SlideShare a Scribd company logo
Start presentatie
Cyberweerbaarheid in
een duurzaam en digitaal
energiesysteem
Dutch Power Event | 25 januari 2024
Topsector Energie
Soe van Dijk
Topsector Template-Set 3
Voorstellen…
Soe van Dijk | Coördinator programma Digitalisering
Topsector Energie Digitalisering
• Innoveren met digitale technologie
• Randvoorwaarden succesvol digitaliseren
4
De transitie naar een
meer decentraal
energiesysteem
introduceert nieuwe
kwetsbaarheden.
Topsector Energie Digitalisering
5
Kwetsbaarheden door…
1. Meer complexiteit
2. Integratie oude & nieuwe systemen
3. Afhankelijkheid van data (& infra)
Topsector Energie Digitalisering
We hebben te maken met twee transities…
6
Energietransitie Digitale transitie
Topsector Energie Digitalisering
We hebben te maken met twee transities…
7
Kansen
Energietransitie Digitale transitie
Topsector Energie Digitalisering
We hebben te maken met twee transities…
8
Kansen Gevaren
Energietransitie Digitale transitie
Topsector Energie Digitalisering
9
Trends
1. Meer verbonden apparaten
door het Internet of Things
2. Meer afhankelijkheden in
de toeleveringsketen
10
• Thermostaten
• Warmtepompen
• Thuislaadpunten
• Omvormers voor zonnepanelen
• Batterijen
• Energy Management Systemen
Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY
Trend 1. Internet of Things: Meer verbonden apparaten
Topsector Energie Digitalisering
11
Trend 1. Internet of Things: Meer verbonden apparaten
• Gebrek aan standaardbeveiliging
• Geen (regelmatige) firmware- en software updates
• Onveilige verbindingen
Topsector Energie Digitalisering
12
Geen van de onderzochte
omvormers voldeed aan
alle onderdelen van de
gebruikte norm.
Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (2023)
CC BY-NC-ND
Trend 1. Internet of Things: Meer verbonden apparaten
Topsector Energie Digitalisering
Voorbeeld scenario’s. Hack op omvormer in een zonnestroominstallatie
13
Impact op energiesysteem
Afbeelding: EenVandaag
Stelen van persoons-
& verbruiksgegevens
Omvormer als onderdeel
van een IoT-botnet
Controle over instellingen
en geleverd vermogen
14
Trend 1. Internet of Things: Meer verbonden apparaten
Volkskrant, 4 augustus 2017
RTL Nieuws, 24 juli 2022
Solar Magazine, 10 augustus 2022
Solar Magazine, 16 januari 2017
Topsector Energie Digitalisering
15
Trends
1. Meer verbonden apparaten
door het Internet of Things
2. Meer afhankelijkheden in
de toeleveringsketen
Voorbeeld. Energietoeleveringsketen
16
Bron: Stedin
Topsector Energie Digitalisering
17
Duurzame opwek-, opslag-
en verbruik zorgen voor
meer zwakke schakels in
de toeleveringsketen van
elektriciteit.
Topsector Energie Digitalisering
18
Voorbeeld. Cyberaanvallen in de windenergiesector
SecurityWeek, 5 april 2022 Cybernews, november 2023
Topsector Energie Digitalisering
19
Energietoeleveringsketens
worden meer digitaal en
afhankelijk van partijen die IT-
diensten en producten leveren.
Topsector Energie Digitalisering
20
In 2025 zal 45% van de
organisaties wereldwijd te
maken krijgen met aanvallen op
hun softwaretoeleveringsketens,
een verdrievoudiging t.o.v. 2021.
Gartner 2022
Topsector Energie Digitalisering
21
Voorbeeld. Log4J: Van onbekende logtool naar wereldwijde cybercrisis
• Open source softwarecomponent
• Zero-day vulnerability
• Eenvoudig & op afstand te misbruiken
• Equivalent van zout
Topsector Energie Digitalisering
22
Conclusie…
Bedankt voor
je aandacht!
Contact
Soe van Dijk (LinkedIn)
www.topsectorenergie.nl
Soe.vandijk@topsectorenergie.nl
Arthur van Schendelstraat 550
3502 MC Utrecht | Postbus 24100

