SlideShare a Scribd company logo
•Лекц4
•Хичээлийн агуулга
 Хөрсний хатуу хэсэг харилцан адилгүй хэмжээтэй эрдэс, органик бодисоос бүрдэнэ.
 Хөрс өөрөө жигд бус олон бодисын нэмэгдэл цогц мөн.
 Хөрсийг бүрдүүлж буй бодис гарал үүсэл, чанараараа төдийгүй хэмжээгээрээ харилцан
адилгүй.
 Хөрсний бүрэлдэхүүнд молекулын хэмжээтэй нарынаас шавар, тоос, элс, чулуу хүртэл бүдүүн
ширхэгүүд багтана.
 Хөрсний хатуу хэсгийг бүрдүүлж байгаа жижиг ширхэгүүдийг хэмжээгээр нь ангилаад
тэдгээрийг хувиар илэрхийснийг механик бүрэлдэхүүн гэнэ.
 Энгийн ширхэгийг хэмжээгээр нь шороо ба чулуу гэсэн 2том бүлэгт хуваана.
 Хөрсийг задлан шижилгээнд бэлтгэхэд 1мм ийн шигшүүрээр шигшсэн бөгөөд түүнээс том
хэмжээтэйг чулуу, харин шигшигдэж орсон 1мм ээс бага ширхэгийг шороо гэнэ.
 Хөрсний хатуу хэмжээний ангилал орос европын хооронд нилннд ялгаатай.
 Цааш нь шороо хэсгийг элс ба шавар гэсэн бүлэгт ангилнаа. Элс нь 0,01 мм ээс том шавар
0,01ммээс нарийн юм.
 Хатуу хэсэгийн дотор физик шаврын эзлэх%ийг баримтлан хөрсийг механик бүрэлдэхүүнэр нь
элс, элсэнцэр, хөнгөн шавранцар, дунд шавранцар, хүнд шавранцар, шавар гэж ангилна.
 Хөрсний механик бүрэлдэхүүнийг тадбайд тодорхойлох
 Хуурай арга, Зуурах араг гэсэн 2 арга байна.
 1 Хуурай арга:
 -Хүрзээр ухахад зөөлөн, гишгээд тавьсан шороо бутарч байвал хөнгөн хөрсний шинж
 - Хуурай хөрсийг гараар бариад дараа нь алгаа сэгсэрхэд гарт их наалдаж байвал хүнд хөрс
 - Хөрсийн зүсэлтийн ханыг хутгаар зүсэхэд хатуу мөр нь нарын гарч байвал хөрс хүндийн шинж
 - Аливаа мөр газарт тод үлдэж байвал хөрс хөнгөний шинж
 - Бороо орсоны дараа хөрсний гадаргад ус тунасан хатаж хаграхдаа дээд хэсэгтээ өрөмтөж байвал хүнд хөрсний
шинж мөн.
 - Боловсруулалт хангалтгүй хийгдсэн, хүнд хөрстэй хагалсан талбайн гадаргад том том цөм ихтэй байна.
 2 Зуурах арга
 -Бага зэргийн хөрсийг алгандаа аваад түүнхийгээ хоолны гурил адил зуураад имэрч үзэхэд хүнд хөрс хуруу гарт
их наалдаж халтар болохын зэрэгцээ нэгэн жигд зөөлөн байна.
 - Зуурсан хөрсийг хуруугаар нимгэлж дарахад хөрсний гадарга язрахгүй сайн эвлэж байвал хүнд хөрс.
 - Зуурсан хөрсөөр 3см ийн голчтой бөмбөрүүш хийхэд эвлэхгүй бол сул элс болно.
 - Зуурсан хөрсөөр хэврэгдүү бөмбөрүүш хийж болсон боловч 3мм ийн голчтой зулын гол хийж болохгүй бол
элсэнцэр механик бүрэлдэхүүнтэй шинж
 - Зуурсан хөрсөөр хийсэн зулын гол цааш цувж нарысахад хугарч байвал дунд шавранцар болно.
 - Зуурсан хөрсөөр зулын нарын гол хийгээд дараа нь түүгээр 3см голчтой бөгж хийхэд хугарч байвал хүнд
шавранцар болно.
 - Цувсан голоор цагираг хийхэд хуграхгүй бол шавар хөрс мөн болно.
 Хуруу шилний дөрөвний нэг орчимд хөрс авч дээрээс нь ус
хийхгээд сайтар сэгсэрээд тавихад 1минутын хугцаанд уусмал
бүрэн тунгалаг болж чадвал элс гэж үзнэ.
 Харин нэг минутын хугцаанд уусмлын 50-70мм үе тунгалаг бол
дунд шавранцар, 1-3мм бол хүнд шавранцар, 1мм хүртэл шавар гэж
үзнэ.
 Хөрсөнд явагдах физик үзэгдэл нь хөрсний үржил шим ургамлын
өсөлт хөгжилтөнд чухал нөлөөтэй.
 Хөрсний үржил шимийг зохицуулах нэг арга нь хөрсний бүтэцийг
тодорхойлох арга юм.
 Хөрсний бүтэцийн хэмжээ, хэлбэрээс харсний нүх сүвний байдал
сүвшилт шалтгаална.
 Сүвшилт нь хөрсний ус чийг агаар дулаанй горим,
микроорганизмуудын амьдралын үйл ажиллагаанд нөлөөлж
харсөнд явагдах биологи, химийн процесуудыг өөрчилөх бөгөөд
үүнээс ургамлын амьдарлын нөхцөл хамаарна.
 Механик хүч хэргэлэхгүйгээр цааш бутрахгүй жижиг хэсгүүдийг
хөрсний эгэл хэсэгүүд гэнэ.
 Ийм эгэл хэсэгт хөрсний ялзмагтай зууралдсан жижиг эрдэсүүд
орно.
 Эдгээр жижиг хэсэгүүд хоорондоо гагнагдаж хөрсний бүтэцийг
үүсгэнэ.
 Хөрсний бүтэцийг макро ба микро бүтэц гэж ангилна.
 0,25 мм ээс доош дм хэсгийг микро бүтэц гэх ба 0,25мм дм тай бол
макро гэнэ.
 Ургамал амьтан микро организмын мөхсөн үлдэгдлийн ялзарахад
органик бодисууд үүснэ.
 Энэ нь хөрсний ялзамаг бөгөөд хөрсөнд янз бүрийн хэмжээ,
хэлбэртэй бүтэц үүсэхэд чухал үүлрэгтэй.
 Микро бүтэцтэй хөрсөнд шим тэжээлийн бодис, агаар, усны
горим огт бүтэцгүй хөрсийг бодвол өөр шинж чанартай байна.
 Өөрөөр хэлбэл микро бүтэцтэй хөрсөнд бүтэцийн дотрох маш
нарын хялгасан нүх сүв, ширхэгүүдийн хооронд арай том нүх
сүвүүд байдаг

