SlideShare a Scribd company logo
2010 03-22-14.17.05
Mga Estratehiya at mga Banghay-Aralin
V   sa Pagtuturo ng Filipino para sa Elementarya
                                                                                     PAUNANG SALITA
    (Baitang 4-6)
                                                                                          Walang nananatiling pamalagian sa buhay ng tao, sa
    ISBN 978-971-07-2458-1                                                            kapalaran ng isang institusyon, at sa kasaysayan ng isang bansa,
                                                                                      kundi ang pagbabago. Isa sa larangan ng buhay at karanasang
    Karapatang-ari © 2010 ng Vibal Publishing House, Inc.                             nagdaan sa iba’t ibang yugto ng pagbabago ay ang edukasyon
    Reserbado ang lahat ng karapatan. Ang alinmang bahagi nito ay hindi               at kultura. Ang pagbabago sa mga institusyon ng karunungan
    maaaring ilathala o ilabas sa anumang anyo, kasama na rito ang pelikula,          at kalinangan ay masasaksihan sa kanilang kurikulum. Alam
    nang walang nakasulat na pahintulot ang tagapaglathala at may-akda.               naman natin na ang kurikulum ay pamatnubay sa pagtuturo
    Hindi sakop ng karapatang-ari ang suring-aklat na ilalathala sa mga               sa isang paaralan. Ang pagbabago ng kurikulum ay nakabatay
    pahayagan at magasin.
                                                                                      sa mga kondisyon at pangangailangang dinaranas sa pana-
    Lahat ng drowing na ginamit sa aklat na ito ay pag-aari ng Vibal                  panahon ng isang bansa. Ang huling pagbabago ng kurikulum
    Publishing House, Inc. at di-maaaring kopyahin o gamitin nang walang              ng Kagawaran ng Edukasyon (Department of Education o
    nakasulat na pahintulot ang tagapaglathala.                                       DepED) ay binigyang-diin ang oryentasyong panggawain at
                                                                                      pangkabutihang-asal.
    Inilathala at inilimbag sa Pilipinas ng
                                                                                          Ayon kay Esponilla (1990), ang pagtuturo ay isang sining
           Vibal Publishing House, Inc.
                                                                                      at maihahalintulad sa isang triyanggulo. May tatlong sulok at
    Punong Tanggapan:              1253 Gregorio Araneta Avenue,                      tatlong mukha. Ang mga ito’y kinakatawan ng guro; ng mga
                                   Quezon City                                        mag-aaral at ng paksa, paraan, at pamamaraan ng pagtuturo.
    Tanggapang Panrehiyon:         Unit 202 Cebu Holdings Center, Cebu
                                                                                      Ang bawat isa ay mahalaga at kailangan sa ikatutupad ng mga
                                   Business Park, Cardinal Rosales Avenue,            layunin ng sining ng pagtuturo.
                                   Cebu City, Philippines
                                                                                         Ang alinmang paraan at pamamaraan ay mabuti lamang
                                   Kalamansi St. cor. 1st Avenue, Juna                kung sa paggamit nito ay natututo ang mga mag-aaral. Ang
                                   Subdivision, Matina, Davao City,                   paksa ay di-dapat ibagay sa pamamaraan, kundi ang pamama-
                                   Philippines
                                                                                      raan ang dapat na ibagay sa paksa, sa kakayahan at karanasan
                                   Unit 6, 144 M.H. del Pilar St., Molo,              ng mga mag-aaral, at sa pakinabang na matatamo nila hindi
                                   Iloilo City, Philippines                           lamang habang nag-aaral, kundi sa larangan man ng tunay na
                                                                                      buhay sa labas ng paaralan.
                                   Bldg. A, Unit 4, Pride Rock Business Park,
                                   Gusa, Cagayan de Oro City, Philippines                 Ganito naman ang sinabi at obserbasyon ni Otanes (2000),
    Kasapi: Philippine Educational Publishers’ Association; Book Develop-             “Sa anumang pagbubuo ng kurikulum pangwika, nararapat
            ment Association; Association of South East Asian Publishers;             itong nakapokus sa mga mag-aaral na ang pangunahing layunin
            Graphic Arts Technical Foundation                                         ay matutuhan ang wika upang sila’y makapaghanapbuhay,

                                                                                ii
makipamuhay sa kanilang kapwa, at mapahalagahan ang                          wastong pagbigkas, paggamit ng mga pahayag, at istrukturang
kagandahan ng buhay na kanilang ginagalawan.”                                panggramatiko. Sa kasanayan sa pagbasa, nalilinang ang husay
    Ayon naman kay Giron, (Paraluman, 2003), “Upang                          sa pagpapalawak ng talasalitaan o pagkilala sa mga salita,
makalikha ng pamayanang may sapat na kaalaman at may                         pag-unawa, at kasanayan sa pag-aaral at pananaliksik. At sa
suporta sa pamahalaang demokrasya, ang mga paaralan ay                       pagsulat, napagaganda ang ayos ng sulat-kamay, naiaangat ang
kailangang makabuo ng mga gradweyt na mapanuri, kritikal,                    kasiglahan sa antas ng pagkatha at kasiya-siyang kaayusang
at kapaki-pakinabang.”                                                       pansulatin.
    Binanggit din ni Giron na ang kalinangan ng ating sariling                  Ipinakita ni Villamin (1990), ang Palatuntunan sa buong
wika ang magsisilbing buklod ng ugnayan at daan upang ang                    wika sa pamamagitan ng concept map. Sinabi rin niya na sa
bawat mag-aaral ay makapag-isip na nakatuon sa pandaig-                      anumang gawaing pangwika, kailangang maliwanag ang kai-
digang kalagayan (think globally) at gumawa batay sa mga                     sipan upang magkaunawaan at walang komunikasyon kung
adhikaing pambansa (act locally).                                            walang pagkakaunawaan.
    Ang aklat na ito, Mga Estratehiya at mga Banghay-                           Sinasabing kung nauunawaan ng bata ang kanyang binasa,
Aralin sa Pagtuturo ng Filipino para sa Elementarya                          maisusulat niya ito; kung nauunawan ang napakinggan,
(Baitang 4-6) ay binuo upang matulungan, mabigyang-gabay,                    masasabi niya ito o kaya ay maisusulat din.
mapalawak at mapaunlad ang kaalaman ng guro sa pagtuturo
ng wika, pagbasa, at pagsulat.
    Sa paaralang elementarya, ang araling Filipino ay tinatawag                                        Pakikinig
na Sining ng Komunikasyon sa Filipino mula Kinder hang-
gang sa Ikaanim na Baitang. Sa araling ito, magkakaugnay na
itinuro ang mga makrong kasanayang nauukol sa Pakikinig,
Pagsasalita, Pagbasa, at Pagsulat. Makikita sa Philippine
Elementary Learning Competencies (PELC) o Pang-elementaryang
Kasanayan sa Pagkatuto na ipinamamahagi ng Kawanihan                            Pagsulat               Pagbasa               Pagsasalita
ng Edukasyong Elementarya ng DepED ang mga batayang
kasanayan na dapat matamo ng mga mag-aaral sa bawat taon
ng kanilang pag-aaral sa elementarya.
    Ang asignaturang ito ay lumilinang sa mga kasanayan sa
pakikinig, pagsasalita, pagbasa, pagsulat, at pag-iisip sa Filipino.
Saklaw ng mga kasanayan sa pakikinig ang masusing pagkilatis                                           Pag-iisip
at mabisang pag-unawa. Sa pagsasalita naman, nasasanay sa

                                                                       iii
Ayon naman kay Liwanag (2003), dalawa ang pangunahing                 6. Hindi lubusang nakatutulong upang matutuhan ng mga
layunin ng pagtuturo ng Filipino bilang subject sa ating pam-                mag-aaral ang iba pang asignatura na ginagamitan ng
bansang paaralan. Sa kanyang binasang papel sa Forum ng                      Filipino bilang wikang panturo.
Komisyon ng Wikang Filipino, binanggit niya ang ganito: “Una,             7. Nanatiling napakababa ng iskor sa National Secondary
tulad ng itinatadhana ng Patakarang Edukasyong Bilinggwal,                   Achievement Test (NSAT) 64% sa loob ng tatlong taon.
itinuturo ito bilang isang subject pangwika. Ikalawa, upang
magamit ang wikang ito bilang wika ng klase sa iba pang subject
na ginagamitan ng Filipino bilang wikang panturo. Malinaw                  Sa tulong ng mga obserbasyong nakalap mula sa mga
ang pagkakaiba ng dalawang layunin subalit magkatuwang                 isinagawang konsultasyon, nabuo ang kapasyahang nararapat
sa kaganapan ng pagkatuto. Kailangang matutuhan ang                    na magkaroon ng pagre-refocus ang kurikulum ng Filipino sa
Filipino bilang isang wikang may sariling kakayahan upang              batayang edukasyon. Narito ang mga naisagawang hakbangin
ito’y epektibong magamit sa pagkatuto ng iba pang subject na           tungo rito.
ginagamitan nito.”
                                                                          1. Naghanda ng isang batayang framework
   Simula noong 1998, ang DepED ay nagsasagawa na ng mga
pangunahing hakbang upang rebyuhin ang umiiral na kuriku-                        Sa nasabing framework, malinaw na ang panguna-
lum. Sa mga konsultasyong isinagawa sa iba’t ibang sektor,                   hing mithiin ng pagtuturo ng Filipino ay makalinang
naririto ang karaniwang naging obserbasyon.                                  ng isang mag-aaral na maging mahusay sa pakikipag-
                                                                             talastasan sa Filipino. Kinakailangang taglay niya ang
   1. Paulit-ulit lamang ang estrukturang gramatikal na                      apat na kasanayang makro – pakikinig, pagsasalita,
      itinuro mula sa elementarya hanggang sa tersyarya.                     pagbasa, at pagsulat. Dapat ding taglayin niya ang mga
      Hindi panlinggwistika ang pagsusuri at pag-aanalisang                  kaalamang hinihingi tulad ng kaalamang gramatikal,
      ginagawa.                                                              discourse, strategic, at sosyolinggwistik. Sa proseso ng
   2. Hindi naihahanda ang mga mag-aaral tungo sa pagpa-                     pagkatuto, ang mga aralin ay hahanguin sa mga asig-
      palawak ng kaalamang hinihingi sa kolehiyo.                            naturang pangnilalaman.
   3. Hindi lubusang nililinang ang apat na komponent ng                  2. Tiniyak na deskripsyon bilang isang asignatura
      kasanayang komunikatibo (kaalamang gramatikal,
                                                                                Sa binagong kurikulum para sa batayang edukasyon,
      kaalamang diskors, kaalamang strategic, at kaalamang
                                                                             ang Filipino ay makikilala bilang isa sa mga pantulong
      sosyolinggwistik).
                                                                             na asignatura. Bilang pantulong na asignatura sa ele-
   4. Hindi wastong pagtalakay sa panitikan bilang isang                     mentarya, binigyan ng pokus ang paglinang sa apat na
      disiplina.                                                             makrong kasanayan at sa kaisipang Pilipino.
   5. Hindi halos napagtutuunan ng pansin ang paglinang sa                        Sa lebel 4-6, ang pantulong na asignatura na ito ay
      mga kasanayan at kaalaman sa masining na pagbasa at                    lilinang sa kakayahan at kasanayan ng mga mag-aaral
      malikhaing pagsulat.                                                   na gamitin ang Filipino sa malikhain at kritikal na pag-

                                                                  iv
iisip at maging mahusay sa pakikipagtalastasan. At sa             estratehiya at paraan ng pagtuturo, sa mga paraan ng
pagtatapos ng lebel 6, inaasahang ang mga mag-aaral               pagtataya, at aktwal na aplikasyon ng mga ito sa klase.
ay nakapagbubuod ng binasa at pinakinggan, nakabubuo
ng pangungusap gamit ang mga sangkap ng iba’t ibang                   Sinikap na mailahad sa aklat na ito ang mga napa-
bahagi ng pananalita, nakagagamit ng diksyunaryo,                 panahong kaalaman at impormasyon hinggil sa mga
thesaurus, at iba pang sanggunian sa paghanap ng                  praktikal at epektibong dulog sa pagtuturo ng Filipino
impormasyon. Inaasahan ding nakapag-aayos ng napa-                sa Ikaapat hanggang sa Ikaanim na Baitang. Ibinatay
kinggang teksto at naililipat ang impormasyon tungo sa            ang aklat na ito sa mga teorya at simulaing magbigay-
iba pang anyo ng pagpapahayag. Nagagamit ang iba’t                hugis at buhay sa mga ito upang mabisang magamit ng
ibang pangungusap sa pagpapaliwanag, nakapagbibigay-              mga guro sa paglinang ng kakayahang komunikatibo ng
solusyon sa mga suliranin batay sa karanasan at mga               mga mag-aaral.
natutuhang kaalaman sa anumang sitwasyon, at nakasu-
                                                                      Ang aklat na ito ay nahahati sa dalawang bahagi:
sulat ng iskrip, paglalarawan, pictorial essay, o talumpati
                                                                  Ang unang bahagi ay ang pagtalakay sa Metodo, Estrate-
sa tulong ng mga ideya/tala na binuo ng klase.
                                                                  hiya, at Teknik sa Pagtuturo ng Filipino; ang ikalawang
    Sa kasaysayan ng pagtuturo ng wika, tayong mga guro           bahagi naman ay tungkol sa Iba’t Ibang Mungkahing
ay nakaranas sa pagdating at paggamit ng maraming                 Estratehiya sa Pagtuturo ng Filipino sa Apat na Makro:
pamamaraan na unti-unting kumukupas o nawawala sa                 Pakikinig, Pagsasalita, Pagbasa, at Pagsulat sa Filipino.
paglipas ng ilang panahon. Isa itong siklikal na proseso          Makikita rito ang mga pamamaraang Pagtuturong
ng pagbabago at pag-unlad ng pagtuturo at pagkatuto ng            Nakapokus sa Mag-aaral (Learner-Centered Teaching),
wika kung kaya patuloy na naghahanap ang mga guro ng              ang Kooperatib at Kolaboratib na Pagkatuto (Cooperative
mga estratehiya/pamamaraan sa epektibong pagtuturo                and Collaborative Learning), ang Pagkatutong Interaktibo
ng ugnayan ng mga makro ng komunikasyon tulad ng                  (Interactive Learning), ang Pagkatutong Integratib
pakikinig, pagsasalita, pagbasa, at pagsulat.                     (Integrative Learning), at Pagsasanib ng Iba’t Ibang Kata-
                                                                  linuhan (Multiple Intelligences) sa banghay-aralin.
   Para sa mabisang pagtuturo, ang mga kasanayan
ay malilinang sa pamamagitan ng mga sitwasyon at iba’t               Ang ganap na pagkatuto ng anumang aralin ay
ibang kagamitan, estratehiya, at teknik/dulog tungo sa            nasa masusing pagtuturo ng guro at ng aklat. Hangad
lubusang pagkatuto.                                               naming maging instrumento ang aklat na ito upang ang
                                                                  pagtuturo at pagkatuto ng Filipino ay maging makabu-
   Layunin ng aklat na ito na makatulong upang mag-               luhan at epektibo.
karoon ang mga guro (di lamang ang dati nang guro at
bagong guro kundi ang mga magiging guro) ng kaala-
man sa mga teorya, pananaw, at simulain sa pagtuturo
ng pakikinig, pagsasalita, pagbasa, at pagsulat sa mga                                               Ang mga May-akda

                                                              v
MGA NILALAMAN

                                      METODO, ESTRATEHIYA, AT TEKNIK SA PAGTUTURO NG WIKA

Ang Pagtuturo ng Pakikinig......................................
                         g                                                                  2              E. Pagtuturong Nakapokus sa mga Mag-aaral
                                                                                                              (Learner-Centered Teaching) .................................                  12
    I. Panimula........................................................................      2             F. Pagkatuto na Tulung-tulong
                                                                                                              (Cooperative Learning)............................................             12
   II. Dulog/Estratehiya at Teknik sa Pagtuturo
       ng Pakikinig...................................................................       3             G. Pagkatutong Interaktibo (Interactive Learning) ...                             13

        A. Mga Mungkahing Estratehiya at Teknik                                                            H. Whole Language Education ...................................                   13
           sa Pakikinig .............................................................
                      g                                                                      4             I. Content-Centered Education ..................................                  13
        B. Mga Mungkahing Pag-aangkop ng Pagtuturo                                                         J. Pagkatutong Task-Based (Task-Based Learning) .                                 13
           ng Pakikinig sa Pangangailangan
           ng mga Mag-aaral ...................................................              5
                                                                                                      III. Iba Pang Estratehiyang Ginagamit
                                                                                                           sa Pagtuturo ng Wika ...................................................          14
Ang Pagtuturo ng Pagsasalita ...................................                            8
                                                                                                           A. Awtentikong Kagamitan .........................................                14
    I. Panimula........................................................................      8             B. Mga Biswal ..............................................................      14
                                                                                                           C. Role Play ..................................................................   14
   II. Mga Estratehiyang Ginagamit sa Pagtuturo
       ng Wika ..........................................................................   11             D. Mga Larong Pangwika ............................................               14
        A. Pamaraang Pagsasaling Pabalarila                                                                E. Pagpaparinig ng Awit .............................................             16
           (Grammar Translation Method) ............................                        11             F. Panayam o Interbyu ................................................            16
        B. Tuwirang Pamaraan (Direct Method) ...................                            11             G. Pagtuturong Nakabatay sa Nilalaman
        C. Pamaraang Audiolingual (Audiolingual Method) .                                   11                (Content-Based Instruction) ....................................               16
        D. Pagdulog Komunikatibo..........................................                  12             H. Pagdulog Kahusayang Komunikatibo....................                           18

                                                                                                 vi
I. Pamaraang Cooperative and Collaborative                                                        F. Estratehiyang Pagsusuri ng Impormasyon
           Learning (CCL)........................................................         18                 [Fact Analyzer (FAN)] ............................................              27
        J. Information Chart (I-chart) ....................................               19
        K. Informative Search (I-search) .................................                19     Ang Pagpapalawak ng Talasalitaan.........................                                   28
        L. List Group Label ......................................................        19              A. Pagsusuring Pangkayarian
                                                                                                             (Structural Analysis)...............................................            28
        M. Dyad/Triad .............................................................       20
                                                                                                          B. Paggamit ng mga Palatandaang
        N. Pagtuturong Nakapokus sa Mag-aaral
                                                                                                             Nagbibigay-kahulugan (Context Clues)..................                          29
           (Learner-Centered Teaching) ..................................                 20
        O. Pagkatutong Integratibo .........................................              20              C. Pag-uugnayan ng mga Salita (Word Association) .                                 31

        P. Literature-Based Teaching......................................                21              D. Paggamit ng Diksyunaryo ......................................                  33
                                                                                                          E. Pagsagot sa Crossword Puzzle................................                    33

Ang Pagtuturo ng Pagbasa.........................................                         21
                                                                                                 Balanseng Programa sa Pagbasa..............................                                 34
    I. Panimula........................................................................   21

   II. Mga Estratehiya sa Pagtuturo ng Pagbasa                                                   Ang Pagtuturo ng Pagsulat ........................................                          35
       Ayon sa Interaktibong Pananaw .................................                    24
        A. Estratehiyang Dimensyonal                                                                  I. Panimula ........................................................................   35
           (Dimensional Approach) ........................................                24
                                                                                                     II. Mga Yugto sa Pagsulat ................................................              35
        B. Pagsusuri sa Kayarian ng Kwento
           (Story Grammar) .....................................................          25              •    Kahandaan sa Pagsulat ..........................................              35
        C. Ugnayang Tanong at Sagot (UTS) o                                                               •    Panimulang Pagsulat..............................................             35
           [Question and Answer Relationship (QAR)]...........                            26
                                                                                                          •    Pinatnubayang Pagsulat.........................................               36
        D. Tugunang Pagtatanong (Reciprocal Questioning
           Request) ...................................................................   26              •    Malikhaing Pagsulat ...............................................           36

        E. Alam Na, Gustong Malaman, Nalaman/Natutuhan
           (AGMN) [What I Know, What I Want to Find Out,                                         Balanseng Programa sa Pagsulat
           What I Learned (KWL)]........................................... 27                   sa Elementarya .............................................................                37

