3. Η μεθοδευμένη εξόντωση (γενοκτονία) των Ελλήνων του Πόντου
1.
Το 1915 καιενώ όλα τα ευρωπαϊκά κράτη είχαν εμπλακεί στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Τ ο ύ ρ κ ο ι Ε θ ν ι κ ι σ τ έ ς εκπόνησαν ένα σχέδιο εξόντωσης των
χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας. Καραβάνι 5.000 Χριστιανών προσφύγων από τοΈλαζιγ κατευθυνόμενοι προς τηΤραπεζούντα, Νοέμβριος 1925.Wikipedia
Ενεπεκίδης: Οι πορείες θανάτου- “Άουσβιτς εν ροή”
Οι πορείες θανάτου δεν είχαν συγκεκριμένο προορισμό, αφού στόχος ήταν μόνο η εξόντωση. Ήταν συνεχείς και χωρίς στάσεις.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα μέρη που επιλέγονταν ήταν τελείως άγονα. Δεν υπήρχε ούτε νερό, ούτε φαγητό, ούτε τρόπος να
πλυθούν παρά μόνο στην ύπαιθρο, στο κρύο. Οι πορείες ξεκινούσαν χειμώνα, με βαρύ ψύχος. Όποιος έπεφτε, δεν
ξανασηκωνόταν. Άλλοι πέθαιναν από το κρύο, άλλοι από πείνα κι άλλοι από τις κακουχίες, το ξύλο και τα βασανιστήρια. Οι
ηλικιωμένοι και τα παιδιά ήταν τα πρώτα θύματα. Όποιο παιδί έκλαιγε ή αρρώσταινε δεν υπήρχε περίπτωση να επιβιώσει. Η
επιλογή ακατοίκητων περιοχών γινόταν και για έναν ακόμα λόγο: Για να μην υπάρχουν μαρτυρίες και αποδείξεις του
εξελισσόμενου εγκλήματος. Για αυτό οι πορείες ονομάστηκαν και «λευκός θάνατος». Τα θύματα ήταν χιλιάδες. Χαρακτηριστικό
παράδειγμα, μια πορεία που ξεκίνησε από την Τρίπολη του Πόντου για τα βουνά της Νικόπολης, σε πολύ μεγάλο υψόμετρο, με
τελική κατάληξη της Καππαδοκία. Η πορεία διήρκεσε ένα χρόνο. Από τα 13.000 άτομα, που ξεκίνησαν, επέζησαν μόλις 600.
http://www.mixanitouxronou.gr/oi-poreies-thanatoy-se-akatoikites-perioches-tis-anatolis-kai-i-systimatiki-exontosi-ton-pontion-
oi-loytrones-oi-viasmoi-kai-to-quot-ke-peint-quot-ton-toyrkon-martyries/
3. Η μεθοδευμένη εξόντωση (γενοκτονία) των Ελλήνων του Πόντου
Μπακάλης Κώστας: history-logotexnia.blogspot.com
1
2.
Η Γ ΕΝ Ο Κ Τ Ο Ν Ι Α ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ (1916–1923): ΕΚΤΑΣΗ, ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΑΙΤΡΟΠΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
➢ Να παρουσιάσετε τα κύρια χαρακτηριστικά της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου (1916–1923) ως προς το
μέγεθος, τη φύση και τις μεθόδους της.
1η § Είναι γνωστή η γενοκτονία του α ρ μ ε ν ι κ ο ύ λ α ο ύ το 1915 από τους Νεότουρκους,
❑ αλλά δεν είναι γνωστή η μ ε θ ο δ ε υ μ έ ν η εξόντωση των Ελλήνων του Πόντου
που είχε τις ίδιες αναλογίες ποσοτικά και ηθικά με τη γενοκτονία των Αρμενίων την περίοδο 1916-1923.