More Related Content

Similar to 2. Soe van Dijk - Topsector Energie

Brochure Cofely smart grids bouwstenen voor slimmer energieverbruik
Brochure Cofely smart grids bouwstenen voor slimmer energieverbruikBrochure Cofely smart grids bouwstenen voor slimmer energieverbruik
Brochure Cofely smart grids bouwstenen voor slimmer energieverbruik
Cees Westzaan
 
Crossover Energy (datagedreven diensten) - Gerrit Jan Valk (TNO)
Crossover Energy (datagedreven diensten) - Gerrit Jan Valk (TNO)Crossover Energy (datagedreven diensten) - Gerrit Jan Valk (TNO)
Crossover Energy (datagedreven diensten) - Gerrit Jan Valk (TNO)Media Perspectives
 
Paul Mignot - withthegrid
Paul Mignot - withthegridPaul Mignot - withthegrid
Paul Mignot - withthegrid
Dutch Power
 
Smart grids
Smart gridsSmart grids
Trends en ontwikkelingen in duurzame warmte
Trends en ontwikkelingen in duurzame warmte Trends en ontwikkelingen in duurzame warmte
Trends en ontwikkelingen in duurzame warmte
Sjoerd Laarhoven
 
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Kim Dings
 
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
HelloData
 
3. Maarten Noom- Enexis
3. Maarten Noom- Enexis3. Maarten Noom- Enexis
3. Maarten Noom- Enexis
Dutch Power
 
Ton brugmans waarom eigenlijk een slimme meter
Ton brugmans   waarom eigenlijk een slimme meterTon brugmans   waarom eigenlijk een slimme meter
Ton brugmans waarom eigenlijk een slimme meter
Dutch Power
 
Philip Westbroek
Philip WestbroekPhilip Westbroek
Philip Westbroek
Dutch Power
 
Ochtendsessie - HEMS & Domotica.pdf
Ochtendsessie - HEMS & Domotica.pdfOchtendsessie - HEMS & Domotica.pdf
Ochtendsessie - HEMS & Domotica.pdf
Dutch Power
 
Smart grids Netbeheer Nederland - 6 maart 2012 final2
Smart grids Netbeheer Nederland - 6 maart 2012 final2Smart grids Netbeheer Nederland - 6 maart 2012 final2
Smart grids Netbeheer Nederland - 6 maart 2012 final2
SKA
 
Maarten de Vries TKI - Urban Energy
Maarten de Vries   TKI - Urban EnergyMaarten de Vries   TKI - Urban Energy
Maarten de Vries TKI - Urban Energy
Dutch Power
 
Slimme microgrids en Virtual Power Plants, bouwstenen van het net van de toe...
Slimme microgrids en Virtual Power Plants, bouwstenen van het net van  de toe...Slimme microgrids en Virtual Power Plants, bouwstenen van het net van  de toe...
Slimme microgrids en Virtual Power Plants, bouwstenen van het net van de toe...
easyFairs_belgium
 
Workshop Gasunie
Workshop GasunieWorkshop Gasunie
Workshop Gasunie
Laura Calot
 
Huibert Baud - Alliander
Huibert Baud - AllianderHuibert Baud - Alliander
Huibert Baud - Alliander
Dutch Power
 
Jasper Frunt - Planning of power distribution systems.
Jasper Frunt - Planning of power distribution systems.Jasper Frunt - Planning of power distribution systems.
Jasper Frunt - Planning of power distribution systems.
Dutch Power
 
Dataverbruik versus energieverbruik
Dataverbruik versus energieverbruikDataverbruik versus energieverbruik
Dataverbruik versus energieverbruik
Bas Roelofsen
 
