SlideShare a Scribd company logo
1 of 18
Girişimcinin Varlığını Sağlıklı Bir Şekilde Sürdürebilmesi İçin

EKONOMİDE DENGE HALİ
Döviz Kuru, Enflasyon ve Faiz İlişkisi

Faiz Lobisi ve Orta Gelir Tuzağı
E. Aysan Doğaner
www.aysandoganer.com
Makroekonomik denge denklemi şöyle yazılır:

(S – I) + (T – G) = (X – M)
Bu denklemde;
S = özel kesim tasarruflarını,
I = özel kesim yatırımlarını,
T = başta vergiler olmak üzere kamu gelirlerini,
G = kamu harcamalarını
X = ihracatı
M = ithalatı gösteriyor.
(S – I) dengesine özel kesim tasarruf yatırım dengesi
ya da kısaca özel kesim dengesi denir.
(T – G) dengesine ise kamu kesimi dengesi ya da
kısaca bütçe dengesi denir. Bu ikisi ekonominin iç
dengesini ya da kısaca iç ekonomik dengeyi meydana
getirir.
(X – M) dengesine kısaca dış ticaret dengesi adı verilir.
Bu denge ekonominin dış dengesini oluşturur.
Bir ekonominin iç dengesi (S – I) + (T – G)
Ekonominin dış dengesine (X – M) eşittir.
Yani bütün bu alt dengelerin toplamı sıfıra eşittir.
2011 yıl sonu itibariyle Türkiye’nin verileri şöyledir:
S = 162 milyar TL
I = 292 milyar TL
T = 296 milyar TL
G = 313 milyar TL
X = 144 milyar USD = 237 milyar TL
M = 233 milyar USD = 384 milyar TL
Bu durumda denklemden yararlanarak
Türkiye’nin MakroEkonomik Dengesini
hesaplayınız.
Türkiye’nin 2011 Makro Ekonomik Dengesi
(S – I) + (T – G) = (X – M)
(162 – 292) + (296 – 313) = (237 - 384)
- 130 – 17 = - 147
Yani iç ve dış denge birbirine eşittir. Sağ taraftaki dış dengeyi işaret
değiştirerek sol tarafa taşırsak denklemin toplamı sıfıra eşit olur.
Türkiye’nin 2011 yılındaki
GSYH’sı 1.295 milyar TL olduğuna göre;
GSYH’sının yüzde 10’u oranında tasarruf yatırım açığı [(S – I) /
GSYH],
yüzde 1,3 oranında bütçe açığı [(T – G) / GSYH],
yüzde 11,3 oranında dış ticaret açığı [(X – M) / GSYH ] vermiştir.
2011 yılında ortaya çıkan ve GSYH’nın yüzde 1,3’ü oranına ulaşan
bütçe açığının büyük bölümü iç borçlanma ve küçük bölümü dış
borçlanma ile finanse edilirken
GSYH’nın % 10’u oranına varan dış denge açığının bir bölümü
doğrudan yabancı sermaye yatırımı, bir bölümü portföy yatırımı,
bir bölümü de kredi yoluyla dış kaynaklardan finanse edilmiştir.
Düşük
Tasarruf