More Related Content

What's hot

экосистем
экосистемэкосистем
экосистемdavaa627
 
2 сансрын цаг уур, байгаль орчны тандан судалгааны хөгжил - ц.адьяасүрэн
2   сансрын цаг уур, байгаль орчны тандан судалгааны хөгжил - ц.адьяасүрэн2   сансрын цаг уур, байгаль орчны тандан судалгааны хөгжил - ц.адьяасүрэн
2 сансрын цаг уур, байгаль орчны тандан судалгааны хөгжил - ц.адьяасүрэнGeoMedeelel
 
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Adilbishiin Gelegjamts
 
эдийн засгийн онол -1
эдийн засгийн онол -1эдийн засгийн онол -1
эдийн засгийн онол -1
E-Gazarchin Online University
 
тоосжилт
тоосжилттоосжилт
2011.11.30 Гамшиг, гамшигын удирдлагын тухай, С. Хүрэлсүх
2011.11.30 Гамшиг, гамшигын удирдлагын тухай, С. Хүрэлсүх 2011.11.30 Гамшиг, гамшигын удирдлагын тухай, С. Хүрэлсүх
2011.11.30 Гамшиг, гамшигын удирдлагын тухай, С. Хүрэлсүх
The Business Council of Mongolia
 
Хар тамхи ба мансууруулах бодис
Хар тамхи ба мансууруулах бодисХар тамхи ба мансууруулах бодис
Хар тамхи ба мансууруулах бодис
uyanga yura
 
Дорнын философи
Дорнын философиДорнын философи
Дорнын философи
Munkhbaatar S. Uuld
 
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйлуур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
Gantulga Batmunkh
 
