SlideShare a Scribd company logo
INTERAKCIJA
HRANE I LEKOVA
dr Sonja Stanković
Svaki lek je otrov, ovisno o dozi.
Paracelsus
Neka hrana bude tvoj lek;
a lek tvoj hrana
Hipokrat
Hrana moţe uticati na
apsorpciju,
distibuciju,
metabolizam i
ekskreciju leka
Istovremeno lek moţe
uticati na
digestiju,
metabolizam,
apsorpciju i
ekskreciju hranjivih sastojaka.
opšta pravila
kod upotrebe
hrane i lekova :
•pravilo fastinga
•uzimati lekove sa puno vode
•ne mešati hranu sa lekovima
•ne mešati lekove sa toplim napicima i
•ne uzimati lekove sa alkoholnim pićimima
•izbegavati uzimanje vitamina ili minerala u isto
vreme kada se uzima lek
•ne rastvarati kapsule i ne mešati njihov sadrţaj sa
hranom
Intereakcija hrane i lekova može biti
• individualana i vrlo različita.
•vazni su sledeći faktori :
•hemijski sastav,
•doza i
•ekspozicija nekog leka,
•hemijski sastav i struktura hrane
•starost pojedinca,
• pol,
• telesna masa veličina tijela,
• nutritivni status,
•opšte zdravstveno stanje,
•poroci -pušenje, kafa, alkohol, droga i sl.
•deca – beba
•veoma stare osobe
•vrlo pothranjene
•vrlo debele osobe,
•kod osoba koje boluju od raznih hroničnih bolesti.
uticaj hrane na neke lekove
PREVENTIVNI
CENTAR
ZA
ISHRANU
ZDRAVIH
I
BOLESNIH LJUDI
Coffea arabica
Coffea robusta
KAFA
Caffeine -kofein pojačava stimulativno dejstvo
analeptika, a smanjuje sedativni efekat trankilizera.
Oxalic acid →vezuje Ca++
Tanini
Sucrose
Ulja 1500 hemijskih jedinjenja
KAFA
Najpoznatije je svojstvo kafe da stimuliše organizam. Kafa
podstiče koncentraciju, kognitivne procese, ubrzava procese
obrade informacija u mozgu, ublaţava glavobolju i podiţe
raspoloţenje. Poslednja istraživanja otkrivaju da su, osim
kofeina, za to zaslužni i hemijska jedinjenja zasad nepoznatog
sastava koji podstiču adrenalin i kortizon.
Za kofein je potvrđeno da podstiče pamćenje tako što veže
moţdane receptore, a blokira smirujuće delovanje
neurotransmitera adenozina. Količina adenozina raste tokom
dana, a osobito je visoka kod starije populacije.
Zanimljiva je istorijska činjenica da je neko vreme
konzumiranje kafe bilo čak kaţnjivo smrću jer je podsticalo na
greh. U Turskoj se u 15. veku žena mogla razvesti od muža ako
joj nije dao dnevnu dozu kafe!
KAFA
"Kafa bi trebala biti crna kao pakao,
jaka kao smrt i slatka kao ljubav".
Napitak Količina kofeina
Cola pića - 1 l 130 mg
Kava espresso - tehnika kapanjem 170 ml 115-175 mg
Kava espresso - standard 45 ml 100 mg
Kava turska - velika šalica 170 ml 80-135 mg
Kava instant - velika šalica 170 ml 65-100 mg
Kava bez kofeina - šalica 3-4 mg
Ledeni čaj - limenka 340 ml 70 mg
Indijski čaj iz vrećice - 170 ml 40-60 mg
Ĉokoladno mlijeko - 28,3 ml 1-15 mg
Tamna čokolada - 28,3 g 20 mg
KAFA
Umereno pijenje 2-3 šalice dnevno, ↓smanjuje rizik od
pojave mnogih savremenih bolesti:
↓ rizik od pojave dijabetesa, za 54% kod ♂ i 30% kod ♀
↓za 80% manja verovatnoća razvitka Parkinsonove
bolesti,
↓25% manji rizik od pojave raka debelog creva,
↓80% manju mogućnost ciroze jetre i
↓50% manji rizik pojave ţučnih kamenaca
Kafa uz cigaretu moţe smanjiti rizik od pojave srčanih
bolesti i oštećenja jetre.
4x više antioksidanasa od čaja
Antimikrobno dejstvo u usnoj šupljini (↓karijes)
KAFA
A coffee a day keeps the doctor away
Benefiti kafe
Kao stimulans i za popravljanje raspoloţenja
Promene na nivou krvnih sudova
Diuretično dejstvo
Neţeljena dejstva kafe
Stimulacija sekrecije HCl u ţelucu
↑cholesterola i ↑homocysteine u plazmi
(diterpeni: cafestol i kahweol)=unfiltered coffees
Moguće povećan rizik za miscarriage
Povećan rizik za gorušicu/acid reflux
Maskira poremećaje spavanja
Withdrawal symptoms - headache, irritation) if you stop
using it!
Dokazano je da kofein djeluje kao:
stimulans,
diuretik,
blagi laksativ,
ulazi u sastav nekih lekova protiv migrene.
Kofein utjece na:
↑ pojačano lučenje hormona gušterače i
↑ želučane kiseline,
sprečava stvaranje bubrežnih kamenaca,
↑stimuliše rad srca,
↑pojačava brzinu i intenzitet disanja i
↓ smanjuje osećaj umora
deluje diuretično
ubrzava bazalni metabolizam
Lekovi koji otežavaju metabolizam coffeina. Neki
lekovi usporavaju metabolizam kofeina, i pojačavaju
njegov stimulirajući efekat:
cimetidin (Tagamet),
disulfiram (Antabuse),
estrogeni,
fluoroquinolone antibiotics
(e.g.,ciprofloxacin, enoxacin, norfloxacin),
fluconazole (Diflucan),
fluvoxamine (Luvox),
mexiletine (Mexitil),
riluzole (Rilutek),
terbinafine (Lamisil),
verapamil (Calan).
Lekovi koji ispoljavaju neželjene efekte uz veće doze kofeina:
metaproterenol (Alupent),
clozapine (Clozaril),
ephedrine,
epinephrine,
phenylpropanolamine,
theophylline.
Lithium
↓apsorbciju ampicillin, erythromycin, griseofulvin, penicillin, i
tetracyclines
↓ efikasnosti antiulkusnih lekova
Iron (Fe) supplements (2 h appart)
birth control pils →stimulacija kofeinom 12 h!!!
MAOI- kofein je sličan tiraminu-hypertenzivna kriza
nonprescription drugs containing caffeine (cold remedies, diuretics,
pain relievers, stimulants, and weight-control products )
Sedatives
ĈAJ
Camelia sinensis
300 aktivnih materija
Jedna šolja zelenog čaja = 50-100 mg kofeina
+
300-400 mg polifenola
E vrednost 1 šolje čaja =2 kcal
FLAVANOLI : katehin, epikatehin (EC),
galokahetin
epikatehin- 3- galat (ECG)
epigalokatehin (EGC)
epigalokatehin-3- galat (EGCG)
FLAVONOLI: kvercetin, kempferol,
mirecetin
L-teanin
Alkaloidi čaja:
Cofein
Teobromin
Teofilin
TANINI
Ca,Fe,B1,B12
Oxalic acid
"Bolje biti bez hrane tri dana, nego bez čaja
jedan".
ĈAJ
Antioksidativni efekat
↓LDL holesterola,
↓triglicerida i
↓fibrinogena
poboljšavajući odnos LDL i HDL holesterola→↓rizika
za
aterosklerozu
Antikancerogeno delovanje –epigalokahetin blokira
urokinazu
Imunostimulatorno
Antivirusno
Antiagregaciono
Neuroprotektivno (↓rizika za Alzheimer i Parkinson)
Normalizacija krvnog pritiska
↑osteljivost na insulin i↑toleranciju glikoze
Boost memory (L-teanin)
Poboljšava cirkulaciju, regeneriše kožu
ČAJ
L-teanin
povećava sposobnost učenja,
poboljšava koncentraciju,
deluje antagonistički na visoke koncentracije kofeina, čime
ublažava njegov negativan učinak, smiruje nervnu napetost,
pogoduje sniženju krvnog tlaka,
ublažava simptome PMS.
Prema laboratorijskim istraživanjima teanin ima ovakve
učinke zbog njegovog delovanja na povećanje nivoa gama-
aminomaslačne kiseline (GABA) važnog inhibitornog
transmitera u mozgu.
Čini se da teanin utiče i na povećanje nivoa dopamina, koji
utiče na emocije, a porast njegovog nivoa doživljavamo kao
prijatnost, zadovoljstvo.
Drugs that make it harder to metabolize
caffeine
cimetidine (Tagamet),
disulfiram (Antabuse),
estrogens,
fluoroquinolone antibiotics (e.g.,
ciprofloxacin, enoxacin, norfloxacin),
fluconazole (Diflucan),
fluvoxamine (Luvox),
mexiletine (Mexitil),
riluzole (Rilutek),
terbinafine (Lamisil),
and verapamil (Calan).
Drugs whose adverse effects increase due to
consumption of large amounts of caffeine
lithium,
clozapine (Clozaril),
ephedrine,
epinephrine,
metaproterenal (Alupent),
monoamine oxidase inhibitors,
phenylpropanolamine,
and theophylline
Allopurinol
Antibiotics: ↓ ampicillin,
erythromycin,
griseofulvin,
penicillin,
and tetracycline.
Anticoagulants
Antiulcer medication
Iron supplements - 2h
Nonprescription drugs containing caffeine
Monoamine oxidase (MAO) inhibitors:
Caffeine has some similarity to tyramine –hypertenzivna
kriza
Theophylline
Sedatives
NSAILs
ĈOKOLADA
Teobroma cacao
"hrana za bogove"
Teobromin, kofein
Phenylethylalanine
Anandamide
P, Fe, Zn, K, Mg, Ca, Na
B9, B1, B2, B5, B6, vit. E, β-karoten
The Maya and the Ka'kau' (Cacao)
1 small rabbit = 30 cacao beans
1 turkey egg = 3 cacao beans
1 large tomato = 1 cacao bean
OLMECI
MAJE
ASTECI
ĈOKOLADA
feel good
mood altering chemicals :
Phenylethylalanine and
Anandamide.
Phenylethylalanine is found in the
blood of people in love.
Anandamide stimulates areas of your
brain also affected by the active
ingredients in marijuana.
ĈOKOLADA
Stimuliše dobro raspoloženje, podstiče stvaranje serotonina
(hormona "dobrog raspoloženja")
osećaj prijatnosti
Nakon konzumiranja čokolade se oslobađaju
endorfini. (unutrašnji ili endogeni opijati)
= prirodno smirujuće i antidepresivno dejstvo
Mood elevator.
Possible heart health benefits. – cathechins
Possible slowing of the aging process
MAOI
ĈOKOLADA
Polifenoli
su glavni antioksidansi u čokoladi ili "hvatači slobodnih
radikala" koji sprečavaju da holesterol oksidiše u krvi i začepi
krvne žile.
ometaju nastanak upalnih procesa u organizmu i pojavu
reume, dermatitisa i astme.
Jedna "kockica" tamne čokolade sadrţi jednaku količinu
fenola kao i čaša crvenog vina.
Studies have demonstrated benefits of dark chocolate
consumption on blood pressure, insulin sensitivity, lipids,
and endothelial function; there is observational evidence of
a beneficial effect on susceptibility to heart disease.
ORAC scores for the Top 10 Antioxidant Foods (per
100 grams) 1) Raw cocao powder* 95,500
1) Raw cacao nibs* 62,100
2) Roasted cocoa powder 26,000
3) Goji Berries* 25,300
4) Acai Berries* 18,500
5) Dark Chocolate 13,120
6) Prunes 5,770
7) Raisins 2,830
8) Blueberries 2,400 9) Blackberries 2,036
10) Kale 1,770
Source: US department of Agriculture/Journal of American
Chemical Society *Brunswick Laboratories MA, USA
ĈOKOLADA
Of particular interest is variation in chocolate craving associated
with the menstrual cycle. This has been linked to biologically
active constituents of chocolate, including methylx-
anthines, biogenic amines, and cannabinoid-like fatty
acids, along with a potential influence on levels of both serotonin
and dopamine (1). Rozin et al. (2) found evidence of stronger
chocolate craving in females than males, with menstrual cycle
variation. Their work suggests that it is the sensory properties of
chocolate, rather than neurochemical effects of its xanthine
constituents, that account for the cravings it elicits. Because
chocolate craving is apparently both potent and rather
common, whatever the mechanism, the identification of healthful
formulations of chocolate is of genuine clinical significance.
ĈOKOLADA
Dark chocolate with 60% cocoa or higher is the
most concentrated food source of antioxidants
readily available
health benefits: reduced inflammation, inhibition
of atherogenesis, improved endothelial function,
reduced thrombosis, and interference with
cellular adhesion molecules.
In general, such effects have been seen with
between 150 and 500 mg of flavonoids. This
translates into between 1 and 3.5 cups of tea and
from 40 g to 125 g of flavonoid-rich chocolate.
CRVENO I CRNO
VINO
Resveratrol
Dokazano je da je resveratrol, kao prirodni sastojak voća
(dud, kikiriki), grožđa i vina, i do deset puta prisutniji u
crnim (oko 5 mg/l) u odnosu na bela vina, odgovoran za
redukciju rizika raznovrsnih oboljenja, a ponajviše
kardiovaskularnih.
Uz resveratrol crno vino sadrži i obilje drugih fenolnih
tvari – flavonoida (oko 100 mg/l) koje djeluju kao jaki
antioksidansi.
CRVENO
I
CRNO VINO
Acetaminophen (Tylenol) PARACETAMOL
Anti-alcohol abuse drugs (disulfiram [Antabuse])
Anticoagulants (blood thinners)
Antidepressants MAOI
Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen and nonsteroidal
anti-inflammatory drugs NSAILs
Insulin and oral hypoglycemics
Sedatives and other central nervous system depressants
(tranquilizers, sleeping pills, antidepressants, sinus and cold
remedies, analgesics, and medication for motion sickness).
PIVO
ksantohumol ♀
Acetaminophen (Tylenol)
Disulfiram (Antabuse)
Anticoagulants.
Sedatives and other central nervous system depressants
(tranquilizers, sleeping pills, antidepressants MAOI, sinus
and cold remedies, analgesics, and medication for motion
sickness).
Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen, and nonsteroidal
anti-inflammatory drugs
Insulin and oral hypoglycemics
Antidepressants MAOI (tyramine)
ALKOHOL
Acetaminophen (Paracetamol)
Anti-alcohol abuse drugs (disulfiram –Antabuse)
Anticoagulants.
Antidepressants.
Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen and nonsteroidal
anti-inflammatory drugs
Insulin and oral hypoglycemics
MAO inhibitors
Sedatives and other central nervous system depressants
(tranquilizers, sleeping pills, antidepressants,
sinus and cold remedies, analgesics, and medication for
motion sickness).
ALKOHOL
alkohol se ne preporučuje niti u jednoj kombinaciji s lekovima.
posebni naglasak:
•metronidazol i
•grizeofulvin,
•Kodein, a osobito lekovi za lečenje dijabetesa:
• klorpropamid
glibenklamid
glikvidon
tolbutamid