Düşük Milli
Gelir

Kamu
Açığı

Sıcak
Para
Cari Açık
Türkiye’de Girişimci Eliyle Bir Değişime İhtiyaç Var

Çok İthalat

Düşük Katma
Değer

Az İhracat

Orta Gelir Tuzağına Yakalanmamak İçin 3 Aşamalı Yeni Yol

Az İthalat

Yüksek
Katma Değer

Çok İhracat
SICAK PARA
Enflasyon oranı yüksek olan ülkede faiz oranları da yüksek olmalı ve vadeli
kur iki ülke arasındaki enflasyon oranı farkı kadar prim yapmalıdır.
Bazı ülkelerde, yüksek enflasyon oranlarına rağmen merkez bankası piyasaya
müdahale ederek döviz kurlarının yeterince yükselmesini engelleyebilir. Bu
durumda ulusal para aşırı miktarda değerlenmiş olmaktadır. Böyle bir
uygulamada dövizin gelecekteki olması gereken değeri, enflasyon oranları
ve faiz oranları farkından daha küçük olacaktır.
Bu da uluslar arası alanda oldukça akıcı bir niteliğe sahip olan kısa vadeli
fonların (sıcak para) ülkeye girişlerini özendirecektir.
Bu durum döviz sıkıntısı içerisinde bulunan ülkeler için geçici bir rahatlık
vermiş olmasına rağmen, daha sonra bu ülkelerin kaynak dengelerini bozarak,
ekonomik krizle karşı karşıya gelmelerine neden olmaktadır.
DÖVİZ KURU, ENFLASYON ve FAİZ
Ekonomik büyümenin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi için mal ve hizmet piyasaları
ile finansal piyasanın birbirleriyle uyumlu biçimde hareket etmeleri gerekmektedir.
Burada, üretimden elde edilen ulusal gelir, direk yoldan tüketim veya dolaylı yoldan
tasarruflar şeklinde mal piyasasına yönelmektedir.
Ekonomide bu olay dengeli şekilde gerçekleştiği sürece üretimde istikrar sağlanmış
olmaktadır. Piyasalarda karışıklığa meydan vermeden ekonomik büyümenin
sağlanması, mal ve hizmetler için fiyat düzeyi, yabancı para için döviz kuru ve yerli
paranın banknot değeri olan faiz oranlarındaki artışların birbirleriyle yakın
değerlerde bulunmalarını gerekli kılmaktadır.
Bu değişkenlerde meydana gelen olumsuzluklar ekonominin iç ve dış dengeleri
arasındaki nispi denge ilişkilerini bozabilmekte ve alternatif maliyetleri etkileyerek
genel ekonomik yapıyı olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Üçlü dengenin düşük
oranlarda tutulması ülkedeki makro ekonomik performansı daha yüksek seviyeye
ulaştırırken, yüksek seviyede seyretmesi ekonomik büyümenin ve dünya nimetlerinden
alınan payların daha düşük kalmasına neden olmaktadır.
Bu bakımdan döviz kuru, enflasyon ve faiz oranlarının yüksek oranlarda bulunması
ekonomik krizin olacağını göstermemekle birlikte, refah düzeylerinde azalmalara ve
gelir dağılımında bozulmalara yol açabilmektedir.
ORTA GELİR TUZAĞI ve TÜRKİYE
Orta gelir tuzağı nedir?
Bir ekonominin belirli bir kişi başına gelir düzeyine ulaştıktan sonra orada
sıkışıp kalması haline orta gelir tuzağı denir. Orta gelir tuzağı bir ekonomide kişi
başına gelir düzeyinin belirli bir aşamadan öteye gidememesi halini ya da
belirli bir gelir düzeyine ulaştıktan sonra durgunluk içine girilmesi durumunu
özetleyen bir yaklaşımdır.
Orta gelirin ölçüsü nedir?
Orta gelir düzeyi ölçüsü olarak bugün ABD’nin kişi başına GSYH’sına dayanan
bu ilk tanımın yerini Dünya Bankası’nın kişi başına gelire göre yaptığı
sınıflandırma almış bulunmaktadır. Dünya Bankası’nın 2012 yılı Dünya
Kalkınma Raporu’nda ekonomiler şu şekilde sınıflandırılmaktadır
(Kaynak: Dünya Bankası, Dünya Kalkınma Raporu – 2012, sayfa 389):
Türkiye, 2012 yılı 10.673 dolarlık kişi başına ortalama yıllık geliriyle üst orta gelirli
ekonomiler arasında bulunmaktadır. Bu grupta Türkiye ile birlikte bulunan
ekonomilerden bazıları şunlardır: Çin, Malezya, Arnavutluk, Azerbaycan, Romanya,
Rusya, Brezilya, Arjantin, Meksika, Cezayir, Tunus, Güney Afrika.

EKONOMİLER

KİŞİ BAŞINA YILLIK ORT.GELİR

Düşük gelirli ekonomiler

1,005 doların altı

Orta gelirli ekonomiler

1,006 – 12,275 dolar arası

Alt orta gelirli ekonomiler

1,006 – 3.975 dolar arası

Üst orta gelirli ekonomiler

3.976 – 12.275 dolar arası

Yüksek gelirli ekonomiler

12,276 dolar ve üzeri
Bu tuzağa düşmemek için ne yapmak gerekiyor.
(1) Tasarruf oranını artırmak ve bu yolla yatırımlara iç finansman sağlamak orta gelir
tuzağına düşmemenin ya da düşülmesi bu tuzaktan kurtulmanın en önemli gereklerinden
birisini oluşturuyor.
(2) Oysa Türkiye’de tasarruflarla yatırımlar arasındaki fark giderek açılıyor.
(2) Yüksek Katma Değerli ürünler üretmek ana hedef olmalıdır. Bunun için imalat
sanayisinin gelişimini hızlandırmak gerekir. McKinsey’in araştırmasının (Manufacturing
the Future: The Next Era of Global Growth and Innovation, McKinsey, 2012.) sonuçları
bu açıdan çok çarpıcıdır. Türkiye, dünyada yaratılan imalat sanayisi katma değerindeki pay
açısından 1990 yılında 13’üncü sırada, 2000’lerde 15’nci sırada yer alırken 2010’da liste
dışına çıkmış bulunuyor. Beklenenin tam tersine bir gelişme. Yani Türkiye en hızlı büyüdüğü
on yılda, ondan önceki yirmi yılda olduğu kadar bir imalat sanayisi katma değer payı
yaratamamış. Bu durum Türkiye açısından orta gelir tuzağına düşmenin tehlike çanı
demektir.

