SlideShare a Scribd company logo
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<1>
Sanskrit -21
F- 20 -मातृपञ्चकम्
08-05-21
पीताम्बरं करविराजितशङ्खचक्रकौमोदकीसरससिं करुणासमुद्रम ्|
राधासहायमततसुन्दरमन्दहासं िातालयेशमतिशं हृदद भाियासम ||
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<2>
गुरुक
ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा
यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः ।
गुरुक
ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं
सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥
ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवपिा
स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा ।
ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु-
रकाले सम्प्राप्ते मतय क
ु रु दयां मातुरतुलाम्॥ ३ ॥
मुक्तामणणस्त्िं ियिं ममेतत ,रािेतत िीिेतत चचर सुत त्िम्।
इत्युक्तित्यास्ति िाचच मातैः ,ददाम्यहं तण्डुलमेि शुष्टकम्॥ ४ ॥
अम्बेतत तातेतत सशिेतत तजस्मि्प्रसूततकाले अिोचचच उचचचैः ।
कृ ष्टणेतत गोविन्द हरे मुक
ु न्देतत ििन्यच अहो ििन्यच रचचतोऽययमञ्िसलैः ॥ ५ ॥
आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा
िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी ।
एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो
दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<3>
आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा
िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी ।
एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो
दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥
Identify the Lakaras ( Multiple Choice)
A1: आस्तां A2: अक्षमैः A3: िमैः A4: क्षमैः
2. Identify the odd word out in the sloka with respect to vibhakti
pratyaya ( Single Choice)
A1: एकस्य A2: गभाभारभरणक्लेशस्य A3: ििन्यच A 4: यस्य
3. Which of the follwoing phrases have visarga sandhi ( Multiple
Choice)
A1: यस्याक्षमो दातुं A2: तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप A3: तियस्तस्यच A4: एकस्यावप
4. The number of syllables in each padam ( Single Choice)
A 1: 18,A2: 19,A3: 20,A4: 38
Poll-1
Sloka-1
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<4>
आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा
िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी ।
एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो
दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥
आस्तां ताित्अ इयं1 प्रसूततसमये7 दुिाारशूलव्यथा 1
िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी 1 ।
एकस्य6 अवपअ ि गभाभारभरणक्लेशस्य 6 यस्य 6 अक्षमैः
दातुं तिष्टकृ ततं उन्ितैः1 अवपअ तियैः तस्यच4 ििन्यच 4 िमैःअ (अस्तु) ॥
1. इयं1 दुिाारशूलव्यथा 1 ताित्अ प्रसूततसमये 7 आस्तां
2. सांित्सरी 1 िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च
3. उन्ितैः1 तियैः अवपअ (यस्य 6 एकस्य6 अवपअ
गभाभारभरणक्लेशस्य 6 ) तिष्टकृ ततं दातुं ि अक्षमैः
1. तस्यच4 ििन्यच 4 िमैः(अस्तु)
अततधृतत
(19)
Sloka-1
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<5>
आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा
िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी ।
एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो
दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥
1.At the time of giving birth to me, O Mother!, you suffered from
unbearable pain.
2. You neither bother about the tastelessness and the frailty (arising
out of fatigue )nor of your while lying in the bed wetted with stools
for almost a year.
3.Even though I was your son in exalted position I am unable to offer
atonement one of the sufferings that you underwent during
pregnancy.
4.To that mother I offer my salutations!
अततधृतत
(19)
Sloka-1
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<6>
S S S I I S S S I I I S S S I S S I
आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा
S S S I I S I S I I I S S S I S S I
िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी ।
S S S I I S I S I I I S S S I S S I
एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो
S S S I I S I S I I I S S S I S S I
दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥
म स ज स त त
आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा
िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी ।
एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमैः
दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥
म स ज स त त
सूयााश्िचमासिस्तताैः सगुरिैः, शादूालविक्रीडडतम्॥ ३.१०१ ॥
പന്ത്രണ്ടാൽ മസജം സതം തഗുരുവും ശാർദ്ദൂലവിന്ത്രീഡിതം -217
अततधृतत
(19)
य I S S
र S I S
त S S I
भ S I I
ज I S I
स I I S
न I I I
म S S S
गु
गु
गु
गु
Sloka-1
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<7>
गुरुक
ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा
यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः ।
गुरुक
ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं
सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥
1. Which of the statement is True with respect to the following sloka " ( Single Choice)
A 1: The Lakara प्रारुद: is मध्यम .पुरुष .एकिचिं A2: The Lakara प्रारुदत्is मध्यम .पुरुष
.एकिचिं
A3: प्रारुद: is not a lakara A4: प्रारुदत्
2. The number of sylabbles in each pada is ( Single Choice)
A1: 14,A2: 15,A3: 16,A4: 30
3. In the above sloka the word 'ते' has been used twice. Which of the statements below
is True with regard to ' ते' ( Single Choice)
A1: The first ते is तद् सिािाम पुं 1 बहु and second ते is युष्टमद् सिािाम 6 एक
A2: The first and second ते is तद् सिािाम पुं 1 बहु
A3: The first and second ते is युष्टमद् सिािाम 6 एक
A4: The first ते is ते is युष्टमद् सिािाम 6 एक and secondतद् सिािाम पुं 1 बहु
Sloka-2
Poll-2
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<8>
गुरुक
ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा
यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः ।
गुरुक
ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं
सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥
गुरुक
ु लम ्उपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा
यततसमुचचतिेशं प्रारुद: मां2 त्िम्उचचचैःअ ।
गुरुक
ु लम ्अथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं
सपददअ चरणयोैः6 ते6 मातरैः8 तु अ प्रणामैः ॥
त्िम ्,स्िप्िकाले मां2 यततसमुचचतिेशं दृष्ट्िा , गुरुक
ु लम्2 उपसृत्य ,उचचचैःअ प्रारुद:
अथ ते6(ति रोदिं दृष्ट्िा ) सिं समक्षं गुरुक
ु लम्प्रारुदत्
मातरैः8 ते6 चरणयोैः6 सपददअ तु अ (मे) प्रणामैः (अजस्त)
15-अततशक्िरी
Sloka-2
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<9>
गुरुक
ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा
यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः ।
गुरुक
ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं
सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥
त्िम्,स्िप्िकाले मां2 यततसमुचचतिेशं दृष्ट्िा , गुरुक
ु लम्2 उपसृत्य ,उचचचैःअ प्रारुद:
अथ ते6(ति रोदिं दृष्ट्िा ) सिं समक्षं गुरुक
ु लम्प्रारुदत्
मातरैः8 ते6 चरणयोैः6 सपददअ तु अ (मे) प्रणामैः (अजस्त)
When in a dream, you saw me dressed like an ascetic, You cried aloud and came to
the school. The whole school then immediately cried before you. At your feet, O
Mother ! I offer my obeisance!
15-अततशक्िरी
Sloka-2
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<10>
I I I I I I S S S I S S I S S
गुरुक
ु -लमुप-सृत्य स्ि-प्िकाले -तु दृष्ट्िा
यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः ।
गुरुक
ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं
सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥
न न म य य
गुरुक
ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा
यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः ।
गुरुक
ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं
सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ ४॥
न न म य य
ििमयययुतेयं मासलिी भोचगलोक
च ैः ॥ ३.८७ ॥
15-अततशक्िरी
य I S S
र S I S
त S S I
भ S I I
ज I S I
स I I S
न I I I
म S S S
156
Sloka-2
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<11>
ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवप िा
स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा ।
ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु-
रकाले सम्प्राप्ते मतय क
ु रु दयां मातुरतुलाम ्॥ ३ ॥
1. In the sloka " identify the phrases not having Visarga sandhi ( Single
Choice)
A1: तोयमवप A2: मातस्ते A3: तारकमिुरकाले A4: मातुरतुलाम्
2. The number of syllables in each padam ( Single Choice)
A1: 16 A 2: 17 A3: 18 A 4: 34
3. The Lakara क
ु रु is ( Single Choice)
A1: लो् म एक of कृ ,A2: ल् म एक of कृ A3: लो् म बहु of कृ A4: लो् प्र एक of कृ
Sloka-3
Poll-3
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<12>
ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवप िा
स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा ।
ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु-
रकाले सम्प्राप्ते मतय क
ु रु दयां मातुरतुलाम्॥ ३ ॥
ि दत्तं मातैः8 ते6 मरणसमये7 तोयम ्1 अवप िा
स्िधा िा िो अ दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा ।
ि िप्त्िा मातैः ते मरणसमये तारकम् अिुैः
अकाले7 सम्प्राप्ते7 मतय7 क
ु रु दयां मातुैः6 अतुलाम्॥
मातैः8 ते मरणसमये (मया 3)तोयम ्ि दत्तं अवप िा स्िधा िा
मरणददिसे श्राद्धविचधिा िो अ दत्ता
मातैः ते मरणसमये तारकम्अिुैः ि िप्त्िा
मतय7 मातुैः6 अकाले7 सम्प्राप्ते7 अतुलाम्दयां क
ु रु
17-अत्यजष्टि
Sloka-3
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<13>
ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवप िा
स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा ।
ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु-
रकाले सम्प्राप्ते मतय क
ु रु दयां मातुरतुलाम्॥ ३ ॥
ि दत्तं मातैः ते मरणसमये तोयम्अवप िा
स्िधा िा िो अ दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा ।
ि िप्त्िा मातैः ते मरणसमये तारकमिुैः
अकाले सम्प्राप्ते मतय क
ु रु दयां मातुैः अतुलाम्॥
I did not offer you water at the time of your death, Oh Mother! I did not
even offer the oblations as per funerary rites on the day of your death ! Nor
did I repeat the mantra that delivers one across the ocean of this world!
Alas! I have come at an inappropriate time! O Mother! Bestow upon me
your unequalled compassion.
Sloka-3
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<14>
I S S S S S I I I I I S S I I
ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवपिा
स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा ।
ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु-
रकाले सम्प्राप्ते मतय क
ु रु दयां मातुरतुलाम ्॥ ३ ॥
य म न स भ
ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवपिा
स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा ।
ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु-
रकाले सम्प्राप्ते मतय क
ु रु दयां मातुरतुलाम्॥ ३ ॥
य म न स भ
रसच रुद्रचजश्िन्िा यमिसभला गैः सशखररणी ॥ ३.९३ ॥
17-अत्यजष्टि
य I S S
र S I S
त S S I
भ S I I
ज I S I
स I I S
न I I I
म S S S
ल गु
ल गु
ल गु
Sloka-3
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<15>
मुक्तामणणस्त्िं ियिं ममेतत
रािेतत िीिेतत चचर सुत त्िम्।
इत्युक्तित्यास्ति िाचच मातैः
ददाम्यहं तण्डुलमेि शुष्टकम्॥ ४ ॥
मुक्तामणण: त्िं ियिं मम इतत
रािा इतत िीि इतत चचर सुत त्िम्।
इतत उक्तित्याैः ति िाचच मातैः
ददासम अहं तण्डुलम्एि शुष्टकम्॥
“You are the pearl of my eyes, my prince, may you live long, son!” In your mouth, that
spoke these words, O Mother!, I now offer dry grains of rice.
11-त्रिष्टिुप ्
Sloka-4
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<16>
S S I S S I I S I
मुक्ताम-णण स्त्िं ि-यिं म-मेतत
रािेतत िीिेतत चचर सुत त्िम ्।
इत्युक्तित्यास्ति िाचच मातैः
ददाम्यहं तण्डुलमेि शुष्टकम्॥ ४ ॥
त त ज
मुक्तामणणस्त्िं ियिं मम इतत
रािा इतत िीि इतत चचर सुत त्िम्।
इतत उक्तित्याैः ति िाचच मातैः
ददासम अहं तण्डुलम ्एि शुष्टकम ्॥
त त ज
स्याददन्द्रिज्रा यदद तौ िगौ गैः ॥ ३.२८ ॥
കരളീന്ത്രവന്ത്ജ തതം ജഗം ഗം. -51
य I S S
र S I S
त S S I
भ S I I
ज I S I
स I I S
न I I I
म S S S
गु गु
गु गु
गु गु
11-त्रिष्टिुप ्
Sloka-4
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<17>
अम्बेतत तातेतत सशिेतत तजस्मि्
प्रसूततकाले यदिोचचच उचचचैः ।
कृ ष्टणेतत गोविन्द हरे मुक
ु न्दे-
त्यहो ििन्यच रचचतोऽययमञ्िसलैः ॥ ५ ॥
अम्बा8 इतत तात 8 इतत सशि 8 इतत तजस्मि ्7
प्रसूततकाले7 यत ्अिोचत ्च उचचचैः ।
कृ ष्टण इतत गोविन्द हरे मुक
ु न्द
इतत ििन्यच अहोअ रचचतैः अयं अञ्िसलैः ॥
“Mother!! Father!! Shiva!” with these words You cried out loudly the time of child
birth - “KrishNa! Govinda! Hare! Mukunda!”. To that mother I now bow with
folded hands offering funerary libations.
इति श्रीमि् शङ्कराचार्य तिरतचिं मािृपञ्चकम् ।
Sloka-5
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<18>
अम्बेतत तातेतत सशिेतत तजस्मि्
प्रसूततकाले यदिोचचच उचचचैः ।
कृ ष्टणेतत गोविन्द हरे मुक
ु न्दे-
त्यहो ििन्यच रचचतोऽययमञ्िसलैः ॥ ५ ॥
अम्बा8 इतत तात 8 इतत सशि 8 इतत तजस्मि ्7
प्रसूततकाले7 यत ्अिोचत ्च उचचचैः ।
कृ ष्टण 8 इतत 8 गोविन्द 8 हरे 8 मुक
ु न्द 8
इतत ििन्यच4 अहोअ रचचतैः अयं अञ्िसलैः ॥
मया अयं2 ििन्यच4 रचचतैः अञ्िसलैः
य I S S
र S I S
त S S I
भ S I I
ज I S I
स I I S
न I I I
म S S S
Sloka-5
PART-2
Subhashitani on Mother
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<20>
संस्कृ तसादहत्ये मातोैः स्थािं कथं िणणातम्पश्यामैः
िाजस्त मातृसमा िाया िाजस्त मातृसमा गततैः ।
िाजस्त मातृसमं िाणं िाजस्त मातृसमा प्रपा ।। (स्कन्दपुराणम ्)|| 1||
There is no shadow like a mother, no refuge like a
mother, no protection like (the one provided by) a
mother, no fountain of life like a mother
आपदामापन्तीिां दहतोऽयप्यायातत हेतुताम ्।
मातृिङ्घा दह ित्सस्य स्तम्भीभितत बन्धिे ।। 2 ||(दहतोपदेश)
When calamities befall, even a wellwisher becomes a cause of them.
It is the leg of the mother that serves as the pillar for tying the calf.
11-त्रिष्टिुप ्
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<21>
अवप स्िणामयी लंका ि मे लक्ष्मण रोचते ।
िििी िन्मभूसमश्च स्िगाादवप गरीयसी ।।3 || (रामायणम्)
Rama says - O Lakshmana, even though Lanka is a golden land, it does not appeal to me.
One's mother and motherland are greater than heaven itself
आयु: पुमाि ्यश: स्िगं कीततं पुण्यं बलं चश्रयं ।
पशूि ्सुखं धिं धान्यं प्राप्िुयान्मातृ िन्दिात ्।। 4||
A man who takes care of his mother will be blessed with long life, heaven, fame, good
karma, strength, wealth, cattle, happiness, food grain etc
िान्िोदकसमं दािं ि ततचथद्ािादशी समा ।
िा गायत्रयाैः परो मन्िो ि मातुदैितं परम्।। 5||(चाणक्यिीततैः)
Offering food-water are the biggest of all donations. Dwadashi is the holiest tithi of a
fortnight. Gayatri mantra is greatest of all the mantras. And Mother is above all the Gods
and Goddesses
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<22>
माता गुरुतरा भूमे: खात ्वपतोचचतरस्तथा ||6||(महाभारत, ििपिाैः)-Yaksha
Prashna
Mother is (heavier) greater than the earth and Father is (above) greater than the
sky
मातरं वपतरं चचि यस्तु क
ु याात ्प्रदक्षक्षणम ्।
प्रदक्षक्षणीकृ ता तेि सप्तद्िीपा िसुन्धरा ।। 7||(पद्मपुराणम्)
He who circumambulates Mother and Father, he has circumambulated the earth
with its seven continents
तिरततशयं गररमाणं तेि ििन्याैः स्मरजन्त विद्िांसैः ।
यत्कमवप िहतत गभं महतामवप यो गुरुभाितत ।। 8||(पञ्चतन्िम्)
Learned men assert the greatness of a mother to be unsurpassed in that she
chances to conceive a foetus which when born becomes an object of veneration
even to the great.
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<23>
आदौ माता गुरोैः पत्िी ब्राह्मणी रािपजत्िका ।
धेिुधाािी तथा पृथ्िी सप्तचताैः मातरैः स्मृताैः ।। 9||(चाणक्यिीततैः)
At first one's own mother and thereafter the wife of a teacher, a queen, a cow, a
foster mother (nanny) or a nurse, and the Earth (the country in which we live), all
these seven are revered and remembered as a Mother
माता देहारणणैः पुंसां सिास्यातास्य तििृाततैः ।
मातृलाभे सिाथत्िमिाथत्िं विपयाये ।।10|| (महाभारतम्)
It is only the mother who gives comfort and heals those in distress. Only that
long does a person feel protected as long as the mother is alive; without her, her
child feels unprotected wholly
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<24>
ि च शोचतत िाप्येिं स्थावियामपकषातत ।
चश्रया हीिोऽयवप यो गेहमम्बेतत प्रततपद्यते ।।11|| (महाभारतम्)
So long as the mother is there, a person feels no worry; neither does age wither
the person. Even if poor is still rich on entering home calling out to mother
पुिपौिोपपन्िोवप िििीं यैः समाचश्रतैः ।
अवप िषाशतस्यान्ते स द्विहायििचचरेत ्।।12|| (महाभारतम्)
Even though a person now has offspring and grandchildren and of age one
hundred the person behaves with mother as if two years old
समथं िाऽयसमथं िा कृ शं िाप्यकृ शं तथा ।
रक्षत्येि सुतं माता िान्यैः पोष्टिा विधाितैः ।। 13||(महाभारतम्)
Whether the child is capable or incapable; whether thick or thin a mother cares
for the child and there is no substitute for a mother
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<25>
उपाध्यायाि ्दशाचाया: आचायााणां शतं वपता ।
सहस्रं तु वपतॄि ्माता, गौरिेणाततररचयते ।।14|| (मिुस्मृतत:)
An Upadhyaya excels ten Acharyas in glory, a father excels a hundred Acharyas,
but a mother excels a thousand fathers
दशाचायाािुपाध्याय उपाध्यायाजन्पता दश ।
वपतॄन्दश तु मातचका सिां िा पृचथिीमवप ।
गुरुत्िेिासभभितत िाजस्त मातृसमो गुरुैः ।।15|| (महाभारतम ्)
An Upadhyaya excels ten Acharyas in glory, a father excels a ten Upadhyayas,
but one mother’s glory is equal to ten fathers. By doing so she is greater in glory
than the whole earth. When a mother transforms into a Guru then there is no
Guru equal to such a mother
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<26>
स िीितत िृथा ब्रह्मि ्यस्य माता सुदुैःणखता ।
यो रक्षेत ्सततं भक्त्या मातरं मातृित्सलैः ।।
तस्येहािुजष्टितं सिं फलं चामुि चेह दह ।
मातुश्च िचिं ब्रह्मि ्पासलतं यचिारोत्तमचैः ।।
ते मान्यास्ते िमस्कायाा इह लोक
े परि च ।|16|| (श्रीिरससंहपुराणम्)
O Brahman, a person whose mother is in extreme sorrow his birth is wasteful. A
person who is always devoted to one’s mother’s wellbeing such a person enjoys
the fruits of such service even in the next birth. Brahman, a person who is
obedient to one’s mother such a person is respected in this world and in the
other world too
क
ु पुिो िायेत क्िचचदवप क
ु माता ि भितत ||17|| (शङ्कराचायाैः -
देव्यपराधक्षमापि स्तोिम्)
There can be bad offsprings but there can never be a bad mother
Mr Nanda Mohan Shenoy
CDPSE, CISA ,CAIIB
<27>
माता ककल मिुष्टयाणां देितािां च दचितम्||18||(मध्यमव्यायोगिािकम्-
भास)
A mother is God for humans. Similarly for Gods too
हस्तस्पशो दह मातृणामिलस्य िलाञ्िसलैः ||19||(प्रततमािािकम्- भास)
The touch of a mother's hand is like water to a thirsty man
अदूरगमिं तीथाम्अदेहदमिं तपैः ।
अिम्भैःसम्भिं स्िािं मातुश्चरणपङ्किम्।।20||
A mother’s lotusfeet is the nearest holyplace whose service is equal to fruits of
penance without torture to the body and a holy bath without water