                                                                                               vii
MGA BANGHAY-ARALIN
Ikaapat na Baitang                                                                                       D. Pagsulat
                                                                                                               •   Pagsulat ng Pangunahing Detalye.........................                            55
Aralin   1     ...............................................................................   38
   A. Pakikinig
                                                                                                      Aralin   3     ...............................................................................   56
         •   Pagtukoy sa mga Salitang Nagbababala
                                                                                                         A. Pakikinig
             at Nagpapahiwatig..................................................
                             g                                                                   38
                                                                                                               •   Pagguhit ng mga Paglalarawang Narinig .............
                                                                                                                                                       g                                               59
   B. Pagsasalita
                                                                                                         B. Pagsasalita
         •   Pagsusuri sa mga Pangungusap Ayon sa Gamit ...                                      41
                                                                                                               •   Pagtukoy sa mga Panlaping Ginamit
   C. Pagbasa
                                                                                                                   sa Pagbuo ng Pandiwa ............................................                   60
         •   Pagbibigay-kahulugang Literal sa mga Tambalang
                                                                                                         C. Pagbasa
             Salita at Matatalinghagang Salita ......................... 44
                                                                                                               •   Pagtukoy sa mga Salitang
         •   Pagbibigay nang Malinaw ng Mahahalagang
                                                                                                                   Nagpapahiwatig ng Kahulugan .............................                           62
             Detalye ng mga Katangian ng Tauhan ..................                               45
                                                                                                               •   Pagkilala ng Opinyon at Katotohanan...................                              62
   D. Pagsulat
                                                                                                         D. Pagsulat
         •   Paggamit ng Iba’t Ibang Bantas sa Pangungusap                                       46
                                                                                                               •   Pagsulat ng Liham na Nagbabalita .......................                            63
Aralin   2     ...............................................................................   47
   A. Pakikinig                                                                                       Aralin   4     ...............................................................................   65
         •   Pagtukoy sa Konteksto sa Isang Usapang                                                      A. Pakikinig
             Napakinggan ...........................................................             50            •   Pagtukoy sa Kahalagahan ng
   B. Pagsasalita                                                                                                  mga Impormasyong Napakinggan .........................                              68
         •   Pag-uuri ng Pangngalan kung Kongkreto                                                       B. Pagsasalita
             o Di-kongkreto ........................................................             51            •   Pag-uuri ng Pang-abay na Pamanahon,
   C. Pagbasa                                                                                                      Panlunan, at Pamaraan..........................................                     69
         •   Paggamit ng Dating Kaalaman sa Pagbibigay                                                   C. Pagbasa
             ng Kahulugan ng Salita/Parirala ...........................                         54            •   Pagbibigay ng Paglalahat
         •   Pagtukoy ng Pamaksang Pangungusap.................                                  54                sa Magkakaugnay na Pangyayari ..........................                            72


                                                                                                  viii
•   Pagkilala ng Pagkakaiba ng Piksyon                                                               C. Pagbasa
             sa Di-piksyon ..........................................................            73                 •   Pagbasa ng mga Salitang Kaugnay
   D. Pagsulat                                                                                                          ng Iba’t Ibang Asignatura.......................................                     92
         •   Pagsulat ng Isang Pagsasalaysay Batay                                                                  •   Pagbibigay ng Mahahalagang Detalye sa Balita ..                                      92
             sa Ginawang Panayam ...........................................                     75           D. Pagsulat
                                                                                                                    •   Paggamit ng Angkop na Bantas
Aralin   5     ...............................................................................   76
                                                                                                                        sa mga Uri ng Pangungusap ..................................                         95
   A. Pakikinig
         •   Pagbabahagi ng mga Kaalamang Napakinggan ...                                        77        Aralin   2     ...............................................................................    96
                                                                                                              A. Pakikinig
   B. Pagsasalita
                                                                                                                    •   Paglalahad ng Ulat sa Balitang Napakinggan......                                     98
         •   Paggamit ng Pang-angkop na na, -ng, at - ...........
                                                    -g                                           80
                                                                                                              B. Pagsasalita
   C. Pagbasa
                                                                                                                    •   Pagsasalaysay na Gamit ang Payak
         •   Pagkilala sa mga Salitang Hiram ..........................                          83                     at Tambalang Pangungusap................................... 101
         •   Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa mga                                                            C. Pagbasa
             Impormasyong nasa Iba’t Ibang Bahagi ng Aklat .                                     84
                                                                                                                    •   Pagbuo ng Mahahabang Salita
   D. Pagsulat                                                                                                          sa Tulong ng mga Panlapi ...................................... 103
         •   Pagtatala ng mga Impormasyong Nakukuha                                                                 •   Pagkilala ng Batayan ng Pagkakasunud-sunod
             sa mga Bahagi ng Aklat ..........................................                   85                     ng mga Pangyayari sa Kwento ............................... 103
                                                                                                              D. Pagsulat
Ikalimang Baitang                                                                                                   •   Paggamit ng Panipi at Kuwit
                                                                                                                        sa Tuwirang Sinabi ng Tauhan .............................. 105
Aralin   1     ...............................................................................   86
   A. Pakikinig                                                                                            Aralin   3     ............................................................................... 106
         •   Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa Detalye                                                        A. Pakikinig
             ng Balitang Napakinggan .......................................                     87                 •   Pagsasagawa ng Tagubiling Napakinggan............                                   108
   B. Pagsasalita                                                                                             B. Pagsasalita
         •   Paggamit sa Pagsasalaysay                                                                              •   Pagtukoy sa Payak na Pangungusap/Sugnay
             ng mga Uri ng Pangungusap .................................                         90                     na Makapag-iisa sa Hugnayang Pangungusap .....                                      110


                                                                                                      ix
C. Pagbasa                                                                                               B. Pagsasalita
         •   Pagbibigay ng Kahulugan ng Salita                                                                    •   Pag-uuri-uri ng Pangngalan ................................... 134
             sa Pamamagitan ng Kasingkahulugan Nito..........                               112
                                                                                                            C. Pagbasa
         •   Pagtukoy sa Talatang Tuwirang Nagsasaad
                                                                                                                  •   Pagbibigay ng Kahulugan ng mga Salita
             ng Paksang Pangungusap....................................... 113
                                                                                                                      Batay sa Ginamit na Panlapi ................................. 136
   D. Pagsulat
                                                                                                                  •   Pagsasabi ng Pangyayaring may
         •   Paggamit ng Tuldok-kuwit sa Paghihiwalay                                                                 Ugnayang Sanhi at Bunga...................................... 137
             ng Sugnay na Makapag-iisa
             sa Hugnayang Pangungusap .................................. 115                                D. Pagsulat
                                                                                                                  •   Paggamit ng Iba’t Ibang Uri ng Pangngalan
Aralin   4     ............................................................................... 116                    sa Pagsulat ng Balita .............................................. 138
   A. Pakikinig
         •   Pagsagot sa mga Detalye ng Ulat .......................... 118                              Ikaanim na Baitang
   B. Pagsasalita
                                                                                                         Aralin   1     ............................................................................... 140
         •   Pag-uuri-uri ng mga Pangngalan
             Ayon sa Tungkulin .................................................. 120                       A. Pakikinig
   C. Pagbasa                                                                                                     •   Pagbibigay ng Tamang Reaksyon sa mga
                                                                                                                      Balita/Impormasyong Napakinggan ...................... 142
         •   Pagkilala ng Kahulugan ng Salita
             sa Pamamagitan ng Pahiwatig na Salita ..............                           124             B. Pagsasalita
         •   Pagpili ng mga Detalyeng Sumusuporta                                                                 •   Pagsasabi ng Sariling Palagay
             sa Pangunahing Diwa ............................................. 124                                    sa Isyung Pinag-uusapan........................................ 144
         •   Pagbuo ng Balangkas na may Dalawa                                                              C. Pagbasa
             o Higit pang Bahagi ............................................... 125
                                                                                                                  •   Pagbibigay ng Kasalungat
   D. Pagsulat                                                                                                        na Kahulugan ng Salita .......................................... 147
         •   Pagsulat ng Patalastas o Anunsyo ......................... 127                                       •   Paggamit ng mga Grapikong Pantulong
                                                                                                                      sa Pag-unawa sa Teksto.......................................... 147
Aralin   5     ............................................................................... 129
   A. Pakikinig                                                                                             D. Pagsulat
         •   Pagbuo ng Balangkas Tungkol                                                                          •   Pagsasalin nang Pasulat ng mga Impormasyong
             sa Napakinggang Teksto......................................... 131                                      Ipinahihiwatig ng mga Grapikong Pantulong.......
                                                                                                                                                              g                                      148

                                                                                                     x
Aralin   2     ............................................................................... 150       Aralin   4     ............................................................................... 174
   A. Pakikinig                                                                                             A. Pakikinig
         •   Pagsasalaysay Ayon sa Wastong                                                                        •   Pagpapakahulugan sa Iba’t Ibang
             Pagkakasunud-sunod ............................................. 152                                     Huwarang Intonasyon ............................................ 177
   B. Pagsasalita
                                                                                                            B. Pagsasalita
         •   Paggamit nang Wasto sa Pangungusap
                                                                                                                  •   Paggamit ng mga Sugnay na Pang-abay
             ng mga Panghalip Panao ........................................ 154
                                                                                                                      na Pamanahon, Panlunan, at Pamaraan...............                             180
   C. Pagbasa
                                                                                                            C. Pagbasa
         •   Pagtukoy sa mga Salitang Magkasalungat ...........                             157
                                                                                                                  •   Pagbibigay ng Kasingkahulugan ng Salita ...........                            183
         •   Paggawa ng Balangkas ng Akdang Binasa ...........                              157
                                                                                                                  •   Pagsusunud-sunod ng mga Pangyayari
   D. Pagsulat
                                                                                                                      sa Kwento at Pag-iisantabi
         •   Pagsulat ng Salaysay sa Tulong ng Balangkas .....                              160                       ng Di-kailangang Detalye ....................................... 183
Aralin   3     ............................................................................... 162          D. Pagsulat
   A. Pakikinig                                                                                                   •   Pagbuo ng Talatanungan Para
                                                                                                                      sa Isang Panayam .................................................. 187
         •   Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa mga Detalye
             ng Seleksyon/Impormasyong Napakinggan........... 164
                                                                                                         Aralin   5     ............................................................................... 187
   B. Pagsasalita
                                                                                                            A. Pakikinig
         •   Paggamit nang Wasto ng mga Panghalip
             Bilang Paksang Pangungusap at Pinaglalaanan                                                          •   Pagtukoy sa mga Pahayag na Napakinggan .........                               190
             sa mga Pangungusap .............................................. 167                          B. Pagsasalita
   C. Pagbasa                                                                                                     •   Paggamit ng Pang-abay na Ingklitik ..................... 192
         •   Pagkilala ng mga Salitang
                                                                                                            C. Pagbasa
             Magkasingkahulugan ............................................. 170
                                                                                                                  •   Pagbibigay ng Iba’t Ibang Kahulugan
         •   Pagkilala ng Opinyon at Katotohanan
                                                                                                                      ng Salita .................................................................. 196
             sa mga Pahayag....................................................... 170
                           g
                                                                                                                  •   Pagbibigay-hinuha sa mga Pangyayari .................                          196
   D. Pagsulat
         •   Pagbuo ng Isang Sulatin Tungkol                                                                D. Pagsulat
             sa Isang Reaksyon................................................... 173                             •   Pagsulat ng Talumpati ........................................... 197

                                                                                                     1
•  Ang kayariang balangkas ay itinuturo sa paggamit ng          mga mag-aaral sa gawaing pangkomunikatibo na kanilang
           mga paulit-ulit na pagsasanay.                               kahaharapin sa loob at labas ng silid-aralan.
           Napansin ng mga kritiko na labis ang tuon sa                    Binanggit ni Espiritu (2004) na sa paglinang ng ka-
        mekanikal na pag-uulit at pagmememorya ng mga                   kayahang komunikatibo, tinatayang makatutulong ang
        hulwaran. Nakaligtaan ang mga mensahe at makatoto-              sumusunod na mga estratehiya: awtentikong kagamitan,
        hanang paggamit ng wika. Binanggit ni Arceo (2006).             mga biswal, role play, at mga larong pangwika.
     D. Pagdulog Komunikatibo                                               Ang guro ang hanguan ng mga input at tagalikha ng
        Layunin:                                                        iba’t iba at kawili-wiling mga gawaing pansilid-aralan
                                                                        gaya ng laro, utos, maikling dula-dulaan, at pangkatang
        • Maganyak ang mga mag-aaral na makilahok
                                                                        gawain.
           sa usapan
               Kailangang isagawa ang isang bagay upang matu-       E. P a g t u t u r o n g N a k a p o k u s s a m g a M a g - a a r a l
           tuhan ito, ayon kay Johnson at Morrow (1980).               (Learner-Centered Teaching)
        Paraan ng Paggamit:                                                Ang katawagang ito’y gamitin sa kurikulum at sa
        • Ang guro ang tagapatnubay at tagaganyak upang                ilang tiyak na teknik sa pagtuturo. Ang pagtuturong
           makibahagi ang mga mag-aaral sa usapan. Iniiwasan           nakapokus sa mga mag-aaral ay gumagamit ng teknik
           ng guro ang pagpuna sa kaliit-liitang kamalian ng           na:
           mga mag-aaral. Iniwawasto ang kamaliang global                   1. nakapokus sa mga pangangailangan, tunguhin, at
           o iyong nakasasagabal sa daloy ng komunikasyon.                     istilo sa pag-aaral;
           (na kay Espiritu (1986) Mga Istratehiya sa Pagtuturo             2. nagbibigay ng ilang pagkontrol sa mga mag-aaral.
           ng Wika.)                                                           Halimbawa nito ay pangkatang gawain o pagsa-
           Nagkaisa ang mga dalubwika na hindi sapat ang                       sanay;
        kaalamang panggramatika upang magamit nang mabisa                   3. nakadaragdag sa pagtitiwala sa sariling kakayahan
        ang wika. Kailangan din ang kaalaman sa mga tuntuning                  at kagalingang pansarili; at
        sosyokultural upang mapili ang angkop na sasabihin sa
        mga tiyak na sitwasyon. Sinabi ni Espiritu (1986) na ayon           4. kurikulum na may konsultasyon at isinasaalang-
        kay Hymes (1967), “Walang kabuluhan ang kaalamang                      alang ang input ng mga mag-aaral at hindi itina-
        pambalarila kung hindi naman ito magagamit sa mabi-                    takda kaagad-agad ang mga layunin.
        sang pakikipagtalastasan.”                                  F. Pagkatuto na Tulung-tulong (Cooperative Learning)
            Naniniwala rin ang mga dalubwika na sa pamaraang               Sa pagiging kasapi sa isang pangkat, nagagawa ng
        komunikatibo, hindi kailangang talikuran ang pananaw           mga mag-aaral na magbahaginan ng mga impormasyon
        na estruktural sa pagtuturo ng wika upang maihanda ang         na laging naroon ang pagtutulungan sa isa’t isa.


12
Dagdag na konotasyon ng cooperative ay ang pagbibi-              3. Ang kahalagahan ng alituntunin sa pagsulat na
   gay-diin nito sa sama-samang (collaborative) pagsisikap ng             ito’y likas at umuunlad na katulad din ng alitun-
   guro at mga mag-aaral upang matamo ang mga itinakdang                  tuning pasalita.
   layunin.
                                                                      Malawak ang nasasakop ng katawagang ito sa edu-
G. Pagkatutong Interaktibo (Interactive Learning)                  kasyon. Ang whole language ay isang pagdulog na gina-
       Kailangan sa interaksyon hindi lamang ang pag-              gamit upang mailarawan ang:
   papahayag ng sariling ideya kundi pag-unawa rin                     1.   Pagkatuto na tulung-tulong;
   sa ideya ng iba. Ang mga kalahok ay gumagawa                        2.   Pagkatutong partisipatori;
   ng kahulugan sa pamamagitan ng interaksyon na laging                3.   Pagkatutong nakapokus sa mga mag-aaral;
   may nauunawaan sa isang konteksto. Karaniwang maki-
                                                                       4.   Integrasyon ng apat na kasanayan; at
   kita sa isang klaseng interaktibo ang sumusunod:
                                                                       5.   Paggamit ng mga awtentiko at natural na wika.
      1. Madalas ang mga gawaing pandalawahan
         o pangkatan.                                           I. Content-Centered Education
      2. Paggamit ng mga awtentikong wika bilang input                 Ayon kina Brimton, Snow, at Weshe (1988) na ginamit
         sa konteksto ng tunay na paggamit nito.                   ni Calamlam et. al (2006), ang Content-Centered Educa-
      3. Paglikha ng mga tunay na wika para sa makabu-             tion ay ang integrasyon ng pagkatuto ng mga nilalaman
         luhang interaksyon.                                       sa mga layunin ng pagtuturo ng wika. Ito’y ang mga
                                                                   magkasabay na pag-aaral ng wika at paksang aralin na
      4. Pagsasagawa ng mga gawaing pansilid-aralan
                                                                   ang anyo at pagkakasunud-sunod ng paglalahad ng wika
         bilang paghahanda para sa aktwal na paggamit
                                                                   ay idinidikta ng nilalaman o ng paksa. Taliwas ito sa
         ng wika sa labas.
                                                                   nakagawiang pagtuturo na ang mga kasanayan sa wika
      5. Pagpapasulat na totoo ang target na awdyens.              ay itinuturo nang hiwalay at malayo sa konteksto ng pag-
H. Whole Language Education                                        gagamitan nito.
      Ang katawagang ito’y bunga ng mga pananaliksik            J. Pagkatutong Task-Based (Task-Based Learning)
   sa pagbasa at ginagamit upang bigyang-diin ang
                                                                      Ayon kay Michael Breen (1987) na na kay Calamlam
   sumusunod:
                                                                   (2006), ang task ay alinmang binalangkas na pagkatutong
      1. Ang “kabuuan” ng wika laban sa pananaw na pag-            pangwika na may tiyak na layunin, nilalaman, pamaraan,
         babahagi ng wika sa maliit nitong elemento gaya           at mga inaasahang matatamo ng mga magsasagawa ng
         ng ponema, morpema, at sintaks;                           task. Ang task ay isang espesyal na anyo ng teknik subalit
      2. Sa interaksyon at pag-uugnayan sa pagitan ng              mas “malaki” ang saklaw nito kaysa teknik.
         pasalitang wika (pakikinig at pagsasalita) at                 Ang pagkatutong task-based ay hindi bagong pamara-
         wikang pasulat (pagbasa at pagsulat); at                  an. Binibigyang-pokus lamang nito ang task sa pagtuturo.


