MATALINONG PAGKONSUMO KATANGIAN, KARAPATAN AT TUNGKULIN.pptx

Editor's Notes

• #1 MATALINONG PAGKONSUMO KATANGIAN, KARAPATAN AT TUNGKULIN
• #2 Magpakita ng larawan ng: Cellphone Bigas Gatas Sapatos Laruan Tanong: Kung ₱500 lamang ang dala mo, alin ang una mong bibilhin? Bakit?
• #3  Ang Katangian Matalinong Mamimili
• #4 Nailalarawan ang kahulugan ng mamimili. Natutukoy ang katangian ng matalinong mamimili.
• #6 Mamimili -Ito ang mga taong bumibili at gumagamit ng produkto o serbisyo upang matugunan ang kanyang pangangailangan at kagustuhan. Tinatawag din sila bilang KONSYUMER.
• #7 Mag-isip ng isang sitwasyon kung paano mo nagamit ang katangian ng matalinong mamimili.
• #8 Mga Katangian ng MATALINONG mamimili Mapanuri Naghahanap ng alternatibo Hindi nagpapadaya Makatwiran Sumusunod sa badyet Hindi nagpapadala sa Anunsyo
• #9 Mga Katangian ng MATALINONG mamimili Mapanuri Naghahanap ng alternatibo Hindi nagpapadaya Makatwiran Sumusunod sa badyet Hindi nagpapadala sa Anunsyo
• #13 Hindi nagbibigay ng presyo nang wala sa katwiran.
• #14 1. Mga artista ang endorser 2. DAPAT ISIPIN BAGO MAGDESISYON.
• #15 Ang isang practical na tao ay naniniwala sa isang subok na produkto, hindi naniniwala sa produktong iniendorso ng isang paboritong artista. Ang pagtitinda ng artsta, hindi nagmamadali ang tao upang bilhin ang kanyang produkto.
• #16 nagpapadala ba kayo sa popolaridad ng produkto? Ang kalidad ba batayan ninyo sa pagpili at pagbili ng produkto Ang isang practical na tao ay naniniwala sa isang subok na produkto, hindi sa produktong iniendorso ng isang paboritong artista. Huwag kayong magpapanic buying….
• #17 Pamprosesong Tanong Ano ang ibig sabihin ng mamimili? Bakit mahalagang magplano bago bumili? Ano ang maaaring mangyari kung basta-basta tayong bumibili? Paano nakatutulong ang paghahambing ng presyo?
• #18 Interaktibong Isahang Gawain Check ✔ o X Lagyan ng ✔ kung matalinong mamimili at X kung hindi. ___1. Bumili kahit hindi kailangan. ___2. Nagkumpara ng presyo. ___3. Sinuri ang expiration date. ___4. Bumili dahil uso lamang. ___5. Humingi ng resibo.
• #20 Gawain 1.1: "KILALANIN ANG KATANGIAN NG MATALINONG MAMIMILI" Panuto: Hatiin ang klase sa tatlong (3) pangkat. Basahin at suriin ang mga sitwasyong nakatalaga sa inyong pangkat. Tukuyin ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakikita sa bawat sitwasyon at ipaliwanag ang inyong sagot. Pagkatapos masagutan ang gawain, pumili ng isang lider na siyang mag-uulat at magpapaliwanag ng mga sagot sa harap ng klase. Pangkat 1: Sitwasyon1: Bago bumili ng de-latang pagkain, sinuri ni Ana ang expiration date, timbang, at mga sangkap na nakalagay sa label. Sitwasyon2: Nais bumili ni Carlo ng isang kilalang brand ng sabon ngunit wala itong stock. Sa halip, bumili siya ng ibang brand na may parehong kalidad ngunit mas mura. Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat sitwasyon? Bakit mahalaga ang mga katangiang ito sa pagbili ng produkto? Pangkat 2 Sitwasyon1: Napansin ni Mia na mali ang sukli na ibinigay ng tindera. Magalang niyang ipinaalam ito upang maitama ang pagkakamali.   Sitwasyon2: May sapat na pera si Ben upang bumili ng bagong laruan ngunit pinili niyang bilhin muna ang mga gamit sa paaralan na kailangan niya.   Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat OpenAI. (2026). "Kilalanin ang Katangian ng Matalinong Mamimili" [AI-generated infographic]. ChatGPT. https://chat.openai.com/   sitwasyon? Paano nakatutulong ang mga katangiang ito sa wastong paggamit ng pera?   Pangkat 3 Sitwasyon1: Bago pumunta sa supermarket, gumawa si Lea ng listahan ng mga bibilhin at sinunod lamang niya ito habang namimili.   Sitwasyon2: Kahit sikat na artista ang endorser ng isang bagong inumin, hindi agad ito binili ni John. Binasa muna niya ang label at naghanap ng impormasyon tungkol dito. Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat sitwasyon? Bakit mahalagang maging mapanuri at may plano sa pamimili?
• #21 Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat sitwasyon? Bakit mahalaga ang mga katangiang ito sa pagbili ng produkto?