More Related Content

What's hot

F06 samskritham21
F06 samskritham21F06 samskritham21
F06 samskritham21
Nanda Mohan Shenoy
 
F29- Mukundamala- Part-3
F29- Mukundamala- Part-3 F29- Mukundamala- Part-3
F29- Mukundamala- Part-3
Nanda Mohan Shenoy
 
F16 - Kanduka Stuti
F16 - Kanduka StutiF16 - Kanduka Stuti
F16 - Kanduka Stuti
Nanda Mohan Shenoy
 
F 32-Mukundamala- Part-6
F 32-Mukundamala- Part-6F 32-Mukundamala- Part-6
F 32-Mukundamala- Part-6
Nanda Mohan Shenoy
 
D_21 Samskritham 21
D_21 Samskritham 21D_21 Samskritham 21
D_21 Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
F24 samskritham21-Narada Bhakti Sutra-5
F24 samskritham21-Narada Bhakti Sutra-5F24 samskritham21-Narada Bhakti Sutra-5
F24 samskritham21-Narada Bhakti Sutra-5
Nanda Mohan Shenoy
 
F11 samskritham21
F11 samskritham21F11 samskritham21
F11 samskritham21
Nanda Mohan Shenoy
 
F22 Narada Bhakti Sutra-3
F22 Narada Bhakti Sutra-3F22 Narada Bhakti Sutra-3
F22 Narada Bhakti Sutra-3
Nanda Mohan Shenoy
 
