SlideShare a Scribd company logo
ΜΑΘΗΜΑ 10ο




 Οι Γαλαξίες
1. Ο Γαλαξίας μας
• Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά τον έναστρο ουρανό μια
  ασέληνη και ξάστερη νύχτα θα δούμε μια λευκή ζώνη με
  ασαφή όρια να τον διασχίζει.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Με απλή φωτογραφική επεξεργασία μπορούμε να
  διακρίνουμε καλύτερα τη δομή αυτής της ζώνης.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Οι αρχαίοι λαοί είχαν προβληματιστεί με αυτή την εικόνα
  και πολλοί μύθοι προέκυψαν στην προσπάθεια να
  δώσουν κάποια εξήγηση.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Ο πιο χαρακτηριστικός από αυτούς τους μύθους (που
  δικαιολογεί και την ονομασία «Γαλαξίας» είναι ο εξής:
• Ο μύθος του Ηρακλή είναι γνωστός. Πατέρας του ήταν ο
  Δίας και μητέρα του η θνητή Αλκμήνη. Όπως ήταν
  αναμενόμενο, η επίσημη γυναίκα του Δία, η θεά Ήρα, δε
  συμπαθούσε καθόλου το μικρό Ηρακλή.
• Ο Ερμής (για να δώσει μεγαλύτερη δύναμη στον ημίθεο)
  εξαπάτησε την Ήρα ώστε να θηλάσει από το γάλα της ο
  μικρός Ηρακλής.
• Μόλις η Ήρα κατάλαβε την απάτη, έσπρωξε μακριά το
  βρέφος και τότε το γάλα της σκόρπισε στον ουρανό
  σχηματίζοντας αυτή τη γαλακτόχρωμη ζώνη.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Ο μύθος απεικονίζεται σε διάφορους πίνακες
  ζωγραφικής, όπως αυτόν του του Giacopo Tintorreto
  (1580 μ.Χ.), ο οποίος βρίσκεται στην εθνική πινακοθήκη
  του Λονδίνου
1. Ο Γαλαξίας μας
• Και στον πίνακα του Peter Paul Rubens (Ισπανία)
1. Ο Γαλαξίας μας
• Οι Πυθαγόρειοι ονόμαζαν τον γαλαξία «οδό των
  ψυχών».
• Ο Πίνδαρος τον ονομάζει «Λιπαράν Οδόν».
• Συχνά του δίνεται και η ονομασία «Ηριδανός ποταμός»
• Οι Άγγλοι τον ονόμαζαν «δρόμο του Ιακώβ».
1. Ο Γαλαξίας μας
• Οι απαντήσεις στα ερωτήματα σχετικά με την προέλευση
  αυτής της γαλακτόχρωμης ζώνης, άρχισαν να δίνονται
  από την εποχή των πρώτων τηλεσκοπίων του Γαλιλαίου.
• Ο Γαλιλαίος επιβεβαίωσε την άποψη του Δημόκριτου, ότι
  η γαλαξιακή ζώνη αποτελείται από πολλούς
  συγκεντρωμένους αστέρες.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Την άποψη αυτή είχε διατυπώσει για πρώτη φορά ο
  μεγάλος αρχαίος Έλληνας Φιλόσοφος Δημόκριτος
  (460-370 π.χ.).
1. Ο Γαλαξίας μας
• Η συμβολή των ιδεών του Δημόκριτου στην επιστήμη
  είναι τεράστια. Θεωρείται ως ο πατέρας της ατομικής
  θεωρίας. Ήταν ο πρώτος που είχε συλλάβει την έννοια
  του ατόμου.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Ο    πρώτος       που    μελέτησε
  συστηματικά      τη   δομή     του
  γαλαξιακού δίσκου ήταν ο
  Ουίλιαμ Χέρσελ.
• Ήταν ο πρώτος που κατέληξε
  στο συμπέρασμα ότι ο Γαλαξίας
  μοιάζει με ένα τεράστιο δίσκο.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο γαλαξίας μας είναι μια τεράστια
  ομάδα από αστέρια, σκόνη και αέρια. Το σχήμα του
  μοιάζει πολύ με την εικόνα:
1. Ο Γαλαξίας μας
• Δομή του Γαλαξία
1. Ο Γαλαξίας μας
• Δομή του Γαλαξία
   – Κεντρική Περιοχή
      • Ακτίνα 12.000 l.y.
      • Πάχος 10.000 l.y.
   – Γαλαξιακός πυρήνας
      • Μεγάλη πυκνότητα Αστέρων
      • Πιθανή    ύπαρξη      τεράστιας
        Μαύρης      Τρύπας       (μάζας
        1.000.000 ηλιακές μάζες)
   – Δίσκος
      • Διάμετρος 120.000 l.y. – Πάχος
        1000 l.y.
      • Σπείρες
   – Άλως
      • Ακτίνα 300.000 l.y.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Ο Ήλιος μας βρίσκεται σε απόσταση 30.000 l.y. Από το
  κέντρο του Γαλαξία πάνω σε μια από τις σπείρες του.
1. Ο Γαλαξίας μας
• Κίνηση των μελών του Γαλαξία
   – Τα αντικείμενα που βρίσκονται στην άλω ακολουθούν
     διαφορετικές τροχιές.
   – Τα αντικείμενα του γαλαξιακού δίσκου, ακολουθούν πιο
     οργανωμένη κίνηση.
   – Ολόκληρος ο Δίσκος περιστρέφεται γύρω από το γαλαξιακό
     κέντρο.
   – Η περιστροφή αυτή είναι διαφορική. (Συγκεκριμένα, η γωνιακή
     ταχύτητα είναι μεγαλύτερη σε μεγαλύτερες αποστάσεις από το
     κέντρο).
2. Είδη Γαλαξιών
• Α. Ελλειπτικοί.
2. Είδη Γαλαξιών
• Β. Σπειροειδείς.
                     Κεντρική Περιοχή με
                     Μορφή Ραβδιού
2. Είδη Γαλαξιών
• Γ. Ανώμαλοι.
2. Είδη Γαλαξιών
• Βασικές Διαφορές.
                   Ελλειπτικοί           Σπειροειδείς            Ανώμαλοι

   Αστέρες         Περιέχουν μόνο      Ο Δίσκος περιέχει      Περιέχουν παλιούς
                  παλαιούς αστέρες    παλαιούς και νέους. Η   και νέους αστέρες.
                                      άλως μόνο παλαιούς.

Αέρια και Σκόνη    Πολύ λίγα ή και      Ο Δίσκος περιέχει      Άφθονη σκόνη και
                     καθόλου          μεγάλες ποσότητες. Η          αέρια.
                                        άλως μικρότερες.