hipoglikemija
Antihistaminici
Antidepresivi
Analgetici
ALKOHOL
• Akutno unošenje uglavnom inhibira biotransformaciju lekova koji se
metabolišu u jetri sistemom monooksigenaza.
• Naročito su nepovoljne kombinacije alkohola i sledecih lekova:
barbiturata, tegretola, hloralhidrata,disulfirama, insulina,
meprobamata, metotreksata, morfina i narkotičnih analgetika,
antibiotika, sulfonamida, miorelaksanasa, nitrata i nitrita, sedativa i
hipnotika, tricikličnih antidepresiva i dr.
Letalna doza za barbiturate je skoro 50% manja u prisustvu etanola.
• Kod hroničnog unošenja zbog indukcije mikrozomalnih enzima jetre
povećava se metabolizam pentobarbitala, meprobamata, aminopirina,
tolbutamida, doksiciklina, varfarina i teofilina, ali su prisutne
velike interindividualne razlike.
• oštećenje jetre može da rezultira smanjenjem metabolizma nekih lekova
_ duže se zadržavaju i mogu dodatno da oštete jetru (tetraciklini, neki
penicilini ).
ALKOHOL
Disulfiramska reakcija
Disulfiram i neki antibiotici
(cefalosporini, metronidazol, hloramfenikol, sulfonamidi), u
kombinaciji sa alkoholom dovode do ispoljavanja toksičnih
efekata.
• Simptomi: napadi toplote, glavobolja,znojenje, povraćanje i
tahikardija
• Antibiotici iste grupe nemaju svi podjednaku sklonost ka
izazivanju ove reakcije npr. neki cefalosporini
(cefaleksin, cefoksitin, cefpirom) ne izazivaju disulfiramsku
reakciju.
• Preporuka: u toku antibiotske terapije kao i 3-7 dana posle
terapije ne konzumirati alkoholna pića
Coca-Cola
Cola acuminata fam.Sterculiaceae
kofeinski napici mogu u
kombinaciji s neurolepticima
(flufenazin,
haloperidol,
droperidol i dr.)
sprečiti njihovu apsorpciju i
terapijsko delovanje.
oprez –teofilin!!!
Coca-Cola
FENILALANIN (Phenylalanine) ↑ SEROTONIN
FOSFORNA KISELINA (Phosphoric acid) E 338
NATRIJUM CIKLAMAT (Sodium cyclamate) - E952
ACESULFAM K (Acesulfame potassium) - E950
ASPARTAM (Aspartame) - E951
KOFEIN (Caffeine)
NATRIJUM CITRAT (Sodium citrate/Trisodium citrate)
NATRIJUM BENZOAT (Sodium benzoate) - E211
??? Cola vera, Cola acuminata
???Coca
Urođenici ţvaću sveţe semenke i cene ih kao sredstvo za jačanje, kao
hranu i lek.
Ţvakanje sveţih semenki tj. uţivanje droge, čini covjeka izdrţljivijim u
radu. Uzrokuje laganu euforiju. U farmaceutskoj praksi upotrebljava se
kao tonik – sredstvo za jačanje,stimulans, diuretik i adstrigens.
Coca-Cola
WILKIPEDIA:
When launched Coca-Cola's two key ingredients were
cocaine (benzoylmethyl ecgonine) and caffeine.
The cocaine was derived from the coca leaf and
the caffeine from kola nut, leading to the name Coca-Cola (the
"K" in Kola was replaced with a "C" for marketing purposes).
A can of Coke (12 fl ounces/355 ml) has 39 grams of
carbohydrates (all from sugar, approximately 10
teaspoons), 50 mg of sodium, 0 grams fat, 0 grams
potassium, and 140 calories.
Coca-Cola
Studies have shown that regular soft drink users have a
lower intake of ↓calcium, magnesium, ascorbic acid,
riboflavin, and vitamin A
Fizička zavisnost
Osteoporoza u žena
CSE found that the Indian produced Pepsi's soft drink products
had 36 times the level of pesticide residues permitted under
European Union regulations; Coca-Cola's soft drink was found
to have 30 times the permitted amount.
Illex paraguariensis
GUARANA
Guarana je energetski napitak koji sadrži 3-5% kofeina.
Kada se konzumira zajedno sa lekovima ili pićima koji
sadrže kofein, može nastati nesanica, drhtanje,
anksioznost, palpitacije (lupanje srca), češće mokrenje i
hiperaktivnost
PREHRAMBENA
VLAKNA
pektin, hemiceluloza, celuloza
ţitarice, povrće, voće
biljna vlakna, a posebno pektin, usporavaju apsorpciju većine lekova.
To naročito važi za digoksin i acetaminofen
Oprez i kada je reč o integralnom hlebu, musliju i sirovom voću i povrću.
Velika količina vlaknastih materija u GIT-umože da oslabi ↓dejstvo
antibiotika, analgetika i antidepresiva.
Reduced absorption of some vitamins and minerals,including iron, has
been reported in subjects on high-fiber diets.
JABUKE
Digoxin (Lanoxicaps, Lanoxin). pectins may bind to the heart
medication digoxin, so eating apples at the same time you take
the drug may reduce the drug’s effectiveness.
STARI SIREVI
Tetracycline
Monoamine oxidase (MAO) inhibitors
pojedine vrste sireva (chedar, parmezan) mogu kočiti djelovanje
antidepresivnih lijekova, što je posebice izraženo u slučaju lekova
temeljenih na delovanju monoaminooksidaza. Takvo ometanje pre
svega izaziva delovanje aminokiseline tiramin, koju, osim u
pojedinim vrstama sireva, možemo pronaći u namirnicama kao što
su fermentisani mlečni
proizvodi, haringa, bakalar, feferoni, pileća jetra itd.
STARI SIREVI
tiramin>200 namirnica
MLEKO I MLEČNI
PROIZVODI
Tetracyclines
Antacids containing calcium carbonate
JAJA
Sensitivity to vaccines
Antikoagulansi (žumance) zbog vit K
The egg yolk is a rich source of the yellow-orange carotenoid
pigments lutein and zeaxanthin
odličan izvor P, Se, vit. B2, B5, B12, A i D.
dobar je izvor Fe, Zn, vit B6 i B9
osrednji je izvor Ca, Mg, K, vit. B1 i E.
IZNUTRICE
MAO inhibitors
Tetracycline antibiotics
Juneća jetra (vit K!) :
Anticoagulants (to thin blood):
Coumadin, Dicumarol, Panwarfarin,
Phenindione
Levodopa
retinol (“true vitamin A”)
vitamin D
B vitamini (B12!!!)
heme-Fe
DIMLJENA
RIBA
Monoamine oxidase (MAOI) inhibitors
CRVENI GREJP
bioflavonoidi i furanokumarini iz soka grejpfruta
inhibiraju enzim CYP 3A4  smanjenje metabolizma
nekih lekova npr. diazepama i karbamazepina.
Grejpfrut usporava raspad leka, što dovodi do veće
koncentracije i različitih zdravstvenih problema.
Naranče mogu imati sličan učinak.
Oštećenje jetre i, u retkim slučajevima, teška oštećenja
bubrega i mišića mogu biti posledica.
Pink and red grapefruits also contain lycopene, a red
carotenoid (plant pigment), a strong antioxidant that
appears to lower the risk of cancer of the prostate
NARINGENIN antivirusno dejstvo (virusni
hepatitisi)
BERGAMOTIN  cytochrome P450 3A4
CRVENI GREJP
Aspirin
NSAIL
Antihistaminici
Benzodiazepini
Blokatori Ca++ kanala (felodipine, nifedipine)
Ciklosporin
Teofilin
Amiodarone
Atrovastatin, Lovastatin, Simvastatin,
Sildenafil (Viagra)
Methadone
BERGAMOTIN  inactivate cytochrome P450 3A4
“grapefruit effect”
AVOKADO
Persea gratissima
MAO inhibitors (tyramine!)
False-positive test for tumors (serotonin!)
beta-karoten
lutein+zeaksantin
beta-sitosterol
mononezasićena oleinska kiselina
BANANE
Musa sapienta,
M. nana, M. paradisiaca
MAO inhibitors(tyramine)
False-positive test for tumors (serotonin,
dopamine)
Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz,
krompir) ne bi trebalo konzumirati u većim
količinama kad se koristi diuretik koji "štedi
kalijum", jer dolazi do prevelikog nakupljanja tog
minerala u organizmu.
KAVIJAR
SOJA SOS
MAO inhibitors
ZELENO POVRĆE
tamnozeleno povrće, zbog toga što je bogato
vitaminom K,
koči hipoprotrombinemijski efekat oralnih
antikoagulansa,
(varfarin, pelentan, heparin i sl.)
Anticoagulants (to thin blood):Coumadin,
Dicumarol
Panwarfarin, Phenindione
oksalna kiselina HOOC - COOH
MASTI I MASNA
HRANA
masna hrana usporava pražnjenje želuca mnogo jače nego li
proteinska ili ugljenohidratna hrana. Zato će u slučaju
konzumiranja masnije hrane lek biti duže izložen delovanju
pepsina i HCl nego kad bi taj isti lek bio uzet između dva
obroka.
Lekovi (npr. antibiotici) koji su osetljiviji na delovanje HCl u
tom primeru mogu biti puno pre razgrađeni nego stignu u
tanko crevo kako bi se apsorbirali, pa se stoga njihovo
delovanje time može značajno umanjiti.
Nasuprot tome, postoje lekovi kojima ovakav tretman
pogoduje (npr. grizeofulvin) pa se delotvornost lekova time
pospešuje.
masnoće povećavaju koncentraciju teofilina
Ugljeni hidrati
Bronhodilatatori na bazi teofilina osetljivi su na
delovanje ugljenih hidrata (hleba, pirinča,
testenine). Kombinacija nije opasna za život, ali
znatno je smanjena delotvornost leka zbog njegove
usporene apsorpcije.
Poluživoti nekih lekova (antipirin, teofilin) su veci
kada su osobe na visoko ugljenohidratnoj -
niskoproteinskoj dijeti (npr. vegetarijanci).
Kod ovih osoba potrebne su manje srednje dnevne
doze lekova koji se metabolišu hepatičnom
oksidacijom
Proteini
hrana bogata proteinima može imati, slično kao i masna hrana,
pozitivan ili negativan učinak, ovisno o vrsti leka. Neki lekovi,
ako se uzmu s hranom bogatom proteinima, se mnogo bolje
apsorbuju (npr. propranolol), a neki puno slabije (npr.
metildopa i levodopa).
Pri nedovoljnom unošenju proteina znatno je ↓smanjen nivo
plazma-albumina ↓deficitarnost u mestima za vezivanje
leka.
– veća koncentracija leka je u aktivnom (nevezanom) obliku
– njegov farmakološki efekat je ↑pojačan, ali je eliminacija
↑ubrzana.
BELI LUK
Allium sativum
Anticoagulants (blood thinners)
Aspirin
NSAIL
Pentoksifilin
Insulin
Peroralni antidijabetici hypoglikemia
Antihipertenzivi
↓Oralni kontraceptivi
↓Izoniazid
Svež luk sadrži alicin, koji ima
antibakterijsko, antivirusno i antifungalno dejstvo,
S –alil-cistein :antihiperlipidemijsko
antitrombocitno dejstvo
BELI LUK
Allium sativum
STATINI:
•Atorvastatin [Lipitor],
•Fluvastatin [Lescol]
•Pravastatin [Pravachol]
•Simvastatin [Zocor]
•Gemfibrozil [Lopid]
•Fenofibrate [Tricor]
•Niacin [Niaspan]
•their effects may be increased.
•
BRUSNICA
Vaccinium macrocarpon
Brusnica se koristi kod urinarnih infekcija, a mehanizam
delovanja ostvaruje acidifikacijom urina, formiranjem hipurične
kiseline (raspadom benzoinske i hine kiseline), koja deluje
bakteriostatski, i inhibicijom adherencije Escherihiae coli za
epitelne ćelije urinarnog trakta.
Pošto menja pH urina, brusnica može da poveća eliminaciju nekih
lekova koji se izlučuju urinom, kao i apsorpciju vitamina B12.
Brusnicu bi trebalo izbegavati ako se koristi varfarin jer postoji
rizik od ozbiljnog krvarenja. Interakcija između soka od brusnice i
varfarina teoretski je moguća jer brusnica sadrži
antioksidanse, uključujući i bioflavonoide, za koje se zna da su
inhibitori enzima citohrom P450.
PEĈURKE
Alcohol/disulfiram interaction
False-positive test for occult blood in the
stool.
KUPUS
Brasica oleacea
Anticoagulants
Monoamine oxidase (MAO) inhibitors
Thyroid medication
Anticoagulants (to thin blood): Coumadin, Dicumarol,
Panwarfarin, Phenindione
Indoli (brokoli, kupus, karfiol)
indukuju hepatične enzime i ubrzavaju metabolizam nekih
lekova npr.oksazepama
indoles, isothiocyanates, glucosinolates, dithiolethiones,
and phenols reduce the risk of some cancers
Sulforaphane
Thiocyanate
Isothiocyanate
PARADAJZ
Lycopersicon lycopersicum
red carotenoid (pigment) lycopene, a strong antioxidant that
may reduce the risk of some forms of cancer
alfa-karoten, beta-karoten, lutein, zeaksantin i likopen
False-positive test for carcenoid tumors (serotonin)
Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz, krompir)
NE bi trebalo konzumirati u većim količinama kad se
koristi diuretik koji "štedi kalijum", jer dolazi do prevelikog
nakupljanja tog minerala u organizmu.
Oko 600 različitih karotenoida :
α-karoten, β-karoten, lutein, zeaksantin i likopen
JAGODE
Fragaria vesca
Jagode i maline sadrže oksalnu kiselinu koja može
smanjiti apsorpciju Fe i Ca u crevima.
↓ apsorpcija Fe
↓ apsorpcija Ca
Ali sadrže i elagičnu kiselinu koja uništava enzime
koji hemikalije pretvaraju u karcinogene i podstiče
stvaranje enzima koji te karcinogene uništavaju.
Neke studije pokazuju da jogode štite i od
mentalnog popuštanja koje dolazi sa godinama.
Flavonoidi (kvercetin, kemferol) → LDL
STOP DEMENTIA
MALINE
Rubus ideus
antocijani:
kvercetin
kempferol
cijanidin-3-glukozilrutinozid
cijanidin-3-rutinozid
pelagonidin glikozid.
MALINE
Rubus ideus
Antimikrobna + antifungicidna svojstva
Najveći dio antioksidativnog kapaciteta pripada
elagitaninima, koji se gotovo isključivo nalaze u
malinama
i prema istraživanjima imaju antikancerogeno
djelovanje.
U dodacima prehrani malina je izvor fitonutrijenta
elagične kiseline, koja sprječava štetno djelovanje
slobodnih radikala
antioksidativna aktivnost maline
za 50% veća od antioksidativne aktivnosti jagode,
10 puta veća od rajčice i
3 puta veća od kivija.
MALINE
Rubus ideus
↓ apsorpcija Acetaminophen with Codeine
↓apsorpcija Atropine
↓ apsorpcija Cardec DM(carbinoxamine, pseudoephedrine,
dextromethrophan) ,
↓apsorpcija Codeine
↓apsorpcija Ephedrine and Pseudoephedrine
↓apsorpcija Theophylline/Aminophylline
Strawberries, Raspberries, Spinach, and Rhubarb: These
contain oxalic acid, which can aggravate kidney and bladder
stones in susceptible people, and reduce body's ability to
absorb iron and calcium.
Kvercetin
Antiinflamatorno
Antineoplastično delovanje
Prevencija i terapija malignih bolesti
prostatitisa
bolesti srca
katarakte
alergiija/zapaljenja , i
respiratornih bolesti (bronchitis i asthma).
ANTIDEPRESIVNA SVOJSTVA
Interakcije sa antibioticima (fluorohinoloni!)
Potentni inhibitor CYP3A4
Kvercetin
Foods rich in quercetin :
JABUKE, ĈAJ, LUK, CRNO GROŢĐE,
CITRUSNO VOĆE,
PARADAJZ, BROKOLI,
ZELENO LISNATO POVRĆE,
TREŠNJE, MALINE, BRUSNICE,
ARONIJA
ARONIJA
Aronia melanocarpa
Antocijani
hepatoprotektivni
gastroprotektivni
antiinflamatorni
antiviralni
antiagregacijski
imunomodulatorni efekti
normalizuju metabolizam UGH
Preliminary results of studies on the aronia berry have
found possible protection against colorectal cancer,
cardiovascular disease, chronic inflammation, peptic
ulcers, eye inflammation, and liver failure.
DRENJINE
Cornus mas
Verbenalin, Ursolic acid
Irodiod ghycoside (morroniside, loganin),
cornusin A
cornusin B
cornusiin C
cornusiin G
gallic acid; malic acid; tartaric acid, betulic acid, urosolic acid
tellmagrandin I, tellmagrandin II
Kardiovaskularni efekti
Efekti na imuni sistem
Antibakterijski
Antiinflamatorni
Antioksidantni efekat
Antilipemični efekat
DREN
Actions: anhidrotic, antiallergic, antibacterial, antihistaminic,
antihypertensive, anti-inflammatory, antimicrobial,
antiseptic, astringent, decreases menstrual flow, diuretic,
hemostyptic, hepatic, immunostimulant, kidney alterative,
tonic, urinary antiseptic, vermifuge
Indications: allergies, arthritis, bed-wetting, blurred vision,
cancer, dermatophytosis, diabetes mellitus, dizziness,
excessive menstruation, excessive perspiration, headache,
hepatitis, hypertension, impaired hearing, impotence,
incontinence, intestinal worms, kidney disorders, liver
disorders, low sperm count, lumbago, malaria, metrorrhagia,
night sweats, nocturnal emission, polyuria, premature
ejaculation, spermatorrhea, tinnitus aurium, urinary calculi,
vertigo.
DREN interakcije
• ↑rizik za toxičnost anti-inflammatornih
analgetika
• mogući antagonisam sa antiarrhythmicima (u
slučaju hipokalijemije)
• ↑ pojačano dejstvo mišićnih relaksanata;
• antagonizovanje hypoglycemijskih lekova;
• mogu potencirati dejstvo antihypertensiva;
• mogu potencirati lithium therapy;
• kada se uzima sa corticosteroidima postoji
rizik od hypokalemie;
•može potencirati druge diuretike i ↑rizik za
hypokalemiu.
• zajedno sa anesteticima hipotenziju
CRNI DUD
Morus nigra
Hipoglikemijski efekat
Antidijabetici
medications used for diabetes :
Glimepiride (Amaryl)
Glyburide = Glibenclamide (Glibenklamid, Daonil,
Maninil),
insulin
Pioglitazone (Actos),
Rosiglitazone (Avandia)
Chlorpropamide (Diabinese)
Glipizide (Gucotrol)
Tolbutamide (Orinase),
GLOG
Crategus sp.
Glikozidi digitalisa
MAOI
Antihipertenzivni lekovi
Antihistaminici
Antikonvulzanti
Benzodiazepini
Antipsihotici
BELA VRBA
Salix alba
Sumeri
Stari Egipat
Grčka - Hipokrat
BELA VRBA
Salix alba
deluje slično kao i aspirin
Ekstrakt se tradicionalno koristi
za lečenje groznice, glavobolje i
reumatskih bolova.
Kada se
upotrebljava istovremeno sa
aspirinom dejstvo aspirina se
može pojačati i nastati krvarenje
u želucu (glavno neželjeno dejstvo aspirina).
KANTARION
Hypericum perforatum
Antidepresiv - antidepresivno djelovanje je poznavao već u
srednjem veku- Paracelsus
Sedativ
Antibiotik
Antivirotik
Hipericin
Hiperforin
Kantarion sprečava razgradnju neurotransmitera serotonina,
dopamina, norepinefrina, koji su odgovorni za dobro
raspoloženje i na taj način smanjuje simptome depresije.
Na isti način deluju i antidepresivni lekovi SSRI (selektivni
inhibitori preuzimanja serotonina), MAO-inhibitori.
antibakterijsko, antiviremijsko dejstvo
KANTARION
sistem citohrom P450
nivo antiretroviralnih lekova, varfarina, ciklosporina, digoksina,
teofilina, irinotekana, imatiniba,
efekte oralnih kontraceptiva KANTARIONOVE BEBE
Serotoninski sindrom – povećava nivo serotonina (neurotransmiter koji
je povezan sa dobrim raspoloţenjem) u mozgu. Ako se kantarion uzima
istovremeno sa antidepresivima (Flunisan, Flusetin, Prozac, Flunirin,
Palix, Seroxat, Zoloft...) moţe dovesti do prekomernog povećanja
serotonina, a to predstavlja rizik za razvoj serotoninskog sindroma.
efekat NSAIL-a, COX2 inhibitora
Fotosenzitivnost
Konfuzija, agitacija sa LOPERAMIDOM, i lekovima protiv glavobolje
iz grupe triptana (naratriptan, rizatriptan, sumatriptan, zolmitriptan)
KANTARION
moţe  koncentraciju omeprazola, kofeina,
dekstrometorfana, feksofenadina,
karbamazepina, cimetidina...
- sa digoksinom, može da dovede do sniženja
koncentracije digoksina i smanjenog terapijskog
efekta
-Doksiciklin fotosenzitivnosti - pri normalnoj
izloženosti suncu javljaju se opekotine i kožni osip
-kombinacija kantariona i elanaprila, povećava
potencijal za fototoksičnost
KANTARION
dejstvo simvastatina
( Cholipam, Vasilip, Simvor, Zocor, Hollesta),
triciklicnih antidepresiva,
teofilina,
varfarina,
digoxina,
levotiroxina
nekih antivirotika
pojačava sedativno dejstvo narkotika
koncentraciju imunosupresora
GINKO
Ginkgo bilobaAspirin
Varfarin
Pentoksifilin (Trental)
NSAIL
Tiazidni diuretici
Ciklosporin
Peroralni antidijabetici
Antikonvulzivi, antiepileptici
Inhibitori MAO
Vitamin K
antiagregacione i antikoagulantne lekove (varfarin,
acetilsalicilna kiselina, klopidogrel, tiklodipin,
dipiridamol, heparin) zbog potenciranja krvarenja.
Neuroprotektivno
Retinoprotektivno
Kardioprotektivno
ginkgolides, bilobalides
GINKO Ginkgo biloba
LEK REZULTAT INTERAKCIJE
Antikoagulansi ↑povećan rizik od krvarenja
Inhibitori agregacije
trombocita
↑povećan rizik od krvarenja
NSAIL ↑povećan rizik od krvarenja
Insulin Hipoglikemija
Oralni antidijabetici Hipoglikemija
Tiazidni diuretici Hipotenzija
MAOI Potenciranje dejstva MAOI
Sildenafil Povećan efekat sildenafila
Donepezil potenciranje holinergičkih
efekata
Takrin potenciranje holinergičkih
efekata
5 FU Smanjenje nefrotoksičnosti
5FU
ŢEN-ŠEN
Panax ginseng
Panacea
Aspirin
↓Furosemid
↑Insulin
↑Peroralni antidijabetici ↓opioidni analgetici
↑Inhibitori MAO antihipertenzivi
Litijum ↑NSAIL
↑Sedativi kafa
↑Varfarin zeleni čaj
↑Estrogeni
↑Kortikosteroidi
SLATKI KOREN
Glycyrrhiza glabra
glicirizin - deluje protivupalno,
ekspektorantno, antivirusno, spazmolitički,
imunostimulirajuće.
↑kardiotonični glikozidi (Digoksin, Dilacor);
↓tiazidni diuretici (Lometazid, Lasix, Yurinex);
↑kortikosteroidi (Dexason, Hydrocortison);
↓laksativi koji dovode do gubitka kalijuma
(Panlax, Dulkolaks);
antikoagulansi (varfarin, derivati kumarina).
oralni kontraceptivi
KAMILICA
Matricaria
chamommila
Use with caution in patients taking other sedating medications
because of possible excessive sedation, drowsiness, loss of
coordination, and trouble driving or operating machinery. An
active ingredient in chamomile is coumarin.
It is unknown whether chamomile affects coagulation and if there
is significant interaction between chamomile and warfarin.
↓apsorpcija non-heme Fe
Kamilica ima antikoagulantno dejstvo, kao warfarin, pa je ne treba
koristiti zajedno sa warfarinom jer se povećava rizik od krvarenja.
Kamilica ima dejstvo kao barbiturati (fenobarbiton) i drugi sedativi
pa može intenzivirati dejstvo sedativa. Kamilica može smanjiti
apsorpciju gvoţđa iz GIT-a pa je ne treba uzimati sa preparatima
gvožđa
ĐUMBIR
Zingiber officinale
gingerol, zingeron i shoagol
kurkumin
antikoagulansi antilipemici
NSAIL antihistaminici
antacidi hemoterapeutici
H2 blokatori za  tt
inhibitori proteinske pumpe
insulini
oralni antidijabetici
miorelaksansi
imunosupresori
β-blokatori i kardiotonici
aktivne tvari gingeroli imaju analgetske,
sedativne, antipiretske i antibakterijske učinke.
KARI
mešavina 5-30 različitih začina
korijander,
kurkuma,
kim i
piskavica,
čili, đumbir, češnjak, komorač, klinčić, go
rušica, kardamom, muškatni
oraščić, cimet, crveni i crni papar.
BIBER
Piperidine
Piperine
anti-inflammatory,
antioxidantno,
analgezijsko dejstvo - oprez sa lekovima istog
dejstva!
moţe inhibisati acetylcholinesterasu – oprez
kod holinergijskih agonista
mešaju se u biotransformaciju lekova kroz
sistem cytochrome P450 dovodeći do
povećanog nivoa u plazmi i jačeg dejstva i
potencirajući neţeljenea dejstva
BIBER
cholinergic agonists,
cyclosporine A,
digoxin,
cytochrome P450 metabolized agents, herbs or
drugs
phenytoin,
propranolol,
rifamipicin (rifampin)
antibiotici
theophylline
↓smanjuje dejstvo blokatora Ca++ kanala
PAPRIKA
tiramin - koči delovanje antidepresivnih lijekova (MAOI), (feferoni)
Capsaicin
+ captopril , enalapril,lisinopril or other angiotensin-converting
enzyme (ACE) inhibitors may cause or exacerbate ACE inhibitor-
induced cough
Nonheme iron absorption may be inhibited by concomitant chili
consumption.
Blood thinners – aspirin, warfarin and heparin) and herbs (such as
ginkgo, ginger, ginseng, and garlic).
Stomach acid reducers - cimetidine (Tagamet), famotidine
(Pepcid), ranitidine (Zantac), omeprazole (Prilosec), and esomeprazole
(Nexium).
theophylline
PAPRIKA
U sastavu 100 g čilija nalazi se
34 g dijetalnih vlakana,
15 mg beta-karotena,
83 mg fitosterola,
310 μg luteina i zeaksantina,
21 μg likopena i
2,7 mg betaina.
Vit C
Capsaicin
Supstanca P
Antiinflamatorno, analgezijsko, antilipemijsko,
antiagregaciono, fibrinolitičko dejstvo čili papričica
KROMPIR
Solanum tuberosum
Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz,
krompir) ne bi trebalo konzumirati u većim
količinama kad se koristi diuretik koji "štedi
kalijum", jer dolazi do prevelikog nakupljanja tog
minerala u organizmu.
α-solanin
α-kakonin
EHINACEA
Echinacea purpurea
Imunosupresori
Kortikosteroidi
Može doći do smanjenja protivupalnih svojstava
ehinacee kod istovremene upotrebe sedativa,
hipnotika, beta blokatora.
metotreksat,
amiodaron,
ketokonazol,
anabolni steroidi
TREŠNJE
Prunus avium
antocijanidi i proantocijanidi
NE PRE OBEDA – ALKALNA REAKCIJA – KOĈI
IZLUĈIVANJE DIGESTIVNIH SOKOVA, OTEŢAVA
VARENJE MESA
nakon trešanja ne treba piti vodu, a pogotovo pivo ili alkoholna
pića!!!
peteljke - tanini, gorke materije, organske kiseline, flavonoidi,
šećer i minerali.
-u narodnoj medicini koristile za diuretične čajeve koji podstiču
izlučivanje mokraće i izbacivanje kamenaca iz bubrega i
mokraćne bešike
TREŠNJE
flavonoidi (antocijanidi i proantocijanidi) -
protivupalna sredstva,
ublažavaju simptome alergija i astme, jačaju kolagen,
- anthocyanini (crveni pigmenti)
blokiraju aktivnost 2 enzima: COX-1 i COX-2,
bitna za produkciju prostaglandina, koji su uključeni u
inflammatorni odgovor
Antocijanini se ponašaju slično Aspirinu i NSAIL
↓ CRP
ANTIREUMATSKO DEJSTVO
LUBENICA
Citrullus lanatus
Curcubocitrin TA
Citrulin Arginin ↓ TA,
 ↑ osetljivost na insulin
Vitamin C
Likopen
β- karoteni
SLADOLED
Tetraciklini
EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I
NUTRICIONI STATUS
• Triciklicni antidepresivi (amitriptilin) dovode do sušenja usta i
kiselog ili metalnog ukusa.
• Neki antidepresivi (npr. fluoksetin) mogu da prouzrokuju
anoreksiju i gubitak teţine.
• Većina antipsihoticnih lekova (npr. tioridazol) i triciklični
antidepresivi pojačavaju ↑apetit i mogu da dovedu do gojaznosti.
• Antipsihotici, antidepresivi i antihistaminici usporavaju
peristaltiku creva i dovode do konstipacije.
• Nesteroidni antiinflamatorni lekovi (acetilsalicilna
kiselina, ibuprofen i naprosin) iritiraju mukozu želuca i mogu da
dovedu do mucnine, refluksa, povracanja i ulceracije.
•Hormonski preparati (estrogeni, gestageni) dovode do osecaja
mucnine i povećanja telesne teţine.
•
EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I
NUTRICIONI STATUS
• Antihipertenziv kaptopril dovodi do poremecaja percepcije ukusa.
• Antibiotik klaritromicin se sekretuje u salivu dajuci joj gorak ukus.
• Klindamicin i linkomicin izazivaju mučninu, povraćanje i
neprijatan metalni ukus u ustima.
• Aminoglikozidni antibiotici (streptomicin, gentamicin, amikacin) i
eritromicini izazivaju mučninu, povraćanje, glavobolju.
• Hinolonski antibiotici (ciprofloksacin, norfloksacin,
moksifloksacin) prouzrokuju mučninu, povraćanje, dijareju i
abdominalne bolove.
• Antibiotici uništavaju crevnu floru i mogu da dovedu do nastanka
kandidijaze
• Osobe preosetljive na pojedine sastojke hrane mogu da ih unose
lekovima
HVALA
Hrana lekovi interakcije 3 - show