Wil ik het wel weten? - Marc Kooij & Patrick van Geffen (Strukton) - SEE 2018
Wil ik het wel weten? - Marc Kooij & Patrick van Geffen (Strukton) - SEE 2018Wil ik het wel weten? - Marc Kooij & Patrick van Geffen (Strukton) - SEE 2018
Wil ik het wel weten? - Marc Kooij & Patrick van Geffen (Strukton) - SEE 2018
TOPdesk
 
Warmtecongres 2015 financiering
Warmtecongres 2015 financieringWarmtecongres 2015 financiering
Warmtecongres 2015 financiering
Joost Holleman
 

Similar to 2. Soe van Dijk - Topsector Energie (20)

Brochure Cofely smart grids bouwstenen voor slimmer energieverbruik
Brochure Cofely smart grids bouwstenen voor slimmer energieverbruikBrochure Cofely smart grids bouwstenen voor slimmer energieverbruik
Brochure Cofely smart grids bouwstenen voor slimmer energieverbruik
 
Crossover Energy (datagedreven diensten) - Gerrit Jan Valk (TNO)
Crossover Energy (datagedreven diensten) - Gerrit Jan Valk (TNO)Crossover Energy (datagedreven diensten) - Gerrit Jan Valk (TNO)
Crossover Energy (datagedreven diensten) - Gerrit Jan Valk (TNO)
 
Paul Mignot - withthegrid
Paul Mignot - withthegridPaul Mignot - withthegrid
Paul Mignot - withthegrid
 
Smart grids
Smart gridsSmart grids
Smart grids
 
Trends en ontwikkelingen in duurzame warmte
Trends en ontwikkelingen in duurzame warmte Trends en ontwikkelingen in duurzame warmte
Trends en ontwikkelingen in duurzame warmte
 
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
 
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
Hans Ottens presentatie InnoTeP 2016
 
3. Maarten Noom- Enexis
3. Maarten Noom- Enexis3. Maarten Noom- Enexis
3. Maarten Noom- Enexis
 
Ton brugmans waarom eigenlijk een slimme meter
Ton brugmans   waarom eigenlijk een slimme meterTon brugmans   waarom eigenlijk een slimme meter
Ton brugmans waarom eigenlijk een slimme meter
 
Philip Westbroek
Philip WestbroekPhilip Westbroek
Philip Westbroek
 
Ochtendsessie - HEMS & Domotica.pdf
Ochtendsessie - HEMS & Domotica.pdfOchtendsessie - HEMS & Domotica.pdf
Ochtendsessie - HEMS & Domotica.pdf
 
Smart grids Netbeheer Nederland - 6 maart 2012 final2
Smart grids Netbeheer Nederland - 6 maart 2012 final2Smart grids Netbeheer Nederland - 6 maart 2012 final2
Smart grids Netbeheer Nederland - 6 maart 2012 final2
 
Maarten de Vries TKI - Urban Energy
Maarten de Vries   TKI - Urban EnergyMaarten de Vries   TKI - Urban Energy
Maarten de Vries TKI - Urban Energy
 
Slimme microgrids en Virtual Power Plants, bouwstenen van het net van de toe...
Slimme microgrids en Virtual Power Plants, bouwstenen van het net van  de toe...Slimme microgrids en Virtual Power Plants, bouwstenen van het net van  de toe...
Slimme microgrids en Virtual Power Plants, bouwstenen van het net van de toe...
 
Workshop Gasunie
Workshop GasunieWorkshop Gasunie
Workshop Gasunie
 
Huibert Baud - Alliander
Huibert Baud - AllianderHuibert Baud - Alliander
Huibert Baud - Alliander
 
Jasper Frunt - Planning of power distribution systems.
Jasper Frunt - Planning of power distribution systems.Jasper Frunt - Planning of power distribution systems.
Jasper Frunt - Planning of power distribution systems.
 
