale en meest duurzame woonconcept van Nederland te realiseren. We hebben in Leiden veel personen en organisaties met kennis in huis om te helpen dit concept van de grond te tillen. Denk aan het LUMC, de Leyden Academy on Vitality and Aging, de Leidse Proeftuin Zorg en Welzijn, Stadslab Leiden, Energiek Leiden. En niet in de laatste plaats kunnen de omwonenden van nu meedenken, die later mogelijk de bewoners of buren worden. DE VRAAG
  • 10. Hoe zou zo’n vernieuwend woonconcept er in de praktijk uit kunnen komen te zien? Dat is een puzzel die we graag met geïnteresseerde marktpartijen en alle bovengenoemde partijen willen leggen. We hebben bij wijze van voorzet tien richtlijnen geformuleerd. RICHTLIJNEN
  • 11. Misschien wel het belangrijkste idee is dat bewoners ruimtes, producten en diensten delen met elkaar. Omdat dit op alle vier de bovenstaande uitdagingen antwoord biedt. Hieronder een aantal voorbeelden. • Een kunst- en cultuurkamer. Met onder meer een vleugel erin. Koffieconcerten op zondag voor alle bewoners. Samen muziek maken. Je blijft actief, je deelt duurzaam, je komt samen en je maakt maximaal gebruik van de beperkte beschikbare ruimte. Als de vleugel of de piano de reden was om niet te verhuizen naar een kleiner appartement, dan is dit een oplossing. • Een sportruimte. Niet iedereen hoeft meer een hometrainer, roeimachine of tafeltennistafel te hebben: we doen het in een gezamenlijke ruimte. Actief blijven, samen sporten en bewegen zonder dure abonnementen, op een paar passen van je huis. 1. GEDEELDE VOORZIENINGEN
  • 12. • Een eetkeuken. Met apparatuur die je niet continu nodig hebt. Samen koken en eten op de donderdag. De keuken gebruiken voor af en toe als je eens een grote groep mensen te eten krijgt. • De kas, de moestuin en de gezamenlijke tuin. Zelf het groen onderhouden in, aan en om je woningen is leuk en scheelt in de kosten. Het houdt je actief, brengt mensen samen, zelf je groenten en kruiden kweken (en bereiden in de eetkeuken) is gezond en duurzaam en door samen de tuin te delen scheelt het vloeroppervlak. • Het atelier. In plaats van dat iedereen zijn eigen boormachine en soldeerbout heeft, maken we één ruimte waar mensen kunnen klussen en materialen delen. Het houdt mensen actief, het brengt mensen samen, het scheelt in (opberg) ruimte en kosten en bewoners kunnen eenvoudig elkaar helpen bij reparaties, aanpassingen en verbeteringen van spullen, gebouwen en omgeving. GEDEELDE VOORZIENINGEN
  • 13. • De speeltuin en speelkamer. Voor de gezinnen én voor oppassende opa’s en oma’s (!): een speelkamer waar je ook met slecht weer terecht kunt om met de (klein)kinderen te knutselen en spelen. Met speelgoed, hutten en die ene super racebaan waarvoor je in je eigen huis geen plek had. Ook hier: samenkomen, actief zijn, spullen delen, ruimte en kosten besparen. De speeltuin hoeft niet heel groot te zijn: er is er een vlakbij. Verder mogen (elektrisch oplaadbare) deelauto’s niet ontbreken. Ze leiden tot minder parkeerplaatsen, minder kosten, meer duurzaamheid en plezier. GEDEELDE VOORZIENINGEN
  • 14. 2. ACTIEVE EN OPEN OMGEVING We zoeken naar mogelijkheden waarbinnen mensen actief kunnen zijn of worden, zonder dat het een pretpark wordt. Actief zijn in de breedste zin des woord: door te sporten in de gezamelijke sportruimte binnen of buiten, of wandelen in het Bos van Bosman. Maar ook door samen te koken, te knutselen, te lezen of muziek te maken. Buurtgenoten zouden in elk geval van de buitenruimtes gebruik moeten kunnen (blijven) maken. De padenstructuur zou verder kunnen worden verbeterd, zodat je fijn verschillende rondjes kunt wandelen in het bos. Een bescheiden ruimte om buiten te sporten op een multifunctioneel sportveldje.
  • 15. 3. SPONTANE ONTMOETINGEN “Coincidental collissions” noemen ze het op de Google Campus. Het hoofdkwartier van Google in Sillicon Valley is zo ontworpen dat je spontaan andere mensen ontmoet. Vanuit spontane ontmoetingen ontstaan nieuwe ideeën, nieuwe energie. Voor Nieuweroord zijn mogelijkheden tot ‘spontane ontmoeting’ heel belangrijk. Zowel in de gebouwen zelf als daar omheen. Voorbeeld: balkons zo ontwerpen dat je elkaar kunt zien en spreken, plekjes in en om het huis waar je makkelijk bij elkaar kunt komen.