F10 Samskritham 21-Chitrakavyam Part-2
F10 Samskritham 21-Chitrakavyam Part-2F10 Samskritham 21-Chitrakavyam Part-2
F10 Samskritham 21-Chitrakavyam Part-2
Nanda Mohan Shenoy
 
Narada Bhakti Sutra- Part-2
Narada Bhakti Sutra- Part-2 Narada Bhakti Sutra- Part-2
Narada Bhakti Sutra- Part-2
Nanda Mohan Shenoy
 
F13 Srikrishna Karnamrutham
F13 Srikrishna KarnamruthamF13 Srikrishna Karnamrutham
F13 Srikrishna Karnamrutham
Nanda Mohan Shenoy
 
D09- Samskritham 21
D09- Samskritham 21D09- Samskritham 21
D09- Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
D04- Samskritham 21
D04- Samskritham 21D04- Samskritham 21
D04- Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
F08 -Vatapuranatastakam
F08 -VatapuranatastakamF08 -Vatapuranatastakam
F08 -Vatapuranatastakam
Nanda Mohan Shenoy
 
मानवधर्मशास्त्र अथ मनुस्मृति or Manu smruti
मानवधर्मशास्त्र अथ मनुस्मृति or Manu smruti मानवधर्मशास्त्र अथ मनुस्मृति or Manu smruti
मानवधर्मशास्त्र अथ मनुस्मृति or Manu smruti
Sadanand Patwardhan
 
F18 Chaitanya Shikshastakam
F18  Chaitanya ShikshastakamF18  Chaitanya Shikshastakam
F18 Chaitanya Shikshastakam
Nanda Mohan Shenoy
 
F23 Narada Bhakti Sutra-4
F23 Narada Bhakti Sutra-4 F23 Narada Bhakti Sutra-4
F23 Narada Bhakti Sutra-4
Nanda Mohan Shenoy
 
F19 Introduction to Sutra and Bhakti Sutra
F19 Introduction to Sutra and Bhakti SutraF19 Introduction to Sutra and Bhakti Sutra
F19 Introduction to Sutra and Bhakti Sutra
Nanda Mohan Shenoy
 
VR-05 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-05 Vrittha Rathnakaram and NarayaneeyamVR-05 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-05 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
Nanda Mohan Shenoy
 
D5 Narayaneeyam
D5 NarayaneeyamD5 Narayaneeyam
D5 Narayaneeyam
Nanda Mohan Shenoy
 

What's hot (20)

F06 samskritham21
F06 samskritham21F06 samskritham21
F06 samskritham21
 
F29- Mukundamala- Part-3
F29- Mukundamala- Part-3 F29- Mukundamala- Part-3
F29- Mukundamala- Part-3
 
F16 - Kanduka Stuti
F16 - Kanduka StutiF16 - Kanduka Stuti
F16 - Kanduka Stuti
 
F 32-Mukundamala- Part-6
F 32-Mukundamala- Part-6F 32-Mukundamala- Part-6
F 32-Mukundamala- Part-6
 
D_21 Samskritham 21
D_21 Samskritham 21D_21 Samskritham 21
D_21 Samskritham 21
 
F24 samskritham21-Narada Bhakti Sutra-5
F24 samskritham21-Narada Bhakti Sutra-5F24 samskritham21-Narada Bhakti Sutra-5
F24 samskritham21-Narada Bhakti Sutra-5
 
F11 samskritham21
F11 samskritham21F11 samskritham21
F11 samskritham21
 
F22 Narada Bhakti Sutra-3
F22 Narada Bhakti Sutra-3F22 Narada Bhakti Sutra-3
F22 Narada Bhakti Sutra-3
 
F10 Samskritham 21-Chitrakavyam Part-2
F10 Samskritham 21-Chitrakavyam Part-2F10 Samskritham 21-Chitrakavyam Part-2
F10 Samskritham 21-Chitrakavyam Part-2
 
Narada Bhakti Sutra- Part-2
Narada Bhakti Sutra- Part-2 Narada Bhakti Sutra- Part-2
Narada Bhakti Sutra- Part-2
 
F13 Srikrishna Karnamrutham
F13 Srikrishna KarnamruthamF13 Srikrishna Karnamrutham
F13 Srikrishna Karnamrutham
 
D09- Samskritham 21
D09- Samskritham 21D09- Samskritham 21
D09- Samskritham 21
 
D04- Samskritham 21
D04- Samskritham 21D04- Samskritham 21
D04- Samskritham 21
 
F08 -Vatapuranatastakam
F08 -VatapuranatastakamF08 -Vatapuranatastakam
F08 -Vatapuranatastakam
 
मानवधर्मशास्त्र अथ मनुस्मृति or Manu smruti
मानवधर्मशास्त्र अथ मनुस्मृति or Manu smruti मानवधर्मशास्त्र अथ मनुस्मृति or Manu smruti
मानवधर्मशास्त्र अथ मनुस्मृति or Manu smruti
 
F18 Chaitanya Shikshastakam
F18  Chaitanya ShikshastakamF18  Chaitanya Shikshastakam
F18 Chaitanya Shikshastakam
 
F23 Narada Bhakti Sutra-4
F23 Narada Bhakti Sutra-4 F23 Narada Bhakti Sutra-4
F23 Narada Bhakti Sutra-4
 
F19 Introduction to Sutra and Bhakti Sutra
F19 Introduction to Sutra and Bhakti SutraF19 Introduction to Sutra and Bhakti Sutra
F19 Introduction to Sutra and Bhakti Sutra
 
VR-05 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-05 Vrittha Rathnakaram and NarayaneeyamVR-05 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-05 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
 
D5 Narayaneeyam
D5 NarayaneeyamD5 Narayaneeyam
D5 Narayaneeyam
 

Similar to F20 - Matrupanchakam मातृपञ्चकम्

VR-08 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-08 Vrittha Rathnakaram and NarayaneeyamVR-08 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-08 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
Nanda Mohan Shenoy
 
D3 Narayaneeyam
D3 NarayaneeyamD3 Narayaneeyam
D3 Narayaneeyam
Nanda Mohan Shenoy
 
D_20 Samskritham 21
D_20 Samskritham 21D_20 Samskritham 21
D_20 Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
D_17 Samskritham 21
D_17 Samskritham 21D_17 Samskritham 21
D_17 Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
VR-03 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-03 Vrittha Rathnakaram and NarayaneeyamVR-03 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-03 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
Nanda Mohan Shenoy
 
D7 Narayaneeyam
D7 NarayaneeyamD7 Narayaneeyam
D7 Narayaneeyam
Nanda Mohan Shenoy
 
VR-06 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-06 Vrittha Rathnakaram and NarayaneeyamVR-06 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-06 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
Nanda Mohan Shenoy
 
D_19 Samskritham 21
D_19 Samskritham 21D_19 Samskritham 21
D_19 Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
D_18 Samskritham 21
D_18 Samskritham 21D_18 Samskritham 21
D_18 Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
D_13 Samskritham 21
D_13   Samskritham 21D_13   Samskritham 21
D_13 Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
Sankhya Karikah 1-51.pdf
Sankhya Karikah 1-51.pdfSankhya Karikah 1-51.pdf
Sankhya Karikah 1-51.pdf
vsballa1
 
भारतीय दर्शन
भारतीय दर्शनभारतीय दर्शन
भारतीय दर्शन
Kavishwar Rupali
 
D_12- Samskritham 21
D_12- Samskritham 21D_12- Samskritham 21
D_12- Samskritham 21
Nanda Mohan Shenoy
 
D07_SVCMahatmyam_v1.pdf
D07_SVCMahatmyam_v1.pdfD07_SVCMahatmyam_v1.pdf
D07_SVCMahatmyam_v1.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 

Similar to F20 - Matrupanchakam मातृपञ्चकम् (14)