• #22 Pangkat 2 Sitwasyon1: Napansin ni Mia na mali ang sukli na ibinigay ng tindera. Magalang niyang ipinaalam ito upang maitama ang pagkakamali.   Sitwasyon2: May sapat na pera si Ben upang bumili ng bagong laruan ngunit pinili niyang bilhin muna ang mga gamit sa paaralan na kailangan niya.   Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat OpenAI. (2026). "Kilalanin ang Katangian ng Matalinong Mamimili" [AI-generated infographic]. ChatGPT. https://chat.openai.com/   sitwasyon? Paano nakatutulong ang mga katangiang ito sa wastong paggamit ng pera?   Pangkat 3 Sitwasyon1: Bago pumunta sa supermarket, gumawa si Lea ng listahan ng mga bibilhin at sinunod lamang niya ito habang namimili.   Sitwasyon2: Kahit sikat na artista ang endorser ng isang bagong inumin, hindi agad ito binili ni John. Binasa muna niya ang label at naghanap ng impormasyon tungkol dito. Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat sitwasyon? Bakit mahalagang maging mapanuri at may plano sa pamimili?
• #23   Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat sitwasyon? Paano nakatutulong ang mga katangiang ito sa wastong paggamit ng pera?   Pangkat 3 Sitwasyon1: Bago pumunta sa supermarket, gumawa si Lea ng listahan ng mga bibilhin at sinunod lamang niya ito habang namimili.   Sitwasyon2: Kahit sikat na artista ang endorser ng isang bagong inumin, hindi agad ito binili ni John. Binasa muna niya ang label at naghanap ng impormasyon tungkol dito. Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat sitwasyon? Bakit mahalagang maging mapanuri at may plano sa pamimili?
• #24     Pangkat 3 Sitwasyon1: Bago pumunta sa supermarket, gumawa si Lea ng listahan ng mga bibilhin at sinunod lamang niya ito habang namimili.   Sitwasyon2: Kahit sikat na artista ang endorser ng isang bagong inumin, hindi agad ito binili ni John. Binasa muna niya ang label at naghanap ng impormasyon tungkol dito. Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat sitwasyon? Bakit mahalagang maging mapanuri at may plano sa pamimili?
• #25 Mga Gabay na Tanong: Ano ang katangian ng matalinong mamimili na ipinakita sa bawat sitwasyon? Bakit mahalagang maging mapanuri at may plano sa pamimili?
• #26 Multiple Choice (5 Items) 1. Bago bumili ng cellphone, inihambing muna ni Liza ang presyo at kalidad nito sa iba't ibang tindahan. Anong katangian ng matalinong mamimili ang ipinakita niya? A. Hindi nagpapadala sa anunsyo B. Mapanuri C. Sumusunod sa budget D. Hindi nagpapadaya Sagot: B. Mapanuri
• #27 Multiple Choice (5 Items) 2. Nakakita si Marco ng mas murang produkto na may parehong kalidad kaya iyon ang kanyang binili. Anong katangian ang ipinakita niya? A. Naghahanap ng alternatibo B. Makatwiran C. Mapanuri D. Hindi nagpapadala sa anunsyo Sagot: A. Naghahanap ng alternatibo
• #28 3. Kahit may malaking karatulang "50% OFF," hindi agad bumili si Ana dahil alam niyang hindi niya ito kailangan. Anong katangian ang ipinakita niya? A. Hindi nagpapadaya B. Sumusunod sa budget C. Hindi nagpapadala sa anunsyo D. Makatwiran Sagot: C. Hindi nagpapadala sa anunsyo
• #29 4. May sapat na pera si Ben, ngunit pinili niyang bumili lamang ng mga bagay na nakalaan sa kanyang badyet. Anong katangian ang ipinakita niya? A. Makatwiran B. Sumusunod sa budget C. Hindi nagpapadaya D. Mapanuri Sagot: B. Sumusunod sa budget
• #30 5. May nag-alok kay Carla ng mamahaling produkto na sinasabing "pinakamaganda," ngunit humingi muna siya ng ebidensya at hindi basta naniwala sa panghihikayat ng tindero. Anong katangian ang ipinakita niya? A. Hindi nagpapadaya B. Naghahanap ng alternatibo C. Makatwiran D. Mapanuri Sagot: A. Hindi nagpapadaya
• #31 Susi sa pagwawasto: 1. B. Mapanuri 2. A. Naghahanap ng alternatibo 3. C. Hindi nagpapadala sa anunsyo 4. B. Sumusunod sa budget 5. A. Hindi nagpapadaya
• #32  Paglalahat Closing Statement "Ang matalinong mamimili ay hindi basta-basta bumibili. Nag-iisip muna siya upang makatipid at makakuha ng de-kalidad na produkto."
• #34 Pagganyak "Alin ang Pipiliin Mo?" Magpakita ng dalawang toothpaste. Brand A = ₱85 Brand B = ₱62 Tanong: Alin ang pipiliin mo? Ano ang batayan mo?
• #36 Walong Karapatan ng Mamimili
• #37 Matukoy ang walong karapatan ng mamimili. Maipaliwanag ang kahalagahan nito.
• #38 Ang sapat na kaalaman tungkol dito ang tutulong upang masulit ang perang ipinambili sa produkto o serbisyo. Sa bawat Karapatan ay may kaakibat na tungkulin at iyan ang isa sa ating tatalakayin. Karapatan ng mamimili -tumutukoy sa mga pangunahing pribilehiyo at proteksyon na taglay ng bawat indibidwal kapag sila ay bumibili o gumagamit ng mga produkto at serbisyo.