  Δημιουργία      Καμιά σημαντική         Αυξανόμενη               Ζωηρή και
                    δημιουργία τα     δημιουργία αστέρων          αυξανόμενη
   Αστέρων        τελευταία 10 δισ.      στις σπείρες.        δημιουργία αστέρων.
                       Χρόνια
Κινήσεις μελών    Τυχαίες τροχιές.    Ο δίσκος περιφέρεται     Ανώμαλες τροχιές.
                                      γύρω από το κέντρο.
                                      Οι αστέρες στην άλω
                                            τυχαία.
  Κατανομή           40%-50%               40%-50%                    5%
3. Ειδικού τύπου Γαλαξίες
• Οι Ραδιογαλαξίες
   – Εκπέμπουν το μεγαλύτερο μέρος της ακτινοβολίας τους όχι στο
     οπτικό φάσμα (όπως οι «κανονικοί γαλαξίες») αλλά στα
     ραδιοκύματα
3. Ειδικού τύπου Γαλαξίες
• Οι Ραδιογαλαξίες
   – Συνήθως βρίσκονται σε τεράστιες αποστάσεις από τον δικό μας.
3. Ειδικού τύπου Γαλαξίες
• Οι γαλαξίες Seyfert
   – Είναι κάτι μεταξύ των τυπικών γαλαξιών και των ραδιογαλαξιών.
   – Συνήθως έχουν έναν ιδιαίτερα ενεργό πυρήνα.
3. Ειδικού τύπου Γαλαξίες
• Τα Κβάζαρς (Quasar)
  – Είναι τα πιο απομακρυσμένα αντικείμενα που έχουν
    παρατηρηθεί μέχρι σήμερα (782 – 15.300 εκατομμύρια έτη
    φωτός).
  – Μέγεθος μικρότερο από ένα τυπικό γαλαξία.
  – Εκπέμπουν όση ενέργεια εκπέμπουν 1000 γαλαξίες σαν το δικό
    μας.
4. Αποστάσεις Γαλαξιών
• Ο διάσημος αστρονόμος Χαμπλ, υπολογίζοντας τις
  αποστάσεις και τις ταχύτητες αρκετών γαλαξιών,
  κατέληξε στο γνωστό νόμο του Χάμπλ:
                       • V=H*d
• v: η ταχύτητα του γαλαξία,
• d: η απόστασή του από τη Γη
• Η: μια σταθερά.
4. Αποστάσεις Γαλαξιών
• Ο νόμος του Χαμπλ ουσιαστικά μας λέει ότι όσο πιο
  μακριά είναι ένας γαλαξίας τόσο γρηγορότερα
  απομακρύνεται!

                    • V=H*d
5. Σμήνη Γαλαξιών
• Σε μερικές περιπτώσεις αρκετοί γαλαξίες μαζί
  συγκεντρώνονται δημιουργώντας τα λεγόμενα σμήνη.
6. Συγκρούσεις Γαλαξιών
• Ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα στο σύμπαν
  είναι η «σύγκρουση» δύο γαλαξιών.
• Με τον όρο σύγκρουση γαλαξιών δεν πρέπει να
  φανταζόμαστε ένα φαινόμενο παρόμοιο με τη σύγκρουση
  δύο πλανητών π.χ.
• Ας μην ξεχνάμε ότι ένας γαλαξίας αποτελείται από
  αστέρια, τα οποία έχουν τεράστιες αποστάσεις μεταξύ
  τους.
6. Συγκρούσεις Γαλαξιών
• Έτσι όταν δύο γαλαξίες συγκρούονται, ουσιαστικά
  περνάει ο ένας μέσα από τον άλλο.
• Αυτό το πέρασμα όμως έχει σημαντική επίδραση στη
  δομή των γαλαξιών και στη κίνηση των αστέρων τους.
6. Συγκρούσεις Γαλαξιών
• Αυτή η διαδικασία κρατάει βέβαια εκατομμύρια χρόνια.
7. Εξέλιξη Γαλαξιών
• Μελετώντας απομακρυσμένους γαλαξίες από τη Γη,
  μπορούμε να πάρουμε μια ιδέα για την εξέλιξη των
  γαλαξιών.
8. Σκοτεινή Ύλη
• Ο υπολογισμός της μάζας της ύλης του Σύμπαντος,
  όπως προκύπτει από τα δεδομένα των κινήσεων των
  γαλαξιών, έδειξε ότι είναι πολύ μεγαλύτερη από την
  παρατηρούμενη συνολικά.
• Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες στην υπόθεση ότι
  υπάρχει ένα μεγάλο μέρος ύλης στο σύμπαν, η οποία
  δεν φαίνεται. Η ύλη αυτή μπορεί να είναι πλανήτες, ή
  πολύ αμυδροί αστέρες, ή ακόμα και μια τεράστια μάζα
  από υποατομικά σωματίδια.
• Συνολικά πιστεύεται ότι αυτή η μάζα αποτελεί το 90% της
  συνολικής μάζας του σύμπαντος.

More Related Content

What's hot

Astronomy
AstronomyAstronomy
AstronomyGIA VER
 
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειροαστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
eirinikan
 
Hubble-ΛΙΓΟ ΑΠΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Hubble-ΛΙΓΟ ΑΠΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑHubble-ΛΙΓΟ ΑΠΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Hubble-ΛΙΓΟ ΑΠΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑanopetra2
 
Αστρονομία - Μάθημα 08
Αστρονομία - Μάθημα 08Αστρονομία - Μάθημα 08
Αστρονομία - Μάθημα 08
Pantelis Bouboulis
 
Comet lovejoy 11- 14
Comet  lovejoy 11- 14Comet  lovejoy 11- 14
Comet lovejoy 11- 14
xpapas
 
Η δομή του ηλιακού μας συστήματος
Η δομή του ηλιακού μας συστήματος Η δομή του ηλιακού μας συστήματος
Η δομή του ηλιακού μας συστήματος
Χρήστος Λαμπριανίδης
 
Tο σύμπαν
Tο σύμπανTο σύμπαν
αστεροειδείς
αστεροειδείςαστεροειδείς
αστεροειδείςavramaki
 
ομιλία θεοδοσίου στην εκδήλωση απονομής τοπικού euso 2013
ομιλία θεοδοσίου στην εκδήλωση απονομής τοπικού euso 2013ομιλία θεοδοσίου στην εκδήλωση απονομής τοπικού euso 2013
ομιλία θεοδοσίου στην εκδήλωση απονομής τοπικού euso 2013Νίκος Παπαδημητρόπουλος
 
ΖΩΝΗ ΚΑΪΠΕΡ
ΖΩΝΗ ΚΑΪΠΕΡΖΩΝΗ ΚΑΪΠΕΡ
ΖΩΝΗ ΚΑΪΠΕΡ
Fotini Pog
 
O κύκλος ζωής των αστεριών
O κύκλος ζωής των αστεριώνO κύκλος ζωής των αστεριών
O κύκλος ζωής των αστεριών
tryfonid
 
αστρα και φωτομετρία
αστρα και φωτομετρίααστρα και φωτομετρία
αστρα και φωτομετρίαtryfonid
 
διαδοση του φωτοσ 1
διαδοση του φωτοσ 1διαδοση του φωτοσ 1
διαδοση του φωτοσ 1HIOTELIS IOANNIS
 