Dadlagiin tailan bichih zaawapchilgaa
Dadlagiin tailan bichih zaawapchilgaaDadlagiin tailan bichih zaawapchilgaa
Dadlagiin tailan bichih zaawapchilgaa
Хашчулуун Хашук
 
сургалтын арга гэж юу вэ
сургалтын арга гэж юу вэсургалтын арга гэж юу вэ
сургалтын арга гэж юу вэChimeg Tsetseg
 
Нийлэг хальсан хүлэмжин д нарс шинэсний тарьц ургуулах технологи
Нийлэг хальсан хүлэмжин д нарс шинэсний тарьц ургуулах технологиНийлэг хальсан хүлэмжин д нарс шинэсний тарьц ургуулах технологи
Нийлэг хальсан хүлэмжин д нарс шинэсний тарьц ургуулах технологи
Maral Ganbat
 
Бие даалтын стандарт
Бие даалтын стандартБие даалтын стандарт
Бие даалтын стандартAdilbishiin Gelegjamts
 
хүний үүсэл
хүний үүсэл хүний үүсэл
хүний үүсэл azpurev
 
Бизнес эрсдэл
Бизнес эрсдэлБизнес эрсдэл

What's hot (20)

экосистем
экосистемэкосистем
экосистем
 
Enkh
EnkhEnkh
Enkh
 
Lekts 8
Lekts 8Lekts 8
Lekts 8
 
хөрсний бохирдол
хөрсний бохирдолхөрсний бохирдол
хөрсний бохирдол
 
2 сансрын цаг уур, байгаль орчны тандан судалгааны хөгжил - ц.адьяасүрэн
2   сансрын цаг уур, байгаль орчны тандан судалгааны хөгжил - ц.адьяасүрэн2   сансрын цаг уур, байгаль орчны тандан судалгааны хөгжил - ц.адьяасүрэн
2 сансрын цаг уур, байгаль орчны тандан судалгааны хөгжил - ц.адьяасүрэн
 
Хог хаягдал
Хог хаягдалХог хаягдал
Хог хаягдал
 
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
 
эдийн засгийн онол -1
эдийн засгийн онол -1эдийн засгийн онол -1
эдийн засгийн онол -1
 
тоосжилт
тоосжилттоосжилт
тоосжилт
 
2011.11.30 Гамшиг, гамшигын удирдлагын тухай, С. Хүрэлсүх
2011.11.30 Гамшиг, гамшигын удирдлагын тухай, С. Хүрэлсүх 2011.11.30 Гамшиг, гамшигын удирдлагын тухай, С. Хүрэлсүх
2011.11.30 Гамшиг, гамшигын удирдлагын тухай, С. Хүрэлсүх
 
Хар тамхи ба мансууруулах бодис
Хар тамхи ба мансууруулах бодисХар тамхи ба мансууруулах бодис
Хар тамхи ба мансууруулах бодис
 
Дорнын философи
Дорнын философиДорнын философи
Дорнын философи
 
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйлуур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
 
Dadlagiin tailan bichih zaawapchilgaa
Dadlagiin tailan bichih zaawapchilgaaDadlagiin tailan bichih zaawapchilgaa
Dadlagiin tailan bichih zaawapchilgaa
 
сургалтын арга гэж юу вэ
сургалтын арга гэж юу вэсургалтын арга гэж юу вэ
сургалтын арга гэж юу вэ
 
хөнгөнцагаан
хөнгөнцагаанхөнгөнцагаан
хөнгөнцагаан
 
Нийлэг хальсан хүлэмжин д нарс шинэсний тарьц ургуулах технологи
Нийлэг хальсан хүлэмжин д нарс шинэсний тарьц ургуулах технологиНийлэг хальсан хүлэмжин д нарс шинэсний тарьц ургуулах технологи
Нийлэг хальсан хүлэмжин д нарс шинэсний тарьц ургуулах технологи
 
Бие даалтын стандарт
Бие даалтын стандартБие даалтын стандарт
Бие даалтын стандарт
 
хүний үүсэл
хүний үүсэл хүний үүсэл
хүний үүсэл
 
Бизнес эрсдэл
Бизнес эрсдэлБизнес эрсдэл
Бизнес эрсдэл
 

Viewers also liked

үржилийн биологи лекц1
үржилийн биологи лекц1үржилийн биологи лекц1
үржилийн биологи лекц1otgooPhh
 