                                                                                                                          13
• MGA BANGHAY-ARALIN
                                                    IKAAPAT NA BAITANG
ARALIN     1

  Mga Mungkahing Estratehiyang Ginamit sa Bawat                        C. Pagbasa
Makrong Kasanayan                                                         • Nabibigyang-kahulugang literal ang mga tambalan
                                                                             at matatalinghagang salita
        Pakikinig    Pagsasalita       Pagbasa         Pagsulat
                                                                          • Naibibigay ang mga katangian ng tauhan sa tulong
      Paggamit ng:   Paggamit ng:    Paggamit ng:    Paggamit ng:            ng mga detalye
      * Dating       * Cued          * Dating        * Biswal/         D. Pagsulat
        Kaalaman       Dialogue        Kaalaman        Larawan            • Nagagamit ang iba’t ibang bantas sa pangungusap:
      * Puzzle       * Data          * Ugnayang      * Modelo                tuldok (.), tandang pananong (?), at tandang
      * Ugnayang       Information     Tanong at     * Scoring               panamdam (!)
        Tanong         Chart           Sagot           Rubric
        at Sagot                     * Graphic                      II. PAKSANG ARALIN
                                       Organizer
                                       (Cue Card)                      A. Pagtukoy sa mga Salitang Nagbababala
                                     * Information                        at Nagpapahiwatig
                                       Retrieval                       B. Pagsusuri sa mga Pangungusap Ayon sa Gamit
                                       Chart
                                                                       C. Ang Pusa: Isang Alamat
                                                                          • Pagbibigay-kahulugang Literal sa mga Tambalang
                                                                             Salita at Matatalinghagang Salita
I.   LAYUNIN
                                                                          • Pagbibigay nang Malinaw ng Mahahalagang Detalye
     A. Pakikinig                                                            ng mga Katangian ng Tauhan
        • Natutukoy sa mga salitang napakinggan ang nagbaba-
                                                                       D. Paggamit ng Iba’t Ibang Bantas sa Pangungusap
           bala at nagpapahiwatig
     B. Pagsasalita
        • Nauuri-uri ang mga pangungusap ayon sa gamit:                      Pagpapahalaga: Pagpapahalaga sa mga panitikan/
           pasalaysay, patanong, pautos, padamdam, at ayon sa                               babasahing Filipino
           kayarian: payak, tambalan, at hugnayan


38
Sanggunian/Mga Kagamitan
                                                                         “Ano ang hiling mo, kaibigang pusa?”
     Pang-elementaryang Kasanayan sa Pagkatuto (PEKSP);
  batayang aklat sa Filipino Ikaapat na Baitang; sipi ng alamat;         “Sana po’y pahintulutan ninyo akong makasunud-sunod
                                                                     sa inyong mga paglakad-lakad. Ang intensyon ko po’y
  plaskard ng mga tambalan at matatalinghagang salita
                                                                     mapangalagaan kayo, kamahalan.
                                                                        “Oo, kaibigang pusa, at salamat sa iyong
III. MGA MUNGKAHING ESTRATEHIYA/GAWAIN SA PAGKATUTO
                                                                     pagmamalasakit.”
                                                                        Ngunit ibig matawa ng prinsesa pagkat naisip niya na
                    Gawain A — Pakikinig
                                                                     maipagtatanggol ba siya ng isang pusa?
     Lunsaran sa Pakikinig at Pagbasa                                    Isang dapithapon, pauwi na ang prinsesa at ang
                                                                     dalawang alalay niyang babae, nang bigla silang harangin
                                                                     ng dalawang tulisan. Pinagsasampal ng dalawang tulisan
                       Ang Pusa: Isang Alamat                        ang dalawang alalay ng prinsesa. Nawalan ng malay ang
             May nakita na ba kayong pusang nagsasalita?             mga iyon at kapwa napahandusay. At noong susunggaban
                                                                     ng dalawang tulisan si Prinsesa Alindog ay biglang sumulpot
             Noong unang panahon ay may isang napakagandang
                                                                     ang pusa. Pinagkakakalmot at pinagkakakagat ng pusa ang
         prinsesa. Marami siyang manliligaw o naniningalang pugad
                                                                     mukha at mata ng dalawang tulisan, hanggang sa ang mga
         mula sa iba’t ibang kaharian. Hirap na hirap na ang mga
                                                                     iyon ay nagtakbuhan.
         manliligaw niya. Hindi nila malaman ang gagawin upang
         maging marapat sa pagtatangi ng dalaga.                        Noon, lumantad si Prinsipe Baldo mula sa pinag-
             “Prinsesa Alindog, sa ayaw at sa gusto mo’y babagsak    kukublihang malaking punungkahoy.
         ka sa mga kamay ko. Ibig kong malaman mo na wala akong         “Prinsesa Alindog, natatandaan mo ba ang sinabi ko
         nagustuhan na hindi ko nakuha,” nagbabantang sabi ni        noon sa iyo, na ikaw ay magiging akin?” tanong ni Prinsipe
         Prinsipe Baldo. “Hindi magtatagal at magiging akin ka.      Baldo.
         Magiging akin ka!”                                              “Ako ang sasagot! Si Prinsesa Alindog ay hindi magiging
             Kinabukasan, sa pamamasyal ng prinsesa sa hardin ay     iyo!” ang sabi ng pusa.
         may nakita siyang isang pusa.                                   “Isang pusa na nagsasalita!” Ano ang magagawa ng
             “Magandang umaga po, mahal na Prinsesa Alindog.”        isang maliit na pusa sa harap ng isang magilas at matapang
             “Pusa na nagsasalita! At alam mo’ng pangalan ko!”       na prinsipeng tulad ko!” wika ni Prinsipe Baldo.
         nagtatakang sabi ng prinsesa.                                   “Baldo, kilala kita,” ang sabi ng pusa. “Ikaw ay di-tunay
             “Sa harap po ng isang kagandahang tulad ninyo, maging   na prinsipe. Doon sa lugar ninyo, ikaw ay isang kilabot na
         bato ay makapagsasalita,” tugon ng pusa.                    tulisan, magnanakaw, at mamamatay tao. Ang dalawang
             “At kaysarap mo pang mangusap!”                         kasamahan mong nagsitakbo ay mga tulisan ding tulad mo.”
             “Kung magiging marapat po’y may hihilingin sana ako        “Bumunot ng espada si Baldo at inulos ng taga ang
         sa iyo, Prinsesa Alindog.”                                  pusa. Ngunit higit na mabilis ang pusa. Nalundag agad


                                                                                                                                 39
•   Pagpapayaman ng Talasalitaan
          niyon si Baldo at nakalmot sa dalawang mata. Lumuwa ang
          dalawang mata ni Baldo, umagos ang dugo. Nagsisisigaw na          Pagbibigay ng salitang tinutukoy ng katuturan.
          tumakbo nang walang direksyon, kaya nahulog sa bangin             Piliin ang salitang tinutukoy ng mga pahayag:
          si Baldo.
              Nagpasalamat ang prinsesa sa pusa. Tuwang-tuwa
                                                                                huwad          umaatungal     engkanto
          siya at sa laki ng kagalakan ay niyakap niya at hinagkan
          ang pusa.
              Aba! Himala ang naganap! Ang pusa ay unti-                    1. hindi totoo; hindi orihinal
          unting naging tao! Naging isang makisig na prinsipe at
          magandang lalaki!                                                 2. malakas na iyak na parang hayop
              “Salamat, Prinsesa Alindog. Ang tamis ng iyong halik   •   Pagtatakda ng Pamantayan sa Pakikinig
          ang nagpalaya sa akin sa sumpa ng engkanto,” nakangiting
          sambit ng napakakisig na binata. “Pag-utusan po ninyong            Pagbibigay sa mga mag-aaral ng pamantayan
          muli... ako po si Prinsipe Magiting.”                          sa pakikinig.

                                                                     •   Pagbibigay ng Layunin sa Pakikinig
          Ito ang alamat o kwentong-bayan na ang paglalapat ng
                                                                         * Paggamit ng Ugnayang Tanong at Sagot
       wakas ay ipinauubaya na namin sa inyo.
                                                                                Sasabihin sa mga mag-aaral na may mga tanong
     A. Bago Makinig                                                        silang sasagutin pagkatapos makinig. Ang mga
        * Paggamit ng Dating Kaalaman                                       tanong ay makikita sa mga kwadro.
        * Pagsagot sa Puzzle
             Mga tanong na sasagutin:                                      K1 — Tagpuan                K2 — Tauhan

                                  Pahalang                                 1. Saan naganap             1. Sinu-sino ang tauhan?
1.                         2.
                                                                              ang kwento?
                                  1. babaing kabilang sa                                               2. Anu-ano ang katangian
                                     maharlikang angkan                    2. Kailan naganap              ng mga tauhan?
                                     o anak ng isang hari                     ang kwento?
2.
                                  2. tuwa
                                  Pababa                                  K3 — Banghay                 K4 — Wakas
                                  1. hayop na karaniwang
                                                                             Anu-ano ang pangyayari       Paano nagwakas
                                     inaalagaan sa tahanan na             sa kwento?                   ang kwento?
                                     namumuksa ng mga daga
                                  2. handog


40
B. Habang Nakikinig                                                        V. TAKDANG-ARALIN
          Pagtatala ng mahahalagang impormasyong narinig                           Gumawa ng patalastas na nag-aanyaya sa mga mag-aaral
      sa kwentong pinakinggan.                                                  na mag-alaga ng mga halaman.
   C. Pagkatapos Makinig
                                                                                               Gawain B — Pagsasalita
         Paglalahad ng bawat pangkat ng kasagutan sa mga
      tanong na nasa bawat kahon.                                               A. Paghahanda
          Pagtukoy sa mga salitang napakinggan na nagbababala                      * Paggamit ng Cued Dialogue
      at nagpapahiwatig.                                                                Ipasuri ang mga sinabi ng tauhan na nasa istrip
         Tukuyin kung nagbababala o nagpapahiwatig ang                               ng kartolina.
      napakinggang salita/parirala/pangungusap.                                          1. “Prinsesa Alindog, sa ayaw at sa gusto mo’y
           1. Sa ayaw at sa gusto mo’y susundin mo ang aming                                babagsak ka sa mga kamay ko.”
              mga payo.                                                                  2. “Ibig kong malaman mo na wala akong nagustu-
           2. Ibig kong malaman mo na wala akong nagustuhan                                 han na hindi ko nakuha.”
              kung hindi ang kabutihan ninyo.                                            3. “Pusa na nagsasalita! At alam mo ang
           3. Magiging akin ang pusang iyan!                                                pangalan ko!”
           4. Sana po’y pahintulutan ninyo akong makasunud-                              4. “Sa harap po ng isang kagandahang tulad ninyo,
              sunod sa inyong mga paglakad-lakad.                                           maging bato ay makapagsasalita.”
           5. M a p a p a s a i y o a n g p u s a k u n g m a g - a a r a l              5. “Ano ang hiling mo, kaibigang pusa?”
              kang mabuti.
                                                                                         Pagtatanong kung ano ang mensahe ng bawat
           (Dagdagan ang mga pagsasanay.)                                             pahayag.
                                                                                B. Paglalahad
IV. PAGTATAYA                                                                        May iba’t ibang uri ng pangungusap ayon sa gamit:
      Panuto: Suriin kung ang sumusunod na iparirinig ng guro                         1. Pasalaysay – Pangungusap na karaniwa’y nagku-
   ay nagbababala o nagpapahiwatig. Isulat ang sagot sa inyong                           kwento o nagsasalaysay. Nagtatapos ito sa bantas
   sagutang papel.                                                                       na tuldok (.).
      1.   Bawal Kumaliwa                                                             2. Patanong – Pangungusap na nagtatanong. Nagta-
      2.   Dito Tumawid                                                                  tapos ito sa bantas na tandang pananong (?).
      3.   Para sa mga may Kapansanan                                                 3. Pautos – Pangungusap na nag-uutos o nakikiusap.
      4.   Panatilihing Malinis ang Kapaligiran                                          Nagtatapos ito sa bantas na tuldok (.) o kaya naman
      5.   Lumayo sa mga Gumagawa                                                        ay bantas na tandang pananong (?).

                                                                                                                                         41
4. Padamdam – Pangungusap na nagpapahayag ng                 E. Paglalapat
              matinding damdamin gaya ng pagkatakot, pag-                      Basahin nang may damdamin ang mga dayalog
              kabigla, tuwa, o matinding galit. Nagtatapos ito             o pangungusap sa seleksyong “Ang Pusa: Isang Alamat.”
              sa bantas na tandang panamdam (!).
                                                                        F. Pagsasanay
           May iba’t ibang uri ng pangungusap ayon sa kayarian:            A. Uriin ang sumusunod na mga pangungusap ayon
           1. Payak – Binubuo ng isang kaisipan lamang.                       sa gamit.
           2. Tambalan – Binubuo ng dalawa o higit pang payak                 1. Ang tumulong sa kapwa ay isang dakilang gawain.
              na pangungusap. Pinag-uugnay ito ng mga pangatnig               2. Huwag ipagkait ang tulong sa kapwa.
              na at, o, ni, habang, samantala, ngunit, subalit, at
                                                                              3. Nahilo ba ang matandang lalaki dahil sa gutom?
              iba pang kauri nito.
           3. Hugnayan – Binubuo ng isang sugnay na makapag-                  4. Yeheey! Nanalo ako sa paligsahan!
              iisa at di-makapag-iisa. Ang sugnay na di-makapag-              5. Ano ang ginawa mo?
              iisa ay ginagamitan ng mga pangatnig na upang,               B. Suriin kung ang sumusunod na mga pangungusap ay
              dahil sa, sapagkat, kung, pag, kapag, at iba pang               payak, tambalan, o hugnayan. Kumuha ng kapareha at
              kauri nito.                                                     maghalinhinan sa pagsagot.
     C. Paghahalaw                                                            1. Mapagtiis ang mga ninuno natin.
           Pagtatalakayan kung anu-ano ang ipinahahayag ng apat               2. Nagsikap sila at nalagpasan ang kahirapan noong
        na uri ng pangungusap ayon sa gamit.                                     panahon ng giyera.
           Pagpapasuri kung ang pangungusap ay payak, tambalan,               3. Nakahanda silang ipaglaban ang ating bayan kung
        o hugnayan.                                                              lulusubin ng mga dayuhan.
     D. Paglalahat                                                               (Dagdagan pa ang pagsasanay.)
        * Paggamit ng Data Information Chart
              Pagbubuod ng mga mag-aaral sa apat na uri ng           IV. PAGTATAYA
          pangungusap ayon sa gamit.                                    A. Lagyan ng wastong bantas ang sumusunod na mga pangu-
                                                                           ngusap. Uriin ang mga ito ayon sa gamit.
                  Mga Uri ng Pangungusap Ayon sa Gamit
                                                                           1. Yeheey _____ Mamamasyal kami _____
          Pasalaysay    Patanong        Pautos       Padamdam              2. Gusto mo bang sumama _____
                                                                           3. Magsisimba muna tayo bago mamasyal _____
                                                                           4. Maghanda tayo ng mga babaunin sa parke _____
                                                                           5. Dalhin mo ang malaking bag _____


42
B. Isulat ang P sa patlang kung ang pangungusap ay payak,   •   Pangganyak na Tanong/Paglalahad ng Layunin
     T kung tambalan, at H kung hugnayan.                         sa Pagbasa
     _____ 1. Kung sasama ka, mag-ayos ka na.                         Ilahad ang plaskard ng mga salitang pusa, tulisan, at
                                                                                                          p
                                                                  p
                                                                  prinsesa. “Sila ang mga tauhan sa inyong pakikinggang
     _____ 2. Kailangan mong magpaalam sa iyong mga ma-           kwento. Ano ang ibig ninyong malaman o itanong sa
              gulang.                                             babasahing kwento?” Patnubayan ang mga mag-aaral
     _____ 3. Gumising ka nang maaga at tawagan mo kami           sa pagbuo ng pangganyak na mga tanong.
              sa telepono.                                    •   Pagpapalawak ng Talasalitaan
     _____ 4. Sabay-sabay na tayong aalis.                        * Paggamit ng Graphic Organizer (Cue Cards)
     _____ 5. Maaga tayong aalis upang maaga tayong ma-                 Ipabigay ang kahulugan ng mga sinalung-
              karating sa Antipolo City.                             guhitang salita sa pangungusap sa tulong ng
                                                                     pagsasaayos ng mga pantig na nasa plaskard.
V. TAKDANG-ARALIN                                                        1. “Baldo, kilala kita,” ang sabi ng pusa. “Ikaw
      Sumulat ng tigalawang halimbawa ng mga pangungusap                    ay di-tunay na prinsipe.”
                                                                                       y
  ayon sa gamit at kayarian.
                                                                                 wad        hu

                    Gawain C — Pagbasa                                   2. Sa laki ng kagalakan ng prinsesa, hinagkan
                                                                                         g
                                                                            niya ang pusa.
  A. Bago Bumasa
                                                                                 si    han        ka       ya
     •   Panimulang Gawain
         * Paggamit ng Dating Kaalaman                                   3. Doon sa lugar ninyo, ikaw ay isang kilabot
               Iugnay ang dating kaalaman ng mga mag-aaral                  na tulisan.
            sa pagbibigay-katuturan sa salawikaing, “Walang                      di    ban            do
            malaking nakapupuwing.” Papagbigayin ang mga
            mag-aaral ng paliwanag sa salawikaing ito.                 4-5. Noon lumantad si Prinsipe Baldo mula sa
                                                                            p g
                                                                            pinagkukublihang malaking punungkahoy.
                                                                                           g
            Itanong: “Ibig ba ninyong mapatunayan ang
         salawikaing tinalakay? Babasa tayo ng kwento                            pa    ta        ki        nag
         kaugnay nito.”                                                          ta    pi        gu an           nag   ta




                                                                                                                            43
*     Paggamit ng Ugnayang Tanong at Sagot                        C. Pagkatapos Bumasa
                      Sabihin sa mga mag-aaral na may mga tanong                 • Pagtalakay sa Binasa
                  silang sasagutin tungkol sa kwento. Ang mga                      1. Paglalahad ng mga mag-aaral tungkol sa balangkas
                  tanong ay makikita sa kwadro.                                       ng kwento.
                K1 — Tagpuan                     K2 — Mga Tauhan                    2. Pagsagot sa pangganyak na mga tanong.
                   Saan at kailan nangyari
                                                                                          Pagbibigay ng literal na kahulugan ng mga
                                                    Sinu-sino ang tauhan sa
                ang kwento?                      kwento?
                                                                                       tambalang salita at matatalinghagang salita.
                                                    Anu-ano ang katayuan                  May mga tambalang salita na taglay ang
                                                 ng bawat isa?                         kahulugan ng dalawang salita. Gitling ang ipinapalit
                                                                                       sa mga kataga o nawawala sa dalawang salita. May
                                                                                       mga tambalang salita na nananatili ang literal na
                K3 — Mahahalagang Pangyayari                                           kahulugan ng bawat salita. Hindi na ito ginagamitan
                  Ano ang mahahalagang pangyayari?                                     ng gitling.
                   1. Unang Pangyayari             4. Ikaapat na Pang-                    Halimbawa: luksong-tinik (isang laro na parang
                   2. Ikalawang Pangyayari            yayari                           lumulukso sa tinik)
                   3. Ikatlong Pangyayari          5. Huling Pangyayari                  Mayroon namang tambalang salita na may
                                                                                       matalinghagang kahulugan.
        •  Pagtatakda ng Pamantayan                                                       Halimbawa:        taingang-kawali
           Pagpapabigay ng pamantayan sa pagbasa nang                                                       (nagbibingi-bingihan)
        pabigkas.                                                                         Basahin ang salita sa hanay A. Hanapin ang
                                                                                       maaaring itambal dito sa hanay B upang makabuo
     B. Habang Bumabasa
                                                                                       ng tambalang salita. Ibigay ang kahulugan ng
          Pagbasa ng kwento at pagsagot sa mga tanong.                                 bawat isa at gamitin sa pangungusap. Gawin ito sa
                                                                                       sagutang papel.
        K1 — Tagpuan                         K2 — Mga Tauhan
                                                                                                   A                    B
        Ang kwento ay nangyari sa               Ang mga tauhan ng kwento
        ________________________             at ang kanilang mga katangian                1.   kwentong          a.   hapon
         ________________________            ay ang sumusunod:                            2.   naniningalang     b.   bisig
         ________________________              1. __________________                      3.   kapit             c.   bayan
         ________________________              2. __________________                      4.   dapit             d.   lugaw
                                               3. __________________                      5.   tubong            e.   pugad


44
•   Pag-unawa
               Pagtukoy ng mga detalye ng katangian ng tauhan                Ang Alamat ng Lawa ng Sampalok
           sa kwento.
                                                                         Noong unang panahon, sa bayan ng Sampalok na
              Nasusukat ang lubos na pagkaunawa sa anumang           ngayon ay San Pablo ay may malawak na bakuran ang
           binasa kapag natutugunan ang mga batayang                 mag-asawang Mang Pedro at Aling Maria. May puno
           katanungan. Sa tulong ng mga pananong na Sino,            ng sampalok na napakatamis ang bunga sa looban nina
           Kailan, Saan, Ano, Alin, at Bakit, natutukoy ang mga      Mang Pedro.
           detalye sa binasang akda.                                     Isang araw, may matandang lalaki ang nagmamaka-
              Sa tulong ng pagsusuri sa sinabi o ginawa ng tauhan,   awang humingi ng bunga ng sampalok. “Ipanggagamot ko
                                                                     po ang bunga ng sampalok sa apo kong may sakit,” wika
           natutukoy ang kanilang katangian.
                                                                     ng matanda. “Mahirap po kami at wala akong pambili
               Basahing muli ang kwento. Punan ang tsart             ng gamot.”
           ng katangian ng tauhang binanggit sa kwento. Gawin           Galit na galit si Mang Pedro sa matanda at sinabi ang
           sa sagutang papel.                                        ganito, “Layas hampaslupa! Hindi ko ipinamimigay ang
                                                                     bunga ng aming sampalok.”
                     Mga Tauhan                Katangian                 “Ito’y aming ipinagbibili,” bulyaw ng masungit na
                                                                     si Aling Maria.
                1. Prinsesa Alindog                                     Kinagabihan, bumuhos ang napakalakas na ulan
                2. Prinsipe Baldo                                    kasabay ang malakas na hangin at kulog. Magdamag
                3. Prinsipe Makisig                                  ang pag-ulan. Kinaumagahan, ang malawak na bakuran
                                                                     nina Mang Pedro ay lumubog at naging lawa. Ang lawa
                                                                     ay hugis buto ng sampalok. Mula noon, tinawag itong
       •   Pagpapahalaga                                             Lawa ng Sampalok.
           Itanong:
           1. Bakit dapat pahalagahan ang sariling panitikan?
                                                                     Mga Tauhan ng Kwento                Mga Katangian
           2. Paano mo ito pahahalagahan?