έχουν άραγε πεθάνει αστέρια κατά τη διάρκεια της ζωής μου;
έχουν άραγε  πεθάνει  αστέρια κατά τη διάρκεια της ζωής μου;έχουν άραγε  πεθάνει  αστέρια κατά τη διάρκεια της ζωής μου;
έχουν άραγε πεθάνει αστέρια κατά τη διάρκεια της ζωής μου;
Μαυρουδης Μακης
 
η εξερεύνηση του διαστήματος
η εξερεύνηση του διαστήματοςη εξερεύνηση του διαστήματος
η εξερεύνηση του διαστήματοςdemosthenes77
 

What's hot (20)

Astronomy
AstronomyAstronomy
Astronomy
 
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειροαστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
 
Huble telescope images
Huble telescope imagesHuble telescope images
Huble telescope images
 
Rd hubble el
Rd hubble elRd hubble el
Rd hubble el
 
Hubble-ΛΙΓΟ ΑΠΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Hubble-ΛΙΓΟ ΑΠΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑHubble-ΛΙΓΟ ΑΠΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Hubble-ΛΙΓΟ ΑΠΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
 
Αστρονομία - Μάθημα 08
Αστρονομία - Μάθημα 08Αστρονομία - Μάθημα 08
Αστρονομία - Μάθημα 08
 
Comet lovejoy 11- 14
Comet  lovejoy 11- 14Comet  lovejoy 11- 14
Comet lovejoy 11- 14
 
Η δομή του ηλιακού μας συστήματος
Η δομή του ηλιακού μας συστήματος Η δομή του ηλιακού μας συστήματος
Η δομή του ηλιακού μας συστήματος
 
Πλανήτες και δορυφόροι
Πλανήτες και δορυφόροιΠλανήτες και δορυφόροι
Πλανήτες και δορυφόροι
 
Tο σύμπαν
Tο σύμπανTο σύμπαν
Tο σύμπαν
 
PULSARS
PULSARSPULSARS
PULSARS
 
To iliako mas_systima (1)
To iliako mas_systima (1)To iliako mas_systima (1)
To iliako mas_systima (1)
 
αστεροειδείς
αστεροειδείςαστεροειδείς
αστεροειδείς
 
ομιλία θεοδοσίου στην εκδήλωση απονομής τοπικού euso 2013
ομιλία θεοδοσίου στην εκδήλωση απονομής τοπικού euso 2013ομιλία θεοδοσίου στην εκδήλωση απονομής τοπικού euso 2013
ομιλία θεοδοσίου στην εκδήλωση απονομής τοπικού euso 2013
 
ΖΩΝΗ ΚΑΪΠΕΡ
ΖΩΝΗ ΚΑΪΠΕΡΖΩΝΗ ΚΑΪΠΕΡ
ΖΩΝΗ ΚΑΪΠΕΡ
 
O κύκλος ζωής των αστεριών
O κύκλος ζωής των αστεριώνO κύκλος ζωής των αστεριών
O κύκλος ζωής των αστεριών
 
αστρα και φωτομετρία
αστρα και φωτομετρίααστρα και φωτομετρία
αστρα και φωτομετρία
 
διαδοση του φωτοσ 1
διαδοση του φωτοσ 1διαδοση του φωτοσ 1
διαδοση του φωτοσ 1
 
έχουν άραγε πεθάνει αστέρια κατά τη διάρκεια της ζωής μου;
έχουν άραγε  πεθάνει  αστέρια κατά τη διάρκεια της ζωής μου;έχουν άραγε  πεθάνει  αστέρια κατά τη διάρκεια της ζωής μου;
έχουν άραγε πεθάνει αστέρια κατά τη διάρκεια της ζωής μου;
 
η εξερεύνηση του διαστήματος
η εξερεύνηση του διαστήματοςη εξερεύνηση του διαστήματος
η εξερεύνηση του διαστήματος
 

Viewers also liked

Αστρονομία - Μάθημα 2
Αστρονομία - Μάθημα 2Αστρονομία - Μάθημα 2
Αστρονομία - Μάθημα 2
Pantelis Bouboulis
 
Αστρονομία - Μάθημα 07
Αστρονομία - Μάθημα 07Αστρονομία - Μάθημα 07
Αστρονομία - Μάθημα 07
Pantelis Bouboulis
 
Αστρονομία - Μάθημα 04
Αστρονομία - Μάθημα 04Αστρονομία - Μάθημα 04
Αστρονομία - Μάθημα 04
Pantelis Bouboulis
 
Αστρονομία Μάθημα 1
Αστρονομία Μάθημα 1Αστρονομία Μάθημα 1
Αστρονομία Μάθημα 1
Pantelis Bouboulis
 
27 - Φάσματα εκπομπής και απορρόφησης.
27 - Φάσματα εκπομπής και απορρόφησης.27 - Φάσματα εκπομπής και απορρόφησης.
27 - Φάσματα εκπομπής και απορρόφησης.
Stathis Gourzis
 
Αστρονομία - Μάθημα 03
Αστρονομία - Μάθημα 03Αστρονομία - Μάθημα 03
Αστρονομία - Μάθημα 03
Pantelis Bouboulis
 
Αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας
Αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγαςΑυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας
Αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας
Sofoklis Sotiriou
 
ιπποκράτης
ιπποκράτηςιπποκράτης
ιπποκράτηςgeorgios2000
 
Εισαγωγή στη Στατιστική
Εισαγωγή στη ΣτατιστικήΕισαγωγή στη Στατιστική
Εισαγωγή στη Στατιστική
Pantelis Bouboulis
 
Αστρονομία - Μάθημα 06
Αστρονομία - Μάθημα 06Αστρονομία - Μάθημα 06
Αστρονομία - Μάθημα 06
Pantelis Bouboulis
 
203 - Πείραμα αγωγής ρεύματος από διάλυμα NaCl
203 - Πείραμα αγωγής ρεύματος από διάλυμα NaCl203 - Πείραμα αγωγής ρεύματος από διάλυμα NaCl
203 - Πείραμα αγωγής ρεύματος από διάλυμα NaCl
Stathis Gourzis
 
ερασιτεχνική αστρονομία
ερασιτεχνική αστρονομίαερασιτεχνική αστρονομία
ερασιτεχνική αστρονομία
Θεόδωρος Μαραγκούλας
 
Αστρονομία - Μάθημα 05
Αστρονομία - Μάθημα 05Αστρονομία - Μάθημα 05
Αστρονομία - Μάθημα 05
Pantelis Bouboulis
 
νεφελωματα
νεφελωματανεφελωματα
νεφελωματα
ntanavara
 
μαρία σκόπτσοβα
μαρία σκόπτσοβαμαρία σκόπτσοβα
μαρία σκόπτσοβαgeorgios2000
 
Σημειώσεις Στατιστική Μαθηματικά Γενικής Παιδείας
Σημειώσεις Στατιστική Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Σημειώσεις Στατιστική Μαθηματικά Γενικής Παιδείας
Σημειώσεις Στατιστική Μαθηματικά Γενικής Παιδείας
Θανάσης Δρούγας
 
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
SlideShare
 

Viewers also liked (17)

Αστρονομία - Μάθημα 2
Αστρονομία - Μάθημα 2Αστρονομία - Μάθημα 2
Αστρονομία - Μάθημα 2
 
Αστρονομία - Μάθημα 07
Αστρονομία - Μάθημα 07Αστρονομία - Μάθημα 07
Αστρονομία - Μάθημα 07
 
Αστρονομία - Μάθημα 04
Αστρονομία - Μάθημα 04Αστρονομία - Μάθημα 04
Αστρονομία - Μάθημα 04
 
Αστρονομία Μάθημα 1
Αστρονομία Μάθημα 1Αστρονομία Μάθημα 1
Αστρονομία Μάθημα 1
 
27 - Φάσματα εκπομπής και απορρόφησης.
27 - Φάσματα εκπομπής και απορρόφησης.27 - Φάσματα εκπομπής και απορρόφησης.
27 - Φάσματα εκπομπής και απορρόφησης.
 