Retrato paulista oficial (corretor humberto)
Retrato paulista oficial (corretor humberto)Retrato paulista oficial (corretor humberto)
Retrato paulista oficial (corretor humberto)
Humberto Anzzelotti
 
Aprendizaje colaborativo
Aprendizaje colaborativoAprendizaje colaborativo
Aprendizaje colaborativoMarihel Netto
 
AUR 2013 Опыт внедрения технологии пространственного проектирования
AUR 2013 Опыт внедрения технологии пространственного проектирования AUR 2013 Опыт внедрения технологии пространственного проектирования
AUR 2013 Опыт внедрения технологии пространственного проектирования
Sergei Penkov
 
Tugasan 2 a
Tugasan 2 aTugasan 2 a
Tugasan 2 a
supiah hassan
 
Pass Presentation
Pass PresentationPass Presentation
Pass Presentation
mrjoshsantiago
 
The German Research and Funding System.
The German Research and Funding System.The German Research and Funding System.
The German Research and Funding System.
Sociedade Brasileira de Pesquisa em Materiais
 
Opportunities at the Alexander von Humboldt Foundation (AvH).
Opportunities at the Alexander von Humboldt Foundation (AvH).Opportunities at the Alexander von Humboldt Foundation (AvH).
Opportunities at the Alexander von Humboldt Foundation (AvH).
Sociedade Brasileira de Pesquisa em Materiais
 
SF Giants
SF GiantsSF Giants
Apresentacao retrato paulista oficial (corretor humberto)
Apresentacao retrato paulista oficial (corretor humberto)Apresentacao retrato paulista oficial (corretor humberto)
Apresentacao retrato paulista oficial (corretor humberto)
Humberto Anzzelotti
 
хөрсний морфологи сэдэв 2
хөрсний морфологи сэдэв 2хөрсний морфологи сэдэв 2
хөрсний морфологи сэдэв 2otgooPhh
 
Science and technology of multifunctional oxide and ultrananocrystalline diam...
Science and technology of multifunctional oxide and ultrananocrystalline diam...Science and technology of multifunctional oxide and ultrananocrystalline diam...
Science and technology of multifunctional oxide and ultrananocrystalline diam...
Sociedade Brasileira de Pesquisa em Materiais
 
On the search for novel materials: insight and discovery through sharing of b...
On the search for novel materials: insight and discovery through sharing of b...On the search for novel materials: insight and discovery through sharing of b...
On the search for novel materials: insight and discovery through sharing of b...
Sociedade Brasileira de Pesquisa em Materiais
 
Mapas mentales
Mapas mentalesMapas mentales
Mapas mentales
lauracorichi
 
Aquaculture sensors
Aquaculture sensorsAquaculture sensors
Aquaculture sensors
Alex Leung
 
Biomaterials. Merging Materials Science with Biology.
Biomaterials. Merging Materials Science with Biology.Biomaterials. Merging Materials Science with Biology.
Biomaterials. Merging Materials Science with Biology.
Sociedade Brasileira de Pesquisa em Materiais
 
Tickets
TicketsTickets
Nom urj last
Nom urj lastNom urj last
Nom urj last
otgooPhh
 

Viewers also liked (20)

үржилийн биологи лекц1
үржилийн биологи лекц1үржилийн биологи лекц1
үржилийн биологи лекц1
 
Retrato paulista oficial (corretor humberto)
Retrato paulista oficial (corretor humberto)Retrato paulista oficial (corretor humberto)
Retrato paulista oficial (corretor humberto)
 
лекц7
лекц7лекц7
лекц7
 
Aprendizaje colaborativo
Aprendizaje colaborativoAprendizaje colaborativo
Aprendizaje colaborativo
 
лекц6
лекц6лекц6
лекц6
 
AUR 2013 Опыт внедрения технологии пространственного проектирования
AUR 2013 Опыт внедрения технологии пространственного проектирования AUR 2013 Опыт внедрения технологии пространственного проектирования
AUR 2013 Опыт внедрения технологии пространственного проектирования
 
Tugasan 2 a
Tugasan 2 aTugasan 2 a
Tugasan 2 a
 
Pass Presentation
Pass PresentationPass Presentation
Pass Presentation
 
The German Research and Funding System.
The German Research and Funding System.The German Research and Funding System.
The German Research and Funding System.
 