• #39 1. Ano ang karapatan ng mamimili na nilabag dito? Karapatan sa malinis na kapaligiran 3. Ano ang karapatan ng mamimili na nilabag dito? Karapatan sa kaligtasan (Rights to safety) 4. Maari bang magkasakit ang mga konsyumer kapag nakain nila ang mga produktong marumi o kontaminado? 5. Sa inyong nakikita, Tama ba bilang negosyante ang kanilang ginawa?
• #41 Ang probisyong "kinakailangan na may sapat na suplay ito" ay nagbibigay-diin na hindi lamang ang pagkakaroon ng access kundi pati na rin ang sapat na dami at kalidad ng mga pangangailangan ang mahalaga. Ito ay nangangailangan ng proaktibong pagpaplano at interbensyon mula sa pamahalaan.
• #42 Konkretong Halimbawa: Sitwasyon: Isang pamilya sa isang liblib na barangay sa Pilipinas. Paano Naipapatupad ang Right to Basic Needs (may sapat na suplay): Pagkain: Paliwanag: Hindi sapat na may palengke sa bayan. Kinakailangan na may sapat na ani ng bigas at gulay sa lugar o kaya'y may maayos na sistema ng transportasyon upang regular na madala ang pagkain mula sa mga sentro. Dapat ding tiyakin ng pamahalaan ang mga programa tulad ng Pantawid Pamilya Pilipino Program (4Ps) na nagbibigay ng financial assistance para sa pagbili ng pagkain, at mga feeding programs sa mga paaralan. Kung may k_risis sa suplay, dapat may handang contingency plan ang gobyerno (e.g., buffer stock ng NFA rice). Konkretong Halimbawa: Sa isang panahon ng tagtuyot, kinailangan ng gobyerno na magpadala ng relief goods (bigas, de-latang pagkain) sa mga nasalantang komunidad dahil naapektuhan ang kanilang lokal na produksyon ng pagkain, upang matiyak ang sapat na suplay sa kabila ng kakulangan. Tubig: Paliwanag: Hindi sapat na may ilog sa malayo. Kinakailangan ang imprastraktura tulad ng mga poso, water pumps, o water lines na nagdadala ng malinis na tubig nang direkta sa mga tahanan o sa mga komunidad. Dapat itong regular na suriin upang matiyak na ligtas inumin. Konkretong Halimbawa: Ang pagtatayo ng mga communal faucet o water system sa bawat barangay, at ang pagbibigay ng libreng water purifying tablets sa panahon ng kalamidad, ay mga hakbang upang matiyak ang sapat at malinis na suplay ng tubig para sa lahat. Pangangalagang Pangkalusugan: Paliwanag: Hindi sapat na may isang doktor sa kabayanan. Kinakailangan ang sapat na bilang ng Rural Health Units (RHU), BHWs (Barangay Health Workers), sapat na gamot sa health center, at kagamitan. Kailangan ding tiyakin ang access sa PhilHealth para sa lahat. Konkretong Halimbawa: Ang pagbibigay ng libreng bakuna sa mga bata sa mga komunidad, o ang regular na medical mission na may libreng gamot, ay nagpapakita ng pagtiyak sa sapat na suplay ng serbisyong pangkalusugan at gamot, lalo na sa mga walang kakayahang magbayad.
• #44 Sitwasyon: Isang kumpanya ng laruan (Toy Company X) ang naglabas ng bagong linya ng mga laruan para sa mga sanggol. Sa loob ng ilang linggo, nakatanggap sila ng mga ulat mula sa mga magulang na ang maliliit na bahagi ng laruan ay madaling humihiwalay at maaaring malunok ng mga sanggol, na nagdudulot ng panganib na mabulunan. Paliwanag Batay sa Right to Safety: Sa sitwasyong ito, malinaw na nilalabag ng Toy Company X ang karapatan ng mamimili sa kaligtasan.
• #45 Ang layunin ng karapatang ito ay magbigay kapangyarihan sa mamamayan sa pamamagitan ng malinaw at tumpak na impormasyon, hindi upang lituhin o dayain sila.
• #46 Konkretong Halimbawa: Isang araw, naghahanap ako ng bagong smartphone sa isang mall. Lumapit ako sa isang tindahan at sinabi ng nagtitinda na ang isang partikular na modelo ng telepono ay may "pinakabagong processor sa merkado" at mayroong "24-oras na battery life“. Ano ang gagawin mo bago mo bilhin ang produkto? Bilang mamimili na may Right to Information: Humingi Ako ng Karagdagang Impormasyon: Humingi ako ng data sheet o brochure ng telepono. Binasa ko rin ang fine print sa poster. Nag-research Ako Online: Ginamit ko ang aking kasalukuyang telepono upang maghanap ng mga reviews at specifications ng modelong iyon sa mga mapagkakatiwalaang tech websites.
• #49 Pakikilahok sa Public Hearings para sa Price Ceilings: Kung magpapatupad ang pamahalaan ng price ceiling sa mga pangunahing bilihin tulad ng bigas o gasolina, ang mga samahan ng mamimili ay may karapatang dumalo at magbigay ng kanilang pananaw sa mga public hearings. Sa ganitong paraan, masisiguro nilang ang itatakdang presyo ay makatarungan at hindi makakasama sa kalidad o availability ng produkto.
