SlideShare a Scribd company logo
1 of 10
GJUHA SHQIPE DHE HUAZIMET
Punoi: Klea Vyshka
Klasa: 12-4
Objektivat
Të dallojmë veçoritë e gjuhës shqipe si dhe karakteristikat që e
bëjnë të veçantë.
Të bëjmë krahasimin mes teksteve që përdorin shumë huazime
dhe të atyre me një shqipe të pastër.
Të përmendim lidhjen e shqipes me gjuhë të vjetra
indoeuropiane dhe të përcaktojmë ndikimin e tyre.
GJUHA SHQIPE
 Ajo është gjuhë e familjes indoeuropiane, formon
një degë më vete në këtë familje dhe nuk rrjedh
prej asnjërës nga gjuhët e sotme të saj. Në ndarjen
e madhe të gjuhëve indoeuropiane në gjuhë L
(satem) dhe P (kentum) shqipja bën pjesë në
grupin L bashkë me gjuhët balto-sllave. Por në
shqipe ka raste kur ndeshim dukurinë e kthimit të o-
së së shkurtër në –a (lat. nox, noctis, gjerm. Nacht
dhe shq. natë) gjë që e afron më tepër me gjuhët P.
LIDHJAESHQIPESMËGHUJËTËTJERA
Kontakte te
vazhdueshme të
popullit shqiptar
me popuj të tjerë
kanë lënë
gjurmë edhe në
gjuhë sidomos
në leksik. Në
leksikun e
shqipes ka
huazime nga
greqishtja e
vjetër dhe e re,
nga latinishtja
dhe më pas nga
italishtja, nga
gjuhët sllave të
ballkanit, nga
turqishtja dhe në
fund nga
anglishtja
universale.
Gjithesi shqipja
ia ka dalë
mbanë të ruajë
origjinalitetin e
vet.
FAKTORË KRYESORË TË PRANISË SË
HUAZIMEVE
Faktori gjeografik
(pushtimet e shumta,
afërsia me vende të tjera)
Globalizimi i mëvonshëm
(përhapja e termave
shkencorë, teknikë dhe
fjalëve të reja
Ç’JANË HUAZIMET?
 Sipas Fjalorit të sotëm të gjuhës shqipe huazime
quhen:
 Fjalë a njësi tjetër gjuhësore që është marrë prej
një gjuhe tjetër dhe përdoret në gjuhën amtare.
Huazim i drejtpërdrejtë (i tërthortë). Huazim
leksikor. Huazim gjuhësor. Huazimet latine
(sllave, turke). Huazimet nga greqishtja etj…
KRAHASIM NË PËRDORIMIN E SHQIPES
I
Rrëmbyeri
• Përkthyer
nga:
• Ajsela Koka
I
Rrëmbyer
• Përkthyer
nga:
• Klea
Vyshka
 Në vijim do të ndiqni
një krahasim të
shkurtër lidhur me
praninë e huazimeve
në gjuhën shqipe dhe
veçanërisht në atë lloj
gjuhe e cila duhet
paraqitur patjetër si e
pastër, në mënyrë që
të shijohet e gjithë
bukuria e saj.
ROMANI “I RRËMBYER” NGA R. L. STEVENSON
 I huaji i tha kapitenit se
ai ishte nga krahu i
rebelëve. Bënte punën
e kontrabandistit.
Grumbullonte fonde në
Hajlends dhe ua
dërgonte komplotistëve
Stjuart në Francë.
 “Vërtet?” pyeti jakobiti,
“Epo zotëri, të jem vërtet i
sinqertë me ju, jam një
prej atyre të ndershmëve
që ishin në telashe rreth
viteve dyzet e pesë-dyzet
e gjashtë dhe, për t’u
treguar sërish i sinqertë,
nëse më bie në dorë
ndonjë xhaketakuq, do ta
ketë punën pisk, shumë
pisk.
Përkthimi i Ajsela Kokës.
Botimet “Dritan”
Përkthimi i Klea Vyshkës.
Botimet “Vllamasi
VËREJTJE
 Siç e shohim dhe më lart, disa fjalë të cilat nuk e
kanë prejardhjen nga shqipja janë bërë pjesë e
pandashme e fjalorit të disa përkthyesëve.
Fillimisht, është më e saktë dhe më e bukur ta
zëvendësosh fjalën “rebel” me “kryengritës”. Në
vend që të themi “kontrabandist” mund të themi
diçka të ngjashme me “të jashtëligjshmin”, për nder
të poetikës që duhet të mbartë fjala në një krijim
artistik. Përpos kësaj, terma të tillë si “Hajlends”
mund edhe të zëvendësohen me “malësi”, ndërsa
“komplotist” me “të mërguar” meqënëse historia na
e lejon.
PËRFUNDIME
 Është e vërtetë se raste si ai më lart
ka plot në gjuhën shqipe, madje me
shumicë edhe në shtypin e shkruar.
E kemi për detyrë të nënvizojmë se
nëse gjuha jonë ka gjegjëse për
fjalë të huaja (gjë që është e
vërtetë) atëherë duhet t’i përdorim
këto fjalë sa më shumë.
Faleminderit për vëmendjen!