More Related Content

What's hot

Kosti-lobanje-
Kosti-lobanje-Kosti-lobanje-
Kosti-lobanje-
Anatomija dr Šarac
 
Opšta osteologija
 Opšta osteologija Opšta osteologija
Opšta osteologija
dr Šarac
 
Ciklus limunske kiseline (Krebsov ciklus)
Ciklus limunske kiseline (Krebsov ciklus)Ciklus limunske kiseline (Krebsov ciklus)
Ciklus limunske kiseline (Krebsov ciklus)
Nikolina Kolenko
 
Anatomija ženskog spolnog sustava & menstruacijski ciklus
Anatomija ženskog spolnog sustava & menstruacijski ciklusAnatomija ženskog spolnog sustava & menstruacijski ciklus
Anatomija ženskog spolnog sustava & menstruacijski ciklusVinko Bubic, MD
 
Miologija
MiologijaMiologija
Miologija
dr Šarac
 
Misici glave, vrata i trupa
Misici glave, vrata i trupaMisici glave, vrata i trupa
Misici glave, vrata i trupa
dr Šarac
 
Patologija digestivnog sistema
Patologija digestivnog sistemaPatologija digestivnog sistema
Patologija digestivnog sistema
Dejana Maličević
 
Anatomija i fiziologija digestivnog trakta
Anatomija i fiziologija digestivnog traktaAnatomija i fiziologija digestivnog trakta
Anatomija i fiziologija digestivnog trakta
dr Šarac
 
DIGESTIVNI TRAKT
DIGESTIVNI  TRAKTDIGESTIVNI  TRAKT
DIGESTIVNI TRAKT
dr Šarac
 
Digestivni sistem
Digestivni sistemDigestivni sistem
Digestivni sistemdr Šarac
 
Gradja i funkcija digestivnog trakta
Gradja i funkcija digestivnog traktaGradja i funkcija digestivnog trakta
Gradja i funkcija digestivnog traktaAnatomija Pedijatrija
 
L202 - Biologija - Mali mozak i kimčena moždina - Anđela Dimitrijević - Radic...
L202 - Biologija - Mali mozak i kimčena moždina - Anđela Dimitrijević - Radic...L202 - Biologija - Mali mozak i kimčena moždina - Anđela Dimitrijević - Radic...
L202 - Biologija - Mali mozak i kimčena moždina - Anđela Dimitrijević - Radic...
NašaŠkola.Net
 
Da li se po građi razlikuju sjemenka jednosupnica i sjemenka dvosupnica
Da li se po građi razlikuju sjemenka jednosupnica i sjemenka dvosupnicaDa li se po građi razlikuju sjemenka jednosupnica i sjemenka dvosupnica
Da li se po građi razlikuju sjemenka jednosupnica i sjemenka dvosupnicaEma Džafić
 
Kranijalni nervi I deo
Kranijalni nervi I deoKranijalni nervi I deo
Kranijalni nervi I deo
dr Šarac
 
Svi misici
Svi misici Svi misici
Svi misici
Au Medu
 

What's hot (20)

Kosti-lobanje-
Kosti-lobanje-Kosti-lobanje-
Kosti-lobanje-
 
Opšta osteologija
 Opšta osteologija Opšta osteologija
Opšta osteologija
 
Ciklus limunske kiseline (Krebsov ciklus)
Ciklus limunske kiseline (Krebsov ciklus)Ciklus limunske kiseline (Krebsov ciklus)
Ciklus limunske kiseline (Krebsov ciklus)
 
Nervni sistem kičmenjaka
Nervni sistem kičmenjakaNervni sistem kičmenjaka
Nervni sistem kičmenjaka
 
Anatomija ženskog spolnog sustava & menstruacijski ciklus
Anatomija ženskog spolnog sustava & menstruacijski ciklusAnatomija ženskog spolnog sustava & menstruacijski ciklus
Anatomija ženskog spolnog sustava & menstruacijski ciklus
 
Miologija
MiologijaMiologija
Miologija
 
Misici glave, vrata i trupa
Misici glave, vrata i trupaMisici glave, vrata i trupa
Misici glave, vrata i trupa
 
Patologija digestivnog sistema
Patologija digestivnog sistemaPatologija digestivnog sistema
Patologija digestivnog sistema
 
Anatomija i fiziologija digestivnog trakta
Anatomija i fiziologija digestivnog traktaAnatomija i fiziologija digestivnog trakta
Anatomija i fiziologija digestivnog trakta
 
DIGESTIVNI TRAKT
DIGESTIVNI  TRAKTDIGESTIVNI  TRAKT
DIGESTIVNI TRAKT
 
Mozdano stablo
Mozdano stabloMozdano stablo
Mozdano stablo
 
Digestivni sistem
Digestivni sistemDigestivni sistem
Digestivni sistem
 
Gradja i funkcija digestivnog trakta
Gradja i funkcija digestivnog traktaGradja i funkcija digestivnog trakta
Gradja i funkcija digestivnog trakta
 
L202 - Biologija - Mali mozak i kimčena moždina - Anđela Dimitrijević - Radic...
L202 - Biologija - Mali mozak i kimčena moždina - Anđela Dimitrijević - Radic...L202 - Biologija - Mali mozak i kimčena moždina - Anđela Dimitrijević - Radic...
L202 - Biologija - Mali mozak i kimčena moždina - Anđela Dimitrijević - Radic...
 
Medjumozak
MedjumozakMedjumozak
Medjumozak
 
Da li se po građi razlikuju sjemenka jednosupnica i sjemenka dvosupnica
Da li se po građi razlikuju sjemenka jednosupnica i sjemenka dvosupnicaDa li se po građi razlikuju sjemenka jednosupnica i sjemenka dvosupnica
Da li se po građi razlikuju sjemenka jednosupnica i sjemenka dvosupnica
 
Kranijalni nervi I deo
Kranijalni nervi I deoKranijalni nervi I deo
Kranijalni nervi I deo
 
Mišici
MišiciMišici
Mišici
 
Svi misici
Svi misici Svi misici
Svi misici
 
Svi misici
Svi misiciSvi misici
Svi misici
 

More from Sonja Lekovic

HRONONUTRICIJA-najnovije.pdf
HRONONUTRICIJA-najnovije.pdfHRONONUTRICIJA-najnovije.pdf
HRONONUTRICIJA-najnovije.pdf
Sonja Lekovic
 
Osnove LCHF prehrane.doc
Osnove LCHF prehrane.docOsnove LCHF prehrane.doc
Osnove LCHF prehrane.doc
Sonja Lekovic
 
Mediteran diet.doc
Mediteran diet.docMediteran diet.doc
Mediteran diet.doc
Sonja Lekovic
 
SMERNICE KOD UPALNIH BOLESTI CREVA.docx
SMERNICE KOD UPALNIH BOLESTI CREVA.docxSMERNICE KOD UPALNIH BOLESTI CREVA.docx
SMERNICE KOD UPALNIH BOLESTI CREVA.docx
Sonja Lekovic
 
MNI glutenske enteropatije.pdf
MNI glutenske enteropatije.pdfMNI glutenske enteropatije.pdf
MNI glutenske enteropatije.pdf
Sonja Lekovic
 
HPT deo V-1.pptx
HPT deo V-1.pptxHPT deo V-1.pptx
HPT deo V-1.pptx
Sonja Lekovic
 
HPT deo IV CBD OIL.pptx
HPT deo IV CBD OIL.pptxHPT deo IV CBD OIL.pptx
HPT deo IV CBD OIL.pptx
Sonja Lekovic
 
HPT deo III (1).pptx
HPT deo III (1).pptxHPT deo III (1).pptx
HPT deo III (1).pptx
Sonja Lekovic
 
HPT deo I.pptx
HPT deo I.pptxHPT deo I.pptx
HPT deo I.pptx
Sonja Lekovic
 
HPT deo II (1).pptx
HPT deo II (1).pptxHPT deo II (1).pptx
HPT deo II (1).pptx
Sonja Lekovic
 
antiinflamatorna ishrana.doc
antiinflamatorna ishrana.docantiinflamatorna ishrana.doc
antiinflamatorna ishrana.doc
Sonja Lekovic
 
MNT ZA OSTEOPOROZU kratko.pdf
MNT ZA OSTEOPOROZU kratko.pdfMNT ZA OSTEOPOROZU kratko.pdf
MNT ZA OSTEOPOROZU kratko.pdf
Sonja Lekovic
 
OSTEOPOROSIS.docx
OSTEOPOROSIS.docxOSTEOPOROSIS.docx
OSTEOPOROSIS.docx
Sonja Lekovic
 
Sapice za zdravlje
Sapice za zdravljeSapice za zdravlje
Sapice za zdravlje
Sonja Lekovic
 
Mnt lipoma1
Mnt lipoma1Mnt lipoma1
Mnt lipoma1
Sonja Lekovic
 
Ii biljke paprika food
Ii  biljke paprika foodIi  biljke paprika food
Ii biljke paprika food
Sonja Lekovic
 
Ii biljke origano av food
Ii  biljke origano av foodIi  biljke origano av food
Ii biljke origano av food
Sonja Lekovic
 
Ii biljke nana food
Ii  biljke nana foodIi  biljke nana food
Ii biljke nana food
Sonja Lekovic
 
Ii biljke kurkuma av food
Ii  biljke kurkuma av foodIi  biljke kurkuma av food
Ii biljke kurkuma av food
Sonja Lekovic
 
Ii biljke kokosovo ulje av food
Ii  biljke kokosovo ulje av foodIi  biljke kokosovo ulje av food
Ii biljke kokosovo ulje av food
Sonja Lekovic
 

More from Sonja Lekovic (20)

HRONONUTRICIJA-najnovije.pdf
HRONONUTRICIJA-najnovije.pdfHRONONUTRICIJA-najnovije.pdf
HRONONUTRICIJA-najnovije.pdf
 
Osnove LCHF prehrane.doc
Osnove LCHF prehrane.docOsnove LCHF prehrane.doc
Osnove LCHF prehrane.doc
 
Mediteran diet.doc
Mediteran diet.docMediteran diet.doc
Mediteran diet.doc
 
SMERNICE KOD UPALNIH BOLESTI CREVA.docx
SMERNICE KOD UPALNIH BOLESTI CREVA.docxSMERNICE KOD UPALNIH BOLESTI CREVA.docx
SMERNICE KOD UPALNIH BOLESTI CREVA.docx
 
MNI glutenske enteropatije.pdf
MNI glutenske enteropatije.pdfMNI glutenske enteropatije.pdf
MNI glutenske enteropatije.pdf
 
HPT deo V-1.pptx
HPT deo V-1.pptxHPT deo V-1.pptx
HPT deo V-1.pptx
 
HPT deo IV CBD OIL.pptx
HPT deo IV CBD OIL.pptxHPT deo IV CBD OIL.pptx
HPT deo IV CBD OIL.pptx
 
HPT deo III (1).pptx
HPT deo III (1).pptxHPT deo III (1).pptx
HPT deo III (1).pptx
 
HPT deo I.pptx
HPT deo I.pptxHPT deo I.pptx
HPT deo I.pptx
 
HPT deo II (1).pptx
HPT deo II (1).pptxHPT deo II (1).pptx
HPT deo II (1).pptx
 
antiinflamatorna ishrana.doc
antiinflamatorna ishrana.docantiinflamatorna ishrana.doc
antiinflamatorna ishrana.doc
 