• #50 - nagtatanong at nagtatanggol sa iyong karapatan - Ito ay nagtataglay ng karapatan sa kaalaman na kinakailangan upang makagawa ng hakbanging makatutulong sa mga desisyong pangmamimili.
• #51 Panis na Pagkain: Nakabili ka ng pagkain sa grocery na dapat ay sariwa pa, ngunit pag-uwi mo ay napansin mong panis na ito bago pa man ang expiration date. May karapatan kang ibalik ang produkto at humingi ng refund o palitan.
• #52 - nagtatanong at nagtatanggol sa iyong karapatan - Ito ay nagtataglay ng karapatan sa kaalaman na kinakailangan upang makagawa ng hakbanging makatutulong sa mga desisyong pangmamimili.
• #53 Ang pagbibigay ng libreng workshop sa komunidad na nagtuturo kung paano magbadyet, magplano ng pinansyal, at gumawa ng matalinong desisyon sa pagbili ng mga pangunahing pangangailangan.
• #54 -Karapatang mabuhay at magtrabaho sa ligtas at malinis na kapaligiran na nagpapahintulot ng marangal at malinis na pamumuhay.
• #56 Pamprosesong Tanong Ano ang pinakamahalagang karapatan para sa iyo? Bakit mahalagang malaman ang impormasyon ng produkto? Ano ang dapat gawin kung depekto ang nabili? Paano mapoprotektahan ang mamimili?
• #57 Isahang Gawain: Piliin ang Tamang Karapatan Panuto: Basahin ang bawat sitwasyon. Isulat ang tamang karapatan ng mamimili na inilalarawan o nalabag sa bawat pangyayari. Pagpipilian: Karapatan sa Pangunahing Pangangailangan Karapatan sa Kaligtasan Karapatan sa Patalastasan Karapatang Pumili Karapatang Dinggin Karapatan sa Kabayaran Karapatan sa Edukasyon Karapatan sa Malinis na Kapaligiran 1. Binigyan ka ng maling impormasyon tungkol sa tamang paggamit ng gamot. Anong karapatan ang nalabag? _______________________________
• #58 2. Bumili ka ng de-latang pagkain na expired na pala at nagdulot ito ng pananakit ng tiyan. Anong karapatan ang nalabag? _______________________________
• #59 3. Hindi pinayagan ng tindahan na palitan ang sirang electric fan kahit may resibo at warranty pa ito. Anong karapatan ang nalabag? _______________________________
• #60 4. Isang pamilya ang walang sapat na access sa malinis na tubig at abot-kayang pagkain sa kanilang komunidad. Anong karapatan ang hindi natugunan? _______________________________
• #61 5. Nagreklamo ka sa isang tindahan tungkol sa maling sukli ngunit hindi ka pinakinggan ng may-ari. Anong karapatan ang nalabag? _______________________________
• #62 Isahang Gawain: Piliin ang Tamang Karapatan Susi sa Pagwawasto 1. Karapatan sa Patalastasan 2. Karapatan sa Kaligtasan 3. Karapatan sa Kabayaran 4. Karapatan sa Pangunahing Pangangailangan 5. Karapatang Dinggin
• #63 Gawain B: “Tukuyin Mo Ako” Panuto: Basahin nang mabuti ang bawat pahayag. Tukuyin kung anong Karapatan ng Mamimili ang inilalarawan sa bawat pangungusap. Piliin ang tamang sagot mula sa loob ng kahon na “Mga Karapatan ng Mamimili.” Isulat ang iyong sagot sa patlang bago ang bilang. Karapatan sa mga Pangunahing Pangangailangan Karapatan sa Kaligtasan Karapatan sa Patalastasan Karapatang Pumili Karapatang Dinggin Karapatang Bayaran at Tumbasan sa Kapinsalaan (Redress) Karapatan sa Pagtuturo Tungkol sa Pagiging Matalinong Mamimili Karapatan sa Isang Malinis na Kapaligiran                 Mga Karapatan ng Mamimili _____ 1. “May karapatan akong malaman ang tunay na sangkap ng produktong aking bibilhin.” _____ 2. “May karapatan akong mabayaran kung ako ay napinsala dahil sa depektibong produkto.” _____ 3. “May karapatan akong mamuhay sa malinis at ligtas na kapaligiran.” _____ 4. “May kalayaan akong pumili ng produktong nais kong bilhin.” _____ 5. “May karapatan akong matuto kung paano maging matalinong mamimili.”
• #64 Mga Karapatan ng Mamimili _____ 1. “May karapatan akong malaman ang tunay na sangkap ng produktong aking bibilhin.” _____ 2. “May karapatan akong mabayaran kung ako ay napinsala dahil sa depektibong produkto.” _____ 3. “May karapatan akong mamuhay sa malinis at ligtas na kapaligiran.” _____ 4. “May kalayaan akong pumili ng produktong nais kong bilhin.” _____ 5. “May karapatan akong matuto kung paano maging matalinong mamimili.”
• #65 Pagtataya Enumeration Isulat ang 8 Karapatan ng Mamimili.
• #66 Paglalahat "Ang bawat mamimili ay may karapatan. Ang kaalaman sa mga ito ay nagbibigay ng proteksiyon laban sa panlilinlang."