Αστρονομία - Μάθημα 03
Αστρονομία - Μάθημα 03Αστρονομία - Μάθημα 03
Αστρονομία - Μάθημα 03
 
Αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας
Αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγαςΑυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας
Αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας
 
ιπποκράτης
ιπποκράτηςιπποκράτης
ιπποκράτης
 
Εισαγωγή στη Στατιστική
Εισαγωγή στη ΣτατιστικήΕισαγωγή στη Στατιστική
Εισαγωγή στη Στατιστική
 
Αστρονομία - Μάθημα 06
Αστρονομία - Μάθημα 06Αστρονομία - Μάθημα 06
Αστρονομία - Μάθημα 06
 
203 - Πείραμα αγωγής ρεύματος από διάλυμα NaCl
203 - Πείραμα αγωγής ρεύματος από διάλυμα NaCl203 - Πείραμα αγωγής ρεύματος από διάλυμα NaCl
203 - Πείραμα αγωγής ρεύματος από διάλυμα NaCl
 
ερασιτεχνική αστρονομία
ερασιτεχνική αστρονομίαερασιτεχνική αστρονομία
ερασιτεχνική αστρονομία
 
Αστρονομία - Μάθημα 05
Αστρονομία - Μάθημα 05Αστρονομία - Μάθημα 05
Αστρονομία - Μάθημα 05
 
νεφελωματα
νεφελωματανεφελωματα
νεφελωματα
 
μαρία σκόπτσοβα
μαρία σκόπτσοβαμαρία σκόπτσοβα
μαρία σκόπτσοβα
 
Σημειώσεις Στατιστική Μαθηματικά Γενικής Παιδείας
Σημειώσεις Στατιστική Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Σημειώσεις Στατιστική Μαθηματικά Γενικής Παιδείας
Σημειώσεις Στατιστική Μαθηματικά Γενικής Παιδείας
 
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
 

Similar to Mάθημα 10

Γνωρίζοντας τους αστερισμούς μέσα από τη μυθολογία
Γνωρίζοντας τους αστερισμούς μέσα από τη μυθολογίαΓνωρίζοντας τους αστερισμούς μέσα από τη μυθολογία
Γνωρίζοντας τους αστερισμούς μέσα από τη μυθολογία
6lykeiovolou
 
NEBULAS.pptx
NEBULAS.pptxNEBULAS.pptx
Ηλιακό σύστημα
Ηλιακό σύστημαΗλιακό σύστημα
Ηλιακό σύστημαFani Karaoli
 
Υπολογισμός της απόστασης του SN1987A
Υπολογισμός της απόστασης του SN1987AΥπολογισμός της απόστασης του SN1987A
Υπολογισμός της απόστασης του SN1987A
Pantelis Bouboulis
 
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειροαστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
eirinikan
 
Giannopoyloy maria, elena kriari ouranio tojo
Giannopoyloy maria, elena kriari ouranio tojoGiannopoyloy maria, elena kriari ouranio tojo
Giannopoyloy maria, elena kriari ouranio tojo
mariagnpl
 
βόρειο και νότιο σέλας
βόρειο και νότιο σέλαςβόρειο και νότιο σέλας
βόρειο και νότιο σέλας
ketiathana
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομιαzodiadpg
 
Ταξίδι στο σύμπαν, ερευνητική εργασία 2015-16
Ταξίδι στο σύμπαν, ερευνητική εργασία 2015-16Ταξίδι στο σύμπαν, ερευνητική εργασία 2015-16
Ταξίδι στο σύμπαν, ερευνητική εργασία 2015-16
1ο Γενικό Λύκειο Σπάτων
 
ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ
ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ
ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ
karinka2
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομιαzodiadpg
 
ΕΝΑ ΣΥΜΠΑΝ ΔΙΧΩΣ ΤΕΛΟΣ
ΕΝΑ ΣΥΜΠΑΝ ΔΙΧΩΣ ΤΕΛΟΣΕΝΑ ΣΥΜΠΑΝ ΔΙΧΩΣ ΤΕΛΟΣ
ΕΝΑ ΣΥΜΠΑΝ ΔΙΧΩΣ ΤΕΛΟΣ
lykkorin
 
αστεροειδείς
αστεροειδείςαστεροειδείς
αστεροειδείςagelalios
 
γαλαξια 1
γαλαξια 1γαλαξια 1
Intro solar system
Intro solar systemIntro solar system
Intro solar system
Georgia Vyrla
 

Similar to Mάθημα 10 (20)

Γνωρίζοντας τους αστερισμούς μέσα από τη μυθολογία
Γνωρίζοντας τους αστερισμούς μέσα από τη μυθολογίαΓνωρίζοντας τους αστερισμούς μέσα από τη μυθολογία
Γνωρίζοντας τους αστερισμούς μέσα από τη μυθολογία
 
NEBULAS.pptx
NEBULAS.pptxNEBULAS.pptx
NEBULAS.pptx
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομια
 
Ηλιακό σύστημα
Ηλιακό σύστημαΗλιακό σύστημα
Ηλιακό σύστημα
 
Υπολογισμός της απόστασης του SN1987A
Υπολογισμός της απόστασης του SN1987AΥπολογισμός της απόστασης του SN1987A
Υπολογισμός της απόστασης του SN1987A
 
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειροαστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
αστρονομία. προς το άγνωστο άπειρο
 
Giannopoyloy maria, elena kriari ouranio tojo
Giannopoyloy maria, elena kriari ouranio tojoGiannopoyloy maria, elena kriari ouranio tojo
Giannopoyloy maria, elena kriari ouranio tojo
 
βόρειο και νότιο σέλας
βόρειο και νότιο σέλαςβόρειο και νότιο σέλας
βόρειο και νότιο σέλας
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομια
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομια
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομια
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομια
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομια
 
Ταξίδι στο σύμπαν, ερευνητική εργασία 2015-16
Ταξίδι στο σύμπαν, ερευνητική εργασία 2015-16Ταξίδι στο σύμπαν, ερευνητική εργασία 2015-16
Ταξίδι στο σύμπαν, ερευνητική εργασία 2015-16
 
ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ
ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ
ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ
 