2η § Από τους 6 9 7 . 0 0 0 Πόντιους που ζούσαν το 1913 στον Πόντο,
❑ περισσότεροι από 3 5 3 . 0 0 0 , δηλαδή ποσοστό μεγαλύτερο από το 50%, θανατώθηκαν μέχρι το 1923 από
τους Ν ε ό τ ο υ ρ κ ο υ ς και τους Κ ε μ α λ ι κ ο ύ ς
στις π ό λ ε ι ς και τα χ ω ρ ι ά ,
στις ε ξ ο ρ ί ε ς και τις φ υ λ α κ έ ς ,
καθώς και στα τάγματα εργασίας, τα λεγόμενα «αμελέ ταμπουρού».
3η § Η φύση και η μέθοδος της εξαπόλυσης συστηματικών διώξεων κατά των Ελλήνων του Πόντου από τους
Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς, ενώ έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τη γενοκτονία των Εβραίων, έχει δύο
βασικές διαφορές, κατά τον Π. Ενεπεκίδη.
1. Δεν έχει καμία ι δ ε ο λ ο γ ι κ ή , κ ο σ μ ο θ ε ω ρ η τ ι κ ή ή ψ ε υ δ ο ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ή
θεμελίωση περί γενετικής, ευγονικής και αρίας ή σημιτικής φυλής.
2. Εξυπηρετούσε μόνο τη συγκεκριμένη πρακτική π ο λ ι τ ι κ ή σ κ ο π ι μ ό τ η τ α της
ε κ κ α θ ά ρ ι σ η ς τ η ς Μ . Α σ ί α ς α π ό τ ο ε λ λ η ν ι κ ό σ τ ο ι χ ε ί ο .
Οι ε ξ ο ρ ί ε ς των κατοίκων ολόκληρων χωριών,
οι ε ξ ο ν τ ω τ ι κ έ ς εκείνες ο δ ο ι π ο ρ ί ε ς μέσα στο χιόνι των γυναικόπαιδων και των γερόντων
-οι άνδρες βρίσκονταν ήδη στα τ ά γ μ α τ α ε ρ γ α σ ί α ς ή στο σ τ ρ α τ ό -
συνετέλεσαν ώστε πολλοί να πεθάνουν από τις κ α κ ο υ χ ί ε ς . 2
3.
Η Γ ΕΝ Ο Κ Τ Ο Ν Ι Α ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ (1916–1923): ΕΚΤΑΣΗ, ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΑΙΤΡΟΠΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
➢ Να παρουσιάσετε τα κύρια χαρακτηριστικά της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου (1916–1923) ως προς το
μέγεθος, τη φύση και τις μεθόδους της.
1η § Είναι γνωστή η γενοκτονία του α ρ μ ε ν ι κ ο ύ λ α ο ύ το 1915 από τους Νεότουρκους,
❑ αλλά δεν είναι γνωστή η μ ε θ ο δ ε υ μ έ ν η εξόντωση των Ελλήνων του Πόντου
που είχε τις ίδιες αναλογίες ποσοτικά και ηθικά με τη γενοκτονία των Αρμενίων την περίοδο 1916-1923.
2η § Από τους 6 9 7 . 0 0 0 Πόντιους που ζούσαν το 1913 στον Πόντο,
❑ περισσότεροι από 3 5 3 . 0 0 0 , δηλαδή ποσοστό μεγαλύτερο από το 50%, θανατώθηκαν μέχρι το 1923 από
τους Ν ε ό τ ο υ ρ κ ο υ ς και τους Κ ε μ α λ ι κ ο ύ ς
στις π ό λ ε ι ς και τα χ ω ρ ι ά ,
στις ε ξ ο ρ ί ε ς και τις φ υ λ α κ έ ς ,
καθώς και στα τάγματα εργασίας, τα λεγόμενα «αμελέ ταμπουρού».
3η § Η φύση και η μέθοδος της εξαπόλυσης συστηματικών διώξεων κατά των Ελλήνων του Πόντου από τους
Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς, ενώ έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τη γενοκτονία των Εβραίων, έχει δύο
βασικές διαφορές, κατά τον Π. Ενεπεκίδη.
1. Δεν έχει καμία ι δ ε ο λ ο γ ι κ ή , κ ο σ μ ο θ ε ω ρ η τ ι κ ή ή ψ ε υ δ ο ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ή
θεμελίωση περί γενετικής, ευγονικής και αρίας ή σημιτικής φυλής.