• #68 Pagganyak Tanong: Sa palagay mo, may responsibilidad din ba ang mamimili? Bakit?
• #69 Mga Tungkulin ng Mamimili
• #70 Matukoy ang mga tungkulin ng mamimili. Maipakita ang pagiging responsableng mamimili.
• #72 1. Magbasa ng Label -Bago bumili ng produkto, mahalagang basahin ang label upang malaman ang: Pangalan ng produkto Sangkap (Ingredients) Expiration Date Manufacturing Date Tamang paraan ng paggamit Babala o Warning
• #73 1. Magbasa ng Label Halimbawa: Si Maria ay bibili ng gatas. Bago ito ilagay sa basket, tiningnan muna niya ang expiration date at sinuri ang label upang matiyak na ligtas itong inumin. Tanong: Bakit mahalagang basahin muna ang label bago bumili?
• #74 2. Magbayad nang Tama Ipaliwanag: Ang mamimili ay dapat magbayad ng tamang halaga ng produktong kanyang binibili. Ang pagiging tapat ay nagpapakita ng magandang pag-uugali at paggalang sa negosyo.
• #75 Halimbawa: Nagbayad si Carlo ng eksaktong halaga ng kaniyang biniling notebook at tinanggap ang tamang sukli. Tanong: Ano ang maaaring mangyari kung hindi tayo magbabayad nang tama?
• #76 3. Mag-ingat sa Paggamit Ipaliwanag: Responsibilidad ng mamimili na gamitin nang tama at maingat ang produktong binili upang maiwasan ang aksidente o pagkasira.
• #77 3. Mag-ingat sa Paggamit Halimbawa: Binasa muna ni Ben ang manual bago gamitin ang bagong rice cooker. Tanong: Bakit kailangang sundin ang tamang paggamit ng isang produkto?
• #78 4. Magtago ng Resibo Ipaliwanag: Ang resibo ay mahalagang katibayan ng pagbili. Kailangan ito kung sakaling: may depekto ang produkto, nais itong ipapalit, o nais magsampa ng reklamo.
• #79 4. Magtago ng Resibo Halimbawa: Nang masira ang electric fan matapos lamang ang dalawang araw, naipapalit ito ni Ana dahil may resibo siyang naitago. Tanong: Ano ang kahalagahan ng resibo sa isang mamimili?
• #80 5. Mag-ulat ng Panloloko Ipaliwanag: Kapag nakaranas ng panloloko tulad ng maling sukli, pekeng produkto, o maling impormasyon, nararapat itong iulat sa kinauukulan upang maprotektahan ang ibang mamimili.
• #81 5. Mag-ulat ng Panloloko Halimbawa: Napansin ni Joel na kulang ang isinukli sa kanya kaya maayos niyang ipinaalam ito sa kahera. Tanong: Bakit mahalagang iulat ang panloloko?
• #82 6. Pangalagaan ang Kapaligiran Ipaliwanag: Ang responsableng mamimili ay pumipili ng mga produktong hindi nakakasira sa kalikasan at nagtatapon ng basura sa tamang lugar.
• #83 6. Pangalagaan ang Kapaligiran Mga halimbawa: Gumamit ng eco bag. Iwasan ang sobrang paggamit ng plastik. Mag-segregate ng basura. Mag-recycle kung maaari. Halimbawa: Tuwing namimili, sariling eco bag ang dala ni Lea upang mabawasan ang paggamit ng plastic. Tanong: Paano nakatutulong ang isang mamimili sa pangangalaga ng kalikasan?
• #84 7. Maging Responsable sa Pagbili Ipaliwanag: Ang responsableng mamimili ay bumibili lamang ng mga bagay na kailangan at naaayon sa kanyang badyet. Hindi siya nagpapadala agad sa uso o sa mga advertisement.
• #85 7. Maging Responsable sa Pagbili Halimbawa: May natira pang maayos na sapatos si Ryan kaya hindi muna siya bumili ng bago kahit may sale. Tanong: Bakit mahalagang unahin ang pangangailangan kaysa kagustuhan?
• #86 8. Sumunod sa Batas Ipaliwanag: Ang mamimili ay nararapat sumunod sa mga batas na may kaugnayan sa pagbili at paggamit ng mga produkto. Iwasan ang pagbili ng ilegal o pekeng produkto at suportahan ang mga lehitimong negosyo.
• #87 8. Sumunod sa Batas Halimbawa: Mas pinili ni Grace na bumili ng orihinal na school supplies sa lehitimong tindahan kaysa sa mga pekeng produkto. Tanong: Paano nakatutulong ang pagsunod sa batas sa ating lipunan?
• #88 Pamprosesong Tanong Bakit kailangang magtago ng resibo? Ano ang mangyayari kung hindi responsable ang mamimili? Paano nakatutulong ang tamang pagtatapon ng basura? Ano ang dapat gawin kung may panloloko?
• #89 Interaktibong Isahang Gawain Tama o Mali ___1. Dapat basahin ang label. ___2. Itapon kahit saan ang plastik. ___3. Magtago ng resibo. ___4. Magreklamo kung may depekto. ___5. Bumili lamang ng kailangan.