(3) Sanayide çeşitlenme açısından Türkiye’nin durumu iyi görünüyor. Her ne kadar
imalat sanayisinde dünya çapında bir yer edinememiş olsa da sanayisini son elli yılda
oldukça çeşitlendirmiş, bir kaç mala dayalı üretimle sınırlı kalmamıştır.
(4) Emek piyasasında koşulların değerlendirilmesini yaptığımızda Türkiye’nin burada
birçok iyileştirme yapmasının zorunlu olduğunu söylememiz mümkündür. Bu
piyasadaki temel konu piyasa koşullarının esnek hale getirilmesidir. Bu düzenlemenin
önünde oldukça güçlü bir direnç vardır ve bu direncin kırılması kolay değildir.
(5) Daha fazla yatırım, yüksek istihdam, yüksek gelir, yüksek tasarruf için
Girişimcilerin sayısının artırılması. Özellikle yüksek katma değer yaratacak inovatif
girişimlerin teşvik edilmesi gerekiyor.
Özetle söylememiz gerekirse Türkiye’nin orta gelir tuzağına düşmemek için alması
gereken birçok önlem vardır.
Türkiye 2010 – 2020 arasındaki on yılı 2000 – 2010 arasındaki on yıldan farklı olarak
yapısal önlemlere hız vererek geçirmek zorundadır.
Bireysel emeklilik sisteminin harekete geçirilmiş ve devletçe desteklenmiş olması
tasarrufları artırmak için önemli bir hamledir ama yeterli değildir.
İmalat sanayisinin gelişimini hızlandırmak, katma değeri artırmak için girişilen yeni
teşvik modeli iyi niyetli bir girişim olmakla birlikte çok daha fazlasına ihtiyaç vardır.
Sanayide çeşitlenmeyi gerçekleştirebilmek için her şeyden önce üzerinde çok
konuşulan ama bir türlü gerçekleştirilemeyen sanayi envanteri çalışmasının
tamamlanması gereklidir.
Emek piyasasında gerekli esnekliği sağlamadan önce kayıt dışılık başta olmak üzere
altyapı sorunlarını öncelikle çözmek gereklidir.
E. Aysan Doğaner
www.aysandoganer.com
553 328 08 82

More Related Content

What's hot

Ödemeler Dengesi ve Finans Piyasaları
Ödemeler Dengesi ve Finans PiyasalarıÖdemeler Dengesi ve Finans Piyasaları
Ödemeler Dengesi ve Finans PiyasalarıProf.Dr.Havva TUNC
 
Makro iktisat IS-LM Kpss Çıkmış Sorular
Makro iktisat IS-LM Kpss Çıkmış SorularMakro iktisat IS-LM Kpss Çıkmış Sorular
Makro iktisat IS-LM Kpss Çıkmış SorularTaner Kaşıkçı
 
Klasik neo klasik-iktisat
Klasik neo klasik-iktisatKlasik neo klasik-iktisat
Klasik neo klasik-iktisatFerhat Gökçe
 
Türkiye ekonomisine bir bakış son
Türkiye ekonomisine bir bakış sonTürkiye ekonomisine bir bakış son
Türkiye ekonomisine bir bakış sonProf.Dr.Havva TUNC
 
Ekonomik i̇stikrar
Ekonomik i̇stikrarEkonomik i̇stikrar
Ekonomik i̇stikrarsadettin
 
İhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
İhracata yönelik sanayileşme ve büyümeİhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
İhracata yönelik sanayileşme ve büyümeProf.Dr.Havva TUNC
 
Kur savaşı sunumu
Kur savaşı sunumuKur savaşı sunumu
Kur savaşı sunumuhavvatunc1
 
11 Makro Iktisatta Temel Kavramlar
11 Makro Iktisatta Temel Kavramlar11 Makro Iktisatta Temel Kavramlar
11 Makro Iktisatta Temel Kavramlarerkanaktas
 
Maliye politikası Sınav Soruları
Maliye politikası Sınav SorularıMaliye politikası Sınav Soruları
Maliye politikası Sınav SorularıTaner Kaşıkçı
 
MALİYE POLİTİKASI - 1
MALİYE POLİTİKASI - 1MALİYE POLİTİKASI - 1
MALİYE POLİTİKASI - 1Ferhat Gökçe
 
MONETARİZM Parasal genişleme ve fiyat istikrarı
MONETARİZM Parasal genişleme ve fiyat istikrarıMONETARİZM Parasal genişleme ve fiyat istikrarı
MONETARİZM Parasal genişleme ve fiyat istikrarıCOSKUN CAN AKTAN
 
Monetarizm Ve Rasyonel Beklentiler Teorisi
Monetarizm Ve Rasyonel Beklentiler TeorisiMonetarizm Ve Rasyonel Beklentiler Teorisi
Monetarizm Ve Rasyonel Beklentiler TeorisiCOSKUN CAN AKTAN
 

What's hot (17)

Temel Ekonomi 2
Temel Ekonomi 2Temel Ekonomi 2
Temel Ekonomi 2
 
Kalkınma di̇si̇pli̇ni̇
Kalkınma di̇si̇pli̇ni̇ Kalkınma di̇si̇pli̇ni̇
Kalkınma di̇si̇pli̇ni̇
 