  • 16. Wij geloven in de kracht van generaties die elkaar helpen. Jongeren die voor ouderen even de boodschappen meepikken en een zwaardere klus in de gezamenlijke tuin doen. Ouderen die de jongeren helpen door even op de kinderen te passen. Ouderen die elkaar helpen. Wij zien verbinding niet door een sociale klasse (bv de rijkeren) of een leeftijdsgroep (bv de ouderen) bij elkaar te zetten – wij denken dat mensen zich laten verbinden door het concept en de optimistische sfeer van actief zijn, samen werken en duurzaam leven. Een diverse samenstelling kan ook op andere manieren helpen. Bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid: gepensioneerden houden overdag een oogje in het zeil. 4. DIVERSE SAMENSTELLING VAN BEWONERS
  • 17. Leeftijdbestendigewoningen waar je door simpelweg een muur te verwijderen je vrijgezellenbestaan in kunt ruilen voor een samenwoonappartement. Nog een muur eruit en je kunt aan kinderen beginnen. Misschien dat je na een tijdje naar een groter huis elders verhuist, misschien blijf je er om oud te worden. De mogelijkheid kan er zijn om eenvoudig een van je ouders (tijdelijk) in (een aanpalend) huis te nemen (kangoeroewoningen). Hoe minder je hoeft te verhuizen, hoe meer je kan blijven functioneren in het socialeverband, hoe meer actief en minder eenzaam je wordt. 5. MEEBEWEGENDE WONINGEN
  • 18. Eén van de leukste aspecten van de Rijnsburger­ weg is dat bijna elke woning en elk gebouw anders is: alles heeft zijn eigen unieke karakter die past bij functie en tijdperk waarin het is gebouwd. We willen graag een 21e eeuws hoofdstuk aan deze rijke bouwgeschiedenis toevoegen en marktpartijen uitdagen om met een eigentijds ontwerp (of meerdere, bij meerdere gebouwen) te komen van hoge kwaliteit. 6. EIGENTIJDS EN KWALITEITSVOL
  • 19. Vanzelfsprekend zouden de woningen klimaat­ neutraal moeten worden en kunnen de bewoners daarnaast samenwerken aan het opwekken van energie. Nieuweroord kan een showcase worden van allernieuwste technieken op dit gebied. 7. KLIMAATNEUTRAAL EN ENERGIEOPWEKKEND
  • 20. Waar conserveren en innoveren elkaar raken, ontstaan spannende en energieke concepten. We zien bijvoorbeeld voor ons dat het bospark zo veel mogelijk blijft zoals het is, en waar nodig actief wordt teruggebracht in de stijl van Springer. En dat we op de plek waar gebouwd wordt juist eigentijds design woningen en tuinen creëren die daar goed op aansluiten. 8. CONSERVEREN EN INNOVEREN
  • 21. In en om de woningen streven we naar zo veel mogelijk groen en licht/lucht. Denk aan verticale tuinen of goed gekozen en geplaatste bomen tussen of bij het gebouwde. Groen en licht hebben bewezen effect op het geestelijk en lichamelijk welbevinden van mensen – belangrijk in het concept. Daarnaast heeft groen het talloze andere voordelen: afvang van regenwater, zuivering van lucht, hitte absorberend, biodiversiteit bevorderend etc. Auto’s (geparkeerd en rijdend) zouden zo veel mogelijk aan het zicht moeten worden onttrokken. 9. GROEN EN LICHT
  • 22. Wij zijn trots op onze stad Leiden. Wij zouden het mooi vinden als we in het nieuwe woonconcept elementen gebruiken uit de rijke geschiedenis en de veelbelovende toekomst van de stad. Bijvoorbeeld: muurgedichten op blinde muren. Of een aantal plekken voor beelden van Leidse kunstenaars. Of een leestuin met minibieb met boeken van de vele Leidse schrijvers. Omgedraaid willen we de stad met dit concept ook iets geven: een nieuw en toegankelijk woonconcept dat als inspirerend voorbeeld kan dienen voor toekomstige ontwikkelingen in de stad. 10. LEIDEN!
  • 23. Deze presentatie is gemaakt door de families Verkooijen, Vrijdaghs, Van Mechelen, Kroes, Van Berge Henegouwen en Maters. Contactpersonen: Jeroen Maters jeroen@matershermsen.nl Rob van Berge Hengouwen info@deraadsheerleiden.nl COLOFON