VR-08 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-08 Vrittha Rathnakaram and NarayaneeyamVR-08 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-08 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
 
D3 Narayaneeyam
D3 NarayaneeyamD3 Narayaneeyam
D3 Narayaneeyam
 
D_20 Samskritham 21
D_20 Samskritham 21D_20 Samskritham 21
D_20 Samskritham 21
 
D_17 Samskritham 21
D_17 Samskritham 21D_17 Samskritham 21
D_17 Samskritham 21
 
VR-03 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-03 Vrittha Rathnakaram and NarayaneeyamVR-03 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-03 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
 
D7 Narayaneeyam
D7 NarayaneeyamD7 Narayaneeyam
D7 Narayaneeyam
 
VR-06 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-06 Vrittha Rathnakaram and NarayaneeyamVR-06 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
VR-06 Vrittha Rathnakaram and Narayaneeyam
 
D_19 Samskritham 21
D_19 Samskritham 21D_19 Samskritham 21
D_19 Samskritham 21
 
D_18 Samskritham 21
D_18 Samskritham 21D_18 Samskritham 21
D_18 Samskritham 21
 
D_13 Samskritham 21
D_13   Samskritham 21D_13   Samskritham 21
D_13 Samskritham 21
 
Sankhya Karikah 1-51.pdf
Sankhya Karikah 1-51.pdfSankhya Karikah 1-51.pdf
Sankhya Karikah 1-51.pdf
 
भारतीय दर्शन
भारतीय दर्शनभारतीय दर्शन
भारतीय दर्शन
 
D_12- Samskritham 21
D_12- Samskritham 21D_12- Samskritham 21
D_12- Samskritham 21
 
D07_SVCMahatmyam_v1.pdf
D07_SVCMahatmyam_v1.pdfD07_SVCMahatmyam_v1.pdf
D07_SVCMahatmyam_v1.pdf
 

More from Nanda Mohan Shenoy

Srimadbhagavata_parayanam_v3.pdf
Srimadbhagavata_parayanam_v3.pdfSrimadbhagavata_parayanam_v3.pdf
Srimadbhagavata_parayanam_v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
D06_SVCMahatmyam_v1.pdf
D06_SVCMahatmyam_v1.pdfD06_SVCMahatmyam_v1.pdf
D06_SVCMahatmyam_v1.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
D05_SVCMahatmyam_v1.pdf
D05_SVCMahatmyam_v1.pdfD05_SVCMahatmyam_v1.pdf
D05_SVCMahatmyam_v1.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
D04_SVCMahatmyam_v1.pdf
D04_SVCMahatmyam_v1.pdfD04_SVCMahatmyam_v1.pdf
D04_SVCMahatmyam_v1.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
D03_SVCMahatmyam_v1.pdf
D03_SVCMahatmyam_v1.pdfD03_SVCMahatmyam_v1.pdf
D03_SVCMahatmyam_v1.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
D02_SVCMahatmyam_v1.pdf
D02_SVCMahatmyam_v1.pdfD02_SVCMahatmyam_v1.pdf
D02_SVCMahatmyam_v1.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
D01_SVCMahatmyam_v1.pdf
D01_SVCMahatmyam_v1.pdfD01_SVCMahatmyam_v1.pdf
D01_SVCMahatmyam_v1.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
09_Sundara Kandam_v3.pdf
09_Sundara Kandam_v3.pdf09_Sundara Kandam_v3.pdf
09_Sundara Kandam_v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
08_Sundara Kandam_v3.pdf
08_Sundara Kandam_v3.pdf08_Sundara Kandam_v3.pdf
08_Sundara Kandam_v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
07_Sundara Kandam_v3.pdf
07_Sundara Kandam_v3.pdf07_Sundara Kandam_v3.pdf
07_Sundara Kandam_v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
06_Sundara Kandam_v3.pdf
06_Sundara Kandam_v3.pdf06_Sundara Kandam_v3.pdf
06_Sundara Kandam_v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
05_Sundara Kandam_v3.pdf
05_Sundara Kandam_v3.pdf05_Sundara Kandam_v3.pdf
05_Sundara Kandam_v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
04_Sundara Kandam_v3.pptx
04_Sundara Kandam_v3.pptx04_Sundara Kandam_v3.pptx
04_Sundara Kandam_v3.pptx
Nanda Mohan Shenoy
 
03_Sundara Kandam-v3.pdf
03_Sundara Kandam-v3.pdf03_Sundara Kandam-v3.pdf
03_Sundara Kandam-v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
02_Sundara Kandam_v3.pdf
02_Sundara Kandam_v3.pdf02_Sundara Kandam_v3.pdf
02_Sundara Kandam_v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
01_Sundara Kandam_v3.pdf
01_Sundara Kandam_v3.pdf01_Sundara Kandam_v3.pdf
01_Sundara Kandam_v3.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
CEPAR Conference _20230204.pdf
CEPAR Conference _20230204.pdfCEPAR Conference _20230204.pdf
CEPAR Conference _20230204.pdf
Nanda Mohan Shenoy
 
Digitial Personal Data Bill 2022 feedback
Digitial Personal Data Bill 2022 feedbackDigitial Personal Data Bill 2022 feedback
Digitial Personal Data Bill 2022 feedback
Nanda Mohan Shenoy
 
IS17428_ISACA_Chennai_20220910.pptx
IS17428_ISACA_Chennai_20220910.pptxIS17428_ISACA_Chennai_20220910.pptx
IS17428_ISACA_Chennai_20220910.pptx
Nanda Mohan Shenoy
 

More from Nanda Mohan Shenoy (19)

Srimadbhagavata_parayanam_v3.pdf
Srimadbhagavata_parayanam_v3.pdfSrimadbhagavata_parayanam_v3.pdf
Srimadbhagavata_parayanam_v3.pdf
 
D06_SVCMahatmyam_v1.pdf
D06_SVCMahatmyam_v1.pdfD06_SVCMahatmyam_v1.pdf
D06_SVCMahatmyam_v1.pdf
 
D05_SVCMahatmyam_v1.pdf
D05_SVCMahatmyam_v1.pdfD05_SVCMahatmyam_v1.pdf
D05_SVCMahatmyam_v1.pdf
 
D04_SVCMahatmyam_v1.pdf
D04_SVCMahatmyam_v1.pdfD04_SVCMahatmyam_v1.pdf
D04_SVCMahatmyam_v1.pdf
 
D03_SVCMahatmyam_v1.pdf
D03_SVCMahatmyam_v1.pdfD03_SVCMahatmyam_v1.pdf
D03_SVCMahatmyam_v1.pdf
 
D02_SVCMahatmyam_v1.pdf
D02_SVCMahatmyam_v1.pdfD02_SVCMahatmyam_v1.pdf
D02_SVCMahatmyam_v1.pdf
 
D01_SVCMahatmyam_v1.pdf
D01_SVCMahatmyam_v1.pdfD01_SVCMahatmyam_v1.pdf
D01_SVCMahatmyam_v1.pdf
 
09_Sundara Kandam_v3.pdf
09_Sundara Kandam_v3.pdf09_Sundara Kandam_v3.pdf
09_Sundara Kandam_v3.pdf
 
08_Sundara Kandam_v3.pdf
08_Sundara Kandam_v3.pdf08_Sundara Kandam_v3.pdf
08_Sundara Kandam_v3.pdf
 
07_Sundara Kandam_v3.pdf
07_Sundara Kandam_v3.pdf07_Sundara Kandam_v3.pdf
07_Sundara Kandam_v3.pdf
 
06_Sundara Kandam_v3.pdf
06_Sundara Kandam_v3.pdf06_Sundara Kandam_v3.pdf
06_Sundara Kandam_v3.pdf
 