More Related Content

What's hot

Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9S Gashi
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburFialdoMema
 
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi EuropianShqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi Europianolinuhi
 
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)Kristjana Duni
 
Shqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeShqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeArlinda
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt historiAdi Hoxha
 
Problemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotProblemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotGenti Mustafaj
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historieS Gashi
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareKe Keiss
 
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKlarisa Klara
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.ronela hasanaj
 
Komunizmi ne shqiperi
Komunizmi ne shqiperiKomunizmi ne shqiperi
Komunizmi ne shqiperiElton Gjoka
 
Rajonet e Europes
Rajonet e EuropesRajonet e Europes
Rajonet e EuropesKejti Cela
 
Futja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BEFutja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BEErgi Nushi
 
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptareNdikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptareExhitah Vasija
 

What's hot (20)

Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9
 
Figurat letrare
Figurat letrareFigurat letrare
Figurat letrare
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humbur
 
Ndotja e ujit
Ndotja e ujitNdotja e ujit
Ndotja e ujit
 
Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!
 
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi EuropianShqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
 
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
 
Shqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeShqiperia e mesme
Shqiperia e mesme
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
 
Problemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotProblemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sot
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
 
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
 
Mjedisi dhe njeriu
Mjedisi dhe njeriuMjedisi dhe njeriu
Mjedisi dhe njeriu
 
Ngrohja globale
Ngrohja globaleNgrohja globale
Ngrohja globale
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
 
Komunizmi ne shqiperi
Komunizmi ne shqiperiKomunizmi ne shqiperi
Komunizmi ne shqiperi
 
Rajonet e Europes
Rajonet e EuropesRajonet e Europes
Rajonet e Europes
 
Futja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BEFutja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BE
 
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptareNdikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
 