αστρονομια
αστρονομιααστρονομια
αστρονομια
 
ΕΝΑ ΣΥΜΠΑΝ ΔΙΧΩΣ ΤΕΛΟΣ
ΕΝΑ ΣΥΜΠΑΝ ΔΙΧΩΣ ΤΕΛΟΣΕΝΑ ΣΥΜΠΑΝ ΔΙΧΩΣ ΤΕΛΟΣ
ΕΝΑ ΣΥΜΠΑΝ ΔΙΧΩΣ ΤΕΛΟΣ
 
αστεροειδείς
αστεροειδείςαστεροειδείς
αστεροειδείς
 
γαλαξια 1
γαλαξια 1γαλαξια 1
γαλαξια 1
 
Intro solar system
Intro solar systemIntro solar system
Intro solar system
 

More from Pantelis Bouboulis

Διερευνητικές εργασίες
Διερευνητικές εργασίεςΔιερευνητικές εργασίες
Διερευνητικές εργασίες
Pantelis Bouboulis
 
Aπολογισμός ομίλου μαθηματικών πληροφορικής (SIMA - club) 2013-2014
Aπολογισμός ομίλου μαθηματικών πληροφορικής (SIMA - club) 2013-2014Aπολογισμός ομίλου μαθηματικών πληροφορικής (SIMA - club) 2013-2014
Aπολογισμός ομίλου μαθηματικών πληροφορικής (SIMA - club) 2013-2014Pantelis Bouboulis
 
Ερωτήσεις για το μάθημα της Αστρονομίας
Ερωτήσεις για το μάθημα της ΑστρονομίαςΕρωτήσεις για το μάθημα της Αστρονομίας
Ερωτήσεις για το μάθημα της ΑστρονομίαςPantelis Bouboulis
 
Αστρονομία Β΄ Λυκείου - Ύλη Εξετάσεων
Αστρονομία Β΄ Λυκείου - Ύλη ΕξετάσεωνΑστρονομία Β΄ Λυκείου - Ύλη Εξετάσεων
Αστρονομία Β΄ Λυκείου - Ύλη ΕξετάσεωνPantelis Bouboulis
 
Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληΜαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληPantelis Bouboulis
 
Μαθηματικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου - Ύλη Ενδοσχολικών εξετάσεων
Μαθηματικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου - Ύλη Ενδοσχολικών εξετάσεωνΜαθηματικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου - Ύλη Ενδοσχολικών εξετάσεων
Μαθηματικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου - Ύλη Ενδοσχολικών εξετάσεωνPantelis Bouboulis
 
Γεωμετρία Β΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Γεωμετρία Β΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληΓεωμετρία Β΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Γεωμετρία Β΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληPantelis Bouboulis
 
Robust Image Denoising in RKHS via Orthogonal Matching Pursuit
Robust Image Denoising in RKHS via Orthogonal Matching PursuitRobust Image Denoising in RKHS via Orthogonal Matching Pursuit
Robust Image Denoising in RKHS via Orthogonal Matching Pursuit
Pantelis Bouboulis
 
i-MED presentation
i-MED presentationi-MED presentation
i-MED presentation
Pantelis Bouboulis
 
Imed poster2
Imed   poster2Imed   poster2
Imed poster2
Pantelis Bouboulis
 
i-MED
i-MEDi-MED
Όμιλος Μαθηματικών - Πληροφορικής 2013
Όμιλος Μαθηματικών - Πληροφορικής 2013Όμιλος Μαθηματικών - Πληροφορικής 2013
Όμιλος Μαθηματικών - Πληροφορικής 2013
Pantelis Bouboulis
 
Complex Support Vector Machines For Quaternary Classification
Complex Support Vector Machines For Quaternary ClassificationComplex Support Vector Machines For Quaternary Classification
Complex Support Vector Machines For Quaternary Classification
Pantelis Bouboulis
 
Robust Kernel-Based Regression Using Orthogonal Matching Pursuit
Robust Kernel-Based Regression Using Orthogonal Matching PursuitRobust Kernel-Based Regression Using Orthogonal Matching Pursuit
Robust Kernel-Based Regression Using Orthogonal Matching Pursuit
Pantelis Bouboulis
 
Αστρονομία Β΄ Λυκείου
Αστρονομία Β΄ ΛυκείουΑστρονομία Β΄ Λυκείου
Αστρονομία Β΄ ΛυκείουPantelis Bouboulis
 
Μαθηματικά Κατεύθυνσης 2014
Μαθηματικά Κατεύθυνσης 2014Μαθηματικά Κατεύθυνσης 2014
Μαθηματικά Κατεύθυνσης 2014
Pantelis Bouboulis
 
Γεωμετρία Α΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Γεωμετρία Α΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληΓεωμετρία Α΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Γεωμετρία Α΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληPantelis Bouboulis
 
Ύλη εξετάσεων - Άλγεβρα Β΄ Λυκείου
Ύλη εξετάσεων - Άλγεβρα Β΄ ΛυκείουΎλη εξετάσεων - Άλγεβρα Β΄ Λυκείου
Ύλη εξετάσεων - Άλγεβρα Β΄ Λυκείου
Pantelis Bouboulis
 
Καθολική Κατασκευή Fractal Συνόλων
Καθολική Κατασκευή Fractal ΣυνόλωνΚαθολική Κατασκευή Fractal Συνόλων
Καθολική Κατασκευή Fractal Συνόλων
Pantelis Bouboulis
 

More from Pantelis Bouboulis (20)

Διερευνητικές εργασίες
Διερευνητικές εργασίεςΔιερευνητικές εργασίες
Διερευνητικές εργασίες
 
Aπολογισμός ομίλου μαθηματικών πληροφορικής (SIMA - club) 2013-2014
Aπολογισμός ομίλου μαθηματικών πληροφορικής (SIMA - club) 2013-2014Aπολογισμός ομίλου μαθηματικών πληροφορικής (SIMA - club) 2013-2014
Aπολογισμός ομίλου μαθηματικών πληροφορικής (SIMA - club) 2013-2014
 
Ερωτήσεις για το μάθημα της Αστρονομίας
Ερωτήσεις για το μάθημα της ΑστρονομίαςΕρωτήσεις για το μάθημα της Αστρονομίας
Ερωτήσεις για το μάθημα της Αστρονομίας
 
Αστρονομία Β΄ Λυκείου - Ύλη Εξετάσεων
Αστρονομία Β΄ Λυκείου - Ύλη ΕξετάσεωνΑστρονομία Β΄ Λυκείου - Ύλη Εξετάσεων
Αστρονομία Β΄ Λυκείου - Ύλη Εξετάσεων
 
Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληΜαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
 
Μαθηματικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου - Ύλη Ενδοσχολικών εξετάσεων
Μαθηματικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου - Ύλη Ενδοσχολικών εξετάσεωνΜαθηματικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου - Ύλη Ενδοσχολικών εξετάσεων
Μαθηματικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου - Ύλη Ενδοσχολικών εξετάσεων
 
Γεωμετρία Β΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Γεωμετρία Β΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληΓεωμετρία Β΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Γεωμετρία Β΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
 