05_Sundara Kandam_v3.pdf
05_Sundara Kandam_v3.pdf05_Sundara Kandam_v3.pdf
05_Sundara Kandam_v3.pdf
 
04_Sundara Kandam_v3.pptx
04_Sundara Kandam_v3.pptx04_Sundara Kandam_v3.pptx
04_Sundara Kandam_v3.pptx
 
03_Sundara Kandam-v3.pdf
03_Sundara Kandam-v3.pdf03_Sundara Kandam-v3.pdf
03_Sundara Kandam-v3.pdf
 
02_Sundara Kandam_v3.pdf
02_Sundara Kandam_v3.pdf02_Sundara Kandam_v3.pdf
02_Sundara Kandam_v3.pdf
 
01_Sundara Kandam_v3.pdf
01_Sundara Kandam_v3.pdf01_Sundara Kandam_v3.pdf
01_Sundara Kandam_v3.pdf
 
CEPAR Conference _20230204.pdf
CEPAR Conference _20230204.pdfCEPAR Conference _20230204.pdf
CEPAR Conference _20230204.pdf
 
Digitial Personal Data Bill 2022 feedback
Digitial Personal Data Bill 2022 feedbackDigitial Personal Data Bill 2022 feedback
Digitial Personal Data Bill 2022 feedback
 
IS17428_ISACA_Chennai_20220910.pptx
IS17428_ISACA_Chennai_20220910.pptxIS17428_ISACA_Chennai_20220910.pptx
IS17428_ISACA_Chennai_20220910.pptx
 