Gjuha shqipe dhe huazimet

  • 1. GJUHA SHQIPE DHE HUAZIMET Punoi: Klea Vyshka Klasa: 12-4
  • 2. Objektivat Të dallojmë veçoritë e gjuhës shqipe si dhe karakteristikat që e bëjnë të veçantë. Të bëjmë krahasimin mes teksteve që përdorin shumë huazime dhe të atyre me një shqipe të pastër. Të përmendim lidhjen e shqipes me gjuhë të vjetra indoeuropiane dhe të përcaktojmë ndikimin e tyre.
  • 3. GJUHA SHQIPE  Ajo është gjuhë e familjes indoeuropiane, formon një degë më vete në këtë familje dhe nuk rrjedh prej asnjërës nga gjuhët e sotme të saj. Në ndarjen e madhe të gjuhëve indoeuropiane në gjuhë L (satem) dhe P (kentum) shqipja bën pjesë në grupin L bashkë me gjuhët balto-sllave. Por në shqipe ka raste kur ndeshim dukurinë e kthimit të o- së së shkurtër në –a (lat. nox, noctis, gjerm. Nacht dhe shq. natë) gjë që e afron më tepër me gjuhët P.
  • 4. LIDHJAESHQIPESMËGHUJËTËTJERA Kontakte te vazhdueshme të popullit shqiptar me popuj të tjerë kanë lënë gjurmë edhe në gjuhë sidomos në leksik. Në leksikun e shqipes ka huazime nga greqishtja e vjetër dhe e re, nga latinishtja dhe më pas nga italishtja, nga gjuhët sllave të ballkanit, nga turqishtja dhe në fund nga anglishtja universale. Gjithesi shqipja ia ka dalë mbanë të ruajë origjinalitetin e vet.
  • 5. FAKTORË KRYESORË TË PRANISË SË HUAZIMEVE Faktori gjeografik (pushtimet e shumta, afërsia me vende të tjera) Globalizimi i mëvonshëm (përhapja e termave shkencorë, teknikë dhe fjalëve të reja
  • 6. Ç’JANË HUAZIMET?  Sipas Fjalorit të sotëm të gjuhës shqipe huazime quhen:  Fjalë a njësi tjetër gjuhësore që është marrë prej një gjuhe tjetër dhe përdoret në gjuhën amtare. Huazim i drejtpërdrejtë (i tërthortë). Huazim leksikor. Huazim gjuhësor. Huazimet latine (sllave, turke). Huazimet nga greqishtja etj…
  • 7. KRAHASIM NË PËRDORIMIN E SHQIPES I Rrëmbyeri • Përkthyer nga: • Ajsela Koka I Rrëmbyer • Përkthyer nga: • Klea Vyshka  Në vijim do të ndiqni një krahasim të shkurtër lidhur me praninë e huazimeve në gjuhën shqipe dhe veçanërisht në atë lloj gjuhe e cila duhet paraqitur patjetër si e pastër, në mënyrë që të shijohet e gjithë bukuria e saj.
  • 8. ROMANI “I RRËMBYER” NGA R. L. STEVENSON  I huaji i tha kapitenit se ai ishte nga krahu i rebelëve. Bënte punën e kontrabandistit. Grumbullonte fonde në Hajlends dhe ua dërgonte komplotistëve Stjuart në Francë.  “Vërtet?” pyeti jakobiti, “Epo zotëri, të jem vërtet i sinqertë me ju, jam një prej atyre të ndershmëve që ishin në telashe rreth viteve dyzet e pesë-dyzet e gjashtë dhe, për t’u treguar sërish i sinqertë, nëse më bie në dorë ndonjë xhaketakuq, do ta ketë punën pisk, shumë pisk. Përkthimi i Ajsela Kokës. Botimet “Dritan” Përkthimi i Klea Vyshkës. Botimet “Vllamasi
  • 9. VËREJTJE  Siç e shohim dhe më lart, disa fjalë të cilat nuk e kanë prejardhjen nga shqipja janë bërë pjesë e pandashme e fjalorit të disa përkthyesëve. Fillimisht, është më e saktë dhe më e bukur ta zëvendësosh fjalën “rebel” me “kryengritës”. Në vend që të themi “kontrabandist” mund të themi diçka të ngjashme me “të jashtëligjshmin”, për nder të poetikës që duhet të mbartë fjala në një krijim artistik. Përpos kësaj, terma të tillë si “Hajlends” mund edhe të zëvendësohen me “malësi”, ndërsa “komplotist” me “të mërguar” meqënëse historia na e lejon.
  • 10. PËRFUNDIME  Është e vërtetë se raste si ai më lart ka plot në gjuhën shqipe, madje me shumicë edhe në shtypin e shkruar. E kemi për detyrë të nënvizojmë se nëse gjuha jonë ka gjegjëse për fjalë të huaja (gjë që është e vërtetë) atëherë duhet t’i përdorim këto fjalë sa më shumë. Faleminderit për vëmendjen!