Skip to main content
UploadLanguage (EN)Support
BusinessMobileSocial MediaMarketingTechnologyArt & PhotosCareerDesignEducationPresentations & Public SpeakingGovernment & NonprofitHealthcareInternetLawLeadership & ManagementAutomotiveEngineeringSoftwareRecruiting & HRRetailSalesServicesScienceSmall Business & EntrepreneurshipFoodEnvironmentEconomy & FinanceData & AnalyticsInvestor RelationsSportsSpiritualNews & PoliticsTravelSelf ImprovementReal EstateEntertainment & HumorHealth & MedicineDevices & HardwareLifestyle
Byambadrj Myagmar, profile picture
Uploaded byByambadrj Myagmar
PPT, PDF1,712 views

лекц №3

unelgee

Education◦
Downloaded 26 times
М нг ний цагө ө хугацааны нэ цэнэ,ү т нийг х р нгийнүү ө ө нэлгээнд хэрэглэхү нь Боловсруулсан: М.Бямбадорж www.muisos-nbb.blogspot.com
Агуулга  М нг нь арилжаа, нэлгээний хэрэгсэл болох ньө ө ү .  М нг ний нэ цэнэд цаг хугацаа н л лд г болохыгө ө ү ө өө ө таниж мэдэх.  Х , м нг н урсгалын м н чанар, н л л гч х чинүү ө ө ө ө өө ө ү з йлсийг тодорхойлж, н л ллийг нь тооцохү ө өө аргачилал.  М нг ний цаг хугацааны х чин з йлийнө ө ү ү н л ллийг тооцох ндсэн функц д буюу цагө өө ү үү хугацааны н л ллийг х р нгийн нэлгээндө өө ө ө ү хэрэглэх нь.
М нг нь арилжаа, нэлгээний хэрэгсэлө ө ү болох нь. М нг нь хамгийн сайн х рв х чадвартай, м нг ньө ө ө ө ө ө солилцооны стандарт хэмж р, бусад б х з йлсийг хэмжих,үү ү ү тайлагнах суурь болдог. нэ 50,000Ү ₮ нэ ???Ү
М нг нь арилжаа, нэлгээний хэрэгсэлө ө ү болох нь. МУ-ын НББ-ийн тухай хуулиас . . . . . 7.2.Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт йл ажиллагаа явуулжү байгаа аж ахуйн нэгж, байгууллага ажил, г йлгээгээү ндэснийү м нг н тэмдэгтээр б ртгэж, тайлагнанаө ө ү . 7.3.Аж ахуйн нэгж, байгууллага болон т л ний газар ньө өө санх , б ртгэлийн асуудал эрхэлсэн т рийн захиргааны т вүү ү ө ө байгууллагатай з вшилцс н тохиолдолд ажил, г йлгээгээ гадаадө ө ү валютаар б ртгэж болно. Энэ тохиолдолд санх гийн тайлангийнү үү з лэлтийгү үү ндэсний м нг н тэмдэгт болох т гр г р илэрхийлж,ү ө ө ө ө өө тайлагнана.
Мөнгөний үнэ цэнэд цаг хугацаа нөлөөлөх үү? 1997 он 2015 он2003 он
н д рӨ өө ө Маргааш 1,000 ₮1,000 ₮ 1,000 ₮ 1,000 ₮ 1,000 ₮ 1,000 ₮ < < <
н д р нэг т гр гӨ өө ө ө ө өө хадгалуулбал хүүгээрээ сн .ө ө н дрийн 1 т гр г маргаашийн 1Ө өө ө ө т гр г с ил нэ цэнэтэй. Учир ньө ө өө үү ү инфляцийн улмаас м нг нэ цэнээ алдана.ө ө ү Маргаашийн нэг төгрөгийн үнэ цэнэ өнөөдөр тодорхой биш. Иймд эрсдэлтэй 1 төгрөгөөс эрсдэлгүй 1 төгрөг илүү үнэ цэнэтэй.
Х ний м н чанарүү ө Х нь тухайн м нгийг хэрэглэсний т л т лж буйүү ө ө өө ө т лб р юм.ө ө
М нг н урсгалын м н чанарө ө ө Аливаа аж ахуйн нэгжийн йл ажиллагааны явцадү тодорхой хэмжээний м нг н урсгал бий болдог.ө ө М нг н урсгалын т р л: М нг т нтэй адилтгахө ө ө ө ө ө үү х р нгийнө ө дотогшлох буюу орох, гадагшлах буюу гарах х д лг н гэсэн 2 т р лтэй.ө ө өө ө ө Цаг хугацааны янз б рийн ед орж ирэхү ү м нг н урсгалуудыгө ө нэгтгэн н гийн нэө өө ү цэнээр нэлснээрү шийдвэр гаргах йл ажиллагааны р д ндҮ ү ү ирээд йд орж ирэх м нг нү ө ө урсгалуудын хугацааны эцэс дэх нийт хэмжээг тодорхойлсноор ирээд йнү боломжоо нэлэхү М нг н урсгалын нэлгээг ндсэн 2ө ө ү ү асуудлыг шийдэхэд ашиглана.