F20 - Matrupanchakam मातृपञ्चकम्

  • 1. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <1> Sanskrit -21 F- 20 -मातृपञ्चकम् 08-05-21 पीताम्बरं करविराजितशङ्खचक्रकौमोदकीसरससिं करुणासमुद्रम ्| राधासहायमततसुन्दरमन्दहासं िातालयेशमतिशं हृदद भाियासम ||
  • 2. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <2> गुरुक ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः । गुरुक ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥ ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवपिा स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा । ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु- रकाले सम्प्राप्ते मतय क ु रु दयां मातुरतुलाम्॥ ३ ॥ मुक्तामणणस्त्िं ियिं ममेतत ,रािेतत िीिेतत चचर सुत त्िम्। इत्युक्तित्यास्ति िाचच मातैः ,ददाम्यहं तण्डुलमेि शुष्टकम्॥ ४ ॥ अम्बेतत तातेतत सशिेतत तजस्मि्प्रसूततकाले अिोचचच उचचचैः । कृ ष्टणेतत गोविन्द हरे मुक ु न्देतत ििन्यच अहो ििन्यच रचचतोऽययमञ्िसलैः ॥ ५ ॥ आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी । एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥
  • 3. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <3> आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी । एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥ Identify the Lakaras ( Multiple Choice) A1: आस्तां A2: अक्षमैः A3: िमैः A4: क्षमैः 2. Identify the odd word out in the sloka with respect to vibhakti pratyaya ( Single Choice) A1: एकस्य A2: गभाभारभरणक्लेशस्य A3: ििन्यच A 4: यस्य 3. Which of the follwoing phrases have visarga sandhi ( Multiple Choice) A1: यस्याक्षमो दातुं A2: तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप A3: तियस्तस्यच A4: एकस्यावप 4. The number of syllables in each padam ( Single Choice) A 1: 18,A2: 19,A3: 20,A4: 38 Poll-1 Sloka-1
  • 4. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <4> आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी । एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥ आस्तां ताित्अ इयं1 प्रसूततसमये7 दुिाारशूलव्यथा 1 िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी 1 । एकस्य6 अवपअ ि गभाभारभरणक्लेशस्य 6 यस्य 6 अक्षमैः दातुं तिष्टकृ ततं उन्ितैः1 अवपअ तियैः तस्यच4 ििन्यच 4 िमैःअ (अस्तु) ॥ 1. इयं1 दुिाारशूलव्यथा 1 ताित्अ प्रसूततसमये 7 आस्तां 2. सांित्सरी 1 िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च 3. उन्ितैः1 तियैः अवपअ (यस्य 6 एकस्य6 अवपअ गभाभारभरणक्लेशस्य 6 ) तिष्टकृ ततं दातुं ि अक्षमैः 1. तस्यच4 ििन्यच 4 िमैः(अस्तु) अततधृतत (19) Sloka-1
  • 5. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <5> आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी । एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥ 1.At the time of giving birth to me, O Mother!, you suffered from unbearable pain. 2. You neither bother about the tastelessness and the frailty (arising out of fatigue )nor of your while lying in the bed wetted with stools for almost a year. 3.Even though I was your son in exalted position I am unable to offer atonement one of the sufferings that you underwent during pregnancy. 4.To that mother I offer my salutations! अततधृतत (19) Sloka-1
  • 6. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <6> S S S I I S S S I I I S S S I S S I आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा S S S I I S I S I I I S S S I S S I िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी । S S S I I S I S I I I S S S I S S I एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमो S S S I I S I S I I I S S S I S S I दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥ म स ज स त त आस्तां तािददयं प्रसूततसमये दुिाारशूलव्यथा िचरुचयं तिुशोषणं मलमयी शय्या च सांित्सरी । एकस्यावप ि गभाभारभरणक्लेशस्य यस्याक्षमैः दातुं तिष्टकृ ततमुन्ितोऽयवप तियस्तस्यच ििन्यच िमैः ॥ १ ॥ म स ज स त त सूयााश्िचमासिस्तताैः सगुरिैः, शादूालविक्रीडडतम्॥ ३.१०१ ॥ പന്ത്രണ്ടാൽ മസജം സതം തഗുരുവും ശാർദ്ദൂലവിന്ത്രീഡിതം -217 अततधृतत (19) य I S S र S I S त S S I भ S I I ज I S I स I I S न I I I म S S S गु गु गु गु Sloka-1
  • 7. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <7> गुरुक ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः । गुरुक ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥ 1. Which of the statement is True with respect to the following sloka " ( Single Choice) A 1: The Lakara प्रारुद: is मध्यम .पुरुष .एकिचिं A2: The Lakara प्रारुदत्is मध्यम .पुरुष .एकिचिं A3: प्रारुद: is not a lakara A4: प्रारुदत् 2. The number of sylabbles in each pada is ( Single Choice) A1: 14,A2: 15,A3: 16,A4: 30 3. In the above sloka the word 'ते' has been used twice. Which of the statements below is True with regard to ' ते' ( Single Choice) A1: The first ते is तद् सिािाम पुं 1 बहु and second ते is युष्टमद् सिािाम 6 एक A2: The first and second ते is तद् सिािाम पुं 1 बहु A3: The first and second ते is युष्टमद् सिािाम 6 एक A4: The first ते is ते is युष्टमद् सिािाम 6 एक and secondतद् सिािाम पुं 1 बहु Sloka-2 Poll-2
  • 8. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <8> गुरुक ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः । गुरुक ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥ गुरुक ु लम ्उपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा यततसमुचचतिेशं प्रारुद: मां2 त्िम्उचचचैःअ । गुरुक ु लम ्अथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं सपददअ चरणयोैः6 ते6 मातरैः8 तु अ प्रणामैः ॥ त्िम ्,स्िप्िकाले मां2 यततसमुचचतिेशं दृष्ट्िा , गुरुक ु लम्2 उपसृत्य ,उचचचैःअ प्रारुद: अथ ते6(ति रोदिं दृष्ट्िा ) सिं समक्षं गुरुक ु लम्प्रारुदत् मातरैः8 ते6 चरणयोैः6 सपददअ तु अ (मे) प्रणामैः (अजस्त) 15-अततशक्िरी Sloka-2
  • 9. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <9> गुरुक ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः । गुरुक ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥ त्िम्,स्िप्िकाले मां2 यततसमुचचतिेशं दृष्ट्िा , गुरुक ु लम्2 उपसृत्य ,उचचचैःअ प्रारुद: अथ ते6(ति रोदिं दृष्ट्िा ) सिं समक्षं गुरुक ु लम्प्रारुदत् मातरैः8 ते6 चरणयोैः6 सपददअ तु अ (मे) प्रणामैः (अजस्त) When in a dream, you saw me dressed like an ascetic, You cried aloud and came to the school. The whole school then immediately cried before you. At your feet, O Mother ! I offer my obeisance! 15-अततशक्िरी Sloka-2
  • 10. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <10> I I I I I I S S S I S S I S S गुरुक ु -लमुप-सृत्य स्ि-प्िकाले -तु दृष्ट्िा यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः । गुरुक ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ २ ॥ न न म य य गुरुक ु लमुपसृत्य स्िप्िकाले तु दृष्ट्िा यततसमुचचतिेशं प्रारुदो मां त्िमुचचचैः । गुरुक ु लमथ सिं प्रारुदत्ते समक्षं सपदद चरणयोस्ते मातरस्तु प्रणामैः ॥ ४॥ न न म य य ििमयययुतेयं मासलिी भोचगलोक च ैः ॥ ३.८७ ॥ 15-अततशक्िरी य I S S र S I S त S S I भ S I I ज I S I स I I S न I I I म S S S 156 Sloka-2
  • 11. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <11> ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवप िा स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा । ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु- रकाले सम्प्राप्ते मतय क ु रु दयां मातुरतुलाम ्॥ ३ ॥ 1. In the sloka " identify the phrases not having Visarga sandhi ( Single Choice) A1: तोयमवप A2: मातस्ते A3: तारकमिुरकाले A4: मातुरतुलाम् 2. The number of syllables in each padam ( Single Choice) A1: 16 A 2: 17 A3: 18 A 4: 34 3. The Lakara क ु रु is ( Single Choice) A1: लो् म एक of कृ ,A2: ल् म एक of कृ A3: लो् म बहु of कृ A4: लो् प्र एक of कृ Sloka-3 Poll-3
  • 12. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <12> ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवप िा स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा । ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु- रकाले सम्प्राप्ते मतय क ु रु दयां मातुरतुलाम्॥ ३ ॥ ि दत्तं मातैः8 ते6 मरणसमये7 तोयम ्1 अवप िा स्िधा िा िो अ दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा । ि िप्त्िा मातैः ते मरणसमये तारकम् अिुैः अकाले7 सम्प्राप्ते7 मतय7 क ु रु दयां मातुैः6 अतुलाम्॥ मातैः8 ते मरणसमये (मया 3)तोयम ्ि दत्तं अवप िा स्िधा िा मरणददिसे श्राद्धविचधिा िो अ दत्ता मातैः ते मरणसमये तारकम्अिुैः ि िप्त्िा मतय7 मातुैः6 अकाले7 सम्प्राप्ते7 अतुलाम्दयां क ु रु 17-अत्यजष्टि Sloka-3
  • 13. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <13> ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवप िा स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा । ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु- रकाले सम्प्राप्ते मतय क ु रु दयां मातुरतुलाम्॥ ३ ॥ ि दत्तं मातैः ते मरणसमये तोयम्अवप िा स्िधा िा िो अ दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा । ि िप्त्िा मातैः ते मरणसमये तारकमिुैः अकाले सम्प्राप्ते मतय क ु रु दयां मातुैः अतुलाम्॥ I did not offer you water at the time of your death, Oh Mother! I did not even offer the oblations as per funerary rites on the day of your death ! Nor did I repeat the mantra that delivers one across the ocean of this world! Alas! I have come at an inappropriate time! O Mother! Bestow upon me your unequalled compassion. Sloka-3