Robust Image Denoising in RKHS via Orthogonal Matching Pursuit
Robust Image Denoising in RKHS via Orthogonal Matching PursuitRobust Image Denoising in RKHS via Orthogonal Matching Pursuit
Robust Image Denoising in RKHS via Orthogonal Matching Pursuit
 
i-MED presentation
i-MED presentationi-MED presentation
i-MED presentation
 
Imed poster2
Imed   poster2Imed   poster2
Imed poster2
 
i-MED
i-MEDi-MED
i-MED
 
Omiloi afises a4-tel
Omiloi afises a4-telOmiloi afises a4-tel
Omiloi afises a4-tel
 
Όμιλος Μαθηματικών - Πληροφορικής 2013
Όμιλος Μαθηματικών - Πληροφορικής 2013Όμιλος Μαθηματικών - Πληροφορικής 2013
Όμιλος Μαθηματικών - Πληροφορικής 2013
 
Complex Support Vector Machines For Quaternary Classification
Complex Support Vector Machines For Quaternary ClassificationComplex Support Vector Machines For Quaternary Classification
Complex Support Vector Machines For Quaternary Classification
 
Robust Kernel-Based Regression Using Orthogonal Matching Pursuit
Robust Kernel-Based Regression Using Orthogonal Matching PursuitRobust Kernel-Based Regression Using Orthogonal Matching Pursuit
Robust Kernel-Based Regression Using Orthogonal Matching Pursuit
 
Αστρονομία Β΄ Λυκείου
Αστρονομία Β΄ ΛυκείουΑστρονομία Β΄ Λυκείου
Αστρονομία Β΄ Λυκείου
 
Μαθηματικά Κατεύθυνσης 2014
Μαθηματικά Κατεύθυνσης 2014Μαθηματικά Κατεύθυνσης 2014
Μαθηματικά Κατεύθυνσης 2014
 
Γεωμετρία Α΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Γεωμετρία Α΄ Λυκείου - Εξεταστέα ΎληΓεωμετρία Α΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
Γεωμετρία Α΄ Λυκείου - Εξεταστέα Ύλη
 
Ύλη εξετάσεων - Άλγεβρα Β΄ Λυκείου
Ύλη εξετάσεων - Άλγεβρα Β΄ ΛυκείουΎλη εξετάσεων - Άλγεβρα Β΄ Λυκείου
Ύλη εξετάσεων - Άλγεβρα Β΄ Λυκείου
 
Καθολική Κατασκευή Fractal Συνόλων
Καθολική Κατασκευή Fractal ΣυνόλωνΚαθολική Κατασκευή Fractal Συνόλων
Καθολική Κατασκευή Fractal Συνόλων
 

Recently uploaded

them_fysiki_gel_240612.Panellinies 2024 fysikipdf
them_fysiki_gel_240612.Panellinies 2024 fysikipdfthem_fysiki_gel_240612.Panellinies 2024 fysikipdf
them_fysiki_gel_240612.Panellinies 2024 fysikipdf
konstantinantountoum1
 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ_ΛΑΤΙΝΙΚΑ__ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.pdf
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ_ΛΑΤΙΝΙΚΑ__ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.pdfΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ_ΛΑΤΙΝΙΚΑ__ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.pdf
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ_ΛΑΤΙΝΙΚΑ__ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.pdf
athinadimi
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΡΤΩ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΡΤΩ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΡΤΩ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΡΤΩ.ppt
nikzoit
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΥΗ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΥΗ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΥΗ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΥΗ.ppt
nikzoit
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΝΝΑ ΜΕΛΙΝΑ Μ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΝΝΑ ΜΕΛΙΝΑ Μ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΝΝΑ ΜΕΛΙΝΑ Μ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΝΝΑ ΜΕΛΙΝΑ Μ.ppt
nikzoit
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΦΩΤΗΣ ΜΑΙΡΗ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΦΩΤΗΣ ΜΑΙΡΗ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΦΩΤΗΣ ΜΑΙΡΗ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΦΩΤΗΣ ΜΑΙΡΗ).ppt
nikzoit
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Τάσος Βανέσα).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Τάσος Βανέσα).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Τάσος Βανέσα).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Τάσος Βανέσα).ppt
nikzoit
 
Θέματα φυσικής πανελλαδικών εξετάσεων 2024
Θέματα φυσικής πανελλαδικών εξετάσεων  2024Θέματα φυσικής πανελλαδικών εξετάσεων  2024
Θέματα φυσικής πανελλαδικών εξετάσεων 2024
Θεόδωρος Μαραγκούλας
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΑΥΡΙΛΙΑ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΑΥΡΙΛΙΑ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΑΥΡΙΛΙΑ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΑΥΡΙΛΙΑ).ppt
nikzoit
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ).ppt
nikzoit
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Μελίνα Νικόλας).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Μελίνα Νικόλας).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Μελίνα Νικόλας).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Μελίνα Νικόλας).ppt
nikzoit
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΟΛΙΒΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΟΛΙΒΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΟΛΙΒΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΟΛΙΒΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ).ppt
nikzoit
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Τ Άγγελος).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Τ  Άγγελος).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Τ  Άγγελος).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Τ Άγγελος).ppt
nikzoit
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΡΗΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΡΗΣ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΡΗΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΡΗΣ).ppt
nikzoit
 
Οι απαντήσεις στην Πληροφορική για τα ΓΕΛ
Οι απαντήσεις στην Πληροφορική για τα ΓΕΛΟι απαντήσεις στην Πληροφορική για τα ΓΕΛ
Οι απαντήσεις στην Πληροφορική για τα ΓΕΛ
Newsroom8
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Νεφέλη Λία).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Νεφέλη Λία).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Νεφέλη Λία).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Νεφέλη Λία).ppt
nikzoit
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΦΩΤΕΙΝΗ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΦΩΤΕΙΝΗ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΦΩΤΕΙΝΗ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΦΩΤΕΙΝΗ.ppt
nikzoit
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑ.ppt
nikzoit
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Σ Χρήστος).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Σ  Χρήστος).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Σ  Χρήστος).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Σ Χρήστος).ppt
nikzoit
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.ppt
nikzoit
 

Recently uploaded (20)

them_fysiki_gel_240612.Panellinies 2024 fysikipdf
them_fysiki_gel_240612.Panellinies 2024 fysikipdfthem_fysiki_gel_240612.Panellinies 2024 fysikipdf
them_fysiki_gel_240612.Panellinies 2024 fysikipdf
 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ_ΛΑΤΙΝΙΚΑ__ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.pdf
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ_ΛΑΤΙΝΙΚΑ__ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.pdfΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ_ΛΑΤΙΝΙΚΑ__ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.pdf
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ_ΛΑΤΙΝΙΚΑ__ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ.pdf
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΡΤΩ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΡΤΩ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΡΤΩ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΡΤΩ.ppt
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΥΗ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΥΗ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΥΗ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΥΗ.ppt
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΝΝΑ ΜΕΛΙΝΑ Μ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΝΝΑ ΜΕΛΙΝΑ Μ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΝΝΑ ΜΕΛΙΝΑ Μ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΝΝΑ ΜΕΛΙΝΑ Μ.ppt
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΦΩΤΗΣ ΜΑΙΡΗ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΦΩΤΗΣ ΜΑΙΡΗ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΦΩΤΗΣ ΜΑΙΡΗ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΦΩΤΗΣ ΜΑΙΡΗ).ppt
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Τάσος Βανέσα).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Τάσος Βανέσα).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Τάσος Βανέσα).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Τάσος Βανέσα).ppt
 