MNT ZA OSTEOPOROZU kratko.pdf
MNT ZA OSTEOPOROZU kratko.pdfMNT ZA OSTEOPOROZU kratko.pdf
MNT ZA OSTEOPOROZU kratko.pdf
 
OSTEOPOROSIS.docx
OSTEOPOROSIS.docxOSTEOPOROSIS.docx
OSTEOPOROSIS.docx
 
Sapice za zdravlje
Sapice za zdravljeSapice za zdravlje
Sapice za zdravlje
 
Mnt lipoma1
Mnt lipoma1Mnt lipoma1
Mnt lipoma1
 
Ii biljke paprika food
Ii  biljke paprika foodIi  biljke paprika food
Ii biljke paprika food
 
Ii biljke origano av food
Ii  biljke origano av foodIi  biljke origano av food
Ii biljke origano av food
 
Ii biljke nana food
Ii  biljke nana foodIi  biljke nana food
Ii biljke nana food
 
Ii biljke kurkuma av food
Ii  biljke kurkuma av foodIi  biljke kurkuma av food
Ii biljke kurkuma av food
 
Ii biljke kokosovo ulje av food
Ii  biljke kokosovo ulje av foodIi  biljke kokosovo ulje av food
Ii biljke kokosovo ulje av food
 

Hrana lekovi interakcije 3 - show

  • 1. INTERAKCIJA HRANE I LEKOVA dr Sonja Stanković
  • 2. Svaki lek je otrov, ovisno o dozi. Paracelsus Neka hrana bude tvoj lek; a lek tvoj hrana Hipokrat
  • 3. Hrana moţe uticati na apsorpciju, distibuciju, metabolizam i ekskreciju leka Istovremeno lek moţe uticati na digestiju, metabolizam, apsorpciju i ekskreciju hranjivih sastojaka.
  • 4. opšta pravila kod upotrebe hrane i lekova : •pravilo fastinga •uzimati lekove sa puno vode •ne mešati hranu sa lekovima •ne mešati lekove sa toplim napicima i •ne uzimati lekove sa alkoholnim pićimima •izbegavati uzimanje vitamina ili minerala u isto vreme kada se uzima lek •ne rastvarati kapsule i ne mešati njihov sadrţaj sa hranom
  • 5. Intereakcija hrane i lekova može biti • individualana i vrlo različita. •vazni su sledeći faktori : •hemijski sastav, •doza i •ekspozicija nekog leka, •hemijski sastav i struktura hrane •starost pojedinca, • pol, • telesna masa veličina tijela, • nutritivni status, •opšte zdravstveno stanje, •poroci -pušenje, kafa, alkohol, droga i sl. •deca – beba •veoma stare osobe •vrlo pothranjene •vrlo debele osobe, •kod osoba koje boluju od raznih hroničnih bolesti.
  • 6.
  • 7. uticaj hrane na neke lekove
  • 9. Coffea arabica Coffea robusta KAFA Caffeine -kofein pojačava stimulativno dejstvo analeptika, a smanjuje sedativni efekat trankilizera. Oxalic acid →vezuje Ca++ Tanini Sucrose Ulja 1500 hemijskih jedinjenja
  • 10. KAFA Najpoznatije je svojstvo kafe da stimuliše organizam. Kafa podstiče koncentraciju, kognitivne procese, ubrzava procese obrade informacija u mozgu, ublaţava glavobolju i podiţe raspoloţenje. Poslednja istraživanja otkrivaju da su, osim kofeina, za to zaslužni i hemijska jedinjenja zasad nepoznatog sastava koji podstiču adrenalin i kortizon. Za kofein je potvrđeno da podstiče pamćenje tako što veže moţdane receptore, a blokira smirujuće delovanje neurotransmitera adenozina. Količina adenozina raste tokom dana, a osobito je visoka kod starije populacije. Zanimljiva je istorijska činjenica da je neko vreme konzumiranje kafe bilo čak kaţnjivo smrću jer je podsticalo na greh. U Turskoj se u 15. veku žena mogla razvesti od muža ako joj nije dao dnevnu dozu kafe!
  • 11. KAFA "Kafa bi trebala biti crna kao pakao, jaka kao smrt i slatka kao ljubav". Napitak Količina kofeina Cola pića - 1 l 130 mg Kava espresso - tehnika kapanjem 170 ml 115-175 mg Kava espresso - standard 45 ml 100 mg Kava turska - velika šalica 170 ml 80-135 mg Kava instant - velika šalica 170 ml 65-100 mg Kava bez kofeina - šalica 3-4 mg Ledeni čaj - limenka 340 ml 70 mg Indijski čaj iz vrećice - 170 ml 40-60 mg Ĉokoladno mlijeko - 28,3 ml 1-15 mg Tamna čokolada - 28,3 g 20 mg
  • 12. KAFA Umereno pijenje 2-3 šalice dnevno, ↓smanjuje rizik od pojave mnogih savremenih bolesti: ↓ rizik od pojave dijabetesa, za 54% kod ♂ i 30% kod ♀ ↓za 80% manja verovatnoća razvitka Parkinsonove bolesti, ↓25% manji rizik od pojave raka debelog creva, ↓80% manju mogućnost ciroze jetre i ↓50% manji rizik pojave ţučnih kamenaca Kafa uz cigaretu moţe smanjiti rizik od pojave srčanih bolesti i oštećenja jetre. 4x više antioksidanasa od čaja Antimikrobno dejstvo u usnoj šupljini (↓karijes)
  • 13. KAFA A coffee a day keeps the doctor away Benefiti kafe Kao stimulans i za popravljanje raspoloţenja Promene na nivou krvnih sudova Diuretično dejstvo Neţeljena dejstva kafe Stimulacija sekrecije HCl u ţelucu ↑cholesterola i ↑homocysteine u plazmi (diterpeni: cafestol i kahweol)=unfiltered coffees Moguće povećan rizik za miscarriage Povećan rizik za gorušicu/acid reflux Maskira poremećaje spavanja Withdrawal symptoms - headache, irritation) if you stop using it!
  • 14. Dokazano je da kofein djeluje kao: stimulans, diuretik, blagi laksativ, ulazi u sastav nekih lekova protiv migrene. Kofein utjece na: ↑ pojačano lučenje hormona gušterače i ↑ želučane kiseline, sprečava stvaranje bubrežnih kamenaca, ↑stimuliše rad srca, ↑pojačava brzinu i intenzitet disanja i ↓ smanjuje osećaj umora deluje diuretično ubrzava bazalni metabolizam
  • 15. Lekovi koji otežavaju metabolizam coffeina. Neki lekovi usporavaju metabolizam kofeina, i pojačavaju njegov stimulirajući efekat: cimetidin (Tagamet), disulfiram (Antabuse), estrogeni, fluoroquinolone antibiotics (e.g.,ciprofloxacin, enoxacin, norfloxacin), fluconazole (Diflucan), fluvoxamine (Luvox), mexiletine (Mexitil), riluzole (Rilutek), terbinafine (Lamisil), verapamil (Calan).
  • 16. Lekovi koji ispoljavaju neželjene efekte uz veće doze kofeina: metaproterenol (Alupent), clozapine (Clozaril), ephedrine, epinephrine, phenylpropanolamine, theophylline. Lithium ↓apsorbciju ampicillin, erythromycin, griseofulvin, penicillin, i tetracyclines ↓ efikasnosti antiulkusnih lekova Iron (Fe) supplements (2 h appart) birth control pils →stimulacija kofeinom 12 h!!! MAOI- kofein je sličan tiraminu-hypertenzivna kriza nonprescription drugs containing caffeine (cold remedies, diuretics, pain relievers, stimulants, and weight-control products ) Sedatives
  • 17. ĈAJ Camelia sinensis 300 aktivnih materija Jedna šolja zelenog čaja = 50-100 mg kofeina + 300-400 mg polifenola E vrednost 1 šolje čaja =2 kcal FLAVANOLI : katehin, epikatehin (EC), galokahetin epikatehin- 3- galat (ECG) epigalokatehin (EGC) epigalokatehin-3- galat (EGCG) FLAVONOLI: kvercetin, kempferol, mirecetin L-teanin Alkaloidi čaja: Cofein Teobromin Teofilin TANINI Ca,Fe,B1,B12 Oxalic acid
  • 18. "Bolje biti bez hrane tri dana, nego bez čaja jedan".
  • 19. ĈAJ Antioksidativni efekat ↓LDL holesterola, ↓triglicerida i ↓fibrinogena poboljšavajući odnos LDL i HDL holesterola→↓rizika za aterosklerozu Antikancerogeno delovanje –epigalokahetin blokira urokinazu Imunostimulatorno Antivirusno Antiagregaciono Neuroprotektivno (↓rizika za Alzheimer i Parkinson) Normalizacija krvnog pritiska ↑osteljivost na insulin i↑toleranciju glikoze Boost memory (L-teanin) Poboljšava cirkulaciju, regeneriše kožu
  • 20. ČAJ L-teanin povećava sposobnost učenja, poboljšava koncentraciju, deluje antagonistički na visoke koncentracije kofeina, čime ublažava njegov negativan učinak, smiruje nervnu napetost, pogoduje sniženju krvnog tlaka, ublažava simptome PMS. Prema laboratorijskim istraživanjima teanin ima ovakve učinke zbog njegovog delovanja na povećanje nivoa gama- aminomaslačne kiseline (GABA) važnog inhibitornog transmitera u mozgu. Čini se da teanin utiče i na povećanje nivoa dopamina, koji utiče na emocije, a porast njegovog nivoa doživljavamo kao prijatnost, zadovoljstvo.
  • 21. Drugs that make it harder to metabolize caffeine cimetidine (Tagamet), disulfiram (Antabuse), estrogens, fluoroquinolone antibiotics (e.g., ciprofloxacin, enoxacin, norfloxacin), fluconazole (Diflucan), fluvoxamine (Luvox), mexiletine (Mexitil), riluzole (Rilutek), terbinafine (Lamisil), and verapamil (Calan).
  • 22. Drugs whose adverse effects increase due to consumption of large amounts of caffeine lithium, clozapine (Clozaril), ephedrine, epinephrine, metaproterenal (Alupent), monoamine oxidase inhibitors, phenylpropanolamine, and theophylline
  • 23. Allopurinol Antibiotics: ↓ ampicillin, erythromycin, griseofulvin, penicillin, and tetracycline. Anticoagulants Antiulcer medication Iron supplements - 2h Nonprescription drugs containing caffeine Monoamine oxidase (MAO) inhibitors: Caffeine has some similarity to tyramine –hypertenzivna kriza Theophylline Sedatives NSAILs
  • 24.
  • 25. ĈOKOLADA Teobroma cacao "hrana za bogove" Teobromin, kofein Phenylethylalanine Anandamide P, Fe, Zn, K, Mg, Ca, Na B9, B1, B2, B5, B6, vit. E, β-karoten
  • 26. The Maya and the Ka'kau' (Cacao) 1 small rabbit = 30 cacao beans 1 turkey egg = 3 cacao beans 1 large tomato = 1 cacao bean OLMECI MAJE ASTECI
  • 27.
  • 28. ĈOKOLADA feel good mood altering chemicals : Phenylethylalanine and Anandamide. Phenylethylalanine is found in the blood of people in love. Anandamide stimulates areas of your brain also affected by the active ingredients in marijuana.
  • 29. ĈOKOLADA Stimuliše dobro raspoloženje, podstiče stvaranje serotonina (hormona "dobrog raspoloženja") osećaj prijatnosti Nakon konzumiranja čokolade se oslobađaju endorfini. (unutrašnji ili endogeni opijati) = prirodno smirujuće i antidepresivno dejstvo Mood elevator. Possible heart health benefits. – cathechins Possible slowing of the aging process MAOI
  • 30. ĈOKOLADA Polifenoli su glavni antioksidansi u čokoladi ili "hvatači slobodnih radikala" koji sprečavaju da holesterol oksidiše u krvi i začepi krvne žile. ometaju nastanak upalnih procesa u organizmu i pojavu reume, dermatitisa i astme. Jedna "kockica" tamne čokolade sadrţi jednaku količinu fenola kao i čaša crvenog vina. Studies have demonstrated benefits of dark chocolate consumption on blood pressure, insulin sensitivity, lipids, and endothelial function; there is observational evidence of a beneficial effect on susceptibility to heart disease.
  • 31.
  • 32. ORAC scores for the Top 10 Antioxidant Foods (per 100 grams) 1) Raw cocao powder* 95,500 1) Raw cacao nibs* 62,100 2) Roasted cocoa powder 26,000 3) Goji Berries* 25,300 4) Acai Berries* 18,500 5) Dark Chocolate 13,120 6) Prunes 5,770 7) Raisins 2,830 8) Blueberries 2,400 9) Blackberries 2,036 10) Kale 1,770 Source: US department of Agriculture/Journal of American Chemical Society *Brunswick Laboratories MA, USA
  • 33. ĈOKOLADA Of particular interest is variation in chocolate craving associated with the menstrual cycle. This has been linked to biologically active constituents of chocolate, including methylx- anthines, biogenic amines, and cannabinoid-like fatty acids, along with a potential influence on levels of both serotonin and dopamine (1). Rozin et al. (2) found evidence of stronger chocolate craving in females than males, with menstrual cycle variation. Their work suggests that it is the sensory properties of chocolate, rather than neurochemical effects of its xanthine constituents, that account for the cravings it elicits. Because chocolate craving is apparently both potent and rather common, whatever the mechanism, the identification of healthful formulations of chocolate is of genuine clinical significance.
  • 34. ĈOKOLADA Dark chocolate with 60% cocoa or higher is the most concentrated food source of antioxidants readily available health benefits: reduced inflammation, inhibition of atherogenesis, improved endothelial function, reduced thrombosis, and interference with cellular adhesion molecules. In general, such effects have been seen with between 150 and 500 mg of flavonoids. This translates into between 1 and 3.5 cups of tea and from 40 g to 125 g of flavonoid-rich chocolate.
  • 35. CRVENO I CRNO VINO Resveratrol Dokazano je da je resveratrol, kao prirodni sastojak voća (dud, kikiriki), grožđa i vina, i do deset puta prisutniji u crnim (oko 5 mg/l) u odnosu na bela vina, odgovoran za redukciju rizika raznovrsnih oboljenja, a ponajviše kardiovaskularnih. Uz resveratrol crno vino sadrži i obilje drugih fenolnih tvari – flavonoida (oko 100 mg/l) koje djeluju kao jaki antioksidansi.
  • 36. CRVENO I CRNO VINO Acetaminophen (Tylenol) PARACETAMOL Anti-alcohol abuse drugs (disulfiram [Antabuse]) Anticoagulants (blood thinners) Antidepressants MAOI Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen and nonsteroidal anti-inflammatory drugs NSAILs Insulin and oral hypoglycemics Sedatives and other central nervous system depressants (tranquilizers, sleeping pills, antidepressants, sinus and cold remedies, analgesics, and medication for motion sickness).
  • 37. PIVO ksantohumol ♀ Acetaminophen (Tylenol) Disulfiram (Antabuse) Anticoagulants. Sedatives and other central nervous system depressants (tranquilizers, sleeping pills, antidepressants MAOI, sinus and cold remedies, analgesics, and medication for motion sickness). Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen, and nonsteroidal anti-inflammatory drugs Insulin and oral hypoglycemics Antidepressants MAOI (tyramine)
  • 38. ALKOHOL Acetaminophen (Paracetamol) Anti-alcohol abuse drugs (disulfiram –Antabuse) Anticoagulants. Antidepressants. Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen and nonsteroidal anti-inflammatory drugs Insulin and oral hypoglycemics MAO inhibitors Sedatives and other central nervous system depressants (tranquilizers, sleeping pills, antidepressants, sinus and cold remedies, analgesics, and medication for motion sickness).
  • 39. ALKOHOL alkohol se ne preporučuje niti u jednoj kombinaciji s lekovima. posebni naglasak: •metronidazol i •grizeofulvin, •Kodein, a osobito lekovi za lečenje dijabetesa: • klorpropamid glibenklamid glikvidon tolbutamid  hipoglikemija Antihistaminici Antidepresivi Analgetici
  • 40. ALKOHOL • Akutno unošenje uglavnom inhibira biotransformaciju lekova koji se metabolišu u jetri sistemom monooksigenaza. • Naročito su nepovoljne kombinacije alkohola i sledecih lekova: barbiturata, tegretola, hloralhidrata,disulfirama, insulina, meprobamata, metotreksata, morfina i narkotičnih analgetika, antibiotika, sulfonamida, miorelaksanasa, nitrata i nitrita, sedativa i hipnotika, tricikličnih antidepresiva i dr. Letalna doza za barbiturate je skoro 50% manja u prisustvu etanola. • Kod hroničnog unošenja zbog indukcije mikrozomalnih enzima jetre povećava se metabolizam pentobarbitala, meprobamata, aminopirina, tolbutamida, doksiciklina, varfarina i teofilina, ali su prisutne velike interindividualne razlike. • oštećenje jetre može da rezultira smanjenjem metabolizma nekih lekova _ duže se zadržavaju i mogu dodatno da oštete jetru (tetraciklini, neki penicilini ).
  • 41. ALKOHOL Disulfiramska reakcija Disulfiram i neki antibiotici (cefalosporini, metronidazol, hloramfenikol, sulfonamidi), u kombinaciji sa alkoholom dovode do ispoljavanja toksičnih efekata. • Simptomi: napadi toplote, glavobolja,znojenje, povraćanje i tahikardija • Antibiotici iste grupe nemaju svi podjednaku sklonost ka izazivanju ove reakcije npr. neki cefalosporini (cefaleksin, cefoksitin, cefpirom) ne izazivaju disulfiramsku reakciju. • Preporuka: u toku antibiotske terapije kao i 3-7 dana posle terapije ne konzumirati alkoholna pića
  • 42. Coca-Cola Cola acuminata fam.Sterculiaceae kofeinski napici mogu u kombinaciji s neurolepticima (flufenazin, haloperidol, droperidol i dr.) sprečiti njihovu apsorpciju i terapijsko delovanje. oprez –teofilin!!!
  • 43. Coca-Cola FENILALANIN (Phenylalanine) ↑ SEROTONIN FOSFORNA KISELINA (Phosphoric acid) E 338 NATRIJUM CIKLAMAT (Sodium cyclamate) - E952 ACESULFAM K (Acesulfame potassium) - E950 ASPARTAM (Aspartame) - E951 KOFEIN (Caffeine) NATRIJUM CITRAT (Sodium citrate/Trisodium citrate) NATRIJUM BENZOAT (Sodium benzoate) - E211 ??? Cola vera, Cola acuminata ???Coca Urođenici ţvaću sveţe semenke i cene ih kao sredstvo za jačanje, kao hranu i lek. Ţvakanje sveţih semenki tj. uţivanje droge, čini covjeka izdrţljivijim u radu. Uzrokuje laganu euforiju. U farmaceutskoj praksi upotrebljava se kao tonik – sredstvo za jačanje,stimulans, diuretik i adstrigens.
  • 44. Coca-Cola WILKIPEDIA: When launched Coca-Cola's two key ingredients were cocaine (benzoylmethyl ecgonine) and caffeine. The cocaine was derived from the coca leaf and the caffeine from kola nut, leading to the name Coca-Cola (the "K" in Kola was replaced with a "C" for marketing purposes). A can of Coke (12 fl ounces/355 ml) has 39 grams of carbohydrates (all from sugar, approximately 10 teaspoons), 50 mg of sodium, 0 grams fat, 0 grams potassium, and 140 calories.
  • 45. Coca-Cola Studies have shown that regular soft drink users have a lower intake of ↓calcium, magnesium, ascorbic acid, riboflavin, and vitamin A Fizička zavisnost Osteoporoza u žena CSE found that the Indian produced Pepsi's soft drink products had 36 times the level of pesticide residues permitted under European Union regulations; Coca-Cola's soft drink was found to have 30 times the permitted amount.
  • 46. Illex paraguariensis GUARANA Guarana je energetski napitak koji sadrži 3-5% kofeina. Kada se konzumira zajedno sa lekovima ili pićima koji sadrže kofein, može nastati nesanica, drhtanje, anksioznost, palpitacije (lupanje srca), češće mokrenje i hiperaktivnost
  • 47. PREHRAMBENA VLAKNA pektin, hemiceluloza, celuloza ţitarice, povrće, voće biljna vlakna, a posebno pektin, usporavaju apsorpciju većine lekova. To naročito važi za digoksin i acetaminofen Oprez i kada je reč o integralnom hlebu, musliju i sirovom voću i povrću. Velika količina vlaknastih materija u GIT-umože da oslabi ↓dejstvo antibiotika, analgetika i antidepresiva. Reduced absorption of some vitamins and minerals,including iron, has been reported in subjects on high-fiber diets.
  • 48. JABUKE Digoxin (Lanoxicaps, Lanoxin). pectins may bind to the heart medication digoxin, so eating apples at the same time you take the drug may reduce the drug’s effectiveness.
  • 49. STARI SIREVI Tetracycline Monoamine oxidase (MAO) inhibitors pojedine vrste sireva (chedar, parmezan) mogu kočiti djelovanje antidepresivnih lijekova, što je posebice izraženo u slučaju lekova temeljenih na delovanju monoaminooksidaza. Takvo ometanje pre svega izaziva delovanje aminokiseline tiramin, koju, osim u pojedinim vrstama sireva, možemo pronaći u namirnicama kao što su fermentisani mlečni proizvodi, haringa, bakalar, feferoni, pileća jetra itd.
  • 52. MLEKO I MLEČNI PROIZVODI Tetracyclines Antacids containing calcium carbonate
  • 53. JAJA Sensitivity to vaccines Antikoagulansi (žumance) zbog vit K The egg yolk is a rich source of the yellow-orange carotenoid pigments lutein and zeaxanthin odličan izvor P, Se, vit. B2, B5, B12, A i D. dobar je izvor Fe, Zn, vit B6 i B9 osrednji je izvor Ca, Mg, K, vit. B1 i E.
  • 54. IZNUTRICE MAO inhibitors Tetracycline antibiotics Juneća jetra (vit K!) : Anticoagulants (to thin blood): Coumadin, Dicumarol, Panwarfarin, Phenindione Levodopa retinol (“true vitamin A”) vitamin D B vitamini (B12!!!) heme-Fe
  • 56. CRVENI GREJP bioflavonoidi i furanokumarini iz soka grejpfruta inhibiraju enzim CYP 3A4  smanjenje metabolizma nekih lekova npr. diazepama i karbamazepina. Grejpfrut usporava raspad leka, što dovodi do veće koncentracije i različitih zdravstvenih problema. Naranče mogu imati sličan učinak. Oštećenje jetre i, u retkim slučajevima, teška oštećenja bubrega i mišića mogu biti posledica. Pink and red grapefruits also contain lycopene, a red carotenoid (plant pigment), a strong antioxidant that appears to lower the risk of cancer of the prostate NARINGENIN antivirusno dejstvo (virusni hepatitisi) BERGAMOTIN  cytochrome P450 3A4