Ödemeler Dengesi ve Finans Piyasaları
Ödemeler Dengesi ve Finans PiyasalarıÖdemeler Dengesi ve Finans Piyasaları
Ödemeler Dengesi ve Finans Piyasaları
 
Makro iktisat IS-LM Kpss Çıkmış Sorular
Makro iktisat IS-LM Kpss Çıkmış SorularMakro iktisat IS-LM Kpss Çıkmış Sorular
Makro iktisat IS-LM Kpss Çıkmış Sorular
 
Klasik neo klasik-iktisat
Klasik neo klasik-iktisatKlasik neo klasik-iktisat
Klasik neo klasik-iktisat
 
İsmail-Kadir-Muhammet
İsmail-Kadir-Muhammetİsmail-Kadir-Muhammet
İsmail-Kadir-Muhammet
 
Potansiyel Büyüme Oranı
Potansiyel Büyüme OranıPotansiyel Büyüme Oranı
Potansiyel Büyüme Oranı
 
Türkiye ekonomisine bir bakış son
Türkiye ekonomisine bir bakış sonTürkiye ekonomisine bir bakış son
Türkiye ekonomisine bir bakış son
 
Maliye politikası 109 soru
Maliye politikası 109 soruMaliye politikası 109 soru
Maliye politikası 109 soru
 
Ekonomik i̇stikrar
Ekonomik i̇stikrarEkonomik i̇stikrar
Ekonomik i̇stikrar
 
İhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
İhracata yönelik sanayileşme ve büyümeİhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
İhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
 
Kur savaşı sunumu
Kur savaşı sunumuKur savaşı sunumu
Kur savaşı sunumu
 
11 Makro Iktisatta Temel Kavramlar
11 Makro Iktisatta Temel Kavramlar11 Makro Iktisatta Temel Kavramlar
11 Makro Iktisatta Temel Kavramlar
 
Maliye politikası Sınav Soruları
Maliye politikası Sınav SorularıMaliye politikası Sınav Soruları
Maliye politikası Sınav Soruları
 
MALİYE POLİTİKASI - 1
MALİYE POLİTİKASI - 1MALİYE POLİTİKASI - 1
MALİYE POLİTİKASI - 1
 
MONETARİZM Parasal genişleme ve fiyat istikrarı
MONETARİZM Parasal genişleme ve fiyat istikrarıMONETARİZM Parasal genişleme ve fiyat istikrarı
MONETARİZM Parasal genişleme ve fiyat istikrarı
 
Monetarizm Ve Rasyonel Beklentiler Teorisi
Monetarizm Ve Rasyonel Beklentiler TeorisiMonetarizm Ve Rasyonel Beklentiler Teorisi
Monetarizm Ve Rasyonel Beklentiler Teorisi
 

Viewers also liked

Girisimciye İş Kurduran Nedenler
Girisimciye İş Kurduran NedenlerGirisimciye İş Kurduran Nedenler
Girisimciye İş Kurduran NedenlerAysan Doğaner
 
Reakabet ve Farklılaşma
Reakabet ve FarklılaşmaReakabet ve Farklılaşma
Reakabet ve FarklılaşmaAysan Doğaner
 
İşinizi Yeniden Yaratın
İşinizi Yeniden Yaratınİşinizi Yeniden Yaratın
İşinizi Yeniden YaratınAysan Doğaner
 
Yeni Bir İşletme Anlayışı
Yeni Bir İşletme AnlayışıYeni Bir İşletme Anlayışı
Yeni Bir İşletme AnlayışıAysan Doğaner
 
Kobi'ler İçin İş Geliştirme Programı
Kobi'ler İçin İş Geliştirme ProgramıKobi'ler İçin İş Geliştirme Programı
Kobi'ler İçin İş Geliştirme ProgramıAysan Doğaner
 

Viewers also liked (8)

Başlica Amacınız
Başlica AmacınızBaşlica Amacınız
Başlica Amacınız
 
Girisimciye İş Kurduran Nedenler
Girisimciye İş Kurduran NedenlerGirisimciye İş Kurduran Nedenler
Girisimciye İş Kurduran Nedenler
 
Reakabet ve Farklılaşma
Reakabet ve FarklılaşmaReakabet ve Farklılaşma
Reakabet ve Farklılaşma
 
Tehlikeli Varsayım
Tehlikeli VarsayımTehlikeli Varsayım
Tehlikeli Varsayım
 
İşinizi Yeniden Yaratın
İşinizi Yeniden Yaratınİşinizi Yeniden Yaratın
İşinizi Yeniden Yaratın
 
Girişimcilik
GirişimcilikGirişimcilik
Girişimcilik
 
Yeni Bir İşletme Anlayışı
Yeni Bir İşletme AnlayışıYeni Bir İşletme Anlayışı
Yeni Bir İşletme Anlayışı
 
Kobi'ler İçin İş Geliştirme Programı
Kobi'ler İçin İş Geliştirme ProgramıKobi'ler İçin İş Geliştirme Programı
Kobi'ler İçin İş Geliştirme Programı
 