IV. PAGTATAYA
   *   Paggamit ng Information Retrieval Chart
           Basahin ang kasunod na alamat at ibigay ang katangian
       ng tauhan. Isulat ang inyong sagot sa angkop na kolum
       ng tsart.



                                                                                                                                45
V. TAKDANG-ARALIN                                                              (A) Pangungusap ayon sa gamit:
        Magsaliksik ng mga kwentong-bayan. Kilalanin at suriin                 1. Kayganda ng umaga!
     ang katangian ng bawat tauhan nito. Itala ito sa tsart.                   2. Bakit maganda ang umaga?
                                                                               3. Ipaliwanag mo kung bakit maganda
           Mga Tauhan ng Kwento            Mga Katangian                           ang umaga.
                                                                               4. Maganda ang umaga kapag sumisikat
                                                                                   ang araw.

                                                                               (B) Pangungusap ayon sa kayarian:
                                                                               1. Maganda ang talakayan ng mga mag-aaral.
                                                                               2. Pinag-usapan ng mga mag-aaral na lalaki
                                                                                   ang tungkol sa dalawang uri ng panahon
                     Gawain D — Pagsulat                                           samantalang tinalakay ng mga mag-aaral na
                                                                                   babae ang tungkol sa mga produktong inaani
     A. Bago Sumulat                                                               sa iba’t ibang rehiyon ng bansa.
        1. Paghahanda                                                          3. Natutuwa si Bb. Cruz sa kanyang matata-
           * Paggamit ng Biswal/Larawan                                            linong mag-aaral dahil sa kakayahan nilang
                 Pagpapakita ng larawan ng mga taong nama-                         magsaliksik ng kanilang aralin.
              masyal sa parke o zoo.
                                                                               Patnubayan ang mga mag-aaral sa pagsusuri
                  Papagbigayin ang mga mag-aaral ng mga
                                                                           ng bawat pangungusap ayon sa gamit (A) at ayon
              pangungusap tungkol sa larawan. Ipasulat ang mga
                                                                           sa kayarian (B).
              ito sa pisara.
                                                                               1. Saan nagsimula ang mga pangungusap?
        2. Paglalahad                                                          2. Sa anong bantas nagtapos ang bawat uri
           * Paggamit ng Modelo                                                   ng pangungusap?
                  Pagsusuri sa mga pangungusap na nakasulat                    3. Ano ang bumubuo sa pangungusap na payak?
              sa pisara.                                                          tambalan? hugnayan?
                  Itanong: “Paano sinisimulan ang pangungusap?    B. Habang Sumusulat
                  Paano nagtatapos o anong bantas ang ginagamit         Pagpapaalala sa mga tuntunin sa pagsulat ng mga uri
              sa pangungusap na pasalaysay, patanong, pautos,        ng pangungusap ayon sa gamit at ayon sa kayarian.
              at padamdam?”                                             Pagsulat ng sariling pangungusap (likha).



46
C. Pagkatapos Sumulat                                                         ARALIN      2
        Paglalathala ng isinulat na mga pangungusap.
          *   Paggamit ng Scoring Rubric                                           Mga Mungkahing Estratehiyang Ginamit sa Bawat
                 Pagsusuri sa pamamagitan ng scoring rubric.                     Makrong Kasanayan
              Mga tanong:
                                                                                         Pakikinig       Pagsasalita       Pagbasa       Pagsulat
              1. Sinimulan ba ang mga pangungusap sa malaking
                 titik?                                                                Paggamit ng:      Paggamit ng:    Paggamit ng:   Paggamit ng:
              2. Ginamit ba ang bantas na tuldok (.) sa pangu-
                 ngusap na pasalaysay at pautos, bantas na                             * Dating Kaala-   * Cooperative   * Pagsagot     * Dating
                 tandang pananong (?) sa pagtatanong, at                                 man               Learning        sa Puzzle      Kaalaman
                 bantas na tandang panamdam (!) sa matinding
                                                                                       * Cluster Chart
                                                                                               r         * Venn          * Tsart ng     * Modelong
                 damdamin?
                                                                                                           Diagram         Impresyon      Talata
              3. Wasto ba ang pagkakabuo ng bawat uri                                  * Cue Cards                         sa Kwento
                 ng pangungusap ayon sa kayarian?                                                        * Biswal
                                                                                       * Pinatnu-          – Lathalain
IV. PAGTATAYA                                                                            bayang            sa Magasin
                                                                                         Pakikinig at
       Isulat na muli ang pangungusap sa bawat bilang. Lagyan                            Kritikal na     * Graphic
   ito ng wastong bantas sa hulihan. Gawin sa sagutang papel.                            Pag-iisip         Organizer
      1. May maitutulong ba tayo sa kanila
                                                                                       * Cooperative
      2. Sino ang gustong sumama sa akin                                                 Learning
      3. K a i l a n g a n g m a g - i s i p t a y o n g p a r a a n u p a n g
         matulungan sila
      4. Ipadama natin ang pagmamahal sa iba
      5. Naku, natutuwa ako na makapagtatrabaho na silang                        I.   LAYUNIN
         muli
                                                                                      A. Pakikinig
V. TAKDANG-ARALIN                                                                        • Natutukoy ang konteksto sa isang usapang
                                                                                            napakinggan
      Sumulat ng dayalog na ginagamitan ng iba’t ibang uri
   ng pangungusap. Pumili ng paksa sa ibaba.                                                – Sino ang nag-uusap? – Papel na ginagampanan
                                                                                            – Kailan at saan nag-uusap? – Layunin at paksa
      1. Pagtanggap sa Panauhin
                                                                                               ng usapan
      2. Pagsama sa Educational Trip

                                                                                                                                                       47
B. Pagsasalita                                                  III. MGA MUNGKAHING ESTRATEHIYA/GAWAIN SA PAGKATUTO
        • Napag-uuri-uri ang pangngalan kung kongkreto                                  Gawain A — Pakikinig
           o di-kongkreto
                                                                          Lunsaran sa Pakikinig
     C. Pagbasa
        • Nagagamit ang dating kaalaman sa pagbibigay-
           kahulugan ng salita at parirala                                                    Ang Katipunan
        • Natutukoy ang mga pamaksang pangungusap                            Ipinasyal ni Barangay Chairman Jose Salud ang
     D. Pagsulat                                                          kanyang mga apo sa bahay ni Hen. Emilio Aguinaldo sa
                                                                          Kawit, Cavite noong unang araw ng Mayo.
        • Nakasusulat ng mga pangunahing detalyeng sumusu-
           porta sa pangunahing paksa                                        “Lolo, bakit po naging isa sa makasaysayang pook ang
                                                                          bahay ni Hen. Emilio Aguinaldo?” ang tanong ni Julius.
II. PAKSANG ARALIN                                                           “May kwento tungkol diyan, Apo. Ganito iyon,”
                                                                          pagsisimula ni Lolo Jose.
     A. Pagtukoy sa Konteksto sa Isang Usapang Napakinggan
                                                                              “ 1 Ang pagkabigo ng Kilusang Propaganda ang
     B. Pag-uuri ng Pangngalan kung Kongkreto o Di-kongkreto              nagpaalab sa damdamin ng mga Pilipino na tuluyang
     C. Dagohoy – Tagapagpalaya ng Bohol                                  ipaglaban ang kanilang mithiin. Ito rin ang nagbigay-daan
                                                                          sa pagkatatag ng katipunan.”
        •   Paggamit ng Dating Kaalaman sa Pagbibigay
            ng Kahulugan ng Salita/Parirala
                                                                             2
                                                                              Ang katipunang itinatag ni Andres Bonifacio ay isang
                                                                          lihim na samahang panghimagsikan. Layunin nitong pag-
        •   Pagtukoy ng Pamaksang Pangungusap
                                                                          isahin ang mga Pilipino at sama-samang labanan ang
     D. Pagsulat ng Pangunahing Detalye                                   mga Español upang tapusin na ang kalupitan ng mga ito.
                                                                          Tinawag ang samahan na Katipunan.”
            Pagpapahalaga: Pagpapahalaga sa kabayanihang ginawa               “Sinu-sino po ang kasapi ng Katipunan?” ang tanong
                           ng mga Pilipino                                ni Juvy.
                                                                             “3Maraming makabayang Pilipino ang sumapi sa
                                                                          samahan. Ilan sa mga naunang kasapi’y sina Emilio
        Sanggunian/Mga Kagamitan                                          Jacinto, Pio Valenzuela, at Ladislao Diwa.”
           Pang-elementaryang Kasanayan sa Pagkatuto (PEKSP);                Unang naglaban ang mga sundalong Español at
                                                                             4

        batayang aklat sa Filipino Ikaapat na Baitang; plaskard ng        mga katipunero sa pamumuno ni Bonifacio sa San
        mga pangngalang kongkreto at di-kongkreto                         Juan, (na bahagi ngayon ng kalakhang Maynila) noong


48
•   Pagpapayaman ng Talasalitaan
  ika-30 ng Agosto, 1896. Sumunod dito ang unang walong               * Paggamit ng Cue Cards
  lalawigang naghimagsik laban sa mga Español – ang
                                                                            Sabihin: “Gamitin ang inyong dating kaalaman
  Maynila, Bulacan, Batangas, Cavite, Tarlac, Pampanga,
                                                                         sa pagbibigay ng kasingkahulugan ng sumusunod
  Laguna, at Nueva Ecija.
                                                                         na mga salita. Gawin ito sa tulong ng pagsasaayos
     5
        Upang sugpuin ang himagsikan, gumamit ng                         ng mga pantig.
  dahas ang mga Español. Lahat ng pinaghihinalaang
  kalaban ay dinakip, ikinulong, at pinatay. Ang Cavite                  1. nagpainit –           a   nag    raw   pa
  ang naging sentro ng himagsikan sa pamumuno ni                         2. samahan –             pi ka nan sa
  Hen. Emilio Aguinaldo. Naging matagumpay ang mga
                                                                         3. kaanib –              sa ma ka
  labanang pinamumunuan niya. At noong Hunyo 12, 1898,
  ipinahayag ni Hen. Emilio Aguinaldo ang kalayaan ng                    4. adhikain –            yu nin    la
  Pilipinas sa balkonahe ng kanyang bahay. Dito unang                    5. pinangungunahan –     na pi nu mu an mu
                                                                                                                 m
  iwinagayway ang watawat ng Pilipinas.”
      “Salamat po, Lolo Jose sa salaysay ninyo. Salamat           •   Pagtatakda ng Pamantayan sa Pakikinig
  din po at ipinasyal ninyo kami sa makasaysayang pook                   Sabihin: “Makinig nang mabuti at unawain ang
  na ito,” ang sabi ni Julius.                                        pakikinggang teksto.”
                                                                  •   Pagbibigay ng Layunin sa Pakikinig
A. Bago Makinig                                                       * Paggamit ng Pinatnubayang Pakikinig at Kritikal
   * Paggamit ng Dating Kaalaman                                         na Pag-iisip
   * Paggamit ng Cluster Chart                                               Pagtatalakayan/Pagsagot sa mga tanong
                                                                         pagkatapos maiparinig ang baha-bahagi ng teksto.
                                Itanong: “Anu-ano ang alam                   Pagsasabi na may mga tanong silang sasagutin
                            ninyong mga salitang kaugnay                 sa bawat bahaging pakikinggan.
                            ng salitang Katipunan? Isulat
                                             p
                            ito sa bawat maliliit na bilog.”   B. Habang Nakikinig
                                                                  * Paggamit ng Cooperative Learning
         Katipunan              Sabihin: “Isang sanaysay                Hatiin ang klase sa limang pangkat. Bawat pangkat
                            tungkol sa magkakaugnay na              ay sasagot sa itatakdang tanong.
                            salita sa cluster chart ang ipa-            Unang Bahagi: Ano ang nagpaalab sa damdamin
                            ririnig ko sa inyo.”                           ng mga Pilipino upang tuluyang ipaglaban ang
                                                                           minimithing kalayaan?


                                                                                                                        49
Ikalawang Bahagi: Anong kapisanan ang lumaban
                                                                                   Sa silid-aralan ng Ikaapat na Baitang, Pangkat
                   sa mga Español?
                                                                                Sampagita.
                Ikatlong Bahagi: Sinu-sino ang naging kasapi ng
                                                                                   MAG-AARAL: Ano po ba ang ibig sabihin ng pamahalaang
                   samahan?                                                           demokratiko?
                Ikaapat na Bahagi: Saan at kailan unang nagla-                     GURO: Ang pamahalaang demokratiko ay ang
                   ban ang mga katipunero at ang mga sundalong                         pamahalaang may kalayaan sa pamumuhay.
                   Español?
                                                                                   MAG - AARAL :   Ano po ba ang demokratikong pamu-
                Ikalimang Bahagi: Kailan at saan ipinahayag                            muhay?
                   ang kalayaan ng Pilipinas? Sinong bayani ang                    GURO: Sa isang demokratikong pamumuhay, kinikilala
                   namuno rito?                                                        ang kadakilaan ng isang tao at maaari siyang
     C. Pagkatapos Makinig                                                             magpahayag ng kanyang pananaw na kaugnay
                                                                                       ng kanyang kuru-kuro.
           Pagtukoy ng konteksto ng usapang pinakinggan.
                                                                                   MAG-AARAL:Mapalad po pala ang Pilipinas dahil may
           Ipabasa ang tanong sa bawat bahaging pinakinggan
                                                                                       demokrasya tayo.
        ng mga mag-aaral. Ipasagot sa pangkat na nakatakdang
        sumagot ng tanong.
             1. Sinu-sino ang nag-uusap?                              V. TAKDANG-ARALIN
             2. Ano ang papel na ginagampanan ni Lolo Jose?                Magsaliksik ng mga tekstong may usapan. Suriin o tukuyin
             3. Saan at kailan nag-usap si Lolo Jose at ang kanyang     kung — Sinu-sino ang nag-uusap?; Ano ang papel na gina-
                mga apo?                                                gampanan ng nag-uusap?; Saan at kailan nag-usap?; at Ano ang
             4. Ano ang paksa ng usapan?                                layunin ng usapan?
             5. Ano ang layunin ng pagsasalaysay ni Lolo Jose?                          Gawain B — Pagsasalita
                                                                        A. Paghahanda
IV. PAGTATAYA
                                                                           * Paggamit ng Cooperative Learning
        Panuto: Pakinggang mabuti ang usapan. Sagutin ang                        Pagbabalik-aral sa pangngalang pambalana
     sumusunod na mga tanong. Isulat ang sagot sa sagutang                   at pantangi.
     papel.
                                                                                 Pagpapangkat-pangkat ng mga mag-aaral nang
        1.   Sinu-sino ang nag-uusap?                                        limahan.
        2.   Ano ang papel na ginagampanan ng nag-uusap?                         Pagbibigay ng sipi ng talata ng akdang pinakinggan
        3.   Saan at kailan nag-usap?                                        sa bawat pangkat.
        4.   Ano ang paksa ng usapan?                                               Halimbawa: Tatanggap ng sipi ng Talata I –
        5.   Ano ang layunin ng pagsasalaysay?                                   ang Pangkat I; Talata II ang Pangkat II.

50
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05
2010 03-22-14.17.05

More Related Content

What's hot

Mga estratihiya sa pagtuturo ng filipino milagros m. saclauso lala national h...
Mga estratihiya sa pagtuturo ng filipino milagros m. saclauso lala national h...Mga estratihiya sa pagtuturo ng filipino milagros m. saclauso lala national h...
Mga estratihiya sa pagtuturo ng filipino milagros m. saclauso lala national h...
Mila Saclauso
 
Detailed lesson plan in filipino
Detailed lesson plan in filipinoDetailed lesson plan in filipino
Detailed lesson plan in filipino
Jusof Cariaga
 
Masusing-Banghay-Aralin-sa-Filipino-III-Aspekto-ng-Pandiwa.doc
Masusing-Banghay-Aralin-sa-Filipino-III-Aspekto-ng-Pandiwa.docMasusing-Banghay-Aralin-sa-Filipino-III-Aspekto-ng-Pandiwa.doc
Masusing-Banghay-Aralin-sa-Filipino-III-Aspekto-ng-Pandiwa.doc
LycaDelaCruz1
 
Detalyadong Banghay-Aralin sa Filipino V
Detalyadong Banghay-Aralin sa Filipino VDetalyadong Banghay-Aralin sa Filipino V
Detalyadong Banghay-Aralin sa Filipino V
Trish Tungul
 
Ang pagtuturo ng filipino sa batayang edukasyon
Ang pagtuturo ng filipino sa batayang edukasyonAng pagtuturo ng filipino sa batayang edukasyon
Ang pagtuturo ng filipino sa batayang edukasyon
Makati Science High School
 
Mga uri ng pagsusulit ayon sa pamamaraan
Mga uri ng pagsusulit ayon sa pamamaraanMga uri ng pagsusulit ayon sa pamamaraan
Mga uri ng pagsusulit ayon sa pamamaraan
Kareen Mae Adorable
 
PABUOD NA PAMAMARAAN NG PAGTUTURO (INDUCTIVE METHOD)
PABUOD NA PAMAMARAAN NG PAGTUTURO (INDUCTIVE METHOD)PABUOD NA PAMAMARAAN NG PAGTUTURO (INDUCTIVE METHOD)
PABUOD NA PAMAMARAAN NG PAGTUTURO (INDUCTIVE METHOD)
Ann Tenerife
 
Rubric sa pagsulat ng tula
Rubric sa pagsulat ng tulaRubric sa pagsulat ng tula
Rubric sa pagsulat ng tula
Macky Mac Faller
 
Detailed Lesson Plan in Filipino Grade 8
Detailed Lesson Plan in Filipino Grade 8Detailed Lesson Plan in Filipino Grade 8
Detailed Lesson Plan in Filipino Grade 8
Wyeth Dalayap
 
Ang Paglinang ng Kurikulum
Ang Paglinang ng KurikulumAng Paglinang ng Kurikulum
Ang Paglinang ng Kurikulum
Charmaine Madrona
 
Mga estratehiya sa pagtuturo ng filipino
Mga estratehiya sa pagtuturo ng filipinoMga estratehiya sa pagtuturo ng filipino
Mga estratehiya sa pagtuturo ng filipino
TEACHER JHAJHA
 
Pamaraan, Dulog, Teknik ng Pagtuturo ng Wikang Filipino
Pamaraan, Dulog, Teknik ng Pagtuturo ng Wikang FilipinoPamaraan, Dulog, Teknik ng Pagtuturo ng Wikang Filipino
Pamaraan, Dulog, Teknik ng Pagtuturo ng Wikang Filipino
MARIA KATRINA MACAPAZ
 
Kagamitang panturo
Kagamitang panturoKagamitang panturo
Kagamitang panturo
shekainalea
 
Tos filipino unang markahan grade 8
Tos filipino  unang markahan grade 8Tos filipino  unang markahan grade 8
Tos filipino unang markahan grade 8
Evelyn Manahan
 
Filiipino 9 detailed lesson plan
Filiipino 9 detailed lesson planFiliipino 9 detailed lesson plan
Filiipino 9 detailed lesson plan
Krystal Pearl Dela Cruz
 
Banghay aralin sa filipino( 9 lessons)ikatlong markahan
Banghay aralin sa filipino( 9  lessons)ikatlong markahanBanghay aralin sa filipino( 9  lessons)ikatlong markahan
Banghay aralin sa filipino( 9 lessons)ikatlong markahan
lovelyjoy ariate
 
MGa halimbawang ebalwasyon at pagtataya sa filipino ppt
MGa halimbawang ebalwasyon at pagtataya sa filipino pptMGa halimbawang ebalwasyon at pagtataya sa filipino ppt
MGa halimbawang ebalwasyon at pagtataya sa filipino ppt
MARIA KATRINA MACAPAZ
 
Masusing Banghay Aralin sa Filipino (Detailed lesson plan in Filipino) (CDSGA...
Masusing Banghay Aralin sa Filipino (Detailed lesson plan in Filipino) (CDSGA...Masusing Banghay Aralin sa Filipino (Detailed lesson plan in Filipino) (CDSGA...
Masusing Banghay Aralin sa Filipino (Detailed lesson plan in Filipino) (CDSGA...
tj iglesias
 
Lesson Plan Sir Bambico
Lesson Plan Sir BambicoLesson Plan Sir Bambico
Lesson Plan Sir Bambico
guest9f5e16cbd
 

What's hot (20)

Mga estratihiya sa pagtuturo ng filipino milagros m. saclauso lala national h...
Mga estratihiya sa pagtuturo ng filipino milagros m. saclauso lala national h...Mga estratihiya sa pagtuturo ng filipino milagros m. saclauso lala national h...
Mga estratihiya sa pagtuturo ng filipino milagros m. saclauso lala national h...
 