  • 14. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <14> I S S S S S I I I I I S S I I ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवपिा स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा । ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु- रकाले सम्प्राप्ते मतय क ु रु दयां मातुरतुलाम ्॥ ३ ॥ य म न स भ ि दत्तं मातस्ते मरणसमये तोयमवपिा स्िधा िा िो दत्ता मरणददिसे श्राद्धविचधिा । ि िप्त्िा मातस्ते मरणसमये तारकमिु- रकाले सम्प्राप्ते मतय क ु रु दयां मातुरतुलाम्॥ ३ ॥ य म न स भ रसच रुद्रचजश्िन्िा यमिसभला गैः सशखररणी ॥ ३.९३ ॥ 17-अत्यजष्टि य I S S र S I S त S S I भ S I I ज I S I स I I S न I I I म S S S ल गु ल गु ल गु Sloka-3
  • 15. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <15> मुक्तामणणस्त्िं ियिं ममेतत रािेतत िीिेतत चचर सुत त्िम्। इत्युक्तित्यास्ति िाचच मातैः ददाम्यहं तण्डुलमेि शुष्टकम्॥ ४ ॥ मुक्तामणण: त्िं ियिं मम इतत रािा इतत िीि इतत चचर सुत त्िम्। इतत उक्तित्याैः ति िाचच मातैः ददासम अहं तण्डुलम्एि शुष्टकम्॥ “You are the pearl of my eyes, my prince, may you live long, son!” In your mouth, that spoke these words, O Mother!, I now offer dry grains of rice. 11-त्रिष्टिुप ् Sloka-4
  • 16. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <16> S S I S S I I S I मुक्ताम-णण स्त्िं ि-यिं म-मेतत रािेतत िीिेतत चचर सुत त्िम ्। इत्युक्तित्यास्ति िाचच मातैः ददाम्यहं तण्डुलमेि शुष्टकम्॥ ४ ॥ त त ज मुक्तामणणस्त्िं ियिं मम इतत रािा इतत िीि इतत चचर सुत त्िम्। इतत उक्तित्याैः ति िाचच मातैः ददासम अहं तण्डुलम ्एि शुष्टकम ्॥ त त ज स्याददन्द्रिज्रा यदद तौ िगौ गैः ॥ ३.२८ ॥ കരളീന്ത്രവന്ത്ജ തതം ജഗം ഗം. -51 य I S S र S I S त S S I भ S I I ज I S I स I I S न I I I म S S S गु गु गु गु गु गु 11-त्रिष्टिुप ् Sloka-4
  • 17. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <17> अम्बेतत तातेतत सशिेतत तजस्मि् प्रसूततकाले यदिोचचच उचचचैः । कृ ष्टणेतत गोविन्द हरे मुक ु न्दे- त्यहो ििन्यच रचचतोऽययमञ्िसलैः ॥ ५ ॥ अम्बा8 इतत तात 8 इतत सशि 8 इतत तजस्मि ्7 प्रसूततकाले7 यत ्अिोचत ्च उचचचैः । कृ ष्टण इतत गोविन्द हरे मुक ु न्द इतत ििन्यच अहोअ रचचतैः अयं अञ्िसलैः ॥ “Mother!! Father!! Shiva!” with these words You cried out loudly the time of child birth - “KrishNa! Govinda! Hare! Mukunda!”. To that mother I now bow with folded hands offering funerary libations. इति श्रीमि् शङ्कराचार्य तिरतचिं मािृपञ्चकम् । Sloka-5
  • 18. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <18> अम्बेतत तातेतत सशिेतत तजस्मि् प्रसूततकाले यदिोचचच उचचचैः । कृ ष्टणेतत गोविन्द हरे मुक ु न्दे- त्यहो ििन्यच रचचतोऽययमञ्िसलैः ॥ ५ ॥ अम्बा8 इतत तात 8 इतत सशि 8 इतत तजस्मि ्7 प्रसूततकाले7 यत ्अिोचत ्च उचचचैः । कृ ष्टण 8 इतत 8 गोविन्द 8 हरे 8 मुक ु न्द 8 इतत ििन्यच4 अहोअ रचचतैः अयं अञ्िसलैः ॥ मया अयं2 ििन्यच4 रचचतैः अञ्िसलैः य I S S र S I S त S S I भ S I I ज I S I स I I S न I I I म S S S Sloka-5
  • 20. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <20> संस्कृ तसादहत्ये मातोैः स्थािं कथं िणणातम्पश्यामैः िाजस्त मातृसमा िाया िाजस्त मातृसमा गततैः । िाजस्त मातृसमं िाणं िाजस्त मातृसमा प्रपा ।। (स्कन्दपुराणम ्)|| 1|| There is no shadow like a mother, no refuge like a mother, no protection like (the one provided by) a mother, no fountain of life like a mother आपदामापन्तीिां दहतोऽयप्यायातत हेतुताम ्। मातृिङ्घा दह ित्सस्य स्तम्भीभितत बन्धिे ।। 2 ||(दहतोपदेश) When calamities befall, even a wellwisher becomes a cause of them. It is the leg of the mother that serves as the pillar for tying the calf. 11-त्रिष्टिुप ्
  • 21. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <21> अवप स्िणामयी लंका ि मे लक्ष्मण रोचते । िििी िन्मभूसमश्च स्िगाादवप गरीयसी ।।3 || (रामायणम्) Rama says - O Lakshmana, even though Lanka is a golden land, it does not appeal to me. One's mother and motherland are greater than heaven itself आयु: पुमाि ्यश: स्िगं कीततं पुण्यं बलं चश्रयं । पशूि ्सुखं धिं धान्यं प्राप्िुयान्मातृ िन्दिात ्।। 4|| A man who takes care of his mother will be blessed with long life, heaven, fame, good karma, strength, wealth, cattle, happiness, food grain etc िान्िोदकसमं दािं ि ततचथद्ािादशी समा । िा गायत्रयाैः परो मन्िो ि मातुदैितं परम्।। 5||(चाणक्यिीततैः) Offering food-water are the biggest of all donations. Dwadashi is the holiest tithi of a fortnight. Gayatri mantra is greatest of all the mantras. And Mother is above all the Gods and Goddesses
  • 22. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <22> माता गुरुतरा भूमे: खात ्वपतोचचतरस्तथा ||6||(महाभारत, ििपिाैः)-Yaksha Prashna Mother is (heavier) greater than the earth and Father is (above) greater than the sky मातरं वपतरं चचि यस्तु क ु याात ्प्रदक्षक्षणम ्। प्रदक्षक्षणीकृ ता तेि सप्तद्िीपा िसुन्धरा ।। 7||(पद्मपुराणम्) He who circumambulates Mother and Father, he has circumambulated the earth with its seven continents तिरततशयं गररमाणं तेि ििन्याैः स्मरजन्त विद्िांसैः । यत्कमवप िहतत गभं महतामवप यो गुरुभाितत ।। 8||(पञ्चतन्िम्) Learned men assert the greatness of a mother to be unsurpassed in that she chances to conceive a foetus which when born becomes an object of veneration even to the great.
  • 23. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <23> आदौ माता गुरोैः पत्िी ब्राह्मणी रािपजत्िका । धेिुधाािी तथा पृथ्िी सप्तचताैः मातरैः स्मृताैः ।। 9||(चाणक्यिीततैः) At first one's own mother and thereafter the wife of a teacher, a queen, a cow, a foster mother (nanny) or a nurse, and the Earth (the country in which we live), all these seven are revered and remembered as a Mother माता देहारणणैः पुंसां सिास्यातास्य तििृाततैः । मातृलाभे सिाथत्िमिाथत्िं विपयाये ।।10|| (महाभारतम्) It is only the mother who gives comfort and heals those in distress. Only that long does a person feel protected as long as the mother is alive; without her, her child feels unprotected wholly
  • 24. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <24> ि च शोचतत िाप्येिं स्थावियामपकषातत । चश्रया हीिोऽयवप यो गेहमम्बेतत प्रततपद्यते ।।11|| (महाभारतम्) So long as the mother is there, a person feels no worry; neither does age wither the person. Even if poor is still rich on entering home calling out to mother पुिपौिोपपन्िोवप िििीं यैः समाचश्रतैः । अवप िषाशतस्यान्ते स द्विहायििचचरेत ्।।12|| (महाभारतम्) Even though a person now has offspring and grandchildren and of age one hundred the person behaves with mother as if two years old समथं िाऽयसमथं िा कृ शं िाप्यकृ शं तथा । रक्षत्येि सुतं माता िान्यैः पोष्टिा विधाितैः ।। 13||(महाभारतम्) Whether the child is capable or incapable; whether thick or thin a mother cares for the child and there is no substitute for a mother
  • 25. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <25> उपाध्यायाि ्दशाचाया: आचायााणां शतं वपता । सहस्रं तु वपतॄि ्माता, गौरिेणाततररचयते ।।14|| (मिुस्मृतत:) An Upadhyaya excels ten Acharyas in glory, a father excels a hundred Acharyas, but a mother excels a thousand fathers दशाचायाािुपाध्याय उपाध्यायाजन्पता दश । वपतॄन्दश तु मातचका सिां िा पृचथिीमवप । गुरुत्िेिासभभितत िाजस्त मातृसमो गुरुैः ।।15|| (महाभारतम ्) An Upadhyaya excels ten Acharyas in glory, a father excels a ten Upadhyayas, but one mother’s glory is equal to ten fathers. By doing so she is greater in glory than the whole earth. When a mother transforms into a Guru then there is no Guru equal to such a mother
  • 26. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <26> स िीितत िृथा ब्रह्मि ्यस्य माता सुदुैःणखता । यो रक्षेत ्सततं भक्त्या मातरं मातृित्सलैः ।। तस्येहािुजष्टितं सिं फलं चामुि चेह दह । मातुश्च िचिं ब्रह्मि ्पासलतं यचिारोत्तमचैः ।। ते मान्यास्ते िमस्कायाा इह लोक े परि च ।|16|| (श्रीिरससंहपुराणम्) O Brahman, a person whose mother is in extreme sorrow his birth is wasteful. A person who is always devoted to one’s mother’s wellbeing such a person enjoys the fruits of such service even in the next birth. Brahman, a person who is obedient to one’s mother such a person is respected in this world and in the other world too क ु पुिो िायेत क्िचचदवप क ु माता ि भितत ||17|| (शङ्कराचायाैः - देव्यपराधक्षमापि स्तोिम्) There can be bad offsprings but there can never be a bad mother
  • 27. Mr Nanda Mohan Shenoy CDPSE, CISA ,CAIIB <27> माता ककल मिुष्टयाणां देितािां च दचितम्||18||(मध्यमव्यायोगिािकम्- भास) A mother is God for humans. Similarly for Gods too हस्तस्पशो दह मातृणामिलस्य िलाञ्िसलैः ||19||(प्रततमािािकम्- भास) The touch of a mother's hand is like water to a thirsty man अदूरगमिं तीथाम्अदेहदमिं तपैः । अिम्भैःसम्भिं स्िािं मातुश्चरणपङ्किम्।।20|| A mother’s lotusfeet is the nearest holyplace whose service is equal to fruits of penance without torture to the body and a holy bath without water