Θέματα φυσικής πανελλαδικών εξετάσεων 2024
Θέματα φυσικής πανελλαδικών εξετάσεων  2024Θέματα φυσικής πανελλαδικών εξετάσεων  2024
Θέματα φυσικής πανελλαδικών εξετάσεων 2024
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΑΥΡΙΛΙΑ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΑΥΡΙΛΙΑ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΑΥΡΙΛΙΑ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΑΥΡΙΛΙΑ).ppt
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ).ppt
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Μελίνα Νικόλας).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Μελίνα Νικόλας).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Μελίνα Νικόλας).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Μελίνα Νικόλας).ppt
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΟΛΙΒΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΟΛΙΒΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΟΛΙΒΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΟΛΙΒΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ).ppt
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Τ Άγγελος).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Τ  Άγγελος).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Τ  Άγγελος).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Τ Άγγελος).ppt
 
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΡΗΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΡΗΣ).pptΕργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΡΗΣ).ppt
Εργασία ΤΠΕ Οι 4 εποχές (ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΡΗΣ).ppt
 
Οι απαντήσεις στην Πληροφορική για τα ΓΕΛ
Οι απαντήσεις στην Πληροφορική για τα ΓΕΛΟι απαντήσεις στην Πληροφορική για τα ΓΕΛ
Οι απαντήσεις στην Πληροφορική για τα ΓΕΛ
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Νεφέλη Λία).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Νεφέλη Λία).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Νεφέλη Λία).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Νεφέλη Λία).ppt
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΦΩΤΕΙΝΗ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΦΩΤΕΙΝΗ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΦΩΤΕΙΝΗ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΦΩΤΕΙΝΗ.ppt
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑ.ppt
 
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Σ Χρήστος).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Σ  Χρήστος).pptΕργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Σ  Χρήστος).ppt
Εργασία ΤΠΕ Μέσα μεταφοράς (Δημήτρης Σ Χρήστος).ppt
 
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.pptΟι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.ppt
Οι περιπέτειες του Ηρακλή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.ppt
 