2. Εξυπηρετούσε μόνο τη συγκεκριμένη πρακτική π ο λ ι τ ι κ ή σ κ ο π ι μ ό τ η τ α της
ε κ κ α θ ά ρ ι σ η ς τ η ς Μ . Α σ ί α ς α π ό τ ο ε λ λ η ν ι κ ό σ τ ο ι χ ε ί ο .
Οι ε ξ ο ρ ί ε ς των κατοίκων ολόκληρων χωριών,
οι ε ξ ο ν τ ω τ ι κ έ ς εκείνες ο δ ο ι π ο ρ ί ε ς μέσα στο χιόνι των γυναικόπαιδων και των γερόντων
-οι άνδρες βρίσκονταν ήδη στα τ ά γ μ α τ α ε ρ γ α σ ί α ς ή στο σ τ ρ α τ ό -
συνετέλεσαν ώστε πολλοί να πεθάνουν από τις κ α κ ο υ χ ί ε ς . 3
Τούρκοι Εθνικιστές επιθεωρούντις σορούς Ποντίων
στη Σαμψούντα το 1920
Θύματα της γενοκτονίας των Ποντίων στην
Κερασούντα το 1921
5
6.
Η Ο ΞΥ Ν Σ Η Κ Α Ι Η Τ Ε Λ Ι Κ Η Ε Κ Β Α Σ Η Τ Ο Υ Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Ο Υ Ζ Η Τ Η Μ Α Τ Ο Σ :
Α Π Ο Τ Ο Υ Σ Δ Ι Ω Γ Μ Ο Υ Σ Σ Τ Η Δ Ι Α Σ Π Ο Ρ Α ( 1 9 1 4 – 1 9 2 4 )
➢ Να παρουσιάσετε τις εξελίξεις στην περιοχή του Πόντου κατά την περίοδο 1919–1923 και να εξηγήσετε τις
συνέπειές τους για τον ελληνικό πληθυσμό.
4η § Η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή του Εύξεινου Πόντου ε π ι δ ε ι ν ώ θ η κ ε ,
❑ όταν ο ελληνικός στρατός στις 15 Μαΐου 1919 κατέλαβε τη Σμύρνη και ένα μέρος της ενδοχώρας.
❑ Ο ίδιος ο Κεμάλ στις 19 Μαΐου 1919 οργάνωσε τη δ ε ύ τ ε ρ η φ ά σ η των δ ι ω γ μ ώ ν ,
όταν αποβιβάσθηκε στη Σαμψούντα.
5η § Με τη Συνθήκη της Λωζάννης στις 24 Ιουλίου 1923,
ορίστηκε ως σύνορο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας ο ποταμός Έβρος.
❑ Ήδη στις 30 Ιανουαρίου του ίδιου έτους είχε υπογραφεί στη Λωζάννη
η σύμβαση περί ανταλλαγής των πληθυσμών.
6η § Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων προσφύγων
είχε ήδη εγκαταλείψει την περιοχή πριν από τη σύμβαση,
ενώ πολλοί κατέφυγαν στις παραλιακές πόλεις για να επιβιβασθούν σε πλοία για την Ελλάδα.
❑ Συνολικά, ο παρευξείνιος ελληνισμός της Μ. Ασίας
ε ξ ο ν τ ώ θ η κ ε κατά την περίοδο 1914-1924
ή α κ ο λ ο ύ θ η σ ε τ ο δ ρ ό μ ο τ η ς δ ι α σ π ο ρ ά ς
✔ προς την Ευρώπη, την Αμερική και την Περσία (Ιράν), τη Σοβιετική Ένωση και την Ελλάδα.
7η §
1. Τα Αρχεία των Υπουργείων Εξωτερικών της Ευρώπης και της Αμερικής,
2. καθώς επίσης και οι εκθέσεις διεθνών οργανισμών
πιστοποιούν το μέγεθος και το είδος του διωγμού που υπέστησαν οι Έλληνες του Πόντου. 6
7.