Banghay aralin
Banghay aralinBanghay aralin
Banghay aralin
 
Detailed lesson plan in filipino
Detailed lesson plan in filipinoDetailed lesson plan in filipino
Detailed lesson plan in filipino
 
Masusing-Banghay-Aralin-sa-Filipino-III-Aspekto-ng-Pandiwa.doc
Masusing-Banghay-Aralin-sa-Filipino-III-Aspekto-ng-Pandiwa.docMasusing-Banghay-Aralin-sa-Filipino-III-Aspekto-ng-Pandiwa.doc
Masusing-Banghay-Aralin-sa-Filipino-III-Aspekto-ng-Pandiwa.doc
 
Detalyadong Banghay-Aralin sa Filipino V
Detalyadong Banghay-Aralin sa Filipino VDetalyadong Banghay-Aralin sa Filipino V
Detalyadong Banghay-Aralin sa Filipino V
 
Ang pagtuturo ng filipino sa batayang edukasyon
Ang pagtuturo ng filipino sa batayang edukasyonAng pagtuturo ng filipino sa batayang edukasyon
Ang pagtuturo ng filipino sa batayang edukasyon
 
Mga uri ng pagsusulit ayon sa pamamaraan
Mga uri ng pagsusulit ayon sa pamamaraanMga uri ng pagsusulit ayon sa pamamaraan
Mga uri ng pagsusulit ayon sa pamamaraan
 
PABUOD NA PAMAMARAAN NG PAGTUTURO (INDUCTIVE METHOD)
PABUOD NA PAMAMARAAN NG PAGTUTURO (INDUCTIVE METHOD)PABUOD NA PAMAMARAAN NG PAGTUTURO (INDUCTIVE METHOD)
PABUOD NA PAMAMARAAN NG PAGTUTURO (INDUCTIVE METHOD)
 
Rubric sa pagsulat ng tula
Rubric sa pagsulat ng tulaRubric sa pagsulat ng tula
Rubric sa pagsulat ng tula
 
Detailed Lesson Plan in Filipino Grade 8
Detailed Lesson Plan in Filipino Grade 8Detailed Lesson Plan in Filipino Grade 8
Detailed Lesson Plan in Filipino Grade 8
 
Ang Paglinang ng Kurikulum
Ang Paglinang ng KurikulumAng Paglinang ng Kurikulum
Ang Paglinang ng Kurikulum
 
Mga estratehiya sa pagtuturo ng filipino
Mga estratehiya sa pagtuturo ng filipinoMga estratehiya sa pagtuturo ng filipino
Mga estratehiya sa pagtuturo ng filipino
 
Pamaraan, Dulog, Teknik ng Pagtuturo ng Wikang Filipino
Pamaraan, Dulog, Teknik ng Pagtuturo ng Wikang FilipinoPamaraan, Dulog, Teknik ng Pagtuturo ng Wikang Filipino
Pamaraan, Dulog, Teknik ng Pagtuturo ng Wikang Filipino
 
Kagamitang panturo
Kagamitang panturoKagamitang panturo
Kagamitang panturo
 
Tos filipino unang markahan grade 8
Tos filipino  unang markahan grade 8Tos filipino  unang markahan grade 8
Tos filipino unang markahan grade 8
 
Filiipino 9 detailed lesson plan
Filiipino 9 detailed lesson planFiliipino 9 detailed lesson plan
Filiipino 9 detailed lesson plan
 
Banghay aralin sa filipino( 9 lessons)ikatlong markahan
Banghay aralin sa filipino( 9  lessons)ikatlong markahanBanghay aralin sa filipino( 9  lessons)ikatlong markahan
Banghay aralin sa filipino( 9 lessons)ikatlong markahan
 
MGa halimbawang ebalwasyon at pagtataya sa filipino ppt
MGa halimbawang ebalwasyon at pagtataya sa filipino pptMGa halimbawang ebalwasyon at pagtataya sa filipino ppt
MGa halimbawang ebalwasyon at pagtataya sa filipino ppt
 
Masusing Banghay Aralin sa Filipino (Detailed lesson plan in Filipino) (CDSGA...
Masusing Banghay Aralin sa Filipino (Detailed lesson plan in Filipino) (CDSGA...Masusing Banghay Aralin sa Filipino (Detailed lesson plan in Filipino) (CDSGA...
Masusing Banghay Aralin sa Filipino (Detailed lesson plan in Filipino) (CDSGA...
 
Lesson Plan Sir Bambico
Lesson Plan Sir BambicoLesson Plan Sir Bambico
Lesson Plan Sir Bambico
 

Similar to 2010 03-22-14.17.05

61041256-Ang-Kurikulum-Na-Filipinoo.docx
61041256-Ang-Kurikulum-Na-Filipinoo.docx61041256-Ang-Kurikulum-Na-Filipinoo.docx
61041256-Ang-Kurikulum-Na-Filipinoo.docx
ChristineIgnas2
 
Kurikulum ng filipino sa elementarya
Kurikulum ng filipino sa elementaryaKurikulum ng filipino sa elementarya
Kurikulum ng filipino sa elementarya
ar_yhelle
 
chapter 1-2.docx
chapter 1-2.docxchapter 1-2.docx
chapter 1-2.docx
Bearitzpalero1
 
KPWKP_Q1_Module1 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 1.pdf
KPWKP_Q1_Module1 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 1.pdfKPWKP_Q1_Module1 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 1.pdf
KPWKP_Q1_Module1 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 1.pdf
JohnnyJrAbalos1
 
KPWKP_Q1_Module4 Register at Barayti ng Wika.pdf
KPWKP_Q1_Module4 Register at Barayti ng Wika.pdfKPWKP_Q1_Module4 Register at Barayti ng Wika.pdf
KPWKP_Q1_Module4 Register at Barayti ng Wika.pdf
JohnnyJrAbalos1
 
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipinoMga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
TEACHER JHAJHA
 
KPWKP_Q1_Module2 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 2.pdf
KPWKP_Q1_Module2 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 2.pdfKPWKP_Q1_Module2 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 2.pdf
KPWKP_Q1_Module2 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 2.pdf
JohnnyJrAbalos1
 
Research paper in filipino
Research paper in filipinoResearch paper in filipino
Research paper in filipino
SFYC
 
e-161111091218.pdf
e-161111091218.pdfe-161111091218.pdf
e-161111091218.pdf
AbegailDimaano8
 
Kurikulum chelle
Kurikulum chelleKurikulum chelle
Kurikulum chelle
joydonaldduck
 
Pagtuturo ng wika.pptx
Pagtuturo ng wika.pptxPagtuturo ng wika.pptx
Pagtuturo ng wika.pptx
MarjoriAnneDelosReye
 
PAGTATAYA SA KOMUNIKATIBONG KASANAYANG PANGWIKA NG MGA GURO SA FILIPINO
PAGTATAYA SA KOMUNIKATIBONG KASANAYANG PANGWIKA NG MGA GURO SA FILIPINOPAGTATAYA SA KOMUNIKATIBONG KASANAYANG PANGWIKA NG MGA GURO SA FILIPINO
PAGTATAYA SA KOMUNIKATIBONG KASANAYANG PANGWIKA NG MGA GURO SA FILIPINO
AJHSSR Journal
 
kabanata 1.docx
kabanata 1.docxkabanata 1.docx
kabanata 1.docx
JoyroseCervales2
 
THESIS - WIKANG FILIPINO, SA MAKABAGONG PANAHON
THESIS - WIKANG FILIPINO, SA MAKABAGONG PANAHONTHESIS - WIKANG FILIPINO, SA MAKABAGONG PANAHON
THESIS - WIKANG FILIPINO, SA MAKABAGONG PANAHON
Mi L
 
KOMUNIKASYON-Q1-WEEK 4 FOR STUDENT.pptx
KOMUNIKASYON-Q1-WEEK 4 FOR STUDENT.pptxKOMUNIKASYON-Q1-WEEK 4 FOR STUDENT.pptx
KOMUNIKASYON-Q1-WEEK 4 FOR STUDENT.pptx
rufinodelacruz3
 
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
thobie_cute20
 
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
thobie_cute20
 
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
thobie_cute20
 
Kritikal-na-Konsiderasyon-sa-Pagbuo-ng-Saliksik mga isyung panggramatika sa p...
Kritikal-na-Konsiderasyon-sa-Pagbuo-ng-Saliksik mga isyung panggramatika sa p...Kritikal-na-Konsiderasyon-sa-Pagbuo-ng-Saliksik mga isyung panggramatika sa p...
Kritikal-na-Konsiderasyon-sa-Pagbuo-ng-Saliksik mga isyung panggramatika sa p...
MARIA KATRINA MACAPAZ
 
FILIPINO-7-Q3-LAS-1-Week-1-MELC-1.pdf
FILIPINO-7-Q3-LAS-1-Week-1-MELC-1.pdfFILIPINO-7-Q3-LAS-1-Week-1-MELC-1.pdf
FILIPINO-7-Q3-LAS-1-Week-1-MELC-1.pdf
AilexonArnaiz1
 

Similar to 2010 03-22-14.17.05 (20)

61041256-Ang-Kurikulum-Na-Filipinoo.docx
61041256-Ang-Kurikulum-Na-Filipinoo.docx61041256-Ang-Kurikulum-Na-Filipinoo.docx
61041256-Ang-Kurikulum-Na-Filipinoo.docx
 
Kurikulum ng filipino sa elementarya
Kurikulum ng filipino sa elementaryaKurikulum ng filipino sa elementarya
Kurikulum ng filipino sa elementarya
 
chapter 1-2.docx
chapter 1-2.docxchapter 1-2.docx
chapter 1-2.docx
 
KPWKP_Q1_Module1 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 1.pdf
KPWKP_Q1_Module1 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 1.pdfKPWKP_Q1_Module1 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 1.pdf
KPWKP_Q1_Module1 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 1.pdf
 
KPWKP_Q1_Module4 Register at Barayti ng Wika.pdf
KPWKP_Q1_Module4 Register at Barayti ng Wika.pdfKPWKP_Q1_Module4 Register at Barayti ng Wika.pdf
KPWKP_Q1_Module4 Register at Barayti ng Wika.pdf
 
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipinoMga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
 
KPWKP_Q1_Module2 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 2.pdf
KPWKP_Q1_Module2 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 2.pdfKPWKP_Q1_Module2 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 2.pdf
KPWKP_Q1_Module2 Kahulugan at Kabuluhan ng Wika 2.pdf
 
Research paper in filipino
Research paper in filipinoResearch paper in filipino
Research paper in filipino
 
e-161111091218.pdf
e-161111091218.pdfe-161111091218.pdf
e-161111091218.pdf
 
Kurikulum chelle
Kurikulum chelleKurikulum chelle
Kurikulum chelle
 
Pagtuturo ng wika.pptx
Pagtuturo ng wika.pptxPagtuturo ng wika.pptx
Pagtuturo ng wika.pptx
 
PAGTATAYA SA KOMUNIKATIBONG KASANAYANG PANGWIKA NG MGA GURO SA FILIPINO
PAGTATAYA SA KOMUNIKATIBONG KASANAYANG PANGWIKA NG MGA GURO SA FILIPINOPAGTATAYA SA KOMUNIKATIBONG KASANAYANG PANGWIKA NG MGA GURO SA FILIPINO
PAGTATAYA SA KOMUNIKATIBONG KASANAYANG PANGWIKA NG MGA GURO SA FILIPINO
 
kabanata 1.docx
kabanata 1.docxkabanata 1.docx
kabanata 1.docx
 
THESIS - WIKANG FILIPINO, SA MAKABAGONG PANAHON
THESIS - WIKANG FILIPINO, SA MAKABAGONG PANAHONTHESIS - WIKANG FILIPINO, SA MAKABAGONG PANAHON
THESIS - WIKANG FILIPINO, SA MAKABAGONG PANAHON
 
KOMUNIKASYON-Q1-WEEK 4 FOR STUDENT.pptx
KOMUNIKASYON-Q1-WEEK 4 FOR STUDENT.pptxKOMUNIKASYON-Q1-WEEK 4 FOR STUDENT.pptx
KOMUNIKASYON-Q1-WEEK 4 FOR STUDENT.pptx
 
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
 
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
 
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
Pagkalinawan malikhaing-pagtuturo-ng-wika-1
 
Kritikal-na-Konsiderasyon-sa-Pagbuo-ng-Saliksik mga isyung panggramatika sa p...
Kritikal-na-Konsiderasyon-sa-Pagbuo-ng-Saliksik mga isyung panggramatika sa p...Kritikal-na-Konsiderasyon-sa-Pagbuo-ng-Saliksik mga isyung panggramatika sa p...
Kritikal-na-Konsiderasyon-sa-Pagbuo-ng-Saliksik mga isyung panggramatika sa p...
 
FILIPINO-7-Q3-LAS-1-Week-1-MELC-1.pdf
FILIPINO-7-Q3-LAS-1-Week-1-MELC-1.pdfFILIPINO-7-Q3-LAS-1-Week-1-MELC-1.pdf
FILIPINO-7-Q3-LAS-1-Week-1-MELC-1.pdf
 