Х ний хэмжээүү  Оруулсан х р нгийн хэмжээө ө  Ашигласан хугацаа  Х ний тогтоосон хувьүү Зах зээл х гжс н орнуудад х ний хувийг дараах 2 арга замаарө ө үү тогтоож ашиглаж ирсэн уламжлал байдаг. 1.Салбарын ангиллаар ялгавартай тогтоосон тогтмол хувь 2.Салбарын болон тухайн х р нг оруулалтын онцлогийгө ө ө тусгасан жигнэсэн дундаж хувь Х ний хувийг ндэслэлтэй тогтоохүү ү
Х ний хувийг ндэслэлтэй тогтоохүү ү
Х , н л л гч х чин з йлсийгүү ө өө ө ү ү тодорхойлох.  ндсэн т лб р:Ү ө ө Зээлсэн буюу оруулсан х р нгийн д н -ө ө ү P  Хугацаа: Жилийн тоо эсвэл нийт д нү -n  Х ний хувь:үү ндсэн т лб рийн хувьҮ ө ө -i  ндсэн т лб рийн хэмжээҮ ө ө с х д х сн .ө ө ө үү ө ө  Хугацаа уртсах тусам х сн .үү ө ө  Х ний хувь нд р байх тусам х сн .үү ө ө үү ө ө
Х , н л л гч х чин з йлсийгүү ө өө ө ү ү н л ллийг нь тооцох аргачилал.ө өө Тооцоолж буй аргаар нь: Энгийн Нийлмэл Х ний т р лүү ө ө Тайлангийн хугацаанд хэдэн еэрү тооцоолж байгаагаас нь хамааруулж: Анхны тогтоосон нэрлэсэн х ний хувьүү Жилийн д нгээр тооцсон бодитү х ний хувьүү
Х ний тооцоололүү Энгийн х :үү Х ний т лб р=үү ө ө P* i * n Английн нэрт эдийн засагч Жон Мейнерд Кейнс нийлмэл х гүү “Ид шид” гэж нэрлэж байсан бол Европын алдартай банкыг ндэслэгч Маер Ротшилд нийг “ү үү Дэлхийн 8 дахь гайхамшиг” гэж зарласан.
Х ний нэрлэсэн хувь хэмжээүү Нийлмэл х гээр бодоход жил тутмын дундажүү х нь 10,5% болж нэрлэсэн х гээс 0,5%-аарүү үү нэмэгдсэн нь нийлмэл х ний н л бийүү ө өө болсныг илтгэж буй хэрэг.
Х ний бодит буюу жилийн дундаж хувьүү хэмжээ
ЦАГ ХУГАЦААНЫ ШУЛУУНЦАГ ХУГАЦААНЫ ШУЛУУН -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 нг рс н н д рӨ ө ө Ө өө ө Ирээд йү Present value Future value
М НГ Н УРСГАЛЫНӨ Ө ХЭЛБЭР ДҮҮ (a)Нэг удаагийн (b)Тэнц хэмжээтэйүү (c)Шугаман с лттэйө ө (d)Геометр с лттэйө ө (e)Тэнц бишүү хэмжээтэй
20  М нг ний ирээд йнө ө ү нэү цэнэ (Future Value of Money): М нг нийө ө тодорхой хугацааны дараах үнэ цэнэ.  М нг ний н гийн нэ цэнэө ө ө өө ү (Present Value of Money): Ирээд йнү м нг ний н гийн рт г буюу худалдан авах чадвар.ө ө ө өө ө ө  Компаундинг (Compounding): М нг ний ирээд йн нэ цэнийгө ө ү ү тооцох йл ажиллагааү  Дискаунтинг (Discounting): М нг ний н гийн нэ цэнийгө ө ө өө ү тооцох йл ажиллагааү  Жигд м нг н урсгалө ө (Annuity): Хугацааны е тутамд тэнцү үү хэмжээтэйгээр нийл лэгдэх тогтмол хэмжээтэй м нг н г йлгээүү ө ө ү  Анниути дю (Annuity Due): Хугацааны е тутамд еийн эхэндү ү хийгдэх тэнц /тогтмолүү хэмжээтэй т лб рө ө .  Перпетиути (Perpetuity): Үе тутамд тэнцүү хэмжээтэй хийгдэх хугацааг й т лб рү ө ө . М НГ НИЙ УРСГАЛ, ТЭДГЭЭРИЙН НЭ ЦЭНИЙНӨ Ө Ү Т РЛ ДӨ ҮҮ