Dataverbruik versus energieverbruik
Dataverbruik versus energieverbruikDataverbruik versus energieverbruik
Dataverbruik versus energieverbruik
 
Wil ik het wel weten? - Marc Kooij & Patrick van Geffen (Strukton) - SEE 2018
Wil ik het wel weten? - Marc Kooij & Patrick van Geffen (Strukton) - SEE 2018Wil ik het wel weten? - Marc Kooij & Patrick van Geffen (Strukton) - SEE 2018
Wil ik het wel weten? - Marc Kooij & Patrick van Geffen (Strukton) - SEE 2018
 
Warmtecongres 2015 financiering
Warmtecongres 2015 financieringWarmtecongres 2015 financiering
Warmtecongres 2015 financiering
 

More from Dutch Power

Presentatie 8. Joost van der Linde & Daniel Anderton - Eliq 28 mei 2024
Presentatie 8. Joost van der Linde & Daniel Anderton - Eliq 28 mei 2024Presentatie 8. Joost van der Linde & Daniel Anderton - Eliq 28 mei 2024
Presentatie 8. Joost van der Linde & Daniel Anderton - Eliq 28 mei 2024
Dutch Power
 
Presentatie 7. Robin Hagemans & Robin Klaassen - Infiniot 28 mei 2024
Presentatie 7. Robin Hagemans & Robin Klaassen - Infiniot 28 mei 2024Presentatie 7. Robin Hagemans & Robin Klaassen - Infiniot 28 mei 2024
Presentatie 7. Robin Hagemans & Robin Klaassen - Infiniot 28 mei 2024
Dutch Power
 
Preserntatie 6. Ward van Breda - Stedin 28 mei 2024
Preserntatie 6. Ward van Breda - Stedin  28 mei 2024Preserntatie 6. Ward van Breda - Stedin  28 mei 2024
Preserntatie 6. Ward van Breda - Stedin 28 mei 2024
Dutch Power
 
Presentatie 4. Jochen Cremer - TU Delft 28 mei 2024
Presentatie 4. Jochen Cremer - TU Delft 28 mei 2024Presentatie 4. Jochen Cremer - TU Delft 28 mei 2024
Presentatie 4. Jochen Cremer - TU Delft 28 mei 2024
Dutch Power
 
Presentatie 3. Merel Noorman - Tilburg University 28 mei 2024
Presentatie 3. Merel Noorman - Tilburg University 28 mei 2024Presentatie 3. Merel Noorman - Tilburg University 28 mei 2024
Presentatie 3. Merel Noorman - Tilburg University 28 mei 2024
Dutch Power
 
Presentatie 2. Luc Nies - Alliander - De Bouwblokken van AI voor Energie
Presentatie 2. Luc Nies - Alliander - De Bouwblokken van AI voor EnergiePresentatie 2. Luc Nies - Alliander - De Bouwblokken van AI voor Energie
Presentatie 2. Luc Nies - Alliander - De Bouwblokken van AI voor Energie
Dutch Power
 
Presentatie 1. Joop Snijder - Info Support
Presentatie 1. Joop Snijder - Info SupportPresentatie 1. Joop Snijder - Info Support
Presentatie 1. Joop Snijder - Info Support
Dutch Power
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Henk Kras - Circular Plastics
Dutch Power - 26 maart 2024 - Henk Kras - Circular PlasticsDutch Power - 26 maart 2024 - Henk Kras - Circular Plastics
Dutch Power - 26 maart 2024 - Henk Kras - Circular Plastics
Dutch Power
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Diederik Peereboom - T&D Europe
Dutch Power - 26 maart 2024 - Diederik Peereboom - T&D EuropeDutch Power - 26 maart 2024 - Diederik Peereboom - T&D Europe
Dutch Power - 26 maart 2024 - Diederik Peereboom - T&D Europe
Dutch Power
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Pim Loef & Paolo Perani
Dutch Power - 26 maart 2024 - Pim Loef & Paolo PeraniDutch Power - 26 maart 2024 - Pim Loef & Paolo Perani
Dutch Power - 26 maart 2024 - Pim Loef & Paolo Perani
Dutch Power
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Hans Nooter - Groene netten
Dutch Power - 26 maart 2024 - Hans Nooter - Groene nettenDutch Power - 26 maart 2024 - Hans Nooter - Groene netten
Dutch Power - 26 maart 2024 - Hans Nooter - Groene netten
Dutch Power
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Mark Tesselaar - PwC
Dutch Power - 26 maart 2024 - Mark Tesselaar - PwCDutch Power - 26 maart 2024 - Mark Tesselaar - PwC
Dutch Power - 26 maart 2024 - Mark Tesselaar - PwC
Dutch Power
 