Η Ο ΞΥ Ν Σ Η Κ Α Ι Η Τ Ε Λ Ι Κ Η Ε Κ Β Α Σ Η Τ Ο Υ Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Ο Υ Ζ Η Τ Η Μ Α Τ Ο Σ :
Α Π Ο Τ Ο Υ Σ Δ Ι Ω Γ Μ Ο Υ Σ Σ Τ Η Δ Ι Α Σ Π Ο Ρ Α ( 1 9 1 4 – 1 9 2 4 )
➢ Να παρουσιάσετε τις εξελίξεις στην περιοχή του Πόντου κατά την περίοδο 1919–1923 και να εξηγήσετε τις
συνέπειές τους για τον ελληνικό πληθυσμό.
4η § Η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή του Εύξεινου Πόντου ε π ι δ ε ι ν ώ θ η κ ε ,
❑ όταν ο ελληνικός στρατός στις 15 Μαΐου 1919 κατέλαβε τη Σμύρνη και ένα μέρος της ενδοχώρας.
❑ Ο ίδιος ο Κεμάλ στις 19 Μαΐου 1919 οργάνωσε τη δ ε ύ τ ε ρ η φ ά σ η των δ ι ω γ μ ώ ν ,
όταν αποβιβάσθηκε στη Σαμψούντα.
5η § Με τη Συνθήκη της Λωζάννης στις 24 Ιουλίου 1923,
ορίστηκε ως σύνορο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας ο ποταμός Έβρος.
❑ Ήδη στις 30 Ιανουαρίου του ίδιου έτους είχε υπογραφεί στη Λωζάννη
η σύμβαση περί ανταλλαγής των πληθυσμών.
6η § Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων προσφύγων
είχε ήδη εγκαταλείψει την περιοχή πριν από τη σύμβαση,
ενώ πολλοί κατέφυγαν στις παραλιακές πόλεις για να επιβιβασθούν σε πλοία για την Ελλάδα.
❑ Συνολικά, ο παρευξείνιος ελληνισμός της Μ. Ασίας
ε ξ ο ν τ ώ θ η κ ε κατά την περίοδο 1914-1924
ή α κ ο λ ο ύ θ η σ ε τ ο δ ρ ό μ ο τ η ς δ ι α σ π ο ρ ά ς
✔ προς την Ευρώπη, την Αμερική και την Περσία (Ιράν), τη Σοβιετική Ένωση και την Ελλάδα.
7η §
1. Τα Αρχεία των Υπουργείων Εξωτερικών της Ευρώπης και της Αμερικής,
2. καθώς επίσης και οι εκθέσεις διεθνών οργανισμών
πιστοποιούν το μέγεθος και το είδος του διωγμού που υπέστησαν οι Έλληνες του Πόντου. 7
8.
8
➢ Με βάσητα στοιχεία για τη
μεθοδευμένη εξόντωση των
Ελλήνων του Πόντου κατά την
περίοδο 1916–1923 και τα
στοιχεία του πίνακα (απογραφή
1928), όπου από τους 697.000
Ποντίους του 1913 έφτασαν
στην Ελλάδα μόνο 182.169, να
εξηγήσετε τι αποκαλύπτει αυτή
η διαφορά για την τύχη του
ποντιακού ελληνισμού. Στην
απάντησή σας να συσχετίσετε:
τις μορφές διωγμών (τάγματα
εργασίας, εξορίες, κακουχίες)
με τη δημογραφική
συρρίκνωση και τη διασπορά
των Ποντίων πριν και μετά τη
Συνθήκη της Λωζάννης.
9.
Κατόπιν εισήγησης τουτότε
Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, η
Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη
γενοκτονία το 1994 και ψήφισε την
ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως
«Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία των
Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο».
9
ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ
Η μεθοδευμένηεξόντωση των Ελλήνων του Πόντου είχε τις ίδιες αναλογίες ποσοτικά με τη γενοκτονία των
Αρμενίων. #32481
Σ
Η μεθοδευμένη εξόντωση των Ελλήνων του Πόντου είχε ίδιες αναλογίες ποσοτικά και ηθικά με τη γενοκτονία
τωνΑρμενίων. #28553
Σ
Η αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη σηματοδότησε τη δεύτερη φάση των διωγμών του
ποντιακού ελληνισμού. Π 2024
Σ
11