• #90 Interaktibong Pangkatang Gawain "Matalinong Mamimili Ako!" Bawat pangkat ay gagawa ng poster o slogan tungkol sa: "Ako ay Responsableng Mamimili." Pagkatapos ay ipaliliwanag nila ito sa klase.
• #91 Pagtataya (Summative Assessment) I. Multiple Choice (10 Items) Panuto: Basahin nang mabuti ang bawat tanong. Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat ito sa iyong sagutang papel. 1. Alin sa mga sumusunod ang katangian ng matalinong mamimili? A. Padalos-dalos bumili B. Mapanuri C. Magastos D. Madaling magpaloko 2. Alin ang ginagawa ng mamimiling naghahanap ng alternatibo? A. Bumibili agad ng unang nakita. B. Inihahambing ang iba't ibang produkto. C. Bumibili kahit hindi kailangan. D. Pinipili ang pinakamahal. 3. Ano ang dapat gawin ng mamimili bago bumili ng produkto? A. Bumili agad. B. Suriin ang kalidad at presyo. C. Maniwala agad sa patalastas. D. Huwag tingnan ang expiration date. 4. Alin ang nagpapakita ng pagsunod sa budget? A. Bumibili ng lahat ng gusto. B. Gumagastos nang higit sa pera. C. Bumibili ayon sa nakalaang halaga. D. Nangungutang para makabili. 5. Ano ang tawag sa karapatang magkaroon ng tamang impormasyon tungkol sa produkto? A. Karapatan sa Patalastasan B. Karapatan sa Kabayaran C. Karapatan sa Edukasyon D. Karapatang Dinggin
• #92 Pagtataya (Summative Assessment) II. Tama o Mali (5 Items) Panuto: Isulat ang Tama kung wasto ang pahayag at Mali kung hindi. _____ Ang matalinong mamimili ay nagsusuri muna bago bumili. _____ Dapat agad maniwala sa lahat ng patalastas. _____ May karapatan ang mamimili na magkaroon ng ligtas na produkto. _____ Mahalagang humingi ng resibo pagkatapos bumili. _____ Ang mamimili ay walang karapatang magreklamo kapag may depekto ang produkto.
• #93 Pagtataya (Summative Assessment) III. Enumeration (5 Items) A. Panuto: Isulat ang limang (5) katangian ng matalinong mamimili. B. Panuto: Isulat ang limang (5) karapatan o tungkulin ng mamimili.
• #94 Susi sa Pagwawasto Test I: 1 B 2 B 3 B 4.C 5. A Test II: Tama Mali Tama Tama Mali Test III: Sagot: A. Mapanuri Naghahanap ng alternatibo Hindi nagpapadaya Makatwiran Sumusunod sa budget B. Maaaring Sagot (Karapatan): Karapatan sa Pangunahing Pangangailangan Karapatan sa Kaligtasan Karapatan sa Patalastasan Karapatang Pumili Karapatang Dinggin Maaaring Sagot (Tungkulin): Maging mapanuri sa pagbili. Basahin ang label at impormasyon ng produkto. Humingi at mag-ingat ng resibo. Gamitin nang wasto ang produkto. Magreklamo kung may paglabag sa karapatan ng mamimili.
• #95 Paglalahat / Closing Statement "Ang pagiging matalinong mamimili ay hindi lamang tungkol sa pagtitipid. Ito ay tungkol sa tamang pagpapasya, paggalang sa sariling karapatan, pagtupad sa tungkulin, at pagiging responsable sa bawat produktong ating binibili. Sa ganitong paraan, napoprotektahan natin ang ating sarili, ang ating pamilya, at ang ating komunidad."
• #97 Pagsusulong ng Pakikilahok at Pagkakaisa ng mga Mamimili.
• #98 5. Naipapakita at Nakakagawa ng isang sitwasyon kung bakit nagkakaroon ng kakapusan 3. Naipamamalas ang talino sa pagkonsumo matapos pag-aralan ang katangian ng matalinong mamimili ;
• #99 PRE- LESSON: Annex 3.0 "Ang Bigat ng Isang Pangako" (3 Minuto) Gawin ng Guro: Itaas ang iyong kanang kamay na tila nanunumpa at magtanong sa klase: "Class, tuwing Lunes ng umaga sa Flag Ceremony, itinataas natin ang ating kanang kamay para sa Panunumpa sa Watawat ng Pilipinas. Ano ang ibig sabihin kapag sinabi nating Panata o Pledge? Salita lang ba ito, o isang seryosong pangako?" OpenAI. (2026). Ang Bigat ng Isang Pangako [AI-generated infographic]. ChatGPT. https://chat.openai.com/   Inaasahang Sagot: "Pangako po!" o "Kasunduan na dapat tuparin!"
• #100   Inaasahang Sagot: "Pangako po!" o "Kasunduan na dapat tuparin!"
• #101  Paglilinaw sa Layunin (0.5 Minuto) Sabihin ng Guro: "Kaya naman, ang inyong target na Written Work ngayong araw ay: Makabuo ng isang panata (pledge) na dapat mong sundin at panindigan bilang isang matalinong mamimili."