Opportunities at the Alexander von Humboldt Foundation (AvH).
Opportunities at the Alexander von Humboldt Foundation (AvH).Opportunities at the Alexander von Humboldt Foundation (AvH).
Opportunities at the Alexander von Humboldt Foundation (AvH).
 
SF Giants
SF GiantsSF Giants
SF Giants
 
Apresentacao retrato paulista oficial (corretor humberto)
Apresentacao retrato paulista oficial (corretor humberto)Apresentacao retrato paulista oficial (corretor humberto)
Apresentacao retrato paulista oficial (corretor humberto)
 
хөрсний морфологи сэдэв 2
хөрсний морфологи сэдэв 2хөрсний морфологи сэдэв 2
хөрсний морфологи сэдэв 2
 
Science and technology of multifunctional oxide and ultrananocrystalline diam...
Science and technology of multifunctional oxide and ultrananocrystalline diam...Science and technology of multifunctional oxide and ultrananocrystalline diam...
Science and technology of multifunctional oxide and ultrananocrystalline diam...
 
On the search for novel materials: insight and discovery through sharing of b...
On the search for novel materials: insight and discovery through sharing of b...On the search for novel materials: insight and discovery through sharing of b...
On the search for novel materials: insight and discovery through sharing of b...
 
Mapas mentales
Mapas mentalesMapas mentales
Mapas mentales
 
Aquaculture sensors
Aquaculture sensorsAquaculture sensors
Aquaculture sensors
 
Biomaterials. Merging Materials Science with Biology.
Biomaterials. Merging Materials Science with Biology.Biomaterials. Merging Materials Science with Biology.
Biomaterials. Merging Materials Science with Biology.
 
Tickets
TicketsTickets
Tickets
 
Nom urj last
Nom urj lastNom urj last
Nom urj last
 

More from otgooPhh

зхлекц6
зхлекц6зхлекц6
зхлекц6otgooPhh
 
мал амьтны зохиомол хээлтүүлэг лекц5
мал амьтны зохиомол хээлтүүлэг лекц5мал амьтны зохиомол хээлтүүлэг лекц5
мал амьтны зохиомол хээлтүүлэг лекц5otgooPhh
 
зх лекц4
зх лекц4зх лекц4
зх лекц4otgooPhh
 
үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3otgooPhh
 
хээлтэгч мал сэдэв2
хээлтэгч мал сэдэв2хээлтэгч мал сэдэв2
хээлтэгч мал сэдэв2otgooPhh
 
үржилийн биологи лекц1
үржилийн биологи лекц1үржилийн биологи лекц1
үржилийн биологи лекц1otgooPhh
 
Uhriin aj ahui
Uhriin aj ahuiUhriin aj ahui
Uhriin aj ahuiotgooPhh
 
Uhriin aj ahui
Uhriin aj ahuiUhriin aj ahui
Uhriin aj ahuiotgooPhh
 
хөрсийг элэгдэл эвдэрлээс хамгаалах8
хөрсийг элэгдэл эвдэрлээс хамгаалах8хөрсийг элэгдэл эвдэрлээс хамгаалах8
хөрсийг элэгдэл эвдэрлээс хамгаалах8otgooPhh
 
хөрсний ус 7
хөрсний ус 7хөрсний ус 7
хөрсний ус 7otgooPhh
 
хөрсний агаар 6
хөрсний агаар 6хөрсний агаар 6
хөрсний агаар 6otgooPhh
 
хөрс үүсвэрийн хүчин зүйл 3
хөрс үүсвэрийн хүчин зүйл 3хөрс үүсвэрийн хүчин зүйл 3
хөрс үүсвэрийн хүчин зүйл 3otgooPhh
 
хөрсний менж лекц2
хөрсний менж лекц2хөрсний менж лекц2
хөрсний менж лекц2otgooPhh
 
байгалийн фермер1
байгалийн фермер1байгалийн фермер1
байгалийн фермер1otgooPhh
 

More from otgooPhh (20)

лекц8
лекц8лекц8
лекц8
 
зхлекц6
зхлекц6зхлекц6
зхлекц6
 
мал амьтны зохиомол хээлтүүлэг лекц5
мал амьтны зохиомол хээлтүүлэг лекц5мал амьтны зохиомол хээлтүүлэг лекц5
мал амьтны зохиомол хээлтүүлэг лекц5
 