Similar to Ekonomide Denge Hali

Satınalma Gücü Paritesi Teorisi üzerine Notlar
Satınalma Gücü Paritesi Teorisi üzerine NotlarSatınalma Gücü Paritesi Teorisi üzerine Notlar
Satınalma Gücü Paritesi Teorisi üzerine NotlarMumin Erakbas
 
Uluslar arası iktisat ppt2
Uluslar arası iktisat ppt2Uluslar arası iktisat ppt2
Uluslar arası iktisat ppt2Ertan Aslan
 
Vahdi Boydaş, Mensur Boydaş, Accounting Principles
Vahdi Boydaş, Mensur Boydaş, Accounting PrinciplesVahdi Boydaş, Mensur Boydaş, Accounting Principles
Vahdi Boydaş, Mensur Boydaş, Accounting PrinciplesMensur Boydaş
 
Türki̇ye’de Kayit Dişi Ekonomi̇
Türki̇ye’de Kayit Dişi Ekonomi̇ Türki̇ye’de Kayit Dişi Ekonomi̇
Türki̇ye’de Kayit Dişi Ekonomi̇ Ege University
 
Uluslarası Pazarlamada Ekonomik Çevre
Uluslarası Pazarlamada Ekonomik ÇevreUluslarası Pazarlamada Ekonomik Çevre
Uluslarası Pazarlamada Ekonomik ÇevreUğurcan Yurtsever
 
Murat Can - Türkiye Ekonomisi Sunumu
Murat Can - Türkiye Ekonomisi SunumuMurat Can - Türkiye Ekonomisi Sunumu
Murat Can - Türkiye Ekonomisi SunumuWitchorexia Nervosa
 
GINI KATSAYISI ve UYGULAMADAKİ ÖRNEKLERİ
GINI KATSAYISI ve UYGULAMADAKİ ÖRNEKLERİGINI KATSAYISI ve UYGULAMADAKİ ÖRNEKLERİ
GINI KATSAYISI ve UYGULAMADAKİ ÖRNEKLERİArma?an ?ahin
 
MAKROEKONOMİNİN TEMELLERİ MIKROEKONOMI .ptx
MAKROEKONOMİNİN TEMELLERİ MIKROEKONOMI .ptxMAKROEKONOMİNİN TEMELLERİ MIKROEKONOMI .ptx
MAKROEKONOMİNİN TEMELLERİ MIKROEKONOMI .ptxQueeneishaAnindyawin
 
NKÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMA İKTİSADI _ENFLASYON_IKTISAD SOSYOLOJİSİ
NKÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ  ÇALIŞMA İKTİSADI _ENFLASYON_IKTISAD SOSYOLOJİSİNKÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ  ÇALIŞMA İKTİSADI _ENFLASYON_IKTISAD SOSYOLOJİSİ
NKÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMA İKTİSADI _ENFLASYON_IKTISAD SOSYOLOJİSİBaris Koc
 
Avrupa Krizinin Türkiye’ye Etkisi Boyutuna Bağlı Basın B
Avrupa Krizinin Türkiye’ye Etkisi Boyutuna Bağlı Basın BAvrupa Krizinin Türkiye’ye Etkisi Boyutuna Bağlı Basın B
Avrupa Krizinin Türkiye’ye Etkisi Boyutuna Bağlı Basın BŞirket Haberleri
 
VALIDITY OF TRIPLET DEFICIT HYPOTHESIS FOR TURKISH ECONOMY: TIME SERIES ANALYSIS
VALIDITY OF TRIPLET DEFICIT HYPOTHESIS FOR TURKISH ECONOMY: TIME SERIES ANALYSISVALIDITY OF TRIPLET DEFICIT HYPOTHESIS FOR TURKISH ECONOMY: TIME SERIES ANALYSIS
VALIDITY OF TRIPLET DEFICIT HYPOTHESIS FOR TURKISH ECONOMY: TIME SERIES ANALYSISmuhammet karanfil
 
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)Prof.Dr.Havva TUNC
 
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)Prof.Dr.Havva TUNC
 

Similar to Ekonomide Denge Hali (20)

Meliha- Muhammet
Meliha- MuhammetMeliha- Muhammet
Meliha- Muhammet
 
Satınalma Gücü Paritesi Teorisi üzerine Notlar
Satınalma Gücü Paritesi Teorisi üzerine NotlarSatınalma Gücü Paritesi Teorisi üzerine Notlar
Satınalma Gücü Paritesi Teorisi üzerine Notlar
 
Uluslar arası iktisat ppt2
Uluslar arası iktisat ppt2Uluslar arası iktisat ppt2
Uluslar arası iktisat ppt2
 
Vahdi Boydaş, Mensur Boydaş, Accounting Principles
Vahdi Boydaş, Mensur Boydaş, Accounting PrinciplesVahdi Boydaş, Mensur Boydaş, Accounting Principles
Vahdi Boydaş, Mensur Boydaş, Accounting Principles
 
İktisadi Büyümeyi Anlamak
İktisadi Büyümeyi Anlamakİktisadi Büyümeyi Anlamak
İktisadi Büyümeyi Anlamak
 