• #102 "The 3-Core Consumer Pledge" (Ang Aking Panata bilang Mamimili) Pangkalahatang Panuto: Kumuha ng isang buong papel (one whole sheet of paper). Kopyahin at punan ang template ng panata na nasa pisara batay sa iyong sariling pangako at personal na pananagutan. Gawing gabay ang sumusunod na pormat sa pagsulat: AKING PANATA BILANG MATALINONG MAMIMILI Ako si [Isulat ang iyong Buong Pangalan], ay taimtim na nangangako na bilang isang matalinong mamimili, aking gagawin at isusulong ang mga sumusunod na tungkulin: I. Sa Aking Sarili (Mapanuring Kamalayan) Pangako kong magiging mapanuri sa pamamagitan ng... (Magtala ng 1-2 konkretong paraan kung paano mo titingnan ang kalidad, presyo, o expiration date ng mga produkto bago bumili). II. Sa Aking Sambahayan at Pamilya (Pag-iwas sa Aksaya) Upang matulungan ang aking pamilya na maiwasan ang pagkaaksaya ng yaman, ako ay... (Magtala ng 1-2 simpleng hakbang sa loob ng inyong bahay upang makatipid sa kuryente, tubig, pagkain, o badyet). III. Sa Aking Pamayanan at Kalikasan (Kamalayan sa Kapaligiran) Para sa kapakanan ng aking komunidad at ng kalikasan, aking pananagutan na... (Magtala ng 1-2 paraan kung paano mo babawasan ang basura o plastik tuwing ikaw o ang pamilya mo ay namimili)..
• #103 "The 3-Core Consumer Pledge" (Ang Aking Panata bilang Mamimili) Pangkalahatang Panuto: Kumuha ng isang buong papel (one whole sheet of paper). Kopyahin at punan ang template ng panata na nasa pisara batay sa iyong sariling pangako at personal na pananagutan. Gawing gabay ang sumusunod na pormat sa pagsulat: AKING PANATA BILANG MATALINONG MAMIMILI Ako si [Isulat ang iyong Buong Pangalan], ay taimtim na nangangako na bilang isang matalinong mamimili, aking gagawin at isusulong ang mga sumusunod na tungkulin: I. Sa Aking Sarili (Mapanuring Kamalayan) Pangako kong magiging mapanuri sa pamamagitan ng... (Magtala ng 1-2 konkretong paraan kung paano mo titingnan ang kalidad, presyo, o expiration date ng mga produkto bago bumili). II. Sa Aking Sambahayan at Pamilya (Pag-iwas sa Aksaya) Upang matulungan ang aking pamilya na maiwasan ang pagkaaksaya ng yaman, ako ay... (Magtala ng 1-2 simpleng hakbang sa loob ng inyong bahay upang makatipid sa kuryente, tubig, pagkain, o badyet). III. Sa Aking Pamayanan at Kalikasan (Kamalayan sa Kapaligiran) Para sa kapakanan ng aking komunidad at ng kalikasan, aking pananagutan na... (Magtala ng 1-2 paraan kung paano mo babawasan ang basura o plastik tuwing ikaw o ang pamilya mo ay namimili)..
• #104 MGA HAKBANG SA PAGSASAKATUPARAN: Unang Bahagi — Pagsulat (12 Minuto): * Sumulat nang tahimik at mag-isa. Siguraduhing nanggagaling sa puso ang iyong mga isinusulat na pangako dahil ito ay magsisbing gabay sa iyong pang-araw-araw na pagkonsumo. Lagyan ng iyong Lagda (Signature) ang pinakailalim ng papel pagkatapos magsulit. Ikalawang Bahagi — Pagpapatibay (3 Minuto): Humanap ng kapareha (ang iyong katabi sa upuan).   Humarap sa iyong katabi at basahin nang mahina ngunit malinaw ang iyong buong panata sa kanya.   Pagkatapos magbasa, iabot ang iyong papel sa iyong katabi. Papapirmahan mo ito sa kanya sa ibaba ng iyong lagda sa tapat ng salitang "Saksi (Peer Witness)". Ito ang patunay na may nakarinig at nagpatibay sa iyong seryosong pangako bilang mamimili.
• #105 MGA PAMPROSESONG TANONG: "The 3-Core Consumer Pledge" 1. Alin sa tatlong aspeto ng panata (Sa Sarili, Sa Pamilya, o Sa Kalikasan) ang naging pinakamadali para sa iyo na gawan ng pangako? Alin naman ang pinakamahirap? Bakit? 2. Sa ikalawang bahagi ng gawain, binasa mo ang iyong panata sa iyong katabi at pinapirmahan ito sa kaniya bilang isang Saksi (Peer Witness). Ano ang naramdaman mo habang binabasa ito nang malakas? Paano nakatutulong ang pagkakaroon ng saksi upang mas mapalakas ang iyong pananagutan na tuparin ang iyong mga isinulat?
• #106 FORMATIVE ASSESSMENT: Annex 3.2 Panuto: Sa isang kapat na papel (¼) Sasagutin ng mga mag-aaral ang mga tanong. 1.“Bakit mahalagang maging responsable sa pagdedesisyon lalo na kapag limitado ang oras, pera, tubig, at iba pang resources sa tahanan, paaralan, at komunidad? 2. Magbigay ng isang halimbawa mula sa iyong karanasan.”