М нг ний цаг хугацааны нэ цэнийнө ө ү функц д:үү (Нэг удаагийн м нг ний ирээд йн нэ цэнэө ө ү ү ) (Нэг удаагийн м нг ний н гийн нэө ө ө өө ү цэнэ)
М нг ний цаг хугацааны нэ цэнийнө ө ү функц д:үү (Тогтмол м нг ний ирээд йн нэ цэнэө ө ү ү ) (Тогтмол м нг ний н гийн нэө ө ө өө ү цэнэ) (Тогтмол м нг ний ирээд йн ба н гийн нэ цэнэ хугацааны эхэндө ө ү ө өө ү )
Хязгаарг й ргэлжлэх анниутетийн н гийнү ү ө өө нэ цэнэү
М НГ НИЙ ЦАГ ХУГАЦААНЫ НЭӨ Ө Ү ЦЭНИЙГ Х Р НГИЙН НЭЛГЭЭНДӨ Ө Ү ХЭРЭГЛЭХ НЬ 1. г ж буюу х ний хувийг тооцохӨ өө үү 2. Санх жилтийн эх свэрийн н л ллийг тооцохүү үү ө өө 3. Тодорхой нэр т рлийн х р нгийн нэлгээ хийхө ө ө ү
г ж буюу х ний хувийг тооцохӨ өө үү PV=10,000₮ FV=14,641₮ 0 1 2 3 4 н д р хадгалуулсан 10,000 т гр г 4 жилийн дарааӨ өө ө ө ө 14,641 т гр г болох бол х ний хувийг тооцоол.ө ө үү
г ж буюу х ний хувийг тооцохӨ өө үү
Интерпольяцийн арга Х ний хувьүү ; 1,5181 1,4641 1,4116 Ирээд йн нэ цэнэү ү 9% ? 11% F G C B А Хугацаа
 Дээрх графикаас харвал AFG гурвалжин ABC гурвалжинтэй т с тэй б г д бидө өө ө өө AG хэрчмийн уртыг олох шаардлагтай нь харагдаж байна.  Т с тэй гурвалжны чанар ёсоор талуудын харьцаа ньө өө тэнц байх буюу дараах тэнцэнтгэл хангагдах ёстой.үү Интерпольяцийн арга Х ний хувь = 9%+1%=үү 10% Тооцооллыг ил нарийн болгохын тулдүү BC талын интервалыг аль болох 0 –тэй ойролцоо байхаар сонгох хэрэгтэй !!!
Санх жилтийн эх свэрийн н л ллийг тооцохүү үү ө өө • Х р нгийн нэлгээнд тухайн х р нгийн санх ж лсэнө ө ү ө ө үү үү эх свэрийн н л ллийг дараах шалтгааны улмаасүү ө өө тооцоолох зайлшг й шаардлагатай байдаг. Тухайлбал:ү 1. Х р нгийг зах зээлийн жишиг нийн хандлагаар нэлж байгааө ө ү ү тохиолдолд нэлж буй болон жишиг х р нгийн зах зээлийн нэдү ө ө ү т лб рийн хэлцэл хэрхэн н л лж буйг тогтоохө ө ө өө 2. нэлж буй х р нгийг олж бэлтгэсэн санх гийн эх свэр угҮ ө ө үү үү х р нгийн ашиглалтаас олох ирээд йн м нг н урсгалд хэрхэнө ө ү ө ө н л лж буйг тогтоохө өө 3. Хэрэв х р нгийг санх гийн тайлагналын зориулалтаар нэл буйө ө үү ү тохиолдолд “Зээлийн рт г” хэмээх НББОУС23-т заасны дагууө ө х р нгийн санх жилттэй холбоотой зээлийн ртгийн тодорхойө ө үү ө хэсгийг рт гт шингээнэ. /Капиталжуулна/ө ө • р р хэлбэл х р нгийг нэлгээний аль ч хандлагынӨө өө ө ө ү аргуудыг ашигласан, нэлж буй х р нгийг олжү ө ө бэлтгэхтэй холбоотой санх жилтын эх свэрийнүү үү н л ллийг тооцон зэх шаардлагатай.ө өө ү