2010 03-22-14.17.05

  • 2. Mga Estratehiya at mga Banghay-Aralin V sa Pagtuturo ng Filipino para sa Elementarya PAUNANG SALITA (Baitang 4-6) Walang nananatiling pamalagian sa buhay ng tao, sa ISBN 978-971-07-2458-1 kapalaran ng isang institusyon, at sa kasaysayan ng isang bansa, kundi ang pagbabago. Isa sa larangan ng buhay at karanasang Karapatang-ari © 2010 ng Vibal Publishing House, Inc. nagdaan sa iba’t ibang yugto ng pagbabago ay ang edukasyon Reserbado ang lahat ng karapatan. Ang alinmang bahagi nito ay hindi at kultura. Ang pagbabago sa mga institusyon ng karunungan maaaring ilathala o ilabas sa anumang anyo, kasama na rito ang pelikula, at kalinangan ay masasaksihan sa kanilang kurikulum. Alam nang walang nakasulat na pahintulot ang tagapaglathala at may-akda. naman natin na ang kurikulum ay pamatnubay sa pagtuturo Hindi sakop ng karapatang-ari ang suring-aklat na ilalathala sa mga sa isang paaralan. Ang pagbabago ng kurikulum ay nakabatay pahayagan at magasin. sa mga kondisyon at pangangailangang dinaranas sa pana- Lahat ng drowing na ginamit sa aklat na ito ay pag-aari ng Vibal panahon ng isang bansa. Ang huling pagbabago ng kurikulum Publishing House, Inc. at di-maaaring kopyahin o gamitin nang walang ng Kagawaran ng Edukasyon (Department of Education o nakasulat na pahintulot ang tagapaglathala. DepED) ay binigyang-diin ang oryentasyong panggawain at pangkabutihang-asal. Inilathala at inilimbag sa Pilipinas ng Ayon kay Esponilla (1990), ang pagtuturo ay isang sining Vibal Publishing House, Inc. at maihahalintulad sa isang triyanggulo. May tatlong sulok at Punong Tanggapan: 1253 Gregorio Araneta Avenue, tatlong mukha. Ang mga ito’y kinakatawan ng guro; ng mga Quezon City mag-aaral at ng paksa, paraan, at pamamaraan ng pagtuturo. Tanggapang Panrehiyon: Unit 202 Cebu Holdings Center, Cebu Ang bawat isa ay mahalaga at kailangan sa ikatutupad ng mga Business Park, Cardinal Rosales Avenue, layunin ng sining ng pagtuturo. Cebu City, Philippines Ang alinmang paraan at pamamaraan ay mabuti lamang Kalamansi St. cor. 1st Avenue, Juna kung sa paggamit nito ay natututo ang mga mag-aaral. Ang Subdivision, Matina, Davao City, paksa ay di-dapat ibagay sa pamamaraan, kundi ang pamama- Philippines raan ang dapat na ibagay sa paksa, sa kakayahan at karanasan Unit 6, 144 M.H. del Pilar St., Molo, ng mga mag-aaral, at sa pakinabang na matatamo nila hindi Iloilo City, Philippines lamang habang nag-aaral, kundi sa larangan man ng tunay na buhay sa labas ng paaralan. Bldg. A, Unit 4, Pride Rock Business Park, Gusa, Cagayan de Oro City, Philippines Ganito naman ang sinabi at obserbasyon ni Otanes (2000), Kasapi: Philippine Educational Publishers’ Association; Book Develop- “Sa anumang pagbubuo ng kurikulum pangwika, nararapat ment Association; Association of South East Asian Publishers; itong nakapokus sa mga mag-aaral na ang pangunahing layunin Graphic Arts Technical Foundation ay matutuhan ang wika upang sila’y makapaghanapbuhay, ii
  • 3. makipamuhay sa kanilang kapwa, at mapahalagahan ang wastong pagbigkas, paggamit ng mga pahayag, at istrukturang kagandahan ng buhay na kanilang ginagalawan.” panggramatiko. Sa kasanayan sa pagbasa, nalilinang ang husay Ayon naman kay Giron, (Paraluman, 2003), “Upang sa pagpapalawak ng talasalitaan o pagkilala sa mga salita, makalikha ng pamayanang may sapat na kaalaman at may pag-unawa, at kasanayan sa pag-aaral at pananaliksik. At sa suporta sa pamahalaang demokrasya, ang mga paaralan ay pagsulat, napagaganda ang ayos ng sulat-kamay, naiaangat ang kailangang makabuo ng mga gradweyt na mapanuri, kritikal, kasiglahan sa antas ng pagkatha at kasiya-siyang kaayusang at kapaki-pakinabang.” pansulatin. Binanggit din ni Giron na ang kalinangan ng ating sariling Ipinakita ni Villamin (1990), ang Palatuntunan sa buong wika ang magsisilbing buklod ng ugnayan at daan upang ang wika sa pamamagitan ng concept map. Sinabi rin niya na sa bawat mag-aaral ay makapag-isip na nakatuon sa pandaig- anumang gawaing pangwika, kailangang maliwanag ang kai- digang kalagayan (think globally) at gumawa batay sa mga sipan upang magkaunawaan at walang komunikasyon kung adhikaing pambansa (act locally). walang pagkakaunawaan. Ang aklat na ito, Mga Estratehiya at mga Banghay- Sinasabing kung nauunawaan ng bata ang kanyang binasa, Aralin sa Pagtuturo ng Filipino para sa Elementarya maisusulat niya ito; kung nauunawan ang napakinggan, (Baitang 4-6) ay binuo upang matulungan, mabigyang-gabay, masasabi niya ito o kaya ay maisusulat din. mapalawak at mapaunlad ang kaalaman ng guro sa pagtuturo ng wika, pagbasa, at pagsulat. Sa paaralang elementarya, ang araling Filipino ay tinatawag Pakikinig na Sining ng Komunikasyon sa Filipino mula Kinder hang- gang sa Ikaanim na Baitang. Sa araling ito, magkakaugnay na itinuro ang mga makrong kasanayang nauukol sa Pakikinig, Pagsasalita, Pagbasa, at Pagsulat. Makikita sa Philippine Elementary Learning Competencies (PELC) o Pang-elementaryang Kasanayan sa Pagkatuto na ipinamamahagi ng Kawanihan Pagsulat Pagbasa Pagsasalita ng Edukasyong Elementarya ng DepED ang mga batayang kasanayan na dapat matamo ng mga mag-aaral sa bawat taon ng kanilang pag-aaral sa elementarya. Ang asignaturang ito ay lumilinang sa mga kasanayan sa pakikinig, pagsasalita, pagbasa, pagsulat, at pag-iisip sa Filipino. Saklaw ng mga kasanayan sa pakikinig ang masusing pagkilatis Pag-iisip at mabisang pag-unawa. Sa pagsasalita naman, nasasanay sa iii
  • 4. Ayon naman kay Liwanag (2003), dalawa ang pangunahing 6. Hindi lubusang nakatutulong upang matutuhan ng mga layunin ng pagtuturo ng Filipino bilang subject sa ating pam- mag-aaral ang iba pang asignatura na ginagamitan ng bansang paaralan. Sa kanyang binasang papel sa Forum ng Filipino bilang wikang panturo. Komisyon ng Wikang Filipino, binanggit niya ang ganito: “Una, 7. Nanatiling napakababa ng iskor sa National Secondary tulad ng itinatadhana ng Patakarang Edukasyong Bilinggwal, Achievement Test (NSAT) 64% sa loob ng tatlong taon. itinuturo ito bilang isang subject pangwika. Ikalawa, upang magamit ang wikang ito bilang wika ng klase sa iba pang subject na ginagamitan ng Filipino bilang wikang panturo. Malinaw Sa tulong ng mga obserbasyong nakalap mula sa mga ang pagkakaiba ng dalawang layunin subalit magkatuwang isinagawang konsultasyon, nabuo ang kapasyahang nararapat sa kaganapan ng pagkatuto. Kailangang matutuhan ang na magkaroon ng pagre-refocus ang kurikulum ng Filipino sa Filipino bilang isang wikang may sariling kakayahan upang batayang edukasyon. Narito ang mga naisagawang hakbangin ito’y epektibong magamit sa pagkatuto ng iba pang subject na tungo rito. ginagamitan nito.” 1. Naghanda ng isang batayang framework Simula noong 1998, ang DepED ay nagsasagawa na ng mga pangunahing hakbang upang rebyuhin ang umiiral na kuriku- Sa nasabing framework, malinaw na ang panguna- lum. Sa mga konsultasyong isinagawa sa iba’t ibang sektor, hing mithiin ng pagtuturo ng Filipino ay makalinang naririto ang karaniwang naging obserbasyon. ng isang mag-aaral na maging mahusay sa pakikipag- talastasan sa Filipino. Kinakailangang taglay niya ang 1. Paulit-ulit lamang ang estrukturang gramatikal na apat na kasanayang makro – pakikinig, pagsasalita, itinuro mula sa elementarya hanggang sa tersyarya. pagbasa, at pagsulat. Dapat ding taglayin niya ang mga Hindi panlinggwistika ang pagsusuri at pag-aanalisang kaalamang hinihingi tulad ng kaalamang gramatikal, ginagawa. discourse, strategic, at sosyolinggwistik. Sa proseso ng 2. Hindi naihahanda ang mga mag-aaral tungo sa pagpa- pagkatuto, ang mga aralin ay hahanguin sa mga asig- palawak ng kaalamang hinihingi sa kolehiyo. naturang pangnilalaman. 3. Hindi lubusang nililinang ang apat na komponent ng 2. Tiniyak na deskripsyon bilang isang asignatura kasanayang komunikatibo (kaalamang gramatikal, Sa binagong kurikulum para sa batayang edukasyon, kaalamang diskors, kaalamang strategic, at kaalamang ang Filipino ay makikilala bilang isa sa mga pantulong sosyolinggwistik). na asignatura. Bilang pantulong na asignatura sa ele- 4. Hindi wastong pagtalakay sa panitikan bilang isang mentarya, binigyan ng pokus ang paglinang sa apat na disiplina. makrong kasanayan at sa kaisipang Pilipino. 5. Hindi halos napagtutuunan ng pansin ang paglinang sa Sa lebel 4-6, ang pantulong na asignatura na ito ay mga kasanayan at kaalaman sa masining na pagbasa at lilinang sa kakayahan at kasanayan ng mga mag-aaral malikhaing pagsulat. na gamitin ang Filipino sa malikhain at kritikal na pag- iv
  • 5. iisip at maging mahusay sa pakikipagtalastasan. At sa estratehiya at paraan ng pagtuturo, sa mga paraan ng pagtatapos ng lebel 6, inaasahang ang mga mag-aaral pagtataya, at aktwal na aplikasyon ng mga ito sa klase. ay nakapagbubuod ng binasa at pinakinggan, nakabubuo ng pangungusap gamit ang mga sangkap ng iba’t ibang Sinikap na mailahad sa aklat na ito ang mga napa- bahagi ng pananalita, nakagagamit ng diksyunaryo, panahong kaalaman at impormasyon hinggil sa mga thesaurus, at iba pang sanggunian sa paghanap ng praktikal at epektibong dulog sa pagtuturo ng Filipino impormasyon. Inaasahan ding nakapag-aayos ng napa- sa Ikaapat hanggang sa Ikaanim na Baitang. Ibinatay kinggang teksto at naililipat ang impormasyon tungo sa ang aklat na ito sa mga teorya at simulaing magbigay- iba pang anyo ng pagpapahayag. Nagagamit ang iba’t hugis at buhay sa mga ito upang mabisang magamit ng ibang pangungusap sa pagpapaliwanag, nakapagbibigay- mga guro sa paglinang ng kakayahang komunikatibo ng solusyon sa mga suliranin batay sa karanasan at mga mga mag-aaral. natutuhang kaalaman sa anumang sitwasyon, at nakasu- Ang aklat na ito ay nahahati sa dalawang bahagi: sulat ng iskrip, paglalarawan, pictorial essay, o talumpati Ang unang bahagi ay ang pagtalakay sa Metodo, Estrate- sa tulong ng mga ideya/tala na binuo ng klase. hiya, at Teknik sa Pagtuturo ng Filipino; ang ikalawang Sa kasaysayan ng pagtuturo ng wika, tayong mga guro bahagi naman ay tungkol sa Iba’t Ibang Mungkahing ay nakaranas sa pagdating at paggamit ng maraming Estratehiya sa Pagtuturo ng Filipino sa Apat na Makro: pamamaraan na unti-unting kumukupas o nawawala sa Pakikinig, Pagsasalita, Pagbasa, at Pagsulat sa Filipino. paglipas ng ilang panahon. Isa itong siklikal na proseso Makikita rito ang mga pamamaraang Pagtuturong ng pagbabago at pag-unlad ng pagtuturo at pagkatuto ng Nakapokus sa Mag-aaral (Learner-Centered Teaching), wika kung kaya patuloy na naghahanap ang mga guro ng ang Kooperatib at Kolaboratib na Pagkatuto (Cooperative mga estratehiya/pamamaraan sa epektibong pagtuturo and Collaborative Learning), ang Pagkatutong Interaktibo ng ugnayan ng mga makro ng komunikasyon tulad ng (Interactive Learning), ang Pagkatutong Integratib pakikinig, pagsasalita, pagbasa, at pagsulat. (Integrative Learning), at Pagsasanib ng Iba’t Ibang Kata- linuhan (Multiple Intelligences) sa banghay-aralin. Para sa mabisang pagtuturo, ang mga kasanayan ay malilinang sa pamamagitan ng mga sitwasyon at iba’t Ang ganap na pagkatuto ng anumang aralin ay ibang kagamitan, estratehiya, at teknik/dulog tungo sa nasa masusing pagtuturo ng guro at ng aklat. Hangad lubusang pagkatuto. naming maging instrumento ang aklat na ito upang ang pagtuturo at pagkatuto ng Filipino ay maging makabu- Layunin ng aklat na ito na makatulong upang mag- luhan at epektibo. karoon ang mga guro (di lamang ang dati nang guro at bagong guro kundi ang mga magiging guro) ng kaala- man sa mga teorya, pananaw, at simulain sa pagtuturo ng pakikinig, pagsasalita, pagbasa, at pagsulat sa mga Ang mga May-akda v
  • 6. MGA NILALAMAN METODO, ESTRATEHIYA, AT TEKNIK SA PAGTUTURO NG WIKA Ang Pagtuturo ng Pakikinig...................................... g 2 E. Pagtuturong Nakapokus sa mga Mag-aaral (Learner-Centered Teaching) ................................. 12 I. Panimula........................................................................ 2 F. Pagkatuto na Tulung-tulong (Cooperative Learning)............................................ 12 II. Dulog/Estratehiya at Teknik sa Pagtuturo ng Pakikinig................................................................... 3 G. Pagkatutong Interaktibo (Interactive Learning) ... 13 A. Mga Mungkahing Estratehiya at Teknik H. Whole Language Education ................................... 13 sa Pakikinig ............................................................. g 4 I. Content-Centered Education .................................. 13 B. Mga Mungkahing Pag-aangkop ng Pagtuturo J. Pagkatutong Task-Based (Task-Based Learning) . 13 ng Pakikinig sa Pangangailangan ng mga Mag-aaral ................................................... 5 III. Iba Pang Estratehiyang Ginagamit sa Pagtuturo ng Wika ................................................... 14 Ang Pagtuturo ng Pagsasalita ................................... 8 A. Awtentikong Kagamitan ......................................... 14 I. Panimula........................................................................ 8 B. Mga Biswal .............................................................. 14 C. Role Play .................................................................. 14 II. Mga Estratehiyang Ginagamit sa Pagtuturo ng Wika .......................................................................... 11 D. Mga Larong Pangwika ............................................ 14 A. Pamaraang Pagsasaling Pabalarila E. Pagpaparinig ng Awit ............................................. 16 (Grammar Translation Method) ............................ 11 F. Panayam o Interbyu ................................................ 16 B. Tuwirang Pamaraan (Direct Method) ................... 11 G. Pagtuturong Nakabatay sa Nilalaman C. Pamaraang Audiolingual (Audiolingual Method) . 11 (Content-Based Instruction) .................................... 16 D. Pagdulog Komunikatibo.......................................... 12 H. Pagdulog Kahusayang Komunikatibo.................... 18 vi
  • 7. I. Pamaraang Cooperative and Collaborative F. Estratehiyang Pagsusuri ng Impormasyon Learning (CCL)........................................................ 18 [Fact Analyzer (FAN)] ............................................ 27 J. Information Chart (I-chart) .................................... 19 K. Informative Search (I-search) ................................. 19 Ang Pagpapalawak ng Talasalitaan......................... 28 L. List Group Label ...................................................... 19 A. Pagsusuring Pangkayarian (Structural Analysis)............................................... 28 M. Dyad/Triad ............................................................. 20 B. Paggamit ng mga Palatandaang N. Pagtuturong Nakapokus sa Mag-aaral Nagbibigay-kahulugan (Context Clues).................. 29 (Learner-Centered Teaching) .................................. 20 O. Pagkatutong Integratibo ......................................... 20 C. Pag-uugnayan ng mga Salita (Word Association) . 31 P. Literature-Based Teaching...................................... 21 D. Paggamit ng Diksyunaryo ...................................... 33 E. Pagsagot sa Crossword Puzzle................................ 33 Ang Pagtuturo ng Pagbasa......................................... 21 Balanseng Programa sa Pagbasa.............................. 34 I. Panimula........................................................................ 21 II. Mga Estratehiya sa Pagtuturo ng Pagbasa Ang Pagtuturo ng Pagsulat ........................................ 35 Ayon sa Interaktibong Pananaw ................................. 24 A. Estratehiyang Dimensyonal I. Panimula ........................................................................ 35 (Dimensional Approach) ........................................ 24 II. Mga Yugto sa Pagsulat ................................................ 35 B. Pagsusuri sa Kayarian ng Kwento (Story Grammar) ..................................................... 25 • Kahandaan sa Pagsulat .......................................... 35 C. Ugnayang Tanong at Sagot (UTS) o • Panimulang Pagsulat.............................................. 35 [Question and Answer Relationship (QAR)]........... 26 • Pinatnubayang Pagsulat......................................... 36 D. Tugunang Pagtatanong (Reciprocal Questioning Request) ................................................................... 26 • Malikhaing Pagsulat ............................................... 36 E. Alam Na, Gustong Malaman, Nalaman/Natutuhan (AGMN) [What I Know, What I Want to Find Out, Balanseng Programa sa Pagsulat What I Learned (KWL)]........................................... 27 sa Elementarya ............................................................. 37 vii
  • 8. MGA BANGHAY-ARALIN Ikaapat na Baitang D. Pagsulat • Pagsulat ng Pangunahing Detalye......................... 55 Aralin 1 ............................................................................... 38 A. Pakikinig Aralin 3 ............................................................................... 56 • Pagtukoy sa mga Salitang Nagbababala A. Pakikinig at Nagpapahiwatig.................................................. g 38 • Pagguhit ng mga Paglalarawang Narinig ............. g 59 B. Pagsasalita B. Pagsasalita • Pagsusuri sa mga Pangungusap Ayon sa Gamit ... 41 • Pagtukoy sa mga Panlaping Ginamit C. Pagbasa sa Pagbuo ng Pandiwa ............................................ 60 • Pagbibigay-kahulugang Literal sa mga Tambalang C. Pagbasa Salita at Matatalinghagang Salita ......................... 44 • Pagtukoy sa mga Salitang • Pagbibigay nang Malinaw ng Mahahalagang Nagpapahiwatig ng Kahulugan ............................. 62 Detalye ng mga Katangian ng Tauhan .................. 45 • Pagkilala ng Opinyon at Katotohanan................... 62 D. Pagsulat D. Pagsulat • Paggamit ng Iba’t Ibang Bantas sa Pangungusap 46 • Pagsulat ng Liham na Nagbabalita ....................... 63 Aralin 2 ............................................................................... 47 A. Pakikinig Aralin 4 ............................................................................... 65 • Pagtukoy sa Konteksto sa Isang Usapang A. Pakikinig Napakinggan ........................................................... 50 • Pagtukoy sa Kahalagahan ng B. Pagsasalita mga Impormasyong Napakinggan ......................... 68 • Pag-uuri ng Pangngalan kung Kongkreto B. Pagsasalita o Di-kongkreto ........................................................ 51 • Pag-uuri ng Pang-abay na Pamanahon, C. Pagbasa Panlunan, at Pamaraan.......................................... 69 • Paggamit ng Dating Kaalaman sa Pagbibigay C. Pagbasa ng Kahulugan ng Salita/Parirala ........................... 54 • Pagbibigay ng Paglalahat • Pagtukoy ng Pamaksang Pangungusap................. 54 sa Magkakaugnay na Pangyayari .......................... 72 viii