Dutch Power Event 1. Ruut Schalij - eRiskgroep
Dutch Power Event 1. Ruut Schalij - eRiskgroepDutch Power Event 1. Ruut Schalij - eRiskgroep
Dutch Power Event 1. Ruut Schalij - eRiskgroep
Dutch Power
 
Dutch Power Event 2. Joost Greunsven - TenneT
Dutch Power Event 2. Joost Greunsven - TenneTDutch Power Event 2. Joost Greunsven - TenneT
Dutch Power Event 2. Joost Greunsven - TenneT
Dutch Power
 
Dutch Power Event 3. Marieke van Gemert - NRG
Dutch Power Event 3. Marieke van Gemert - NRGDutch Power Event 3. Marieke van Gemert - NRG
Dutch Power Event 3. Marieke van Gemert - NRG
Dutch Power
 
Dutch Power Event 4. Rick Bulk - ANVS.pdf
Dutch Power Event 4. Rick Bulk - ANVS.pdfDutch Power Event 4. Rick Bulk - ANVS.pdf
Dutch Power Event 4. Rick Bulk - ANVS.pdf
Dutch Power
 
Dutch Power Event 5. Dirk Rabelink - ULC energy.pdf
Dutch Power Event 5. Dirk Rabelink - ULC energy.pdfDutch Power Event 5. Dirk Rabelink - ULC energy.pdf
Dutch Power Event 5. Dirk Rabelink - ULC energy.pdf
Dutch Power
 
Dutch Power Event 6. Sophie Macfarlane-Smith - Rolls Royce SMR
Dutch Power Event 6. Sophie Macfarlane-Smith - Rolls Royce SMRDutch Power Event 6. Sophie Macfarlane-Smith - Rolls Royce SMR
Dutch Power Event 6. Sophie Macfarlane-Smith - Rolls Royce SMR
Dutch Power
 
Dutch Power Event 7. Titus Tielens - Thorizon.pdf
Dutch Power Event 7. Titus Tielens - Thorizon.pdfDutch Power Event 7. Titus Tielens - Thorizon.pdf
Dutch Power Event 7. Titus Tielens - Thorizon.pdf
Dutch Power
 
Presentatie Dutch Power 8. Beata Tyburska-Pueschel - DIFFER
Presentatie Dutch Power 8. Beata Tyburska-Pueschel - DIFFERPresentatie Dutch Power 8. Beata Tyburska-Pueschel - DIFFER
Presentatie Dutch Power 8. Beata Tyburska-Pueschel - DIFFER
Dutch Power
 

More from Dutch Power (20)

Presentatie 8. Joost van der Linde & Daniel Anderton - Eliq 28 mei 2024
Presentatie 8. Joost van der Linde & Daniel Anderton - Eliq 28 mei 2024Presentatie 8. Joost van der Linde & Daniel Anderton - Eliq 28 mei 2024
Presentatie 8. Joost van der Linde & Daniel Anderton - Eliq 28 mei 2024
 
Presentatie 7. Robin Hagemans & Robin Klaassen - Infiniot 28 mei 2024
Presentatie 7. Robin Hagemans & Robin Klaassen - Infiniot 28 mei 2024Presentatie 7. Robin Hagemans & Robin Klaassen - Infiniot 28 mei 2024
Presentatie 7. Robin Hagemans & Robin Klaassen - Infiniot 28 mei 2024
 
Preserntatie 6. Ward van Breda - Stedin 28 mei 2024
Preserntatie 6. Ward van Breda - Stedin  28 mei 2024Preserntatie 6. Ward van Breda - Stedin  28 mei 2024
Preserntatie 6. Ward van Breda - Stedin 28 mei 2024
 