Зээл, зээлийн эргэн т л лтийн н хцл дө ө ө үү Зээлийн эргэн т л лтө ө Б нөө д нгээрү т л хө ө Х ба ндсэн зээлийгүү ү хамт хугацааны эцэст т л хө ө Х г тооцсон тухай б рт,үү ү ндсэн т лб рийгү ө ө хугацааны эцэст т л хө ө Хэсэгчлэ н т л хө ө ндсэн т лб рийгҮ ө ө тэнц д нгээр т л хүү ү ө ө Х ба ндсэнүү ү т лб рийг хамтад ньө ө тэнц д нгээр т л хүү ү ө ө
Зээлийн хэсэгчлэн т л лтө ө н д р 10Ө өө ө ,000 т гр гийн зээлийн жилийн 12%-ийнө ө х тэйгээр 3 жилийн хугацаатай авсан гэвэлүү дараахи тодхиолдол б рт зээлийн х болон ндсэнү үү ү т б рийн эргэн т л лтийн хуваарийг бэлтгэнэ .ө ө ө ө үү 1. Х ба ндсэн т лб рийг хамтад нь хугацааны эцэстүү ү ө ө т л хө ө 2. Х тооцсон тухай б рт нь, ндсэн зээлийг хугацааныүү ү ү эцэст б н д нгээр т л хөө ү ө ө 3. ндсэн зээлийг тэнц д нгээр т л хҮ үү ү ө ө 4. Х ба зээлийг хамтад нь тэнц д нгээр т л хүү үү ү ө ө
1. Х ба ндсэн т лб рийг хамтад нь хугацааны эцэстүү ү ө ө т л хө ө Жил Х нийүү зардал ндсэн зээлҮ т л лтө ө Нийт т лб рө ө лдэгдэлҮ 10,000 1 0 0 0 10,000 2 0 0 0 10,000 3 3,600 10,000 13,600 0 Д нү 3,600 10,000 13,600 Х ний зардал = 10,000*12%*3=3,600үү
2. Х тооцсон тухай б рт нь, ндсэн зээлийг хугацааныүү ү ү эцэст б н д нгээр т л хөө ү ө ө Жил Х нийүү зардал ндсэн зээлҮ т л лтө ө Нийт т лб рө ө лдэгдэлҮ 10,000 1 1,200 0 1,200 10,000 2 1,200 0 1,200 10,000 3 1,200 10,000 11,200 0 Д нү 3,600 10,000 13,600 Х ний зардал = 10,000*12%=1,200үү
3. ндсэн зээлийг тэнц д нгээр т л хҮ үү ү ө ө Жил Х нийүү зардал ндсэн зээлҮ т л лтө ө Нийт т лб рө ө лдэгдэлҮ 10,000 1 1,200 3,333 4,533 6,667 2 800 3,333 4,133 3,334 3 400 3,334 3,734 0 Д нү 2,400 10,000 12,400 1 дахь жилд = 10,000*12%=1,200 2 дахь жилд = (10,000-3,333)*12%=800 3 дахь жилд = (6,667-3,333) *12%=1,200 ндсэн зээл т л лт = 10,000 / 3 =3,333Ү ө ө Х ний зардал:үү
4. Х ба зээлийг хамтад нь тэнц д нгээр т л хүү үү ү ө ө Жил Х нийүү зардал ндсэн зээлҮ т л лтө ө Нийт т лб рө ө лдэгдэлҮ 10,000 1 1,200 2,963 4,163 7,037 2 844 3,319 4,163 3,717 3 446 3,717 4,163 0 Д нү 2,490 10,000 12,490 1 дахь жилд = 10,000*12%=1,200 2 дахь жилд = (10,000-2,963)*12%=844 3 дахь жилд = (7,037-3,319)*12%=446 Х ний зардал:үү
Тодорхой нэр т рлийн х р нгийнө ө ө нэлгээ хийхү  Т рээслэн авсан х р нг , т рээсийн р болонү ө ө ө ү ө т рээсийн т лб рийн нэлгээү ө ө ү – IFRS 17  Бондоорх х р нг оруулалт болон бондын рийнө ө ө ө нэлгээү  Урт хугацаат авлага, рийн бичгийн нэлгээө ү  Ажилчдын тэтгэвэр, тэтгэмжийн сангийн нэлгээү – IFRS 19
Асуулт? Анхаарал хандуулсандАнхаарал хандуулсанд баярлалаа.баярлалаа.