Mάθημα 10

  • 1. ΜΑΘΗΜΑ 10ο Οι Γαλαξίες
  • 2. 1. Ο Γαλαξίας μας • Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά τον έναστρο ουρανό μια ασέληνη και ξάστερη νύχτα θα δούμε μια λευκή ζώνη με ασαφή όρια να τον διασχίζει.
  • 3. 1. Ο Γαλαξίας μας • Με απλή φωτογραφική επεξεργασία μπορούμε να διακρίνουμε καλύτερα τη δομή αυτής της ζώνης.
  • 4. 1. Ο Γαλαξίας μας • Οι αρχαίοι λαοί είχαν προβληματιστεί με αυτή την εικόνα και πολλοί μύθοι προέκυψαν στην προσπάθεια να δώσουν κάποια εξήγηση.
  • 5. 1. Ο Γαλαξίας μας • Ο πιο χαρακτηριστικός από αυτούς τους μύθους (που δικαιολογεί και την ονομασία «Γαλαξίας» είναι ο εξής: • Ο μύθος του Ηρακλή είναι γνωστός. Πατέρας του ήταν ο Δίας και μητέρα του η θνητή Αλκμήνη. Όπως ήταν αναμενόμενο, η επίσημη γυναίκα του Δία, η θεά Ήρα, δε συμπαθούσε καθόλου το μικρό Ηρακλή. • Ο Ερμής (για να δώσει μεγαλύτερη δύναμη στον ημίθεο) εξαπάτησε την Ήρα ώστε να θηλάσει από το γάλα της ο μικρός Ηρακλής. • Μόλις η Ήρα κατάλαβε την απάτη, έσπρωξε μακριά το βρέφος και τότε το γάλα της σκόρπισε στον ουρανό σχηματίζοντας αυτή τη γαλακτόχρωμη ζώνη.
  • 6. 1. Ο Γαλαξίας μας • Ο μύθος απεικονίζεται σε διάφορους πίνακες ζωγραφικής, όπως αυτόν του του Giacopo Tintorreto (1580 μ.Χ.), ο οποίος βρίσκεται στην εθνική πινακοθήκη του Λονδίνου
  • 7. 1. Ο Γαλαξίας μας • Και στον πίνακα του Peter Paul Rubens (Ισπανία)
  • 8. 1. Ο Γαλαξίας μας • Οι Πυθαγόρειοι ονόμαζαν τον γαλαξία «οδό των ψυχών». • Ο Πίνδαρος τον ονομάζει «Λιπαράν Οδόν». • Συχνά του δίνεται και η ονομασία «Ηριδανός ποταμός» • Οι Άγγλοι τον ονόμαζαν «δρόμο του Ιακώβ».
  • 9. 1. Ο Γαλαξίας μας • Οι απαντήσεις στα ερωτήματα σχετικά με την προέλευση αυτής της γαλακτόχρωμης ζώνης, άρχισαν να δίνονται από την εποχή των πρώτων τηλεσκοπίων του Γαλιλαίου. • Ο Γαλιλαίος επιβεβαίωσε την άποψη του Δημόκριτου, ότι η γαλαξιακή ζώνη αποτελείται από πολλούς συγκεντρωμένους αστέρες.
  • 10. 1. Ο Γαλαξίας μας • Την άποψη αυτή είχε διατυπώσει για πρώτη φορά ο μεγάλος αρχαίος Έλληνας Φιλόσοφος Δημόκριτος (460-370 π.χ.).
  • 11. 1. Ο Γαλαξίας μας • Η συμβολή των ιδεών του Δημόκριτου στην επιστήμη είναι τεράστια. Θεωρείται ως ο πατέρας της ατομικής θεωρίας. Ήταν ο πρώτος που είχε συλλάβει την έννοια του ατόμου.
  • 12. 1. Ο Γαλαξίας μας • Ο πρώτος που μελέτησε συστηματικά τη δομή του γαλαξιακού δίσκου ήταν ο Ουίλιαμ Χέρσελ. • Ήταν ο πρώτος που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Γαλαξίας μοιάζει με ένα τεράστιο δίσκο.
  • 13. 1. Ο Γαλαξίας μας • Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο γαλαξίας μας είναι μια τεράστια ομάδα από αστέρια, σκόνη και αέρια. Το σχήμα του μοιάζει πολύ με την εικόνα:
  • 14. 1. Ο Γαλαξίας μας • Δομή του Γαλαξία
  • 15. 1. Ο Γαλαξίας μας • Δομή του Γαλαξία – Κεντρική Περιοχή • Ακτίνα 12.000 l.y. • Πάχος 10.000 l.y. – Γαλαξιακός πυρήνας • Μεγάλη πυκνότητα Αστέρων • Πιθανή ύπαρξη τεράστιας Μαύρης Τρύπας (μάζας 1.000.000 ηλιακές μάζες) – Δίσκος • Διάμετρος 120.000 l.y. – Πάχος 1000 l.y. • Σπείρες – Άλως • Ακτίνα 300.000 l.y.
  • 16. 1. Ο Γαλαξίας μας • Ο Ήλιος μας βρίσκεται σε απόσταση 30.000 l.y. Από το κέντρο του Γαλαξία πάνω σε μια από τις σπείρες του.
  • 17. 1. Ο Γαλαξίας μας • Κίνηση των μελών του Γαλαξία – Τα αντικείμενα που βρίσκονται στην άλω ακολουθούν διαφορετικές τροχιές. – Τα αντικείμενα του γαλαξιακού δίσκου, ακολουθούν πιο οργανωμένη κίνηση. – Ολόκληρος ο Δίσκος περιστρέφεται γύρω από το γαλαξιακό κέντρο. – Η περιστροφή αυτή είναι διαφορική. (Συγκεκριμένα, η γωνιακή ταχύτητα είναι μεγαλύτερη σε μεγαλύτερες αποστάσεις από το κέντρο).
  • 18. 2. Είδη Γαλαξιών • Α. Ελλειπτικοί.
  • 19. 2. Είδη Γαλαξιών • Β. Σπειροειδείς. Κεντρική Περιοχή με Μορφή Ραβδιού
  • 20. 2. Είδη Γαλαξιών • Γ. Ανώμαλοι.
  • 21. 2. Είδη Γαλαξιών • Βασικές Διαφορές. Ελλειπτικοί Σπειροειδείς Ανώμαλοι Αστέρες Περιέχουν μόνο Ο Δίσκος περιέχει Περιέχουν παλιούς παλαιούς αστέρες παλαιούς και νέους. Η και νέους αστέρες. άλως μόνο παλαιούς. Αέρια και Σκόνη Πολύ λίγα ή και Ο Δίσκος περιέχει Άφθονη σκόνη και καθόλου μεγάλες ποσότητες. Η αέρια. άλως μικρότερες. Δημιουργία Καμιά σημαντική Αυξανόμενη Ζωηρή και δημιουργία τα δημιουργία αστέρων αυξανόμενη Αστέρων τελευταία 10 δισ. στις σπείρες. δημιουργία αστέρων. Χρόνια Κινήσεις μελών Τυχαίες τροχιές. Ο δίσκος περιφέρεται Ανώμαλες τροχιές. γύρω από το κέντρο. Οι αστέρες στην άλω τυχαία. Κατανομή 40%-50% 40%-50% 5%
  • 22. 3. Ειδικού τύπου Γαλαξίες • Οι Ραδιογαλαξίες – Εκπέμπουν το μεγαλύτερο μέρος της ακτινοβολίας τους όχι στο οπτικό φάσμα (όπως οι «κανονικοί γαλαξίες») αλλά στα ραδιοκύματα
  • 23. 3. Ειδικού τύπου Γαλαξίες • Οι Ραδιογαλαξίες – Συνήθως βρίσκονται σε τεράστιες αποστάσεις από τον δικό μας.
  • 24. 3. Ειδικού τύπου Γαλαξίες • Οι γαλαξίες Seyfert – Είναι κάτι μεταξύ των τυπικών γαλαξιών και των ραδιογαλαξιών. – Συνήθως έχουν έναν ιδιαίτερα ενεργό πυρήνα.
  • 25. 3. Ειδικού τύπου Γαλαξίες • Τα Κβάζαρς (Quasar) – Είναι τα πιο απομακρυσμένα αντικείμενα που έχουν παρατηρηθεί μέχρι σήμερα (782 – 15.300 εκατομμύρια έτη φωτός). – Μέγεθος μικρότερο από ένα τυπικό γαλαξία. – Εκπέμπουν όση ενέργεια εκπέμπουν 1000 γαλαξίες σαν το δικό μας.
  • 26. 4. Αποστάσεις Γαλαξιών • Ο διάσημος αστρονόμος Χαμπλ, υπολογίζοντας τις αποστάσεις και τις ταχύτητες αρκετών γαλαξιών, κατέληξε στο γνωστό νόμο του Χάμπλ: • V=H*d • v: η ταχύτητα του γαλαξία, • d: η απόστασή του από τη Γη • Η: μια σταθερά.
  • 27. 4. Αποστάσεις Γαλαξιών • Ο νόμος του Χαμπλ ουσιαστικά μας λέει ότι όσο πιο μακριά είναι ένας γαλαξίας τόσο γρηγορότερα απομακρύνεται! • V=H*d
  • 28. 5. Σμήνη Γαλαξιών • Σε μερικές περιπτώσεις αρκετοί γαλαξίες μαζί συγκεντρώνονται δημιουργώντας τα λεγόμενα σμήνη.
  • 29. 6. Συγκρούσεις Γαλαξιών • Ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα στο σύμπαν είναι η «σύγκρουση» δύο γαλαξιών. • Με τον όρο σύγκρουση γαλαξιών δεν πρέπει να φανταζόμαστε ένα φαινόμενο παρόμοιο με τη σύγκρουση δύο πλανητών π.χ. • Ας μην ξεχνάμε ότι ένας γαλαξίας αποτελείται από αστέρια, τα οποία έχουν τεράστιες αποστάσεις μεταξύ τους.
  • 30. 6. Συγκρούσεις Γαλαξιών • Έτσι όταν δύο γαλαξίες συγκρούονται, ουσιαστικά περνάει ο ένας μέσα από τον άλλο. • Αυτό το πέρασμα όμως έχει σημαντική επίδραση στη δομή των γαλαξιών και στη κίνηση των αστέρων τους.
  • 31. 6. Συγκρούσεις Γαλαξιών • Αυτή η διαδικασία κρατάει βέβαια εκατομμύρια χρόνια.
  • 32. 7. Εξέλιξη Γαλαξιών • Μελετώντας απομακρυσμένους γαλαξίες από τη Γη, μπορούμε να πάρουμε μια ιδέα για την εξέλιξη των γαλαξιών.
  • 33. 8. Σκοτεινή Ύλη • Ο υπολογισμός της μάζας της ύλης του Σύμπαντος, όπως προκύπτει από τα δεδομένα των κινήσεων των γαλαξιών, έδειξε ότι είναι πολύ μεγαλύτερη από την παρατηρούμενη συνολικά. • Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες στην υπόθεση ότι υπάρχει ένα μεγάλο μέρος ύλης στο σύμπαν, η οποία δεν φαίνεται. Η ύλη αυτή μπορεί να είναι πλανήτες, ή πολύ αμυδροί αστέρες, ή ακόμα και μια τεράστια μάζα από υποατομικά σωματίδια. • Συνολικά πιστεύεται ότι αυτή η μάζα αποτελεί το 90% της συνολικής μάζας του σύμπαντος.