  • 9. Pagkilala ng Pagkakaiba ng Piksyon C. Pagbasa sa Di-piksyon .......................................................... 73 • Pagbasa ng mga Salitang Kaugnay D. Pagsulat ng Iba’t Ibang Asignatura....................................... 92 • Pagsulat ng Isang Pagsasalaysay Batay • Pagbibigay ng Mahahalagang Detalye sa Balita .. 92 sa Ginawang Panayam ........................................... 75 D. Pagsulat • Paggamit ng Angkop na Bantas Aralin 5 ............................................................................... 76 sa mga Uri ng Pangungusap .................................. 95 A. Pakikinig • Pagbabahagi ng mga Kaalamang Napakinggan ... 77 Aralin 2 ............................................................................... 96 A. Pakikinig B. Pagsasalita • Paglalahad ng Ulat sa Balitang Napakinggan...... 98 • Paggamit ng Pang-angkop na na, -ng, at - ........... -g 80 B. Pagsasalita C. Pagbasa • Pagsasalaysay na Gamit ang Payak • Pagkilala sa mga Salitang Hiram .......................... 83 at Tambalang Pangungusap................................... 101 • Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa mga C. Pagbasa Impormasyong nasa Iba’t Ibang Bahagi ng Aklat . 84 • Pagbuo ng Mahahabang Salita D. Pagsulat sa Tulong ng mga Panlapi ...................................... 103 • Pagtatala ng mga Impormasyong Nakukuha • Pagkilala ng Batayan ng Pagkakasunud-sunod sa mga Bahagi ng Aklat .......................................... 85 ng mga Pangyayari sa Kwento ............................... 103 D. Pagsulat Ikalimang Baitang • Paggamit ng Panipi at Kuwit sa Tuwirang Sinabi ng Tauhan .............................. 105 Aralin 1 ............................................................................... 86 A. Pakikinig Aralin 3 ............................................................................... 106 • Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa Detalye A. Pakikinig ng Balitang Napakinggan ....................................... 87 • Pagsasagawa ng Tagubiling Napakinggan............ 108 B. Pagsasalita B. Pagsasalita • Paggamit sa Pagsasalaysay • Pagtukoy sa Payak na Pangungusap/Sugnay ng mga Uri ng Pangungusap ................................. 90 na Makapag-iisa sa Hugnayang Pangungusap ..... 110 ix
  • 10. C. Pagbasa B. Pagsasalita • Pagbibigay ng Kahulugan ng Salita • Pag-uuri-uri ng Pangngalan ................................... 134 sa Pamamagitan ng Kasingkahulugan Nito.......... 112 C. Pagbasa • Pagtukoy sa Talatang Tuwirang Nagsasaad • Pagbibigay ng Kahulugan ng mga Salita ng Paksang Pangungusap....................................... 113 Batay sa Ginamit na Panlapi ................................. 136 D. Pagsulat • Pagsasabi ng Pangyayaring may • Paggamit ng Tuldok-kuwit sa Paghihiwalay Ugnayang Sanhi at Bunga...................................... 137 ng Sugnay na Makapag-iisa sa Hugnayang Pangungusap .................................. 115 D. Pagsulat • Paggamit ng Iba’t Ibang Uri ng Pangngalan Aralin 4 ............................................................................... 116 sa Pagsulat ng Balita .............................................. 138 A. Pakikinig • Pagsagot sa mga Detalye ng Ulat .......................... 118 Ikaanim na Baitang B. Pagsasalita Aralin 1 ............................................................................... 140 • Pag-uuri-uri ng mga Pangngalan Ayon sa Tungkulin .................................................. 120 A. Pakikinig C. Pagbasa • Pagbibigay ng Tamang Reaksyon sa mga Balita/Impormasyong Napakinggan ...................... 142 • Pagkilala ng Kahulugan ng Salita sa Pamamagitan ng Pahiwatig na Salita .............. 124 B. Pagsasalita • Pagpili ng mga Detalyeng Sumusuporta • Pagsasabi ng Sariling Palagay sa Pangunahing Diwa ............................................. 124 sa Isyung Pinag-uusapan........................................ 144 • Pagbuo ng Balangkas na may Dalawa C. Pagbasa o Higit pang Bahagi ............................................... 125 • Pagbibigay ng Kasalungat D. Pagsulat na Kahulugan ng Salita .......................................... 147 • Pagsulat ng Patalastas o Anunsyo ......................... 127 • Paggamit ng mga Grapikong Pantulong sa Pag-unawa sa Teksto.......................................... 147 Aralin 5 ............................................................................... 129 A. Pakikinig D. Pagsulat • Pagbuo ng Balangkas Tungkol • Pagsasalin nang Pasulat ng mga Impormasyong sa Napakinggang Teksto......................................... 131 Ipinahihiwatig ng mga Grapikong Pantulong....... g 148 x
  • 11. Aralin 2 ............................................................................... 150 Aralin 4 ............................................................................... 174 A. Pakikinig A. Pakikinig • Pagsasalaysay Ayon sa Wastong • Pagpapakahulugan sa Iba’t Ibang Pagkakasunud-sunod ............................................. 152 Huwarang Intonasyon ............................................ 177 B. Pagsasalita B. Pagsasalita • Paggamit nang Wasto sa Pangungusap • Paggamit ng mga Sugnay na Pang-abay ng mga Panghalip Panao ........................................ 154 na Pamanahon, Panlunan, at Pamaraan............... 180 C. Pagbasa C. Pagbasa • Pagtukoy sa mga Salitang Magkasalungat ........... 157 • Pagbibigay ng Kasingkahulugan ng Salita ........... 183 • Paggawa ng Balangkas ng Akdang Binasa ........... 157 • Pagsusunud-sunod ng mga Pangyayari D. Pagsulat sa Kwento at Pag-iisantabi • Pagsulat ng Salaysay sa Tulong ng Balangkas ..... 160 ng Di-kailangang Detalye ....................................... 183 Aralin 3 ............................................................................... 162 D. Pagsulat A. Pakikinig • Pagbuo ng Talatanungan Para sa Isang Panayam .................................................. 187 • Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa mga Detalye ng Seleksyon/Impormasyong Napakinggan........... 164 Aralin 5 ............................................................................... 187 B. Pagsasalita A. Pakikinig • Paggamit nang Wasto ng mga Panghalip Bilang Paksang Pangungusap at Pinaglalaanan • Pagtukoy sa mga Pahayag na Napakinggan ......... 190 sa mga Pangungusap .............................................. 167 B. Pagsasalita C. Pagbasa • Paggamit ng Pang-abay na Ingklitik ..................... 192 • Pagkilala ng mga Salitang C. Pagbasa Magkasingkahulugan ............................................. 170 • Pagbibigay ng Iba’t Ibang Kahulugan • Pagkilala ng Opinyon at Katotohanan ng Salita .................................................................. 196 sa mga Pahayag....................................................... 170 g • Pagbibigay-hinuha sa mga Pangyayari ................. 196 D. Pagsulat • Pagbuo ng Isang Sulatin Tungkol D. Pagsulat sa Isang Reaksyon................................................... 173 • Pagsulat ng Talumpati ........................................... 197 1
  • 12. • Ang kayariang balangkas ay itinuturo sa paggamit ng mga mag-aaral sa gawaing pangkomunikatibo na kanilang mga paulit-ulit na pagsasanay. kahaharapin sa loob at labas ng silid-aralan. Napansin ng mga kritiko na labis ang tuon sa Binanggit ni Espiritu (2004) na sa paglinang ng ka- mekanikal na pag-uulit at pagmememorya ng mga kayahang komunikatibo, tinatayang makatutulong ang hulwaran. Nakaligtaan ang mga mensahe at makatoto- sumusunod na mga estratehiya: awtentikong kagamitan, hanang paggamit ng wika. Binanggit ni Arceo (2006). mga biswal, role play, at mga larong pangwika. D. Pagdulog Komunikatibo Ang guro ang hanguan ng mga input at tagalikha ng Layunin: iba’t iba at kawili-wiling mga gawaing pansilid-aralan gaya ng laro, utos, maikling dula-dulaan, at pangkatang • Maganyak ang mga mag-aaral na makilahok gawain. sa usapan Kailangang isagawa ang isang bagay upang matu- E. P a g t u t u r o n g N a k a p o k u s s a m g a M a g - a a r a l tuhan ito, ayon kay Johnson at Morrow (1980). (Learner-Centered Teaching) Paraan ng Paggamit: Ang katawagang ito’y gamitin sa kurikulum at sa • Ang guro ang tagapatnubay at tagaganyak upang ilang tiyak na teknik sa pagtuturo. Ang pagtuturong makibahagi ang mga mag-aaral sa usapan. Iniiwasan nakapokus sa mga mag-aaral ay gumagamit ng teknik ng guro ang pagpuna sa kaliit-liitang kamalian ng na: mga mag-aaral. Iniwawasto ang kamaliang global 1. nakapokus sa mga pangangailangan, tunguhin, at o iyong nakasasagabal sa daloy ng komunikasyon. istilo sa pag-aaral; (na kay Espiritu (1986) Mga Istratehiya sa Pagtuturo 2. nagbibigay ng ilang pagkontrol sa mga mag-aaral. ng Wika.) Halimbawa nito ay pangkatang gawain o pagsa- Nagkaisa ang mga dalubwika na hindi sapat ang sanay; kaalamang panggramatika upang magamit nang mabisa 3. nakadaragdag sa pagtitiwala sa sariling kakayahan ang wika. Kailangan din ang kaalaman sa mga tuntuning at kagalingang pansarili; at sosyokultural upang mapili ang angkop na sasabihin sa mga tiyak na sitwasyon. Sinabi ni Espiritu (1986) na ayon 4. kurikulum na may konsultasyon at isinasaalang- kay Hymes (1967), “Walang kabuluhan ang kaalamang alang ang input ng mga mag-aaral at hindi itina- pambalarila kung hindi naman ito magagamit sa mabi- takda kaagad-agad ang mga layunin. sang pakikipagtalastasan.” F. Pagkatuto na Tulung-tulong (Cooperative Learning) Naniniwala rin ang mga dalubwika na sa pamaraang Sa pagiging kasapi sa isang pangkat, nagagawa ng komunikatibo, hindi kailangang talikuran ang pananaw mga mag-aaral na magbahaginan ng mga impormasyon na estruktural sa pagtuturo ng wika upang maihanda ang na laging naroon ang pagtutulungan sa isa’t isa. 12
  • 13. Dagdag na konotasyon ng cooperative ay ang pagbibi- 3. Ang kahalagahan ng alituntunin sa pagsulat na gay-diin nito sa sama-samang (collaborative) pagsisikap ng ito’y likas at umuunlad na katulad din ng alitun- guro at mga mag-aaral upang matamo ang mga itinakdang tuning pasalita. layunin. Malawak ang nasasakop ng katawagang ito sa edu- G. Pagkatutong Interaktibo (Interactive Learning) kasyon. Ang whole language ay isang pagdulog na gina- Kailangan sa interaksyon hindi lamang ang pag- gamit upang mailarawan ang: papahayag ng sariling ideya kundi pag-unawa rin 1. Pagkatuto na tulung-tulong; sa ideya ng iba. Ang mga kalahok ay gumagawa 2. Pagkatutong partisipatori; ng kahulugan sa pamamagitan ng interaksyon na laging 3. Pagkatutong nakapokus sa mga mag-aaral; may nauunawaan sa isang konteksto. Karaniwang maki- 4. Integrasyon ng apat na kasanayan; at kita sa isang klaseng interaktibo ang sumusunod: 5. Paggamit ng mga awtentiko at natural na wika. 1. Madalas ang mga gawaing pandalawahan o pangkatan. I. Content-Centered Education 2. Paggamit ng mga awtentikong wika bilang input Ayon kina Brimton, Snow, at Weshe (1988) na ginamit sa konteksto ng tunay na paggamit nito. ni Calamlam et. al (2006), ang Content-Centered Educa- 3. Paglikha ng mga tunay na wika para sa makabu- tion ay ang integrasyon ng pagkatuto ng mga nilalaman luhang interaksyon. sa mga layunin ng pagtuturo ng wika. Ito’y ang mga magkasabay na pag-aaral ng wika at paksang aralin na 4. Pagsasagawa ng mga gawaing pansilid-aralan ang anyo at pagkakasunud-sunod ng paglalahad ng wika bilang paghahanda para sa aktwal na paggamit ay idinidikta ng nilalaman o ng paksa. Taliwas ito sa ng wika sa labas. nakagawiang pagtuturo na ang mga kasanayan sa wika 5. Pagpapasulat na totoo ang target na awdyens. ay itinuturo nang hiwalay at malayo sa konteksto ng pag- H. Whole Language Education gagamitan nito. Ang katawagang ito’y bunga ng mga pananaliksik J. Pagkatutong Task-Based (Task-Based Learning) sa pagbasa at ginagamit upang bigyang-diin ang Ayon kay Michael Breen (1987) na na kay Calamlam sumusunod: (2006), ang task ay alinmang binalangkas na pagkatutong 1. Ang “kabuuan” ng wika laban sa pananaw na pag- pangwika na may tiyak na layunin, nilalaman, pamaraan, babahagi ng wika sa maliit nitong elemento gaya at mga inaasahang matatamo ng mga magsasagawa ng ng ponema, morpema, at sintaks; task. Ang task ay isang espesyal na anyo ng teknik subalit 2. Sa interaksyon at pag-uugnayan sa pagitan ng mas “malaki” ang saklaw nito kaysa teknik. pasalitang wika (pakikinig at pagsasalita) at Ang pagkatutong task-based ay hindi bagong pamara- wikang pasulat (pagbasa at pagsulat); at an. Binibigyang-pokus lamang nito ang task sa pagtuturo. 13
  • 14. • MGA BANGHAY-ARALIN IKAAPAT NA BAITANG ARALIN 1 Mga Mungkahing Estratehiyang Ginamit sa Bawat C. Pagbasa Makrong Kasanayan • Nabibigyang-kahulugang literal ang mga tambalan at matatalinghagang salita Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat • Naibibigay ang mga katangian ng tauhan sa tulong Paggamit ng: Paggamit ng: Paggamit ng: Paggamit ng: ng mga detalye * Dating * Cued * Dating * Biswal/ D. Pagsulat Kaalaman Dialogue Kaalaman Larawan • Nagagamit ang iba’t ibang bantas sa pangungusap: * Puzzle * Data * Ugnayang * Modelo tuldok (.), tandang pananong (?), at tandang * Ugnayang Information Tanong at * Scoring panamdam (!) Tanong Chart Sagot Rubric at Sagot * Graphic II. PAKSANG ARALIN Organizer (Cue Card) A. Pagtukoy sa mga Salitang Nagbababala * Information at Nagpapahiwatig Retrieval B. Pagsusuri sa mga Pangungusap Ayon sa Gamit Chart C. Ang Pusa: Isang Alamat • Pagbibigay-kahulugang Literal sa mga Tambalang Salita at Matatalinghagang Salita I. LAYUNIN • Pagbibigay nang Malinaw ng Mahahalagang Detalye A. Pakikinig ng mga Katangian ng Tauhan • Natutukoy sa mga salitang napakinggan ang nagbaba- D. Paggamit ng Iba’t Ibang Bantas sa Pangungusap bala at nagpapahiwatig B. Pagsasalita • Nauuri-uri ang mga pangungusap ayon sa gamit: Pagpapahalaga: Pagpapahalaga sa mga panitikan/ pasalaysay, patanong, pautos, padamdam, at ayon sa babasahing Filipino kayarian: payak, tambalan, at hugnayan 38
  • 15. Sanggunian/Mga Kagamitan “Ano ang hiling mo, kaibigang pusa?” Pang-elementaryang Kasanayan sa Pagkatuto (PEKSP); batayang aklat sa Filipino Ikaapat na Baitang; sipi ng alamat; “Sana po’y pahintulutan ninyo akong makasunud-sunod sa inyong mga paglakad-lakad. Ang intensyon ko po’y plaskard ng mga tambalan at matatalinghagang salita mapangalagaan kayo, kamahalan. “Oo, kaibigang pusa, at salamat sa iyong III. MGA MUNGKAHING ESTRATEHIYA/GAWAIN SA PAGKATUTO pagmamalasakit.” Ngunit ibig matawa ng prinsesa pagkat naisip niya na Gawain A — Pakikinig maipagtatanggol ba siya ng isang pusa? Lunsaran sa Pakikinig at Pagbasa Isang dapithapon, pauwi na ang prinsesa at ang dalawang alalay niyang babae, nang bigla silang harangin ng dalawang tulisan. Pinagsasampal ng dalawang tulisan Ang Pusa: Isang Alamat ang dalawang alalay ng prinsesa. Nawalan ng malay ang May nakita na ba kayong pusang nagsasalita? mga iyon at kapwa napahandusay. At noong susunggaban ng dalawang tulisan si Prinsesa Alindog ay biglang sumulpot Noong unang panahon ay may isang napakagandang ang pusa. Pinagkakakalmot at pinagkakakagat ng pusa ang prinsesa. Marami siyang manliligaw o naniningalang pugad mukha at mata ng dalawang tulisan, hanggang sa ang mga mula sa iba’t ibang kaharian. Hirap na hirap na ang mga iyon ay nagtakbuhan. manliligaw niya. Hindi nila malaman ang gagawin upang maging marapat sa pagtatangi ng dalaga. Noon, lumantad si Prinsipe Baldo mula sa pinag- “Prinsesa Alindog, sa ayaw at sa gusto mo’y babagsak kukublihang malaking punungkahoy. ka sa mga kamay ko. Ibig kong malaman mo na wala akong “Prinsesa Alindog, natatandaan mo ba ang sinabi ko nagustuhan na hindi ko nakuha,” nagbabantang sabi ni noon sa iyo, na ikaw ay magiging akin?” tanong ni Prinsipe Prinsipe Baldo. “Hindi magtatagal at magiging akin ka. Baldo. Magiging akin ka!” “Ako ang sasagot! Si Prinsesa Alindog ay hindi magiging Kinabukasan, sa pamamasyal ng prinsesa sa hardin ay iyo!” ang sabi ng pusa. may nakita siyang isang pusa. “Isang pusa na nagsasalita!” Ano ang magagawa ng “Magandang umaga po, mahal na Prinsesa Alindog.” isang maliit na pusa sa harap ng isang magilas at matapang “Pusa na nagsasalita! At alam mo’ng pangalan ko!” na prinsipeng tulad ko!” wika ni Prinsipe Baldo. nagtatakang sabi ng prinsesa. “Baldo, kilala kita,” ang sabi ng pusa. “Ikaw ay di-tunay “Sa harap po ng isang kagandahang tulad ninyo, maging na prinsipe. Doon sa lugar ninyo, ikaw ay isang kilabot na bato ay makapagsasalita,” tugon ng pusa. tulisan, magnanakaw, at mamamatay tao. Ang dalawang “At kaysarap mo pang mangusap!” kasamahan mong nagsitakbo ay mga tulisan ding tulad mo.” “Kung magiging marapat po’y may hihilingin sana ako “Bumunot ng espada si Baldo at inulos ng taga ang sa iyo, Prinsesa Alindog.” pusa. Ngunit higit na mabilis ang pusa. Nalundag agad 39
  • 16. Pagpapayaman ng Talasalitaan niyon si Baldo at nakalmot sa dalawang mata. Lumuwa ang dalawang mata ni Baldo, umagos ang dugo. Nagsisisigaw na Pagbibigay ng salitang tinutukoy ng katuturan. tumakbo nang walang direksyon, kaya nahulog sa bangin Piliin ang salitang tinutukoy ng mga pahayag: si Baldo. Nagpasalamat ang prinsesa sa pusa. Tuwang-tuwa huwad umaatungal engkanto siya at sa laki ng kagalakan ay niyakap niya at hinagkan ang pusa. Aba! Himala ang naganap! Ang pusa ay unti- 1. hindi totoo; hindi orihinal unting naging tao! Naging isang makisig na prinsipe at magandang lalaki! 2. malakas na iyak na parang hayop “Salamat, Prinsesa Alindog. Ang tamis ng iyong halik • Pagtatakda ng Pamantayan sa Pakikinig ang nagpalaya sa akin sa sumpa ng engkanto,” nakangiting sambit ng napakakisig na binata. “Pag-utusan po ninyong Pagbibigay sa mga mag-aaral ng pamantayan muli... ako po si Prinsipe Magiting.” sa pakikinig. • Pagbibigay ng Layunin sa Pakikinig Ito ang alamat o kwentong-bayan na ang paglalapat ng * Paggamit ng Ugnayang Tanong at Sagot wakas ay ipinauubaya na namin sa inyo. Sasabihin sa mga mag-aaral na may mga tanong A. Bago Makinig silang sasagutin pagkatapos makinig. Ang mga * Paggamit ng Dating Kaalaman tanong ay makikita sa mga kwadro. * Pagsagot sa Puzzle Mga tanong na sasagutin: K1 — Tagpuan K2 — Tauhan Pahalang 1. Saan naganap 1. Sinu-sino ang tauhan? 1. 2. ang kwento? 1. babaing kabilang sa 2. Anu-ano ang katangian maharlikang angkan 2. Kailan naganap ng mga tauhan? o anak ng isang hari ang kwento? 2. 2. tuwa Pababa K3 — Banghay K4 — Wakas 1. hayop na karaniwang Anu-ano ang pangyayari Paano nagwakas inaalagaan sa tahanan na sa kwento? ang kwento? namumuksa ng mga daga 2. handog 40