• #108 Pamprosesong Tanong: "Class, bago sumalang sa isang malaking laban ang isang kampeon, diretso ba siyang pumapasok sa ring nang hindi nag-eensayo? https://www.sportsnet.ca/mma/trainer-freddie-roach-hurt-split-manny-pacquiao Ano ang ginagawa niya kasama ang kaniyang coach?"
• #109 Kahandaan sa Katangian, Karapatan at Tungkulin Bilang Mamimili
• #110 Nakasasagot sa isang pormal na pagtataya na nagpapakita ng kahandaan sa katangian, Karapatan at tungkulin bilang mamimili.
• #111 GAWAIN PAMPALAKASAN: BOARD RUSH: ANG TAGAPAGTANGGOL NG PAMILIHAN" (20 minuto) Paghahanda sa Pisara (The Board Setup): Bago simulan ang laro, hatiin ng guro ang pisara sa tatlong malalaking kolum para sa bawat pangkat na maglalaban (Halimbawa: Pangkat 1, Pangkat 2, Pangkat 3). Sa bawat kolum, isulat ang tatlong kategorya: PANGKAT 1 PANGKAT 2 PANGKAT 3 KATANGIAN: _______ KATANGIAN _________ KATANGIAN:_________ KARAPATAN: _______KARAPATAN: _________KARAPATAN:________ TUNGKULIN:________TUNGKULIN:_________TUNGKULIN:________
• #112 Pagkatapos basahin ang senaryo, isisigaw ng guro ang tiyak na kategoryang dapat punan (Halimbawa: "Tungkulin!" o "Karapatan!" o "Katangian!"). Sa pagpito ng guro, mag-uunahan ang mga unang mag-aaral sa pila na tumakbo sa pisara upang isulat ang TIYAK NA PANGALAN ng Katangian, Karapatan, o Tungkulin sa nakalaang patlang para sa kanilang pangkat. Puntusan: Ang pangkat na PINAKAMABILIS na nakasulat ng TAMANG sagot sa pisara ay bibigyan ng 2 puntos. Ang mga sumunod na pangkat na tama rin ang sagot ngunit nahuli sa pagtakbo ay may 1 puntos. Walang puntos kung mali ang sagot. Pagkatapos sumagot, ipapasa ang chalk sa susunod na kaklase sa pila at pupunta sa likod.
• #113 Puntusan: Ang pangkat na PINAKAMABILIS na nakasulat ng TAMANG sagot sa pisara ay bibigyan ng 2 puntos. Ang mga sumunod na pangkat na tama rin ang sagot ngunit nahuli sa pagtakbo ay may 1 puntos. Walang puntos kung mali ang sagot. Pagkatapos sumagot, ipapasa ang chalk sa susunod na kaklase sa pila at pupunta sa likod.
• #114 📋MGA SENARYO, TANONG, AT KAGAMITANG SAGOT (FOR THE TEACHER) 🔹 Bahagi 1: Mga Katangian ng Matalinong Mamimili (Hudyat ng Guro: "Katangian!") Senaryo: Si Maria ay may dalang listahan ng mga bibilhing sangkap para sa hapunan. Kahit nakita niyang naka-sale ang mga mamahaling palamuti sa bahay, nilagpasan niya ito upang matiyak na kasya ang kaniyang pera sa pagkain. 🔑 Sagot sa Pisara: Sumusunod sa badyet / Makatwiran Senaryo: Noong tumaas ang presyo ng manok sa palengke, napansin ni Mang Juan na mas mura ang sariwang isda kaya ito muna ang kaniyang binili para sa kaniyang pamilya. 🔑 Sagot sa Pisara: May alternatibo o pamalit
• #115 📋MGA SENARYO, TANONG, AT KAGAMITANG SAGOT (FOR THE TEACHER) 🔹 Bahagi 1: Mga Katangian ng Matalinong Mamimili (Hudyat ng Guro: "Katangian!") Senaryo: Si Maria ay may dalang listahan ng mga bibilhing sangkap para sa hapunan. Kahit nakita niyang naka-sale ang mga mamahaling palamuti sa bahay, nilagpasan niya ito upang matiyak na kasya ang kaniyang pera sa pagkain. 🔑 Sagot sa Pisara: Sumusunod sa badyet / Makatwiran Senaryo: Noong tumaas ang presyo ng manok sa palengke, napansin ni Mang Juan na mas mura ang sariwang isda kaya ito muna ang kaniyang binili para sa kaniyang pamilya. 🔑 Sagot sa Pisara: May alternatibo o pamalit
• #116 Senaryo: Nakita ni Lea sa isang patalastas na ang isang produkto ay milagrong nakapagpapagaling ng sakit sa loob ng limang minuto. Hindi siya naniwala rito at tiningnan niya muna kung aprubado ito ng Food and Drug Administration (FDA). 🔑 Sagot sa Pisara: Mapanuri / Hindi nagpapadala sa patalastas 🔹 Bahagi 2: Mga Karapatan ng Mamimili (Hudyat ng Guro: "Karapatan!") Senaryo: Bumili si Kevin ng isang de-kuryenteng bentilador, ngunit pag-uwi niya ay umuusok ito at hindi umiikot. Bumalik siya sa tindahan upang maayos na hilingin ang pagpapalit ng bagong yunit o ibalik ang kaniyang pera. 🔑 Sagot sa Pisara: Karapatan sa Bayad-Pinsala (Right to Redress)