Türki̇ye’de Kayit Dişi Ekonomi̇
Türki̇ye’de Kayit Dişi Ekonomi̇ Türki̇ye’de Kayit Dişi Ekonomi̇
Türki̇ye’de Kayit Dişi Ekonomi̇
 
2008 krizi
2008 krizi2008 krizi
2008 krizi
 
Uluslarası Pazarlamada Ekonomik Çevre
Uluslarası Pazarlamada Ekonomik ÇevreUluslarası Pazarlamada Ekonomik Çevre
Uluslarası Pazarlamada Ekonomik Çevre
 
Murat Can - Türkiye Ekonomisi Sunumu
Murat Can - Türkiye Ekonomisi SunumuMurat Can - Türkiye Ekonomisi Sunumu
Murat Can - Türkiye Ekonomisi Sunumu
 
GINI KATSAYISI ve UYGULAMADAKİ ÖRNEKLERİ
GINI KATSAYISI ve UYGULAMADAKİ ÖRNEKLERİGINI KATSAYISI ve UYGULAMADAKİ ÖRNEKLERİ
GINI KATSAYISI ve UYGULAMADAKİ ÖRNEKLERİ
 
MAKROEKONOMİNİN TEMELLERİ MIKROEKONOMI .ptx
MAKROEKONOMİNİN TEMELLERİ MIKROEKONOMI .ptxMAKROEKONOMİNİN TEMELLERİ MIKROEKONOMI .ptx
MAKROEKONOMİNİN TEMELLERİ MIKROEKONOMI .ptx
 
Rakamlarla Türkiye: Ekonomi
Rakamlarla Türkiye: EkonomiRakamlarla Türkiye: Ekonomi
Rakamlarla Türkiye: Ekonomi
 
NKÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMA İKTİSADI _ENFLASYON_IKTISAD SOSYOLOJİSİ
NKÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ  ÇALIŞMA İKTİSADI _ENFLASYON_IKTISAD SOSYOLOJİSİNKÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ  ÇALIŞMA İKTİSADI _ENFLASYON_IKTISAD SOSYOLOJİSİ
NKÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMA İKTİSADI _ENFLASYON_IKTISAD SOSYOLOJİSİ
 
Avrupa Krizinin Türkiye’ye Etkisi Boyutuna Bağlı Basın B
Avrupa Krizinin Türkiye’ye Etkisi Boyutuna Bağlı Basın BAvrupa Krizinin Türkiye’ye Etkisi Boyutuna Bağlı Basın B
Avrupa Krizinin Türkiye’ye Etkisi Boyutuna Bağlı Basın B
 
Makale
MakaleMakale
Makale
 
Muhammet-Cüneyt
Muhammet-CüneytMuhammet-Cüneyt
Muhammet-Cüneyt
 
VALIDITY OF TRIPLET DEFICIT HYPOTHESIS FOR TURKISH ECONOMY: TIME SERIES ANALYSIS
VALIDITY OF TRIPLET DEFICIT HYPOTHESIS FOR TURKISH ECONOMY: TIME SERIES ANALYSISVALIDITY OF TRIPLET DEFICIT HYPOTHESIS FOR TURKISH ECONOMY: TIME SERIES ANALYSIS
VALIDITY OF TRIPLET DEFICIT HYPOTHESIS FOR TURKISH ECONOMY: TIME SERIES ANALYSIS
 
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
 
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
Fed ve gelişen ekonomiler(revised)
 