зх лекц4
зх лекц4зх лекц4
зх лекц4
 
үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3
 
хээлтэгч мал сэдэв2
хээлтэгч мал сэдэв2хээлтэгч мал сэдэв2
хээлтэгч мал сэдэв2
 
үржилийн биологи лекц1
үржилийн биологи лекц1үржилийн биологи лекц1
үржилийн биологи лекц1
 
Uhriin aj ahui
Uhriin aj ahuiUhriin aj ahui
Uhriin aj ahui
 
Uhriin aj ahui
Uhriin aj ahuiUhriin aj ahui
Uhriin aj ahui
 
хөрсийг элэгдэл эвдэрлээс хамгаалах8
хөрсийг элэгдэл эвдэрлээс хамгаалах8хөрсийг элэгдэл эвдэрлээс хамгаалах8
хөрсийг элэгдэл эвдэрлээс хамгаалах8
 
хөрсний ус 7
хөрсний ус 7хөрсний ус 7
хөрсний ус 7
 
хөрсний агаар 6
хөрсний агаар 6хөрсний агаар 6
хөрсний агаар 6
 
лекц4
лекц4лекц4
лекц4
 
хөрс үүсвэрийн хүчин зүйл 3
хөрс үүсвэрийн хүчин зүйл 3хөрс үүсвэрийн хүчин зүйл 3
хөрс үүсвэрийн хүчин зүйл 3
 