  • 17. B. Habang Nakikinig V. TAKDANG-ARALIN Pagtatala ng mahahalagang impormasyong narinig Gumawa ng patalastas na nag-aanyaya sa mga mag-aaral sa kwentong pinakinggan. na mag-alaga ng mga halaman. C. Pagkatapos Makinig Gawain B — Pagsasalita Paglalahad ng bawat pangkat ng kasagutan sa mga tanong na nasa bawat kahon. A. Paghahanda Pagtukoy sa mga salitang napakinggan na nagbababala * Paggamit ng Cued Dialogue at nagpapahiwatig. Ipasuri ang mga sinabi ng tauhan na nasa istrip Tukuyin kung nagbababala o nagpapahiwatig ang ng kartolina. napakinggang salita/parirala/pangungusap. 1. “Prinsesa Alindog, sa ayaw at sa gusto mo’y 1. Sa ayaw at sa gusto mo’y susundin mo ang aming babagsak ka sa mga kamay ko.” mga payo. 2. “Ibig kong malaman mo na wala akong nagustu- 2. Ibig kong malaman mo na wala akong nagustuhan han na hindi ko nakuha.” kung hindi ang kabutihan ninyo. 3. “Pusa na nagsasalita! At alam mo ang 3. Magiging akin ang pusang iyan! pangalan ko!” 4. Sana po’y pahintulutan ninyo akong makasunud- 4. “Sa harap po ng isang kagandahang tulad ninyo, sunod sa inyong mga paglakad-lakad. maging bato ay makapagsasalita.” 5. M a p a p a s a i y o a n g p u s a k u n g m a g - a a r a l 5. “Ano ang hiling mo, kaibigang pusa?” kang mabuti. Pagtatanong kung ano ang mensahe ng bawat (Dagdagan ang mga pagsasanay.) pahayag. B. Paglalahad IV. PAGTATAYA May iba’t ibang uri ng pangungusap ayon sa gamit: Panuto: Suriin kung ang sumusunod na iparirinig ng guro 1. Pasalaysay – Pangungusap na karaniwa’y nagku- ay nagbababala o nagpapahiwatig. Isulat ang sagot sa inyong kwento o nagsasalaysay. Nagtatapos ito sa bantas sagutang papel. na tuldok (.). 1. Bawal Kumaliwa 2. Patanong – Pangungusap na nagtatanong. Nagta- 2. Dito Tumawid tapos ito sa bantas na tandang pananong (?). 3. Para sa mga may Kapansanan 3. Pautos – Pangungusap na nag-uutos o nakikiusap. 4. Panatilihing Malinis ang Kapaligiran Nagtatapos ito sa bantas na tuldok (.) o kaya naman 5. Lumayo sa mga Gumagawa ay bantas na tandang pananong (?). 41
  • 18. 4. Padamdam – Pangungusap na nagpapahayag ng E. Paglalapat matinding damdamin gaya ng pagkatakot, pag- Basahin nang may damdamin ang mga dayalog kabigla, tuwa, o matinding galit. Nagtatapos ito o pangungusap sa seleksyong “Ang Pusa: Isang Alamat.” sa bantas na tandang panamdam (!). F. Pagsasanay May iba’t ibang uri ng pangungusap ayon sa kayarian: A. Uriin ang sumusunod na mga pangungusap ayon 1. Payak – Binubuo ng isang kaisipan lamang. sa gamit. 2. Tambalan – Binubuo ng dalawa o higit pang payak 1. Ang tumulong sa kapwa ay isang dakilang gawain. na pangungusap. Pinag-uugnay ito ng mga pangatnig 2. Huwag ipagkait ang tulong sa kapwa. na at, o, ni, habang, samantala, ngunit, subalit, at 3. Nahilo ba ang matandang lalaki dahil sa gutom? iba pang kauri nito. 3. Hugnayan – Binubuo ng isang sugnay na makapag- 4. Yeheey! Nanalo ako sa paligsahan! iisa at di-makapag-iisa. Ang sugnay na di-makapag- 5. Ano ang ginawa mo? iisa ay ginagamitan ng mga pangatnig na upang, B. Suriin kung ang sumusunod na mga pangungusap ay dahil sa, sapagkat, kung, pag, kapag, at iba pang payak, tambalan, o hugnayan. Kumuha ng kapareha at kauri nito. maghalinhinan sa pagsagot. C. Paghahalaw 1. Mapagtiis ang mga ninuno natin. Pagtatalakayan kung anu-ano ang ipinahahayag ng apat 2. Nagsikap sila at nalagpasan ang kahirapan noong na uri ng pangungusap ayon sa gamit. panahon ng giyera. Pagpapasuri kung ang pangungusap ay payak, tambalan, 3. Nakahanda silang ipaglaban ang ating bayan kung o hugnayan. lulusubin ng mga dayuhan. D. Paglalahat (Dagdagan pa ang pagsasanay.) * Paggamit ng Data Information Chart Pagbubuod ng mga mag-aaral sa apat na uri ng IV. PAGTATAYA pangungusap ayon sa gamit. A. Lagyan ng wastong bantas ang sumusunod na mga pangu- ngusap. Uriin ang mga ito ayon sa gamit. Mga Uri ng Pangungusap Ayon sa Gamit 1. Yeheey _____ Mamamasyal kami _____ Pasalaysay Patanong Pautos Padamdam 2. Gusto mo bang sumama _____ 3. Magsisimba muna tayo bago mamasyal _____ 4. Maghanda tayo ng mga babaunin sa parke _____ 5. Dalhin mo ang malaking bag _____ 42
  • 19. B. Isulat ang P sa patlang kung ang pangungusap ay payak, • Pangganyak na Tanong/Paglalahad ng Layunin T kung tambalan, at H kung hugnayan. sa Pagbasa _____ 1. Kung sasama ka, mag-ayos ka na. Ilahad ang plaskard ng mga salitang pusa, tulisan, at p p prinsesa. “Sila ang mga tauhan sa inyong pakikinggang _____ 2. Kailangan mong magpaalam sa iyong mga ma- kwento. Ano ang ibig ninyong malaman o itanong sa gulang. babasahing kwento?” Patnubayan ang mga mag-aaral _____ 3. Gumising ka nang maaga at tawagan mo kami sa pagbuo ng pangganyak na mga tanong. sa telepono. • Pagpapalawak ng Talasalitaan _____ 4. Sabay-sabay na tayong aalis. * Paggamit ng Graphic Organizer (Cue Cards) _____ 5. Maaga tayong aalis upang maaga tayong ma- Ipabigay ang kahulugan ng mga sinalung- karating sa Antipolo City. guhitang salita sa pangungusap sa tulong ng pagsasaayos ng mga pantig na nasa plaskard. V. TAKDANG-ARALIN 1. “Baldo, kilala kita,” ang sabi ng pusa. “Ikaw Sumulat ng tigalawang halimbawa ng mga pangungusap ay di-tunay na prinsipe.” y ayon sa gamit at kayarian. wad hu Gawain C — Pagbasa 2. Sa laki ng kagalakan ng prinsesa, hinagkan g niya ang pusa. A. Bago Bumasa si han ka ya • Panimulang Gawain * Paggamit ng Dating Kaalaman 3. Doon sa lugar ninyo, ikaw ay isang kilabot Iugnay ang dating kaalaman ng mga mag-aaral na tulisan. sa pagbibigay-katuturan sa salawikaing, “Walang di ban do malaking nakapupuwing.” Papagbigayin ang mga mag-aaral ng paliwanag sa salawikaing ito. 4-5. Noon lumantad si Prinsipe Baldo mula sa p g pinagkukublihang malaking punungkahoy. g Itanong: “Ibig ba ninyong mapatunayan ang salawikaing tinalakay? Babasa tayo ng kwento pa ta ki nag kaugnay nito.” ta pi gu an nag ta 43
  • 20. * Paggamit ng Ugnayang Tanong at Sagot C. Pagkatapos Bumasa Sabihin sa mga mag-aaral na may mga tanong • Pagtalakay sa Binasa silang sasagutin tungkol sa kwento. Ang mga 1. Paglalahad ng mga mag-aaral tungkol sa balangkas tanong ay makikita sa kwadro. ng kwento. K1 — Tagpuan K2 — Mga Tauhan 2. Pagsagot sa pangganyak na mga tanong. Saan at kailan nangyari Pagbibigay ng literal na kahulugan ng mga Sinu-sino ang tauhan sa ang kwento? kwento? tambalang salita at matatalinghagang salita. Anu-ano ang katayuan May mga tambalang salita na taglay ang ng bawat isa? kahulugan ng dalawang salita. Gitling ang ipinapalit sa mga kataga o nawawala sa dalawang salita. May mga tambalang salita na nananatili ang literal na K3 — Mahahalagang Pangyayari kahulugan ng bawat salita. Hindi na ito ginagamitan Ano ang mahahalagang pangyayari? ng gitling. 1. Unang Pangyayari 4. Ikaapat na Pang- Halimbawa: luksong-tinik (isang laro na parang 2. Ikalawang Pangyayari yayari lumulukso sa tinik) 3. Ikatlong Pangyayari 5. Huling Pangyayari Mayroon namang tambalang salita na may matalinghagang kahulugan. • Pagtatakda ng Pamantayan Halimbawa: taingang-kawali Pagpapabigay ng pamantayan sa pagbasa nang (nagbibingi-bingihan) pabigkas. Basahin ang salita sa hanay A. Hanapin ang maaaring itambal dito sa hanay B upang makabuo B. Habang Bumabasa ng tambalang salita. Ibigay ang kahulugan ng Pagbasa ng kwento at pagsagot sa mga tanong. bawat isa at gamitin sa pangungusap. Gawin ito sa sagutang papel. K1 — Tagpuan K2 — Mga Tauhan A B Ang kwento ay nangyari sa Ang mga tauhan ng kwento ________________________ at ang kanilang mga katangian 1. kwentong a. hapon ________________________ ay ang sumusunod: 2. naniningalang b. bisig ________________________ 1. __________________ 3. kapit c. bayan ________________________ 2. __________________ 4. dapit d. lugaw 3. __________________ 5. tubong e. pugad 44
  • 21. Pag-unawa Pagtukoy ng mga detalye ng katangian ng tauhan Ang Alamat ng Lawa ng Sampalok sa kwento. Noong unang panahon, sa bayan ng Sampalok na Nasusukat ang lubos na pagkaunawa sa anumang ngayon ay San Pablo ay may malawak na bakuran ang binasa kapag natutugunan ang mga batayang mag-asawang Mang Pedro at Aling Maria. May puno katanungan. Sa tulong ng mga pananong na Sino, ng sampalok na napakatamis ang bunga sa looban nina Kailan, Saan, Ano, Alin, at Bakit, natutukoy ang mga Mang Pedro. detalye sa binasang akda. Isang araw, may matandang lalaki ang nagmamaka- Sa tulong ng pagsusuri sa sinabi o ginawa ng tauhan, awang humingi ng bunga ng sampalok. “Ipanggagamot ko po ang bunga ng sampalok sa apo kong may sakit,” wika natutukoy ang kanilang katangian. ng matanda. “Mahirap po kami at wala akong pambili Basahing muli ang kwento. Punan ang tsart ng gamot.” ng katangian ng tauhang binanggit sa kwento. Gawin Galit na galit si Mang Pedro sa matanda at sinabi ang sa sagutang papel. ganito, “Layas hampaslupa! Hindi ko ipinamimigay ang bunga ng aming sampalok.” Mga Tauhan Katangian “Ito’y aming ipinagbibili,” bulyaw ng masungit na si Aling Maria. 1. Prinsesa Alindog Kinagabihan, bumuhos ang napakalakas na ulan 2. Prinsipe Baldo kasabay ang malakas na hangin at kulog. Magdamag 3. Prinsipe Makisig ang pag-ulan. Kinaumagahan, ang malawak na bakuran nina Mang Pedro ay lumubog at naging lawa. Ang lawa ay hugis buto ng sampalok. Mula noon, tinawag itong • Pagpapahalaga Lawa ng Sampalok. Itanong: 1. Bakit dapat pahalagahan ang sariling panitikan? Mga Tauhan ng Kwento Mga Katangian 2. Paano mo ito pahahalagahan? IV. PAGTATAYA * Paggamit ng Information Retrieval Chart Basahin ang kasunod na alamat at ibigay ang katangian ng tauhan. Isulat ang inyong sagot sa angkop na kolum ng tsart. 45
  • 22. V. TAKDANG-ARALIN (A) Pangungusap ayon sa gamit: Magsaliksik ng mga kwentong-bayan. Kilalanin at suriin 1. Kayganda ng umaga! ang katangian ng bawat tauhan nito. Itala ito sa tsart. 2. Bakit maganda ang umaga? 3. Ipaliwanag mo kung bakit maganda Mga Tauhan ng Kwento Mga Katangian ang umaga. 4. Maganda ang umaga kapag sumisikat ang araw. (B) Pangungusap ayon sa kayarian: 1. Maganda ang talakayan ng mga mag-aaral. 2. Pinag-usapan ng mga mag-aaral na lalaki ang tungkol sa dalawang uri ng panahon Gawain D — Pagsulat samantalang tinalakay ng mga mag-aaral na babae ang tungkol sa mga produktong inaani A. Bago Sumulat sa iba’t ibang rehiyon ng bansa. 1. Paghahanda 3. Natutuwa si Bb. Cruz sa kanyang matata- * Paggamit ng Biswal/Larawan linong mag-aaral dahil sa kakayahan nilang Pagpapakita ng larawan ng mga taong nama- magsaliksik ng kanilang aralin. masyal sa parke o zoo. Patnubayan ang mga mag-aaral sa pagsusuri Papagbigayin ang mga mag-aaral ng mga ng bawat pangungusap ayon sa gamit (A) at ayon pangungusap tungkol sa larawan. Ipasulat ang mga sa kayarian (B). ito sa pisara. 1. Saan nagsimula ang mga pangungusap? 2. Paglalahad 2. Sa anong bantas nagtapos ang bawat uri * Paggamit ng Modelo ng pangungusap? Pagsusuri sa mga pangungusap na nakasulat 3. Ano ang bumubuo sa pangungusap na payak? sa pisara. tambalan? hugnayan? Itanong: “Paano sinisimulan ang pangungusap? B. Habang Sumusulat Paano nagtatapos o anong bantas ang ginagamit Pagpapaalala sa mga tuntunin sa pagsulat ng mga uri sa pangungusap na pasalaysay, patanong, pautos, ng pangungusap ayon sa gamit at ayon sa kayarian. at padamdam?” Pagsulat ng sariling pangungusap (likha). 46
  • 23. C. Pagkatapos Sumulat ARALIN 2 Paglalathala ng isinulat na mga pangungusap. * Paggamit ng Scoring Rubric Mga Mungkahing Estratehiyang Ginamit sa Bawat Pagsusuri sa pamamagitan ng scoring rubric. Makrong Kasanayan Mga tanong: Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 1. Sinimulan ba ang mga pangungusap sa malaking titik? Paggamit ng: Paggamit ng: Paggamit ng: Paggamit ng: 2. Ginamit ba ang bantas na tuldok (.) sa pangu- ngusap na pasalaysay at pautos, bantas na * Dating Kaala- * Cooperative * Pagsagot * Dating tandang pananong (?) sa pagtatanong, at man Learning sa Puzzle Kaalaman bantas na tandang panamdam (!) sa matinding * Cluster Chart r * Venn * Tsart ng * Modelong damdamin? Diagram Impresyon Talata 3. Wasto ba ang pagkakabuo ng bawat uri * Cue Cards sa Kwento ng pangungusap ayon sa kayarian? * Biswal * Pinatnu- – Lathalain IV. PAGTATAYA bayang sa Magasin Pakikinig at Isulat na muli ang pangungusap sa bawat bilang. Lagyan Kritikal na * Graphic ito ng wastong bantas sa hulihan. Gawin sa sagutang papel. Pag-iisip Organizer 1. May maitutulong ba tayo sa kanila * Cooperative 2. Sino ang gustong sumama sa akin Learning 3. K a i l a n g a n g m a g - i s i p t a y o n g p a r a a n u p a n g matulungan sila 4. Ipadama natin ang pagmamahal sa iba 5. Naku, natutuwa ako na makapagtatrabaho na silang I. LAYUNIN muli A. Pakikinig V. TAKDANG-ARALIN • Natutukoy ang konteksto sa isang usapang napakinggan Sumulat ng dayalog na ginagamitan ng iba’t ibang uri ng pangungusap. Pumili ng paksa sa ibaba. – Sino ang nag-uusap? – Papel na ginagampanan – Kailan at saan nag-uusap? – Layunin at paksa 1. Pagtanggap sa Panauhin ng usapan 2. Pagsama sa Educational Trip 47
  • 24. B. Pagsasalita III. MGA MUNGKAHING ESTRATEHIYA/GAWAIN SA PAGKATUTO • Napag-uuri-uri ang pangngalan kung kongkreto Gawain A — Pakikinig o di-kongkreto Lunsaran sa Pakikinig C. Pagbasa • Nagagamit ang dating kaalaman sa pagbibigay- kahulugan ng salita at parirala Ang Katipunan • Natutukoy ang mga pamaksang pangungusap Ipinasyal ni Barangay Chairman Jose Salud ang D. Pagsulat kanyang mga apo sa bahay ni Hen. Emilio Aguinaldo sa Kawit, Cavite noong unang araw ng Mayo. • Nakasusulat ng mga pangunahing detalyeng sumusu- porta sa pangunahing paksa “Lolo, bakit po naging isa sa makasaysayang pook ang bahay ni Hen. Emilio Aguinaldo?” ang tanong ni Julius. II. PAKSANG ARALIN “May kwento tungkol diyan, Apo. Ganito iyon,” pagsisimula ni Lolo Jose. A. Pagtukoy sa Konteksto sa Isang Usapang Napakinggan “ 1 Ang pagkabigo ng Kilusang Propaganda ang B. Pag-uuri ng Pangngalan kung Kongkreto o Di-kongkreto nagpaalab sa damdamin ng mga Pilipino na tuluyang C. Dagohoy – Tagapagpalaya ng Bohol ipaglaban ang kanilang mithiin. Ito rin ang nagbigay-daan sa pagkatatag ng katipunan.” • Paggamit ng Dating Kaalaman sa Pagbibigay ng Kahulugan ng Salita/Parirala 2 Ang katipunang itinatag ni Andres Bonifacio ay isang lihim na samahang panghimagsikan. Layunin nitong pag- • Pagtukoy ng Pamaksang Pangungusap isahin ang mga Pilipino at sama-samang labanan ang D. Pagsulat ng Pangunahing Detalye mga Español upang tapusin na ang kalupitan ng mga ito. Tinawag ang samahan na Katipunan.” Pagpapahalaga: Pagpapahalaga sa kabayanihang ginawa “Sinu-sino po ang kasapi ng Katipunan?” ang tanong ng mga Pilipino ni Juvy. “3Maraming makabayang Pilipino ang sumapi sa samahan. Ilan sa mga naunang kasapi’y sina Emilio Sanggunian/Mga Kagamitan Jacinto, Pio Valenzuela, at Ladislao Diwa.” Pang-elementaryang Kasanayan sa Pagkatuto (PEKSP); Unang naglaban ang mga sundalong Español at 4 batayang aklat sa Filipino Ikaapat na Baitang; plaskard ng mga katipunero sa pamumuno ni Bonifacio sa San mga pangngalang kongkreto at di-kongkreto Juan, (na bahagi ngayon ng kalakhang Maynila) noong 48
  • 25. Pagpapayaman ng Talasalitaan ika-30 ng Agosto, 1896. Sumunod dito ang unang walong * Paggamit ng Cue Cards lalawigang naghimagsik laban sa mga Español – ang Sabihin: “Gamitin ang inyong dating kaalaman Maynila, Bulacan, Batangas, Cavite, Tarlac, Pampanga, sa pagbibigay ng kasingkahulugan ng sumusunod Laguna, at Nueva Ecija. na mga salita. Gawin ito sa tulong ng pagsasaayos 5 Upang sugpuin ang himagsikan, gumamit ng ng mga pantig. dahas ang mga Español. Lahat ng pinaghihinalaang kalaban ay dinakip, ikinulong, at pinatay. Ang Cavite 1. nagpainit – a nag raw pa ang naging sentro ng himagsikan sa pamumuno ni 2. samahan – pi ka nan sa Hen. Emilio Aguinaldo. Naging matagumpay ang mga 3. kaanib – sa ma ka labanang pinamumunuan niya. At noong Hunyo 12, 1898, ipinahayag ni Hen. Emilio Aguinaldo ang kalayaan ng 4. adhikain – yu nin la Pilipinas sa balkonahe ng kanyang bahay. Dito unang 5. pinangungunahan – na pi nu mu an mu m iwinagayway ang watawat ng Pilipinas.” “Salamat po, Lolo Jose sa salaysay ninyo. Salamat • Pagtatakda ng Pamantayan sa Pakikinig din po at ipinasyal ninyo kami sa makasaysayang pook Sabihin: “Makinig nang mabuti at unawain ang na ito,” ang sabi ni Julius. pakikinggang teksto.” • Pagbibigay ng Layunin sa Pakikinig A. Bago Makinig * Paggamit ng Pinatnubayang Pakikinig at Kritikal * Paggamit ng Dating Kaalaman na Pag-iisip * Paggamit ng Cluster Chart Pagtatalakayan/Pagsagot sa mga tanong pagkatapos maiparinig ang baha-bahagi ng teksto. Itanong: “Anu-ano ang alam Pagsasabi na may mga tanong silang sasagutin ninyong mga salitang kaugnay sa bawat bahaging pakikinggan. ng salitang Katipunan? Isulat p ito sa bawat maliliit na bilog.” B. Habang Nakikinig * Paggamit ng Cooperative Learning Katipunan Sabihin: “Isang sanaysay Hatiin ang klase sa limang pangkat. Bawat pangkat tungkol sa magkakaugnay na ay sasagot sa itatakdang tanong. salita sa cluster chart ang ipa- Unang Bahagi: Ano ang nagpaalab sa damdamin ririnig ko sa inyo.” ng mga Pilipino upang tuluyang ipaglaban ang minimithing kalayaan? 49
  • 26. Ikalawang Bahagi: Anong kapisanan ang lumaban Sa silid-aralan ng Ikaapat na Baitang, Pangkat sa mga Español? Sampagita. Ikatlong Bahagi: Sinu-sino ang naging kasapi ng MAG-AARAL: Ano po ba ang ibig sabihin ng pamahalaang samahan? demokratiko? Ikaapat na Bahagi: Saan at kailan unang nagla- GURO: Ang pamahalaang demokratiko ay ang ban ang mga katipunero at ang mga sundalong pamahalaang may kalayaan sa pamumuhay. Español? MAG - AARAL : Ano po ba ang demokratikong pamu- Ikalimang Bahagi: Kailan at saan ipinahayag muhay? ang kalayaan ng Pilipinas? Sinong bayani ang GURO: Sa isang demokratikong pamumuhay, kinikilala namuno rito? ang kadakilaan ng isang tao at maaari siyang C. Pagkatapos Makinig magpahayag ng kanyang pananaw na kaugnay ng kanyang kuru-kuro. Pagtukoy ng konteksto ng usapang pinakinggan. MAG-AARAL:Mapalad po pala ang Pilipinas dahil may Ipabasa ang tanong sa bawat bahaging pinakinggan demokrasya tayo. ng mga mag-aaral. Ipasagot sa pangkat na nakatakdang sumagot ng tanong. 1. Sinu-sino ang nag-uusap? V. TAKDANG-ARALIN 2. Ano ang papel na ginagampanan ni Lolo Jose? Magsaliksik ng mga tekstong may usapan. Suriin o tukuyin 3. Saan at kailan nag-usap si Lolo Jose at ang kanyang kung — Sinu-sino ang nag-uusap?; Ano ang papel na gina- mga apo? gampanan ng nag-uusap?; Saan at kailan nag-usap?; at Ano ang 4. Ano ang paksa ng usapan? layunin ng usapan? 5. Ano ang layunin ng pagsasalaysay ni Lolo Jose? Gawain B — Pagsasalita A. Paghahanda IV. PAGTATAYA * Paggamit ng Cooperative Learning Panuto: Pakinggang mabuti ang usapan. Sagutin ang Pagbabalik-aral sa pangngalang pambalana sumusunod na mga tanong. Isulat ang sagot sa sagutang at pantangi. papel. Pagpapangkat-pangkat ng mga mag-aaral nang 1. Sinu-sino ang nag-uusap? limahan. 2. Ano ang papel na ginagampanan ng nag-uusap? Pagbibigay ng sipi ng talata ng akdang pinakinggan 3. Saan at kailan nag-usap? sa bawat pangkat. 4. Ano ang paksa ng usapan? Halimbawa: Tatanggap ng sipi ng Talata I – 5. Ano ang layunin ng pagsasalaysay? ang Pangkat I; Talata II ang Pangkat II. 50