Mali Disiplin
Mali DisiplinMali Disiplin
Mali Disiplin
 

Ekonomide Denge Hali

  • 1. Girişimcinin Varlığını Sağlıklı Bir Şekilde Sürdürebilmesi İçin EKONOMİDE DENGE HALİ Döviz Kuru, Enflasyon ve Faiz İlişkisi Faiz Lobisi ve Orta Gelir Tuzağı E. Aysan Doğaner www.aysandoganer.com
  • 2. Makroekonomik denge denklemi şöyle yazılır: (S – I) + (T – G) = (X – M) Bu denklemde; S = özel kesim tasarruflarını, I = özel kesim yatırımlarını, T = başta vergiler olmak üzere kamu gelirlerini, G = kamu harcamalarını X = ihracatı M = ithalatı gösteriyor.
  • 3. (S – I) dengesine özel kesim tasarruf yatırım dengesi ya da kısaca özel kesim dengesi denir. (T – G) dengesine ise kamu kesimi dengesi ya da kısaca bütçe dengesi denir. Bu ikisi ekonominin iç dengesini ya da kısaca iç ekonomik dengeyi meydana getirir. (X – M) dengesine kısaca dış ticaret dengesi adı verilir. Bu denge ekonominin dış dengesini oluşturur. Bir ekonominin iç dengesi (S – I) + (T – G) Ekonominin dış dengesine (X – M) eşittir. Yani bütün bu alt dengelerin toplamı sıfıra eşittir.
  • 4. 2011 yıl sonu itibariyle Türkiye’nin verileri şöyledir: S = 162 milyar TL I = 292 milyar TL T = 296 milyar TL G = 313 milyar TL X = 144 milyar USD = 237 milyar TL M = 233 milyar USD = 384 milyar TL Bu durumda denklemden yararlanarak Türkiye’nin MakroEkonomik Dengesini hesaplayınız.
  • 5. Türkiye’nin 2011 Makro Ekonomik Dengesi (S – I) + (T – G) = (X – M) (162 – 292) + (296 – 313) = (237 - 384) - 130 – 17 = - 147 Yani iç ve dış denge birbirine eşittir. Sağ taraftaki dış dengeyi işaret değiştirerek sol tarafa taşırsak denklemin toplamı sıfıra eşit olur.
  • 6. Türkiye’nin 2011 yılındaki GSYH’sı 1.295 milyar TL olduğuna göre; GSYH’sının yüzde 10’u oranında tasarruf yatırım açığı [(S – I) / GSYH], yüzde 1,3 oranında bütçe açığı [(T – G) / GSYH], yüzde 11,3 oranında dış ticaret açığı [(X – M) / GSYH ] vermiştir. 2011 yılında ortaya çıkan ve GSYH’nın yüzde 1,3’ü oranına ulaşan bütçe açığının büyük bölümü iç borçlanma ve küçük bölümü dış borçlanma ile finanse edilirken GSYH’nın % 10’u oranına varan dış denge açığının bir bölümü doğrudan yabancı sermaye yatırımı, bir bölümü portföy yatırımı, bir bölümü de kredi yoluyla dış kaynaklardan finanse edilmiştir.
  • 8. Türkiye’de Girişimci Eliyle Bir Değişime İhtiyaç Var Çok İthalat Düşük Katma Değer Az İhracat Orta Gelir Tuzağına Yakalanmamak İçin 3 Aşamalı Yeni Yol Az İthalat Yüksek Katma Değer Çok İhracat
  • 9. SICAK PARA Enflasyon oranı yüksek olan ülkede faiz oranları da yüksek olmalı ve vadeli kur iki ülke arasındaki enflasyon oranı farkı kadar prim yapmalıdır. Bazı ülkelerde, yüksek enflasyon oranlarına rağmen merkez bankası piyasaya müdahale ederek döviz kurlarının yeterince yükselmesini engelleyebilir. Bu durumda ulusal para aşırı miktarda değerlenmiş olmaktadır. Böyle bir uygulamada dövizin gelecekteki olması gereken değeri, enflasyon oranları ve faiz oranları farkından daha küçük olacaktır. Bu da uluslar arası alanda oldukça akıcı bir niteliğe sahip olan kısa vadeli fonların (sıcak para) ülkeye girişlerini özendirecektir. Bu durum döviz sıkıntısı içerisinde bulunan ülkeler için geçici bir rahatlık vermiş olmasına rağmen, daha sonra bu ülkelerin kaynak dengelerini bozarak, ekonomik krizle karşı karşıya gelmelerine neden olmaktadır.
  • 10. DÖVİZ KURU, ENFLASYON ve FAİZ Ekonomik büyümenin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi için mal ve hizmet piyasaları ile finansal piyasanın birbirleriyle uyumlu biçimde hareket etmeleri gerekmektedir. Burada, üretimden elde edilen ulusal gelir, direk yoldan tüketim veya dolaylı yoldan tasarruflar şeklinde mal piyasasına yönelmektedir. Ekonomide bu olay dengeli şekilde gerçekleştiği sürece üretimde istikrar sağlanmış olmaktadır. Piyasalarda karışıklığa meydan vermeden ekonomik büyümenin sağlanması, mal ve hizmetler için fiyat düzeyi, yabancı para için döviz kuru ve yerli paranın banknot değeri olan faiz oranlarındaki artışların birbirleriyle yakın değerlerde bulunmalarını gerekli kılmaktadır. Bu değişkenlerde meydana gelen olumsuzluklar ekonominin iç ve dış dengeleri arasındaki nispi denge ilişkilerini bozabilmekte ve alternatif maliyetleri etkileyerek genel ekonomik yapıyı olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Üçlü dengenin düşük oranlarda tutulması ülkedeki makro ekonomik performansı daha yüksek seviyeye ulaştırırken, yüksek seviyede seyretmesi ekonomik büyümenin ve dünya nimetlerinden alınan payların daha düşük kalmasına neden olmaktadır. Bu bakımdan döviz kuru, enflasyon ve faiz oranlarının yüksek oranlarda bulunması ekonomik krizin olacağını göstermemekle birlikte, refah düzeylerinde azalmalara ve gelir dağılımında bozulmalara yol açabilmektedir.