лекц8
лекц8лекц8
лекц8
 
лекц8
лекц8лекц8
лекц8
 
лекц7
лекц7лекц7
лекц7
 
лекц6
лекц6лекц6
лекц6
 
хөрсний менж лекц2
хөрсний менж лекц2хөрсний менж лекц2
хөрсний менж лекц2
 
байгалийн фермер1
байгалийн фермер1байгалийн фермер1
байгалийн фермер1
 

лекц4

  • 2.  Хөрсний хатуу хэсэг харилцан адилгүй хэмжээтэй эрдэс, органик бодисоос бүрдэнэ.  Хөрс өөрөө жигд бус олон бодисын нэмэгдэл цогц мөн.  Хөрсийг бүрдүүлж буй бодис гарал үүсэл, чанараараа төдийгүй хэмжээгээрээ харилцан адилгүй.  Хөрсний бүрэлдэхүүнд молекулын хэмжээтэй нарынаас шавар, тоос, элс, чулуу хүртэл бүдүүн ширхэгүүд багтана.  Хөрсний хатуу хэсгийг бүрдүүлж байгаа жижиг ширхэгүүдийг хэмжээгээр нь ангилаад тэдгээрийг хувиар илэрхийснийг механик бүрэлдэхүүн гэнэ.  Энгийн ширхэгийг хэмжээгээр нь шороо ба чулуу гэсэн 2том бүлэгт хуваана.  Хөрсийг задлан шижилгээнд бэлтгэхэд 1мм ийн шигшүүрээр шигшсэн бөгөөд түүнээс том хэмжээтэйг чулуу, харин шигшигдэж орсон 1мм ээс бага ширхэгийг шороо гэнэ.  Хөрсний хатуу хэмжээний ангилал орос европын хооронд нилннд ялгаатай.  Цааш нь шороо хэсгийг элс ба шавар гэсэн бүлэгт ангилнаа. Элс нь 0,01 мм ээс том шавар 0,01ммээс нарийн юм.  Хатуу хэсэгийн дотор физик шаврын эзлэх%ийг баримтлан хөрсийг механик бүрэлдэхүүнэр нь элс, элсэнцэр, хөнгөн шавранцар, дунд шавранцар, хүнд шавранцар, шавар гэж ангилна.
  • 3.
  • 4.  Хөрсний механик бүрэлдэхүүнийг тадбайд тодорхойлох  Хуурай арга, Зуурах араг гэсэн 2 арга байна.  1 Хуурай арга:  -Хүрзээр ухахад зөөлөн, гишгээд тавьсан шороо бутарч байвал хөнгөн хөрсний шинж  - Хуурай хөрсийг гараар бариад дараа нь алгаа сэгсэрхэд гарт их наалдаж байвал хүнд хөрс  - Хөрсийн зүсэлтийн ханыг хутгаар зүсэхэд хатуу мөр нь нарын гарч байвал хөрс хүндийн шинж  - Аливаа мөр газарт тод үлдэж байвал хөрс хөнгөний шинж  - Бороо орсоны дараа хөрсний гадаргад ус тунасан хатаж хаграхдаа дээд хэсэгтээ өрөмтөж байвал хүнд хөрсний шинж мөн.  - Боловсруулалт хангалтгүй хийгдсэн, хүнд хөрстэй хагалсан талбайн гадаргад том том цөм ихтэй байна.  2 Зуурах арга  -Бага зэргийн хөрсийг алгандаа аваад түүнхийгээ хоолны гурил адил зуураад имэрч үзэхэд хүнд хөрс хуруу гарт их наалдаж халтар болохын зэрэгцээ нэгэн жигд зөөлөн байна.  - Зуурсан хөрсийг хуруугаар нимгэлж дарахад хөрсний гадарга язрахгүй сайн эвлэж байвал хүнд хөрс.  - Зуурсан хөрсөөр 3см ийн голчтой бөмбөрүүш хийхэд эвлэхгүй бол сул элс болно.  - Зуурсан хөрсөөр хэврэгдүү бөмбөрүүш хийж болсон боловч 3мм ийн голчтой зулын гол хийж болохгүй бол элсэнцэр механик бүрэлдэхүүнтэй шинж  - Зуурсан хөрсөөр хийсэн зулын гол цааш цувж нарысахад хугарч байвал дунд шавранцар болно.  - Зуурсан хөрсөөр зулын нарын гол хийгээд дараа нь түүгээр 3см голчтой бөгж хийхэд хугарч байвал хүнд шавранцар болно.  - Цувсан голоор цагираг хийхэд хуграхгүй бол шавар хөрс мөн болно.
  • 5.  Хуруу шилний дөрөвний нэг орчимд хөрс авч дээрээс нь ус хийхгээд сайтар сэгсэрээд тавихад 1минутын хугцаанд уусмал бүрэн тунгалаг болж чадвал элс гэж үзнэ.  Харин нэг минутын хугцаанд уусмлын 50-70мм үе тунгалаг бол дунд шавранцар, 1-3мм бол хүнд шавранцар, 1мм хүртэл шавар гэж үзнэ.
  • 6.  Хөрсөнд явагдах физик үзэгдэл нь хөрсний үржил шим ургамлын өсөлт хөгжилтөнд чухал нөлөөтэй.  Хөрсний үржил шимийг зохицуулах нэг арга нь хөрсний бүтэцийг тодорхойлох арга юм.  Хөрсний бүтэцийн хэмжээ, хэлбэрээс харсний нүх сүвний байдал сүвшилт шалтгаална.  Сүвшилт нь хөрсний ус чийг агаар дулаанй горим, микроорганизмуудын амьдралын үйл ажиллагаанд нөлөөлж харсөнд явагдах биологи, химийн процесуудыг өөрчилөх бөгөөд үүнээс ургамлын амьдарлын нөхцөл хамаарна.  Механик хүч хэргэлэхгүйгээр цааш бутрахгүй жижиг хэсгүүдийг хөрсний эгэл хэсэгүүд гэнэ.  Ийм эгэл хэсэгт хөрсний ялзмагтай зууралдсан жижиг эрдэсүүд орно.  Эдгээр жижиг хэсэгүүд хоорондоо гагнагдаж хөрсний бүтэцийг үүсгэнэ.
  • 7.
  • 8.  Хөрсний бүтэцийг макро ба микро бүтэц гэж ангилна.  0,25 мм ээс доош дм хэсгийг микро бүтэц гэх ба 0,25мм дм тай бол макро гэнэ.  Ургамал амьтан микро организмын мөхсөн үлдэгдлийн ялзарахад органик бодисууд үүснэ.  Энэ нь хөрсний ялзамаг бөгөөд хөрсөнд янз бүрийн хэмжээ, хэлбэртэй бүтэц үүсэхэд чухал үүлрэгтэй.  Микро бүтэцтэй хөрсөнд шим тэжээлийн бодис, агаар, усны горим огт бүтэцгүй хөрсийг бодвол өөр шинж чанартай байна.  Өөрөөр хэлбэл микро бүтэцтэй хөрсөнд бүтэцийн дотрох маш нарын хялгасан нүх сүв, ширхэгүүдийн хооронд арай том нүх сүвүүд байдаг