  • 57. CRVENI GREJP Aspirin NSAIL Antihistaminici Benzodiazepini Blokatori Ca++ kanala (felodipine, nifedipine) Ciklosporin Teofilin Amiodarone Atrovastatin, Lovastatin, Simvastatin, Sildenafil (Viagra) Methadone BERGAMOTIN  inactivate cytochrome P450 3A4 “grapefruit effect”
  • 58. AVOKADO Persea gratissima MAO inhibitors (tyramine!) False-positive test for tumors (serotonin!) beta-karoten lutein+zeaksantin beta-sitosterol mononezasićena oleinska kiselina
  • 59. BANANE Musa sapienta, M. nana, M. paradisiaca MAO inhibitors(tyramine) False-positive test for tumors (serotonin, dopamine) Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz, krompir) ne bi trebalo konzumirati u većim količinama kad se koristi diuretik koji "štedi kalijum", jer dolazi do prevelikog nakupljanja tog minerala u organizmu.
  • 61. ZELENO POVRĆE tamnozeleno povrće, zbog toga što je bogato vitaminom K, koči hipoprotrombinemijski efekat oralnih antikoagulansa, (varfarin, pelentan, heparin i sl.) Anticoagulants (to thin blood):Coumadin, Dicumarol Panwarfarin, Phenindione oksalna kiselina HOOC - COOH
  • 62. MASTI I MASNA HRANA masna hrana usporava pražnjenje želuca mnogo jače nego li proteinska ili ugljenohidratna hrana. Zato će u slučaju konzumiranja masnije hrane lek biti duže izložen delovanju pepsina i HCl nego kad bi taj isti lek bio uzet između dva obroka. Lekovi (npr. antibiotici) koji su osetljiviji na delovanje HCl u tom primeru mogu biti puno pre razgrađeni nego stignu u tanko crevo kako bi se apsorbirali, pa se stoga njihovo delovanje time može značajno umanjiti. Nasuprot tome, postoje lekovi kojima ovakav tretman pogoduje (npr. grizeofulvin) pa se delotvornost lekova time pospešuje. masnoće povećavaju koncentraciju teofilina
  • 63. Ugljeni hidrati Bronhodilatatori na bazi teofilina osetljivi su na delovanje ugljenih hidrata (hleba, pirinča, testenine). Kombinacija nije opasna za život, ali znatno je smanjena delotvornost leka zbog njegove usporene apsorpcije. Poluživoti nekih lekova (antipirin, teofilin) su veci kada su osobe na visoko ugljenohidratnoj - niskoproteinskoj dijeti (npr. vegetarijanci). Kod ovih osoba potrebne su manje srednje dnevne doze lekova koji se metabolišu hepatičnom oksidacijom
  • 64. Proteini hrana bogata proteinima može imati, slično kao i masna hrana, pozitivan ili negativan učinak, ovisno o vrsti leka. Neki lekovi, ako se uzmu s hranom bogatom proteinima, se mnogo bolje apsorbuju (npr. propranolol), a neki puno slabije (npr. metildopa i levodopa). Pri nedovoljnom unošenju proteina znatno je ↓smanjen nivo plazma-albumina ↓deficitarnost u mestima za vezivanje leka. – veća koncentracija leka je u aktivnom (nevezanom) obliku – njegov farmakološki efekat je ↑pojačan, ali je eliminacija ↑ubrzana.
  • 65. BELI LUK Allium sativum Anticoagulants (blood thinners) Aspirin NSAIL Pentoksifilin Insulin Peroralni antidijabetici hypoglikemia Antihipertenzivi ↓Oralni kontraceptivi ↓Izoniazid Svež luk sadrži alicin, koji ima antibakterijsko, antivirusno i antifungalno dejstvo, S –alil-cistein :antihiperlipidemijsko antitrombocitno dejstvo
  • 66. BELI LUK Allium sativum STATINI: •Atorvastatin [Lipitor], •Fluvastatin [Lescol] •Pravastatin [Pravachol] •Simvastatin [Zocor] •Gemfibrozil [Lopid] •Fenofibrate [Tricor] •Niacin [Niaspan] •their effects may be increased. •
  • 67. BRUSNICA Vaccinium macrocarpon Brusnica se koristi kod urinarnih infekcija, a mehanizam delovanja ostvaruje acidifikacijom urina, formiranjem hipurične kiseline (raspadom benzoinske i hine kiseline), koja deluje bakteriostatski, i inhibicijom adherencije Escherihiae coli za epitelne ćelije urinarnog trakta. Pošto menja pH urina, brusnica može da poveća eliminaciju nekih lekova koji se izlučuju urinom, kao i apsorpciju vitamina B12. Brusnicu bi trebalo izbegavati ako se koristi varfarin jer postoji rizik od ozbiljnog krvarenja. Interakcija između soka od brusnice i varfarina teoretski je moguća jer brusnica sadrži antioksidanse, uključujući i bioflavonoide, za koje se zna da su inhibitori enzima citohrom P450.
  • 69. KUPUS Brasica oleacea Anticoagulants Monoamine oxidase (MAO) inhibitors Thyroid medication Anticoagulants (to thin blood): Coumadin, Dicumarol, Panwarfarin, Phenindione Indoli (brokoli, kupus, karfiol) indukuju hepatične enzime i ubrzavaju metabolizam nekih lekova npr.oksazepama indoles, isothiocyanates, glucosinolates, dithiolethiones, and phenols reduce the risk of some cancers Sulforaphane Thiocyanate Isothiocyanate
  • 70. PARADAJZ Lycopersicon lycopersicum red carotenoid (pigment) lycopene, a strong antioxidant that may reduce the risk of some forms of cancer alfa-karoten, beta-karoten, lutein, zeaksantin i likopen False-positive test for carcenoid tumors (serotonin) Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz, krompir) NE bi trebalo konzumirati u većim količinama kad se koristi diuretik koji "štedi kalijum", jer dolazi do prevelikog nakupljanja tog minerala u organizmu. Oko 600 različitih karotenoida : α-karoten, β-karoten, lutein, zeaksantin i likopen
  • 71. JAGODE Fragaria vesca Jagode i maline sadrže oksalnu kiselinu koja može smanjiti apsorpciju Fe i Ca u crevima. ↓ apsorpcija Fe ↓ apsorpcija Ca Ali sadrže i elagičnu kiselinu koja uništava enzime koji hemikalije pretvaraju u karcinogene i podstiče stvaranje enzima koji te karcinogene uništavaju. Neke studije pokazuju da jogode štite i od mentalnog popuštanja koje dolazi sa godinama. Flavonoidi (kvercetin, kemferol) → LDL STOP DEMENTIA
  • 73. MALINE Rubus ideus Antimikrobna + antifungicidna svojstva Najveći dio antioksidativnog kapaciteta pripada elagitaninima, koji se gotovo isključivo nalaze u malinama i prema istraživanjima imaju antikancerogeno djelovanje. U dodacima prehrani malina je izvor fitonutrijenta elagične kiseline, koja sprječava štetno djelovanje slobodnih radikala antioksidativna aktivnost maline za 50% veća od antioksidativne aktivnosti jagode, 10 puta veća od rajčice i 3 puta veća od kivija.
  • 74. MALINE Rubus ideus ↓ apsorpcija Acetaminophen with Codeine ↓apsorpcija Atropine ↓ apsorpcija Cardec DM(carbinoxamine, pseudoephedrine, dextromethrophan) , ↓apsorpcija Codeine ↓apsorpcija Ephedrine and Pseudoephedrine ↓apsorpcija Theophylline/Aminophylline Strawberries, Raspberries, Spinach, and Rhubarb: These contain oxalic acid, which can aggravate kidney and bladder stones in susceptible people, and reduce body's ability to absorb iron and calcium.
  • 75. Kvercetin Antiinflamatorno Antineoplastično delovanje Prevencija i terapija malignih bolesti prostatitisa bolesti srca katarakte alergiija/zapaljenja , i respiratornih bolesti (bronchitis i asthma). ANTIDEPRESIVNA SVOJSTVA Interakcije sa antibioticima (fluorohinoloni!) Potentni inhibitor CYP3A4
  • 76. Kvercetin Foods rich in quercetin : JABUKE, ĈAJ, LUK, CRNO GROŢĐE, CITRUSNO VOĆE, PARADAJZ, BROKOLI, ZELENO LISNATO POVRĆE, TREŠNJE, MALINE, BRUSNICE, ARONIJA
  • 77. ARONIJA Aronia melanocarpa Antocijani hepatoprotektivni gastroprotektivni antiinflamatorni antiviralni antiagregacijski imunomodulatorni efekti normalizuju metabolizam UGH Preliminary results of studies on the aronia berry have found possible protection against colorectal cancer, cardiovascular disease, chronic inflammation, peptic ulcers, eye inflammation, and liver failure.
  • 78. DRENJINE Cornus mas Verbenalin, Ursolic acid Irodiod ghycoside (morroniside, loganin), cornusin A cornusin B cornusiin C cornusiin G gallic acid; malic acid; tartaric acid, betulic acid, urosolic acid tellmagrandin I, tellmagrandin II Kardiovaskularni efekti Efekti na imuni sistem Antibakterijski Antiinflamatorni Antioksidantni efekat Antilipemični efekat
  • 79. DREN Actions: anhidrotic, antiallergic, antibacterial, antihistaminic, antihypertensive, anti-inflammatory, antimicrobial, antiseptic, astringent, decreases menstrual flow, diuretic, hemostyptic, hepatic, immunostimulant, kidney alterative, tonic, urinary antiseptic, vermifuge Indications: allergies, arthritis, bed-wetting, blurred vision, cancer, dermatophytosis, diabetes mellitus, dizziness, excessive menstruation, excessive perspiration, headache, hepatitis, hypertension, impaired hearing, impotence, incontinence, intestinal worms, kidney disorders, liver disorders, low sperm count, lumbago, malaria, metrorrhagia, night sweats, nocturnal emission, polyuria, premature ejaculation, spermatorrhea, tinnitus aurium, urinary calculi, vertigo.
  • 80. DREN interakcije • ↑rizik za toxičnost anti-inflammatornih analgetika • mogući antagonisam sa antiarrhythmicima (u slučaju hipokalijemije) • ↑ pojačano dejstvo mišićnih relaksanata; • antagonizovanje hypoglycemijskih lekova; • mogu potencirati dejstvo antihypertensiva; • mogu potencirati lithium therapy; • kada se uzima sa corticosteroidima postoji rizik od hypokalemie; •može potencirati druge diuretike i ↑rizik za hypokalemiu. • zajedno sa anesteticima hipotenziju
  • 81. CRNI DUD Morus nigra Hipoglikemijski efekat Antidijabetici medications used for diabetes : Glimepiride (Amaryl) Glyburide = Glibenclamide (Glibenklamid, Daonil, Maninil), insulin Pioglitazone (Actos), Rosiglitazone (Avandia) Chlorpropamide (Diabinese) Glipizide (Gucotrol) Tolbutamide (Orinase),
  • 82. GLOG Crategus sp. Glikozidi digitalisa MAOI Antihipertenzivni lekovi Antihistaminici Antikonvulzanti Benzodiazepini Antipsihotici
  • 83. BELA VRBA Salix alba Sumeri Stari Egipat Grčka - Hipokrat
  • 84. BELA VRBA Salix alba deluje slično kao i aspirin Ekstrakt se tradicionalno koristi za lečenje groznice, glavobolje i reumatskih bolova. Kada se upotrebljava istovremeno sa aspirinom dejstvo aspirina se može pojačati i nastati krvarenje u želucu (glavno neželjeno dejstvo aspirina).
  • 85. KANTARION Hypericum perforatum Antidepresiv - antidepresivno djelovanje je poznavao već u srednjem veku- Paracelsus Sedativ Antibiotik Antivirotik Hipericin Hiperforin Kantarion sprečava razgradnju neurotransmitera serotonina, dopamina, norepinefrina, koji su odgovorni za dobro raspoloženje i na taj način smanjuje simptome depresije. Na isti način deluju i antidepresivni lekovi SSRI (selektivni inhibitori preuzimanja serotonina), MAO-inhibitori. antibakterijsko, antiviremijsko dejstvo
  • 86. KANTARION sistem citohrom P450 nivo antiretroviralnih lekova, varfarina, ciklosporina, digoksina, teofilina, irinotekana, imatiniba, efekte oralnih kontraceptiva KANTARIONOVE BEBE Serotoninski sindrom – povećava nivo serotonina (neurotransmiter koji je povezan sa dobrim raspoloţenjem) u mozgu. Ako se kantarion uzima istovremeno sa antidepresivima (Flunisan, Flusetin, Prozac, Flunirin, Palix, Seroxat, Zoloft...) moţe dovesti do prekomernog povećanja serotonina, a to predstavlja rizik za razvoj serotoninskog sindroma. efekat NSAIL-a, COX2 inhibitora Fotosenzitivnost Konfuzija, agitacija sa LOPERAMIDOM, i lekovima protiv glavobolje iz grupe triptana (naratriptan, rizatriptan, sumatriptan, zolmitriptan)
  • 87. KANTARION moţe  koncentraciju omeprazola, kofeina, dekstrometorfana, feksofenadina, karbamazepina, cimetidina... - sa digoksinom, može da dovede do sniženja koncentracije digoksina i smanjenog terapijskog efekta -Doksiciklin fotosenzitivnosti - pri normalnoj izloženosti suncu javljaju se opekotine i kožni osip -kombinacija kantariona i elanaprila, povećava potencijal za fototoksičnost
  • 88. KANTARION dejstvo simvastatina ( Cholipam, Vasilip, Simvor, Zocor, Hollesta), triciklicnih antidepresiva, teofilina, varfarina, digoxina, levotiroxina nekih antivirotika pojačava sedativno dejstvo narkotika koncentraciju imunosupresora
  • 89. GINKO Ginkgo bilobaAspirin Varfarin Pentoksifilin (Trental) NSAIL Tiazidni diuretici Ciklosporin Peroralni antidijabetici Antikonvulzivi, antiepileptici Inhibitori MAO Vitamin K antiagregacione i antikoagulantne lekove (varfarin, acetilsalicilna kiselina, klopidogrel, tiklodipin, dipiridamol, heparin) zbog potenciranja krvarenja. Neuroprotektivno Retinoprotektivno Kardioprotektivno ginkgolides, bilobalides
  • 90. GINKO Ginkgo biloba LEK REZULTAT INTERAKCIJE Antikoagulansi ↑povećan rizik od krvarenja Inhibitori agregacije trombocita ↑povećan rizik od krvarenja NSAIL ↑povećan rizik od krvarenja Insulin Hipoglikemija Oralni antidijabetici Hipoglikemija Tiazidni diuretici Hipotenzija MAOI Potenciranje dejstva MAOI Sildenafil Povećan efekat sildenafila Donepezil potenciranje holinergičkih efekata Takrin potenciranje holinergičkih efekata 5 FU Smanjenje nefrotoksičnosti 5FU
  • 91. ŢEN-ŠEN Panax ginseng Panacea Aspirin ↓Furosemid ↑Insulin ↑Peroralni antidijabetici ↓opioidni analgetici ↑Inhibitori MAO antihipertenzivi Litijum ↑NSAIL ↑Sedativi kafa ↑Varfarin zeleni čaj ↑Estrogeni ↑Kortikosteroidi
  • 92. SLATKI KOREN Glycyrrhiza glabra glicirizin - deluje protivupalno, ekspektorantno, antivirusno, spazmolitički, imunostimulirajuće. ↑kardiotonični glikozidi (Digoksin, Dilacor); ↓tiazidni diuretici (Lometazid, Lasix, Yurinex); ↑kortikosteroidi (Dexason, Hydrocortison); ↓laksativi koji dovode do gubitka kalijuma (Panlax, Dulkolaks); antikoagulansi (varfarin, derivati kumarina). oralni kontraceptivi
  • 93. KAMILICA Matricaria chamommila Use with caution in patients taking other sedating medications because of possible excessive sedation, drowsiness, loss of coordination, and trouble driving or operating machinery. An active ingredient in chamomile is coumarin. It is unknown whether chamomile affects coagulation and if there is significant interaction between chamomile and warfarin. ↓apsorpcija non-heme Fe Kamilica ima antikoagulantno dejstvo, kao warfarin, pa je ne treba koristiti zajedno sa warfarinom jer se povećava rizik od krvarenja. Kamilica ima dejstvo kao barbiturati (fenobarbiton) i drugi sedativi pa može intenzivirati dejstvo sedativa. Kamilica može smanjiti apsorpciju gvoţđa iz GIT-a pa je ne treba uzimati sa preparatima gvožđa
  • 94. ĐUMBIR Zingiber officinale gingerol, zingeron i shoagol kurkumin antikoagulansi antilipemici NSAIL antihistaminici antacidi hemoterapeutici H2 blokatori za  tt inhibitori proteinske pumpe insulini oralni antidijabetici miorelaksansi imunosupresori β-blokatori i kardiotonici aktivne tvari gingeroli imaju analgetske, sedativne, antipiretske i antibakterijske učinke.
  • 95. KARI mešavina 5-30 različitih začina korijander, kurkuma, kim i piskavica, čili, đumbir, češnjak, komorač, klinčić, go rušica, kardamom, muškatni oraščić, cimet, crveni i crni papar.
  • 96. BIBER Piperidine Piperine anti-inflammatory, antioxidantno, analgezijsko dejstvo - oprez sa lekovima istog dejstva! moţe inhibisati acetylcholinesterasu – oprez kod holinergijskih agonista mešaju se u biotransformaciju lekova kroz sistem cytochrome P450 dovodeći do povećanog nivoa u plazmi i jačeg dejstva i potencirajući neţeljenea dejstva
  • 97. BIBER cholinergic agonists, cyclosporine A, digoxin, cytochrome P450 metabolized agents, herbs or drugs phenytoin, propranolol, rifamipicin (rifampin) antibiotici theophylline ↓smanjuje dejstvo blokatora Ca++ kanala
  • 98. PAPRIKA tiramin - koči delovanje antidepresivnih lijekova (MAOI), (feferoni) Capsaicin + captopril , enalapril,lisinopril or other angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors may cause or exacerbate ACE inhibitor- induced cough Nonheme iron absorption may be inhibited by concomitant chili consumption. Blood thinners – aspirin, warfarin and heparin) and herbs (such as ginkgo, ginger, ginseng, and garlic). Stomach acid reducers - cimetidine (Tagamet), famotidine (Pepcid), ranitidine (Zantac), omeprazole (Prilosec), and esomeprazole (Nexium). theophylline
  • 99. PAPRIKA U sastavu 100 g čilija nalazi se 34 g dijetalnih vlakana, 15 mg beta-karotena, 83 mg fitosterola, 310 μg luteina i zeaksantina, 21 μg likopena i 2,7 mg betaina. Vit C Capsaicin Supstanca P Antiinflamatorno, analgezijsko, antilipemijsko, antiagregaciono, fibrinolitičko dejstvo čili papričica
  • 100. KROMPIR Solanum tuberosum Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz, krompir) ne bi trebalo konzumirati u većim količinama kad se koristi diuretik koji "štedi kalijum", jer dolazi do prevelikog nakupljanja tog minerala u organizmu. α-solanin α-kakonin
  • 101. EHINACEA Echinacea purpurea Imunosupresori Kortikosteroidi Može doći do smanjenja protivupalnih svojstava ehinacee kod istovremene upotrebe sedativa, hipnotika, beta blokatora. metotreksat, amiodaron, ketokonazol, anabolni steroidi
  • 102. TREŠNJE Prunus avium antocijanidi i proantocijanidi NE PRE OBEDA – ALKALNA REAKCIJA – KOĈI IZLUĈIVANJE DIGESTIVNIH SOKOVA, OTEŢAVA VARENJE MESA nakon trešanja ne treba piti vodu, a pogotovo pivo ili alkoholna pića!!! peteljke - tanini, gorke materije, organske kiseline, flavonoidi, šećer i minerali. -u narodnoj medicini koristile za diuretične čajeve koji podstiču izlučivanje mokraće i izbacivanje kamenaca iz bubrega i mokraćne bešike
  • 103. TREŠNJE flavonoidi (antocijanidi i proantocijanidi) - protivupalna sredstva, ublažavaju simptome alergija i astme, jačaju kolagen, - anthocyanini (crveni pigmenti) blokiraju aktivnost 2 enzima: COX-1 i COX-2, bitna za produkciju prostaglandina, koji su uključeni u inflammatorni odgovor Antocijanini se ponašaju slično Aspirinu i NSAIL ↓ CRP ANTIREUMATSKO DEJSTVO
  • 104. LUBENICA Citrullus lanatus Curcubocitrin TA Citrulin Arginin ↓ TA,  ↑ osetljivost na insulin Vitamin C Likopen β- karoteni
  • 106. EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I NUTRICIONI STATUS • Triciklicni antidepresivi (amitriptilin) dovode do sušenja usta i kiselog ili metalnog ukusa. • Neki antidepresivi (npr. fluoksetin) mogu da prouzrokuju anoreksiju i gubitak teţine. • Većina antipsihoticnih lekova (npr. tioridazol) i triciklični antidepresivi pojačavaju ↑apetit i mogu da dovedu do gojaznosti. • Antipsihotici, antidepresivi i antihistaminici usporavaju peristaltiku creva i dovode do konstipacije. • Nesteroidni antiinflamatorni lekovi (acetilsalicilna kiselina, ibuprofen i naprosin) iritiraju mukozu želuca i mogu da dovedu do mucnine, refluksa, povracanja i ulceracije. •Hormonski preparati (estrogeni, gestageni) dovode do osecaja mucnine i povećanja telesne teţine. •
  • 107. EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I NUTRICIONI STATUS • Antihipertenziv kaptopril dovodi do poremecaja percepcije ukusa. • Antibiotik klaritromicin se sekretuje u salivu dajuci joj gorak ukus. • Klindamicin i linkomicin izazivaju mučninu, povraćanje i neprijatan metalni ukus u ustima. • Aminoglikozidni antibiotici (streptomicin, gentamicin, amikacin) i eritromicini izazivaju mučninu, povraćanje, glavobolju. • Hinolonski antibiotici (ciprofloksacin, norfloksacin, moksifloksacin) prouzrokuju mučninu, povraćanje, dijareju i abdominalne bolove. • Antibiotici uništavaju crevnu floru i mogu da dovedu do nastanka kandidijaze • Osobe preosetljive na pojedine sastojke hrane mogu da ih unose lekovima
  • 108. HVALA