  • 11.
  • 12.
  • 13. ORTA GELİR TUZAĞI ve TÜRKİYE Orta gelir tuzağı nedir? Bir ekonominin belirli bir kişi başına gelir düzeyine ulaştıktan sonra orada sıkışıp kalması haline orta gelir tuzağı denir. Orta gelir tuzağı bir ekonomide kişi başına gelir düzeyinin belirli bir aşamadan öteye gidememesi halini ya da belirli bir gelir düzeyine ulaştıktan sonra durgunluk içine girilmesi durumunu özetleyen bir yaklaşımdır. Orta gelirin ölçüsü nedir? Orta gelir düzeyi ölçüsü olarak bugün ABD’nin kişi başına GSYH’sına dayanan bu ilk tanımın yerini Dünya Bankası’nın kişi başına gelire göre yaptığı sınıflandırma almış bulunmaktadır. Dünya Bankası’nın 2012 yılı Dünya Kalkınma Raporu’nda ekonomiler şu şekilde sınıflandırılmaktadır (Kaynak: Dünya Bankası, Dünya Kalkınma Raporu – 2012, sayfa 389):
  • 14. Türkiye, 2012 yılı 10.673 dolarlık kişi başına ortalama yıllık geliriyle üst orta gelirli ekonomiler arasında bulunmaktadır. Bu grupta Türkiye ile birlikte bulunan ekonomilerden bazıları şunlardır: Çin, Malezya, Arnavutluk, Azerbaycan, Romanya, Rusya, Brezilya, Arjantin, Meksika, Cezayir, Tunus, Güney Afrika. EKONOMİLER KİŞİ BAŞINA YILLIK ORT.GELİR Düşük gelirli ekonomiler 1,005 doların altı Orta gelirli ekonomiler 1,006 – 12,275 dolar arası Alt orta gelirli ekonomiler 1,006 – 3.975 dolar arası Üst orta gelirli ekonomiler 3.976 – 12.275 dolar arası Yüksek gelirli ekonomiler 12,276 dolar ve üzeri
  • 15. Bu tuzağa düşmemek için ne yapmak gerekiyor. (1) Tasarruf oranını artırmak ve bu yolla yatırımlara iç finansman sağlamak orta gelir tuzağına düşmemenin ya da düşülmesi bu tuzaktan kurtulmanın en önemli gereklerinden birisini oluşturuyor. (2) Oysa Türkiye’de tasarruflarla yatırımlar arasındaki fark giderek açılıyor.
  • 16. (2) Yüksek Katma Değerli ürünler üretmek ana hedef olmalıdır. Bunun için imalat sanayisinin gelişimini hızlandırmak gerekir. McKinsey’in araştırmasının (Manufacturing the Future: The Next Era of Global Growth and Innovation, McKinsey, 2012.) sonuçları bu açıdan çok çarpıcıdır. Türkiye, dünyada yaratılan imalat sanayisi katma değerindeki pay açısından 1990 yılında 13’üncü sırada, 2000’lerde 15’nci sırada yer alırken 2010’da liste dışına çıkmış bulunuyor. Beklenenin tam tersine bir gelişme. Yani Türkiye en hızlı büyüdüğü on yılda, ondan önceki yirmi yılda olduğu kadar bir imalat sanayisi katma değer payı yaratamamış. Bu durum Türkiye açısından orta gelir tuzağına düşmenin tehlike çanı demektir. (3) Sanayide çeşitlenme açısından Türkiye’nin durumu iyi görünüyor. Her ne kadar imalat sanayisinde dünya çapında bir yer edinememiş olsa da sanayisini son elli yılda oldukça çeşitlendirmiş, bir kaç mala dayalı üretimle sınırlı kalmamıştır. (4) Emek piyasasında koşulların değerlendirilmesini yaptığımızda Türkiye’nin burada birçok iyileştirme yapmasının zorunlu olduğunu söylememiz mümkündür. Bu piyasadaki temel konu piyasa koşullarının esnek hale getirilmesidir. Bu düzenlemenin önünde oldukça güçlü bir direnç vardır ve bu direncin kırılması kolay değildir. (5) Daha fazla yatırım, yüksek istihdam, yüksek gelir, yüksek tasarruf için Girişimcilerin sayısının artırılması. Özellikle yüksek katma değer yaratacak inovatif girişimlerin teşvik edilmesi gerekiyor.
  • 17. Özetle söylememiz gerekirse Türkiye’nin orta gelir tuzağına düşmemek için alması gereken birçok önlem vardır. Türkiye 2010 – 2020 arasındaki on yılı 2000 – 2010 arasındaki on yıldan farklı olarak yapısal önlemlere hız vererek geçirmek zorundadır. Bireysel emeklilik sisteminin harekete geçirilmiş ve devletçe desteklenmiş olması tasarrufları artırmak için önemli bir hamledir ama yeterli değildir. İmalat sanayisinin gelişimini hızlandırmak, katma değeri artırmak için girişilen yeni teşvik modeli iyi niyetli bir girişim olmakla birlikte çok daha fazlasına ihtiyaç vardır. Sanayide çeşitlenmeyi gerçekleştirebilmek için her şeyden önce üzerinde çok konuşulan ama bir türlü gerçekleştirilemeyen sanayi envanteri çalışmasının tamamlanması gereklidir. Emek piyasasında gerekli esnekliği sağlamadan önce kayıt dışılık başta olmak üzere altyapı sorunlarını öncelikle çözmek gereklidir.