Editor's Notes

  1. Liječniku ili farmaceutu uglavnom se postavlja pitanje kad uzeti lijek : prije, za vrijeme  ili nakon obroka.Odgovor na ova pitanja je uglavnom poznat. Pitanje uz koju vrstu hrane treba koristiti lijek ili koju vrstu hrane treba  izbjegavati, vrlo je rijetko.  Poznato  je da pojedini lijekovi umanjuju, dok drugi pospješuju i pojačavaju iskoristivost i razgradnju hrane. S druge strane, pojedine vrste hrane mogu umanjiti ili pojačati efektivnost djelovanja pojedinih vrsta lijekova. To podrazumijeva da hrana  može uticati na apsorpciju, distibuciju, metabolizam i ekskreciju lijeka. Istovremeno  lijek može uticati na digestiju, metabolizam, apsorpciju i ekskreciju hranjivih sastojaka.U slučaju politerapije i polipragmaziije vjerovatnoća ovih događaja se usložnjava, pogotovu što i sa hranom se unose brojne biološki aktivne komponente koje se metaboliraju slično lijekovima.
  2. Kod  uzimanja određenih lijekova treba obratiti pažnju na odabir  hrane  jer ona može djelovati na pojedine sastojke lijeka i stvoriti korisne ali i neželjene, pa čak i opasne posljedice. Zbog korisnog efekta ali i ozbiljnosti posljedica štetnog djelovanja, u postupku korištenja lijekova obavezno je čitati napisanu deklaraciju odnosno upustva za upotrebu koja dolaze  uz jedinično  pakovanje lijeka. Ukoliko postoje nejsanoće,  neophodne je tražiti dodatne informacije od liječnika ili  farmaceuta. Postoje neka opća pravila  kod korištenja hrane i  lijekova kao što su :uzimanje lijekova  sa puno vode, ne miješanje  hrane  sa lijekovima,  ne miješanje  lijekova sa  toplim pićima  i ne uzimanje  lijekove sa alkoholnim pićimima.
  3. Intereakcija hrane i lijekova  može biti    individualana  i   vrlo razlicita. Kod  utjecaja lijeka na hranu i hrane na lijek  vazni su sljedeći faktori : kemijski sastav, doza  i ekspozicija nekog lijeka, kemijska  kompozicija  i struktura hrane koja se unosi  u organizam kao i  starosna dob pojedinca, spol, tjelesna masa velicina tijela, nutricijski status, opće zdravstveno stanje,  status u odnosu na poroke pušenje , kafa , alkohol, droga  i sl.   Svi  faktori pojedinacno ili u kombinaciji,   mogu utjecati na djelovanje  lijekova  kao  i na iskoristivost hrane. U slučajevima antagonističgog efekta interakcija lijek-hrana najvise je izraženo   kod djece - beba  ili kod veoma starih osoba, zatim kod vrlo pothranjenih i u vrlo debelih osoba , a  isto  tako i kod osoba koje boluju od raznih kronicnih bolesti.
  4. Povijest je kave bogata i zanimljiva kao i sam napitak. Kava potječe iz kraljevstva Kaffa u Etiopiji, po kojem je dobila ime. Legende govore o tome da je ovaj mistični napitak otkrio pastir Kalid promatrajući svoje koze kako "plešu" nakon što bi obrstile crvene bobice. Od tada se preko koptskih svećenika kava proširila na arapski poluotok. Ceremonije pripreme, serviranja i ispijanja kave razvili su Arapi. Kafu je, vjerovaliili ne, otkrila - koza! Pričapočinjedavno, stotinamagodinaunazad. Vreloafričkosuncepržilo je etiopskebrežuljke, obrasleraznolikimgrmljemmeđukojima se posebnoisticaloonosaneobičnimcrvenimbobicama. Nekolikokozaposkakivalo je uokolo, tragajućizahranom. Jednaodnjih, privučenaneobičnombojombobica, prišla je grmuipojelanekolikobobica. Uskorosujoj se pridružileidrugekoze. MladikozarKaldiuzaludno je cijelunoćčekaoda se njegovostadovratisapašnjakainije mu bilojasnogdjesu to svenjegovekozeodlutale. Čim je osvanulosljedećejutro, krenuo je premamjestugdjeih je zadnji put ostavio. Na pašnjakuga je dočekaoneobičanprizor: kozesuenergičnoposkakivaleokogrmasablistavim, jarkocrvenimbobicama!BizarnoprvoikadkuhanjekafeKaldi je ubraoipojeonekolikobobica, pa začuđenneopisivimosjećajemkojiga je obuzeo, isam je počeoskakutatiuokolo. U blizinipašnjakanalazio se manastir. Kaldi je savushićenpošaoobavijestitipoglavaramanastira o djelovanjubobica, alinanjegovunesreću, poglavar je u tome vidiođavoljedjelo. Bacio je bobice u vatru, saželjomdaihuništi, alipotom se iznenadioprijatnimiopojnimmirisomkoji je ispunioprostoriju. Opojnimirispoglavar je zatimprotumačiokaoznakodBoga, te je naredioda se bobiceizvadeizvatre. Budućidasu bile vrele, odlučišeihohladiti u vodi. Voda u kojusupotopilibobicepostala je tamnaimirisna.Poglavarsamostana to je shvatiokaojošjedanBožjiznakinaredio je sveštenicimadaprobajunapitak. Sveštenicisugaprobaliiodmahpostadošepunienergije, veseliineumorni. Njihovouzbuđenjepotrajalo je satima. Uopćeim se nijespavalo, pa su se moglidužemolitiBogu. Poglavar je u ovomevidiovelikukoristitako je blagosloviokafu.
  5. Najpoznatije je svojstvo kave da stimulira organizam. Kava potiče koncentraciju, kognitivne procese, ubrzava procese obrade informacija u mozgu, ublažava glavobolju i podiže raspoloženje. Posljednja istraživanja otkrivaju da su, osim kofeina, za to zaslužni i kemijski spojevi zasad nepoznatog sastava koji potiču adrenalin i kortizon.Za kofein je potvrđeno da potiče pamćenje tako što veže moždane receptore, a blokira smirujuće djelovanje neurotransmitera adenozina. Količina adenozina raste tijekom dana, a osobito je visoka kod starije populacije. Kofein pomaže sportašima održati izdržljivost.
  6. Najpoznatije je svojstvo kave da stimulira organizam. Kava potiče koncentraciju, kognitivne procese, ubrzava procese obrade informacija u mozgu, ublažava glavobolju i podiže raspoloženje. Posljednja istraživanja otkrivaju da su, osim kofeina, za to zaslužni i kemijski spojevi zasad nepoznatog sastava koji potiču adrenalin i kortizon.Umereno pijenje 2-3 šalice dnevno, ↓smanjuje rizik od pojave mnogih savremenih bolesti.↓ rizik od pojave dijabetesa, za 54% kod ♂ i 30% kod ♀↓za 80% manja verovatnoća razvitka Parkinsonove bolesti, ↓25% manji rizik od pojave raka debelog crijeva, ↓80% manju mogućnost ciroze jetre i ↓50% manji rizik pojave žučnih kamenacaKava uz cigaretu može smanjiti rizik od pojave srčanih bolesti i oštećenja jetre. 4x više antioksidanasa od čajaAntimikrobno dejstvo u usnoj šupljini (↓karijes)
  7. Dokazano je dakofeindjelujekao: stimulans, diuretik, blagilaksativte a ulazi u sastavnekihlijekovaprotivmigrene. Kofeinutjecenapojacanolucenjehormonagušteraceiželucanekiseline, sprjecavastvaranjebubrežnihkamenaca, stimuliraradsrca, pojacavabrzinuiintenzitetdisanjaismanjujeosjecajumora.
  8. Dokazano je dakofeindjelujekao: stimulans, diuretik, blagilaksativte a ulazi u sastavnekihlijekovaprotivmigrene. Kofeinutjecenapojacanolucenjehormonagušteraceiželucanekiseline, sprjecavastvaranjebubrežnihkamenaca, stimuliraradsrca, pojacavabrzinuiintenzitetdisanjaismanjujeosjecajumora.
  9. Dokazano je dakofeindjelujekao: stimulans, diuretik, blagilaksativte a ulazi u sastavnekihlijekovaprotivmigrene. Kofeinutjecenapojacanolucenjehormonagušteraceiželucanekiseline, sprjecavastvaranjebubrežnihkamenaca, stimuliraradsrca, pojacavabrzinuiintenzitetdisanjaismanjujeosjecajumora.Food/Drug InteractionsDrugs that make it harder to metabolize caffeine.Some medical drugs slow the body’s metabolism of caffeine, thus increasing its stimulating effect. The list of such drugs includes cimetidine (Tagamet), disulfiram (Antabuse), estrogens, fluoroquinolone antibiotics (e.g.,ciprofloxacin, enoxacin, norfloxacin), fluconazole (Diflucan), fluvoxamine (Luvox), mexiletine(Mexitil), riluzole(Rilutek), terbinafine(Lamisil), and verapamil(Calan). If you are taking one of these medicines, check with your doctor regarding your consumption of caffeinated beverages.Drugs whose adverse effects increase due to consumption of large amounts of caffeine.This list includes such drugs as metaproterenol (Alupent), clozapine (Clozaril), ephedrine, epinephrine, monoamine oxidase inhibitors, phenylpropanolamine, and theophylline. In addition, suddenly decreasing your caffeine intake may increase blood levels of lithium, a drug used to control mood swings. If you are taking one of these medicines, check with your doctor regarding your consumption of caffeinated beverages.Allopurinol. Coffee and other beverages containing methylxanthine stimulants (caffeine,theophylline, and theobromine) reduce the effectiveness of the antigout drug allopurinol,which is designed to inhibit xanthines.Analgesics.Caffeine strengthens over-the-counter painkillers (acetaminophen, aspirin, and other nonsteroidalanti-inflammatories [NSAIDS] such as ibuprofen and naproxen). But it also makes it more likely that NSAIDS will irritate your stomach lining.Antibiotics. Coffee increases stomach acidity, which ↓reduces the rate at which ampicillin, erythromycin, griseofulvin, penicillin, and tetracyclinesare absorbed when they are taken by mouth. (There is no effect when the drugs are administered by injection.)Antiulcer medication. Coffee increases stomach acidity and reduces the effectiveness of normal doses of cimetidine and other antiulcer medication.False-positive test for pheochromocytoma.Pheochromocytoma, a tumor of the adrenal glands, secretes adrenalin, which is converted to VMA (vanillylmandelic acid) by the body and excreted in the urine. Until recently, the test for this tumor measured the levels of VMA in the patient’s urine and coffee, which contains VMA, was eliminated from patients’ diets lest it elevate the level of VMA in the urine, producing a false-positive test result. Today, more finely drawn tests make this unnecessary.Iron supplements. Caffeine binds with iron to form insoluble compounds your body cannot absorb. Ideally, iron supplements and coffee should be taken at least two hours apart.Birth control pills.Using oral contraceptives appears to double the time it takes to eliminate caffeine from the body. Instead of five to six hours, the stimulation of one cup of coffee may last as long as 12 hours.Monoamine oxidase (MAO) inhibitors. Monoamine oxidase inhibitors are drugs used to treat depression. They inactivate naturally occurring enzymes in your body that metabolize tyramine, a substance found in many fermented or aged foods. Tyramine constricts blood vessels and increases blood pressure. Caffeine is a substance similar to tyramine. If you consume excessive amounts of a caffeinated beverage such as coffee while you are taking an MAO inhibitor, the result may be a hypertensive crisis.Nonprescription drugs containing caffeine. The caffeine in coffee may add to the stimulant effects of the caffeine in over-the-counter cold remedies, diuretics, pain relievers, stimulants, and weight-control products containing caffeine. Some cold pills contain 30 mg caffeine, some pain relievers 130 mg, and some weight-control products as much as 280 mg caffeine.There are 110–150 mg caffeine in a five-ounce cup of drip-brewed coffee.Sedatives.The caffeine in coffee may counteract the drowsiness caused by sedative drugs; this may be a boon to people who get sleepy when they take antihistamines. Coffee will not, however, “sober up” people who are experiencing the inebriating effects of alcoholic beverages.Theophylline.Caffeine relaxes the smooth muscle of the bronchi and may intensify the effects (and/or increase the risk of side effects) of this antiasthmatic drug. 
  10. Čajkaonapitaknemanikakvuenergetskuvrijednost, ali je zatonutritivnavrijednostčajazanimljivai "bogata".Kulturapijenjačajaistrastzačajem, ako je vjerovatistarimpisanimkineskimizvorima, stara je najmanje 5000 godina, iako mu kineskelegendedajujoštisućljećeviše.Zaštočajtakoosvježavaiokrepljuje? Listićičajasubez soli, sadržemalobjelančevinaivrlomalougljikohidrata.Staralegendapripovijeda o indijskomkraljevićuDharmikoji je lutaoIndijom u potrazizaistinom, a onda je otišao u KinuodatipočastvelikomBudhi. Zavrijemebudističkemeditacijesvladaoga je san. Ogorčensvojomljudskomslabošću on je odrezaosvojeočnekapke (ilimoždatrepavice) kojisupalinazemlju, pustilikorijenjeiiznjihsuizniknulizelenilistići. Dharma ih je kušaoiosjetiodotadnepoznatusvježinu, nestalisuumoripospanost.JednapripovijetkaizKinegovori o kineskomcaruShen-mingukoji je piosamokuhanuvodu. Godine 2737. g. pr. Kr. pale su, navodno, grančice s nekoggrma u vrtupalače u lonacgdje se kuhalavodaiobojila je zlatnosmeđe. Sheng-ming je ustanovioda je vodapoprimilaizvrsnuaromu. Grmlječajevcaspominje se u staromkineskomspisu "Pent-sao" 2500. g. pr. Kr.
  11. Antioksidativni efekat↓LDL holesterola, ↓trigliceridai↓fibrinogenapoboljšavajućiodnos LDL i HDL holesterola->↓rizika za aterosklerozuAntikancerogeno delovanje –epigalokahetin blokira urokinazuImunostimulatornoAntivirusno Antiagregaciono Neuroprotektivno (↓rizika za Alzheimer i Parkinson)Normalizacija krvnog pritiska↑osteljivost na insulin i↑toleranciju glikozeBoost memory (L-teanin)Poboljšava cirkulaciju, regeneriše kožu
  12. L-teaninpovećava sposobnost učenja, poboljšava koncentraciju, djeluje antagonistički na visoke koncentracije kofeina, čime ublažava njegov negativan učinak, smiruje nervnu napetost, pogoduje sniženju krvnog tlaka, ublažava simptome PMS. Prema laboratorijskim istraživanjima teanin ima ovakve učinke zbog njegovog djelovanja na povećanje nivoagama-aminomaslačne kiseline (GABA)važnog inhibitornog transmitera u mozgu. Čini se da teanin utječe i na povećanje razine dopamina,koji utiče na emocije, a porast njegovog nivoa doživljavamo kao prijatnost, zadovoljstvo.
  13. Cocoa beans, cocoa, and chocolate contain caffeine, the muscle stimulant theobromine, and the mood-altering chemicals phenylethylalanine and anandamide (see below).
  14. Cocoa beans, cocoa, and chocolate contain caffeine, the muscle stimulant theobromine, and the mood-altering chemicals phenylethylalanine and anandamide (see below).
  15. stimuliranje dobrog raspoloženja, odnosno potiče stvaranje serotonina (hormona "dobrog raspoloženja") u našem organizmu. On je taj koji nakon obroka u nama izaziva osjećaj ugode. Nakon konzumiranja čokolade u našem se organizmu oslobađaju endorfini. Te se tvari nazivaju još i unutrašnjim ili endogenim opijatima jer imaju prirodni smirujući i antidepresivni učinak.
  16. stimuliranje dobrog raspoloženja, odnosno potiče stvaranje serotonina (hormona "dobrog raspoloženja") u našem organizmu. On je taj koji nakon obroka u nama izaziva osjećaj ugode. Nakon konzumiranja čokolade u našem se organizmu oslobađaju endorfini. Te se tvari nazivaju još i unutrašnjim ili endogenim opijatima jer imaju prirodni smirujući i antidepresivni učinak.
  17. Dark chocolate with 60% cocoa or higher is the most concentrated food source of antioxidants readily available
  18. alkohol se ne preporučujeniti u jednojkombinaciji s lekovima. No, posebninaglasakpopitanjuistodobnog ne uzimanjaalkoholailekastavlja se u slučajubolesnikakojitrošelekovemetronidazoligrizeofulvin, a osobitolekovezalečenjedijabetesa,npr. klorpropamid,glibenklamid, glikvidonitolbutamid. Uzetistodobnosaspomenutimlekovimaalkoholjošvišesnižavašećer u krviidovodi do opasnehipoglikemije, koja, možeuzrokovatistrašnepozdravljenegativneposledice, pa čakismrt.
  19. ETANOL• uticenafarmakološkiefekatmnogihlekova• Akutnounošenjeuglavnominhibirabiotransformacijulekovakoji se metabolišu u jetrisistemommonooksigenaza.• Narocitosunepovoljnekombinacijealkohola I sledecihlekova: barbiturata, tegretola, hloralhidrata,disulfirama, insulina, meprobamata, metotreksata, morfinainarkoticnihanalgetika, antibiotika, sulfonamida, miorelaksanasa, nitratainitrita, sedativaihipnotika, triciklicnihantidepresivai dr.Letalnadozaza barbiturate je skoro 50% manja u prisustvuetanola.• Kodhronicnogunošenjazbogindukcijemikrozomalnihenzimajetrepovecava se metabolizampentobarbitala, meprobamata, aminopirina, tolbutamida, doksiciklina, varfarina I teofilina, alisuprisutne• velikeinterindividualnerazlike.• oštecenjejetremožedarezultirasmanjenjemmetabolizmanekihlekova _ duže se zadržavaju I mogudodatnodaoštetejetru (tetraciklini, nekipenicilini ).
  20. ETANOL• uticenafarmakološkiefekatmnogihlekova• Akutnounošenjeuglavnominhibirabiotransformacijulekovakoji se metabolišu u jetrisistemommonooksigenaza.• Narocitosunepovoljnekombinacijealkohola I sledecihlekova: barbiturata, tegretola, hloralhidrata,disulfirama, insulina, meprobamata, metotreksata, morfinainarkoticnihanalgetika, antibiotika, sulfonamida, miorelaksanasa, nitratainitrita, sedativaihipnotika, triciklicnihantidepresivai dr.Letalnadozaza barbiturate je skoro 50% manja u prisustvuetanola.• Kodhronicnogunošenjazbogindukcijemikrozomalnihenzimajetrepovecava se metabolizampentobarbitala, meprobamata, aminopirina, tolbutamida, doksiciklina, varfarina I teofilina, alisuprisutne• velikeinterindividualnerazlike.• oštecenjejetremožedarezultirasmanjenjemmetabolizmanekihlekova _ duže se zadržavaju I mogudodatnodaoštetejetru (tetraciklini, nekipenicilini ).
  21. kofeinskinapitci (kava, čaj, coca-cola i sl.) mogu, u kombinaciji s neuroleptičnimlijekovima(flufenazin, haloperidol, droperidoli dr.) spriječitinjihovuapsorpcijuiterapijskodjelovanje. Djelovanjekofeinskihnapitakainamirnicaujedno se negativnoodražavaako se konzumirajulijekovinabaziteofilina, pripravkazaliječenjeastme. Rezultatspomenutekombinacijebitićepovećanjekoličinemetilksantinskihspojeva u tijelu, a kaoposljedicatoksičnodjelovanjeksantinskihspojeva.
  22. Urođenicižvaću svežesemenkeiceneihkaosredstvozajacanje, kaohranuilek.Žvakanjesvežihsjemenkitj. uživanjedroge, činicovjekaizdržljivijim u radu. Uzrokujelaganueuforiju. U farmaceutskojpraksiupotrebljava se kaotonik – sredstvozajačanje,stimulans, diuretikiadstrigens.
  23. WILKIPEDIA>When launched Coca-Cola's two key ingredients were cocaine (benzoylmethylecgonine) and caffeine. The cocaine was derived from the coca leaf and the caffeine from kola nut, leading to the name Coca-Cola (the "K" in Kola was replaced with a "C" for marketing purposes).[30]
  24. WILKIPEDIA>When launched Coca-Cola's two key ingredients were cocaine (benzoylmethylecgonine) and caffeine. The cocaine was derived from the coca leaf and the caffeine from kola nut, leading to the name Coca-Cola (the "K" in Kola was replaced with a "C" for marketing purposes).[30]
  25. biljnavlakna, a posebnopektin, usporavajuapsorpcijuvećinelekova. To naročitovažzadigoksin (jedanodlekovazasrčanebolesnike) iacetaminofen(popularanprotivraznihvrstabolova). Oprez ikada je reč o integralnomhlebu, muslijuisirovomvoćuipovrću. Velikakoličinavlaknastihmaterija u gastrointestinalnomtraktumožedaoslabi↓dejstvoantibiotika, analgetikaiantidepresiva.Reduced absorption of some vitamins and minerals,including iron, has been reported in subjects on high-fiber diets.
  26. Digoxin (Lanoxicaps, Lanoxin).Pectins may bind to the heart medication digoxin, so eating apples at the same time you take the drug may reduce the drug’s effectiveness.
  27. The egg yolk is a rich source of the yellow-orange carotenoid pigments luteinand zeaxanthin
  28. MAO inhibitors.Monoamine oxidase (MAO) inhibitors are drugs used as antidepressants or antihypertensives. They inhibit the enzymes that break down tyramine so that it can be eliminated from your body. Tyramine, which is formed when proteins deteriorate, is a pressor amine, a chemical that constricts blood vessels and raises blood pressure. If you eat a food rich in tyramine while you are taking an MAO inhibitor, the pressor amine cannot be eliminated from your body, and the result may be a hypertensive crisis (sustained elevated blood pressure). Liver, which is extremely perishable, contains enzymes that break down its proteins quickly if the liver is not properly refrigerated or if it ages. Fresh or canned pâtés made with wine may contain more tyramine than fresh liver.Tetracycline antibiotics (demeclocycline [Declomycin]), doxycycline [Vibtamycin], methacycline[Rondomycin], minocycline [Minocin], oxytetracycline [Terramycin], tetracycline [AchromycinV, Panmycin, Sumycin]). Because meat contains iron which binds tetracyclines into compoundsthe body cannot absorb, it is best to avoid meat for two hours before and after takingone of these antibiotics.Monoamine oxidase (MAO) inhibitors.Monoamine oxidase inhibitors are drugs used to treat depression. They inactivate naturally occurring enzymes in your body that metabolize tyramine, a substance found in many fermented or aged foods. Tyramine constricts blood vessels and increases blood pressure. Pickling or preserving meat may produce tyramine. If you eat a food such as pickled tongue which is high in tyramine while you are taking an MAO inhibitor, your body cannot eliminate the tyramine and the result may be a hypertensive crisis.
  29. Monoamine oxidase (MAO) inhibitors.Monoamine oxidase inhibitors are drugs used to treat depression. They inactivate naturally occurring enzymes in your body that metabolize tyramine, a substance found in many fermented or aged foods. Tyramine constricts blood vessels and increases blood pressure. If you eat a food such as pickled herring, which is high in tyramine, while you are taking an MAO inhibitor, your body may not be able to eliminate the tyramine and the result may be a hypertensive crisis.
  30. bioflavonoidiifuranokumariniizsokagrejpfrutainhibirajuenzimCYP 3A4 smanjenjemetabolizmanekihlekovanpr. diazepamaikarbamazepina.Grejpfrutusporavaraspadleka, štodovodi do veće koncentracije irazličitihzdravstvenihproblema. Narančemoguimatisličanučinak. Oštećenjejetrei, u retkimslučajevima, teškaoštećenjabubregaimišićamogubitiposljedica.
  31. Aspirin and other nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) such as ibuprofen, naproxenand others.Taking aspirin or NSAIDs with acidic foods such as grapefruit may intensify the drug’s ability to irritate your stomach and cause gastric bleeding.Antihistamines, anticoagulants, benzodiazepines (tranquilizers or sleep medications), calciumchannel blockers (blood pressure medication), cyclosporine (immunosuppressant drug used inorgan transplants), theophylline (asthma drug).Drinking grapefruit juice with a wide variety of drugs ranging from antihistamines to blood pressure medication appears to reduce the amount of the drug your body metabolizes and eliminates. The “grapefruit effect” was first identified among people taking the antihypertensive drugs felodipine (Plendil) and nifedipine (Adalat, Procardia). It is not yet known for certain exactly what the active substance in the juice is. One possibility, however, is bergamottin, a naturally occurring chemical in grapefruit juice known to inactivate cytochrome P450 3A4, a digestive enzyme needed to convert many drugs to water-soluble substances you can flush out of your body. Without an effective supply of cytochrome P450 3A4, the amount of a drug circulating in your body may rise to dangerous levels. Reported side effects include lower blood pressure, increased heart rate, headache, flushing, and lightheadedness.
  32. MAO inhibitors.Monoamine oxidase (MAO) inhibitors are drugs used as antidepressants or antihypertensives. They inhibit the action of enzymes that break down the amino acid tyramine so it can be eliminated from the body. Tyramineis a pressor amine, a chemical that constricts blood vessels and raises blood pressure. If you eat a food such as avocado that contains tyramine while you are taking an MAO inhibitor you cannot eliminate the pressor amine, and the result may be abnormally high blood pressure or a hypertensive crisis (sustained elevated blood pressure).False-positive test for tumors. Carcinoid tumors (which may arise from tissues in the endocrinesystem, the intestines, or the lungs) secrete serotonin, a natural chemical that makes blood vessels expand or contract. Because serotonin is excreted in urine, these tumors are diagnosed by measuring the levels of serotonin by-products in the urine. Avocados contain large amounts of serotonin; eating them in the three days before a test for an endocrine tumor might produce a false-positive result, suggesting that you have the tumor when in fact you don’t. (Other foods high in serotonin are bananas, eggplant, pineapples, plums,tomatoes, and walnuts.)Studijesutakođerpokazaledasteroli, osobitobeta-sitosterol, učinkovitosprječavajuiliječebolesti prostatekaošto je benignahiperplazija prostate, reducirajurazvojstanicaraka prostate icrijevatedjelujuprotivnekihoblikaleukemije. Sterolidjelujupozitivnoinaimunološkisustavjerpojačavajurazvojlimfocita, normalizirajurazinušećera u krviiinzulinkoddijabetesatipa 2.Beta-sitosterolpomažekodsmanjenjaupala, u procesuliječenjačirevaiublažavagrčeve. Takođerdjelujeantivirusno, antibakterijskiiantigljivično.
  33. Namirnicebogatekalijumom (banane, paradajz, krompir) ne bi trebalokonzumirati u većimkoličinamakad se koristidiuretikkoji "štedikalijum",jerdolazi do prevelikognakupljanja tog minerala u organizmu. Monoamine oxidase (MAO) inhibitors. Monoamine oxidase inhibitors are drugs used to treat depression. They inactivate naturally occurring enzymes in your body that metabolize tyramine,a substance found in many fermented or aged foods. Tyramine constricts blood vessels and increases blood pressure. If you eat a food containing tyramine while you are taking an MAO inhibitor, you cannot effectively eliminate the tyramine from your body. The result may be a hypertensive crisis. There have been some reports in the past of such reactions in people who have eaten rotten bananas or bananas stewed with the peel.False-positive test for tumors.Carcinoid tumors—which may arise from tissues of the endocrinesystem, the intestines, or the lungs—secrete serotonin, a natural chemical that makes blood vessels expand or contract. Because serotonin is excreted in urine, these tumors are diagnosed by measuring the levels of serotonin by-products in the urine. Bananas contain large amounts of serotonin; eating them in the three days before a test for an endocrine tumor might produce a false-positive result, suggesting that you have the tumor when in fact you don’t. (Other foods high in serotonin are avocados, eggplant, pineapple, plums, tomatoes, and walnuts.) 
  34. tamnozelenopovrće, zbog toga što je bogatovitaminom K, kočihipoprotrombinemijskiučinakoralnihantikoagulansa, lijekovakojisprječavajuzgrušavanjekrvi (varfarin, pelentan, heparin i sl.).
  35. da:masnahranausporavapražnjenježelucamnogojačenegoliproteinskailiugljikohidratnahrana. Stogaće u slučajukonzumiranjamasnijehranelijekbitidužeizložendjelovanjupepsinaikloridnekiselinenegokad bi tajistilijek bio uzetizmeđudvaobroka. Lijekovi (npr. antibiotici) kojisuosjetljivijinadjelovanjekloridnekiseline u tom primjerumogubitipunoprijerazgrađeninegostignu u tankocrijevokako bi se apsorbirali, pa se stoganjihovodjelovanje time možeznačajnoumanjiti. Nasuprot tome, postojelijekovikojimaovakavtretmanpogoduje (npr. grizeofulvin) pa se djelotvornostlijekova time pospješuje.masnoćepovećavajukoncentracijuteofilina.
  36. Bronhodilatatorinabaziteofilinaosetljivisunadelovanjeugljenihhidrata (hleba, pirinča, testenine). Kombinacijanijeopasnazaživot, aliznatno je smanjenadelotvornostlekazbognjegoveusporeneapsorpcije. Poluživotinekihlekova (antipirin, teofilin) suvecikadasuosobenavisokougljenohidratnoj - niskoproteinskojdijeti (npr. vegetarijanci). Kodovihosobapotrebnesumanjesrednjednevne doze lekovakoji se metabolišuhepaticnomoksidacijom
  37. hranabogataproteinimamožeimati, sličnokaoimasnahrana, pozitivanilinegativanučinak, ovisno o vrstileka. Nekilekovi, ako se uzmu s hranombogatomproteinima, se mnogoboljeapsorbuju (npr. propranolol, tzv. srčani beta-blokator), a nekipunoslabije (npr. metildopailevodopa).Prinedovoljnomunošenjuproteinaznatno je smanjennivoplazma-albuminadeficitarnost u mestimazavezivanjeleka.– vecakoncentracijaleka je u aktivnom (nevezanom) obliku– njegovfarmakološkiefekat je pojačan, ali je eliminacijaubrzana.
  38. Brusnica se koristikodurinarnihinfekcija, a mehanizamdelovanjaostvarujeacidifikacijomurina, formiranjemhipuričnekiseline (raspadombenzoinskeihinekiseline), kojadelujebakteriostatski, iinhibicijomadherencijeEscherihiae colizaepitelnećelijeurinarnogtrakta. Poštomenja pH urina, brusnicamožedapovećaeliminacijunekihlekovakoji se izlučujuurinom, kaoiapsorpcijuvitamina B12. Brusnicu bi trebaloizbegavatiako se koristivarfarinjerpostojirizikodozbiljnogkrvarenja. Interakcijaizmeđusokaodbrusniceivarfarinateoretski je mogućajerbrusnicasadržiantioksidanse, uključujućiibioflavonoide,zakoje se znadasuinhibitorienzimacitohrom P450. Varfarin se metabolišeprekotihenzima, tačnijeprekoenzimacitohromP450, CYP2C9. Intenzitetinterakcijazavisiiodkoličinebioflavonoida u preparatimaili u sokuodbrusnice, a daliozbiljnakrvarenjanastajutimmehanizmomilinekimdrugim, tektrebada se ispita. Do tada, bilo bi dobrodapacijentiizbegavajuupotrebubrusniceukolikosunaterapijivarfarinom.
  39. False-positive test for occult blood in the stool.The active ingredient in the guaiac slide test for hiddenblood in feces is alphaguaiaconic acid, a chemical that turns blue in the presence of blood. Alphaguaiaconic acid also turns blue in the presence of peroxidase, a chemical that occurs naturally in mushrooms. Eating mushrooms in the 72 hours before taking the guaiac test may produce a false-positive result in people who not actually have any blood in their stool.Alcohol/disulfiram interaction. Disulfiram (Antabuse) is a drug used to treat alcoholism. It causes flushing, difficulty in breathing, nausea, chest pain, vomiting and rapid heart beat if taken with alcohol. Some mushrooms, including the cultivated edible varieties, may contain naturally-occurring disulfiram. If taken with alcohol, these mushrooms may cause symptoms of a disulfiram-alcohol reaction in sensitive individuals. Since disulfiram lingers in your system, the symptoms may appear half an hour
  40. Indoli (brokoli, kupus, karfiol)indukujuhepatic;neenzimeiubrzavajumetabolizamnekihlekovanpr.oksazepamaAnticoagulants Cabbage contains vitamin K, the blood-clotting vitamin produced naturally by bacteria in the intestines. Consuming large quantities of this food may reduce the effectiveness of anticoagulants (blood thinners) such as warfarin (Coumadin). One cup of shredded common green cabbage contains 163 mcg vitamin K, nearly three times the RDA for a healthy adult; one cup of drained boiled common green cabbage contains 73 mcg vitamin K, slightly more than the RDA for a healthy adult.Monoamine oxidase (MAO) inhibitors.Monoamine oxidase inhibitors are drugs used to treat depression. They inactivate naturally occurring enzymes in your body that metabolize tyramine, a substance found in many fermented or aged foods. Tyramine constricts blood vessels and increases blood pressure. If you eat a food such as sauerkraut which is high in tyramine while you are taking an MAO inhibitor, you cannot effectively eliminate the tyramine from your body. The result may be a hypertensive crisis.
  41. Namirnicebogatekalijumom (banane, paradajz, krompir) ne bi trebalokonzumirati u većimkoličinamakad se koristidiuretikkoji "štedikalijum",jerdolazi do prevelikognakupljanja tog minerala u organizmu.
  42. pripadaantocijanimakaoštosukvercetin, kempferol, cijanidin-3-glukozilrutinozid, cijanidin-3-rutinozid ipelagonidinglikozid. Najvećidioantioksidativnogkapacitetapripadaelagitaninima, koji se gotovoisključivonalaze u malinamaipremaistraživanjimaimajuantikancerogenodjelovanje. U dodacimaprehranimalina je izvorfitonutrijentaelagičnekiseline, kojasprječavaštetnodjelovanjeradikalanastaničnestrukture u tkivima.
  43. pripadaantocijanimakaoštosukvercetin, kempferol, cijanidin-3-glukozilrutinozid, cijanidin-3-rutinozid ipelagonidinglikozid. Najvećidioantioksidativnogkapacitetapripadaelagitaninima, koji se gotovoisključivonalaze u malinamaipremaistraživanjimaimajuantikancerogenodjelovanje. U dodacimaprehranimalina je izvorfitonutrijentaelagičnekiseline, kojasprječavaštetnodjelovanjeradikalanastaničnestrukture u tkivima.
  44. pripadaantocijanimakaoštosukvercetin, kempferol, cijanidin-3-glukozilrutinozid, cijanidin-3-rutinozid ipelagonidinglikozid. Najvećidioantioksidativnogkapacitetapripadaelagitaninima, koji se gotovoisključivonalaze u malinamaipremaistraživanjimaimajuantikancerogenodjelovanje. U dodacimaprehranimalina je izvorfitonutrijentaelagičnekiseline, kojasprječavaštetnodjelovanjeradikalanastaničnestrukture u tkivima.
  45. Quercetin is contraindicated with antibiotics; it may interact with fluoroquinolones (a type of medicinal antibiotic), as quercetin competitively binds to bacterial DNA gyrase. Whether this inhibits or enhances the effect of fluoroquinolones is not entirely clear.[10]Quercetin is also a potent inhibitor of CYP3A4, an enzyme that breaks down most drugs in the body.[11] As such, quercetin would be expected to increase serum levels, and therefore effects, of drugs metabolized by this enzyme
  46.   Drug Interactions: Due to the diuretic action of this herb the following drug interactions are possible: increased risk of toxicity with anti-inflammatory analgesics; if hypokalemia occurs possible antagonism with antiarrhythmics and potentiation of muscle relaxants; antagonizes antidiabetic (hypoglycemic) drugs; may potentiate and/or interfere with antihypertensives; may potentiate lithium therapy; when taken with corticosteroids there is a risk for hypokalemia; may potentiate other diuretics and increase the risk of hypokalemia. Due to the antihypertensive (hypotensive) action of this herb the following interactions are possible: when taken with anesthetics an increased hypotensive effect; potentiation of antihypertensives; when taken with diuretics difficulty with diuresis and hypertension may result; antagonism of sympathomimetics.
  47. Black mulberry leaves might decrease blood sugar. Diabetes medications are also used to lower blood sugar. Taking black mulberry leaves along with diabetes medications might cause your blood sugar to go too low. Monitor your blood sugar closely. The dose of your diabetes medication might need to be changed.Some medications used for diabetes include glimepiride (Amaryl), glyburide (DiaBeta,GlynasePresTab, Micronase), insulin, pioglitazone (Actos), rosiglitazone (Avandia), chlorpropamide(Diabinese), glipizide (Glucotrol), tolbutamide (Orinase), and others.
  48. deluje slično kao i aspirin. Ekstrakt se tradicionalno koristi za lečenje groznice, glavobolje i reumatskih bolova. Kada se upotrebljava istovremeno sa aspirinom dejstvo aspirina se može pojačati i nastati krvarenje u želucu (glavno neželjeno dejstvo aspirina).
  49. deluje slično kao i aspirin. Ekstrakt se tradicionalno koristi za lečenje groznice, glavobolje i reumatskih bolova. Kada se upotrebljava istovremeno sa aspirinom dejstvo aspirina se može pojačati i nastati krvarenje u želucu (glavno neželjeno dejstvo aspirina).
  50. Kantarionsprecavarazgradnjuneurotransmiteraserotonina, dopamina, norepinefrina, kojisuodgovornizadobroraspoloženjeinatajnacinsmanjujesimptomedepresije. Na istinacindelujuiantidepresivnilekovi SSRI (selektivniinhibitoripreuzimanjaserotonina), MAO-inhibitori.
  51. Kantarionsprecavarazgradnjuneurotransmiteraserotonina, dopamina, norepinefrina, kojisuodgovornizadobroraspoloženjeinatajnacinsmanjujesimptomedepresije. Na istinacindelujuiantidepresivnilekovi SSRI (selektivniinhibitoripreuzimanjaserotonina), MAO-inhibitori.
  52. Kantarionsprecavarazgradnjuneurotransmiteraserotonina, dopamina, norepinefrina, kojisuodgovornizadobroraspoloženjeinatajnacinsmanjujesimptomedepresije. Na istinacindelujuiantidepresivnilekovi SSRI (selektivniinhibitoripreuzimanjaserotonina), MAO-inhibitori.
  53. Kantarionsprecavarazgradnjuneurotransmiteraserotonina, dopamina, norepinefrina, kojisuodgovornizadobroraspoloženjeinatajnacinsmanjujesimptomedepresije. Na istinacindelujuiantidepresivnilekovi SSRI (selektivniinhibitoripreuzimanjaserotonina), MAO-inhibitori.
  54. Međutim, neophodna je  opreznaprimenaovihpreparatakodosobakojeuzimajuantiagregacioneiantikoagulantnelekove (varfarin, acetilsalicilnakiselina, klopidogrel, tiklodipin, dipiridamol, heparin) zbogpotenciranjakrvaranja. Ginko ne trebaprimenjivatiistovremenosaantikoagulansima (lekovikojisprečavajuslepljivanjekrvnihćelijainastanaktromba) kodosobakojesusklonekrvarenju.
  55. Međutim, neophodna je  opreznaprimenaovihpreparatakodosobakojeuzimajuantiagregacioneiantikoagulantnelekove (varfarin, acetilsalicilnakiselina, klopidogrel, tiklodipin, dipiridamol, heparin) zbogpotenciranjakrvaranja. Ginko ne trebaprimenjivatiistovremenosaantikoagulansima (lekovikojisprečavajuslepljivanjekrvnihćelijainastanaktromba) kodosobakojesusklonekrvarenju.
  56. Đumbir(Zingiberofficinale)Indikacijezaprimenuđumbirasudispepsijaiprofilaksabolestivožnje. Svojmehanizam ova biljkaostvarujetakoštopodstičelučenjepljuvačnihiželudačnihsokova, štopovećavaperistaltikucrevai tonus intestinalnihmišića. Đumbirstupa u interakcijesaantikoagulansima, lekovimakojisprečavajuagregacijutrombocita (varfarin, aspirin...), kaoisanekimnesteroidnimantiinflamatornimlekovima. Kada se koristi s njima, možedoći do pojačanogkrvarenja. Poštopodstičelučenježeludačnihsokova, đumbirmožeantagonizovatidejstvoantacida, H2 blokatorailiinhibitoraprotonskepumpe. S drugestrane, nekekliničkestudijepokazalesuzaštitniefekattebiljkenaželudac. Istotako, pacijentimatrebasavetovatida ne uzimajuovubiljkuukolikosunaterapijiinsulinomiliantidijabeticima, jerteoretski, đumbirmožedasmanjikoncentracijušećera u krvi. Đumbir u većimdozamamožedapovećaefekatlekovakojiusporavajureflekseirazmišljanje.Pacijentimanaterapijilekovimakojislabeimunisistempotrebno je skrenutipažnjuna to dađumbirmožestupiti u interakcijui s timlekovima, kaoi s lekovimakojidelujunasrce (beta blokatori, digoksin...), mučninu, artritis, lekovimazasniženjeholesterola, antihistaminicima, onkološkimlekovimaionimakoji se koristekodinflamacijailipreteranetelesnetežine. Generalno, lekovikoji se metabolišuprekojetre, mogustupiti u interakcijusaovombiljkom.6.ĐUMBIR kaonapitakikaozačin, ne slaže se salekovimaprotivviškastomačnekiseline (anticidi), antikoagulansimaiinsulinskimpreparatima
  57. Patients taking cholinergic agonists, cyclosporine A, digoxin, cytochrome P450 metabolized agents, herbs or drugs by mouth, phenytoin, propranolol, rifamipicin (rifampin), or theophylline should use black pepper cautiously.Possible side effects of taking black pepper in medicinal amounts by mouth may include stomach upset or other gastrointestinal adverse effects. Use cautiously in patients with gastrointestinal disorders.Piperine, a constituent of black pepper, may increase the bioavailability of theophylline(an agent used for asthma). Caution is advised in patients with respiratory conditions or in those taking asthma medications.Black pepper may have anti-inflammatory, antioxidant, and pain-relieving effects; use cautiously with drugs that have similar effects.Extracts of black pepper seeds may inhibit acetylcholinesterase. Use cautiously with cholinergic agonistsConstituents isolated from black pepper may interfere with the way the body processes certain drugs using the liver's"cytochrome P450" enzyme system. As a result, the levels of these drugs may be increased in the blood and may cause increased effects or potentially serious adverse reactions.Piperine may alter the transport of certain agents (cyclosporine, digoxin) in intestinal cells.
  58. Patients taking cholinergic agonists, cyclosporine A, digoxin, cytochrome P450 metabolized agents, herbs or drugs by mouth, phenytoin, propranolol, rifamipicin (rifampin), or theophylline should use black pepper cautiously.Possible side effects of taking black pepper in medicinal amounts by mouth may include stomach upset or other gastrointestinal adverse effects. Use cautiously in patients with gastrointestinal disorders.Piperine, a constituent of black pepper, may increase the bioavailability of theophylline(an agent used for asthma). Caution is advised in patients with respiratory conditions or in those taking asthma medications.Black pepper may have anti-inflammatory, antioxidant, and pain-relieving effects; use cautiously with drugs that have similar effects.Extracts of black pepper seeds may inhibit acetylcholinesterase. Use cautiously with cholinergic agonistsConstituents isolated from black pepper may interfere with the way the body processes certain drugs using the liver's"cytochrome P450" enzyme system. As a result, the levels of these drugs may be increased in the blood and may cause increased effects or potentially serious adverse reactions.Piperine may alter the transport of certain agents (cyclosporine, digoxin) in intestinal cells.
  59. Use of capsaicin by patients receiving captopril or other angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors may cause or exacerbate ACE inhibitor-induced cough. Nonheme iron absorption may be inhibited by concomitant chili consumption.Cayenne pepper may interact with medications, including blood thinners, stomach acid reducers and blood pressure regulators.
  60. Use of capsaicin by patients receiving captopril or other angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors may cause or exacerbate ACE inhibitor-induced cough. Nonheme iron absorption may be inhibited by concomitant chili consumption.Cayenne pepper may interact with medications, including blood thinners, stomach acid reducers and blood pressure regulators.
  61. Namirnicebogatekalijumom (banane, paradajz, krompir) ne bi trebalokonzumirati u većimkoličinamakad se koristidiuretikkoji "štedikalijum",jerdolazi do prevelikognakupljanja tog minerala u organizmu.
  62. Trešnje ne trebajestiprijeobjedajernjihovalužnatareakcijakočiizlučivanjeprobavnihsokova, štonaročitootežavaprobavu mesa. Nakontrešanja ne trebapitivodu, a pogotovopivoilialkoholnapića.Peteljkaplodabogata je taninom, gorkimtvarima, organskimkiselinama, flavonoidima, šećeromimineralima. Zahvaljujućisvomesastavu, peteljkesu se u narodnojmedicinikoristilezačajevekojipotičuizlučivanjemokraćeiizbacivanjekamenacaizbubregaimokraćnogmjehura.flavonoidi (antocijanidiiproantocijanidi) -protuupalnasredstva, ublažavajusimptomealergijaiastme. Ujednojačajukolagen, the anthocyanins (red pigments) in tart cherries effectively block the activity of two enzymes, COX-1 and COX-2, essential for the production of prostaglandins, which are natural chemicals involved in the inflammatory response (which includes redness, heat,swelling, and pain). In other words, the anthocyanins appeared to behave like aspirin and other traditional nonsteroidal anti-inflammatory drugs, such as ibuprofen and naproxen.
  63. Trešnje ne trebajestiprijeobjedajernjihovalužnatareakcijakočiizlučivanjeprobavnihsokova, štonaročitootežavaprobavu mesa. Nakontrešanja ne trebapitivodu, a pogotovopivoilialkoholnapića.Peteljkaplodabogata je taninom, gorkimtvarima, organskimkiselinama, flavonoidima, šećeromimineralima. Zahvaljujućisvomesastavu, peteljkesu se u narodnojmedicinikoristilezačajevekojipotičuizlučivanjemokraćeiizbacivanjekamenacaizbubregaimokraćnogmjehura.flavonoidi (antocijanidiiproantocijanidi) -protuupalnasredstva, ublažavajusimptomealergijaiastme. Ujednojačajukolagen, the anthocyanins (red pigments) in tart cherries effectively block the activity of two enzymes, COX-1 and COX-2, essential for the production of prostaglandins, which are natural chemicals involved in the inflammatory response (which includes redness, heat,swelling, and pain). In other words, the anthocyanins appeared to behave like aspirin and other traditional nonsteroidal anti-inflammatory drugs, such as ibuprofen and naproxen.
  64. EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I NUTRICIONI STATUSTriciklicniantidepresivi (amitriptilin) dovode do sušenjaustaikiselogilimetalnogukusa.• Nekiantidepresivi (npr. fluoksetin) mogudaprouzrokujuanoreksijuigubitaktežine.• Većinaantipsihoticnihlekova (npr. tioridazol) itricikličniantidepresivipojačavajuapetitimogudadovedu do gojaznosti.• Antipsihotici, antidepresiviiantihistaminiciusporavajuperistaltikucrevaidovode do konstipacije.• Nesteroidniantiinflamatornilekovi (acetilsalicilnakiselina, ibuprofen inaprosin) iritirajumukozuželucaimogudadovedu do mucnine, refluksa, povracanjaiulceracije.•Hormonskipreparati (estrogeni, gestageni) dovode do osecajamucnineipovecanjatelesnetežine.• Antihipertenzivkaptoprildovodi do poremecajapercepcijeukusa.• Antibiotikklaritromicin se sekretuje u salivudajucijojgorakukus.• Klindamicinilinkomicinizazivajumucninu, povracanjeineprijatanmetalniukus u ustima.• Aminoglikozidniantibiotici (streptomicin, gentamicin, amikacin) I eritromiciniizazivajumucninu, povracanje, glavobolja.• Hinolonskiantibiotici (ciprofloksacin, norfloksacin, moksifloksacin) prouzrokujumucninu, povracanje, dijareju I abdominalnebolove.• Antibioticiuništavajucrevnufloruimogudadovedu do nastankakandidijaze• Osobepreosetljivenapojedinesastojkehranemogudaihunoselekovima 
  65. EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I NUTRICIONI STATUSTriciklicniantidepresivi (amitriptilin) dovode do sušenjaustaikiselogilimetalnogukusa.• Nekiantidepresivi (npr. fluoksetin) mogudaprouzrokujuanoreksijuigubitaktežine.• Većinaantipsihoticnihlekova (npr. tioridazol) itricikličniantidepresivipojačavajuapetitimogudadovedu do gojaznosti.• Antipsihotici, antidepresiviiantihistaminiciusporavajuperistaltikucrevaidovode do konstipacije.• Nesteroidniantiinflamatornilekovi (acetilsalicilnakiselina, ibuprofen inaprosin) iritirajumukozuželucaimogudadovedu do mucnine, refluksa, povracanjaiulceracije.•Hormonskipreparati (estrogeni, gestageni) dovode do osecajamucnineipovecanjatelesnetežine.• Antihipertenzivkaptoprildovodi do poremecajapercepcijeukusa.• Antibiotikklaritromicin se sekretuje u salivudajucijojgorakukus.• Klindamicinilinkomicinizazivajumucninu, povracanjeineprijatanmetalniukus u ustima.• Aminoglikozidniantibiotici (streptomicin, gentamicin, amikacin) I eritromiciniizazivajumucninu, povracanje, glavobolja.• Hinolonskiantibiotici (ciprofloksacin, norfloksacin, moksifloksacin) prouzrokujumucninu, povracanje, dijareju I abdominalnebolove.• Antibioticiuništavajucrevnufloruimogudadovedu do nastankakandidijaze• Osobepreosetljivenapojedinesastojkehranemogudaihunoselekovima