Presentatie 4. Jochen Cremer - TU Delft 28 mei 2024
Presentatie 4. Jochen Cremer - TU Delft 28 mei 2024Presentatie 4. Jochen Cremer - TU Delft 28 mei 2024
Presentatie 4. Jochen Cremer - TU Delft 28 mei 2024
 
Presentatie 3. Merel Noorman - Tilburg University 28 mei 2024
Presentatie 3. Merel Noorman - Tilburg University 28 mei 2024Presentatie 3. Merel Noorman - Tilburg University 28 mei 2024
Presentatie 3. Merel Noorman - Tilburg University 28 mei 2024
 
Presentatie 2. Luc Nies - Alliander - De Bouwblokken van AI voor Energie
Presentatie 2. Luc Nies - Alliander - De Bouwblokken van AI voor EnergiePresentatie 2. Luc Nies - Alliander - De Bouwblokken van AI voor Energie
Presentatie 2. Luc Nies - Alliander - De Bouwblokken van AI voor Energie
 
Presentatie 1. Joop Snijder - Info Support
Presentatie 1. Joop Snijder - Info SupportPresentatie 1. Joop Snijder - Info Support
Presentatie 1. Joop Snijder - Info Support
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Henk Kras - Circular Plastics
Dutch Power - 26 maart 2024 - Henk Kras - Circular PlasticsDutch Power - 26 maart 2024 - Henk Kras - Circular Plastics
Dutch Power - 26 maart 2024 - Henk Kras - Circular Plastics
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Diederik Peereboom - T&D Europe
Dutch Power - 26 maart 2024 - Diederik Peereboom - T&D EuropeDutch Power - 26 maart 2024 - Diederik Peereboom - T&D Europe
Dutch Power - 26 maart 2024 - Diederik Peereboom - T&D Europe
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Pim Loef & Paolo Perani
Dutch Power - 26 maart 2024 - Pim Loef & Paolo PeraniDutch Power - 26 maart 2024 - Pim Loef & Paolo Perani
Dutch Power - 26 maart 2024 - Pim Loef & Paolo Perani
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Hans Nooter - Groene netten
Dutch Power - 26 maart 2024 - Hans Nooter - Groene nettenDutch Power - 26 maart 2024 - Hans Nooter - Groene netten
Dutch Power - 26 maart 2024 - Hans Nooter - Groene netten
 
Dutch Power - 26 maart 2024 - Mark Tesselaar - PwC
Dutch Power - 26 maart 2024 - Mark Tesselaar - PwCDutch Power - 26 maart 2024 - Mark Tesselaar - PwC
Dutch Power - 26 maart 2024 - Mark Tesselaar - PwC
 
Dutch Power Event 1. Ruut Schalij - eRiskgroep
Dutch Power Event 1. Ruut Schalij - eRiskgroepDutch Power Event 1. Ruut Schalij - eRiskgroep
Dutch Power Event 1. Ruut Schalij - eRiskgroep
 
Dutch Power Event 2. Joost Greunsven - TenneT
Dutch Power Event 2. Joost Greunsven - TenneTDutch Power Event 2. Joost Greunsven - TenneT
Dutch Power Event 2. Joost Greunsven - TenneT
 
Dutch Power Event 3. Marieke van Gemert - NRG
Dutch Power Event 3. Marieke van Gemert - NRGDutch Power Event 3. Marieke van Gemert - NRG
Dutch Power Event 3. Marieke van Gemert - NRG
 
Dutch Power Event 4. Rick Bulk - ANVS.pdf
Dutch Power Event 4. Rick Bulk - ANVS.pdfDutch Power Event 4. Rick Bulk - ANVS.pdf
Dutch Power Event 4. Rick Bulk - ANVS.pdf
 
Dutch Power Event 5. Dirk Rabelink - ULC energy.pdf
Dutch Power Event 5. Dirk Rabelink - ULC energy.pdfDutch Power Event 5. Dirk Rabelink - ULC energy.pdf
Dutch Power Event 5. Dirk Rabelink - ULC energy.pdf
 
Dutch Power Event 6. Sophie Macfarlane-Smith - Rolls Royce SMR
Dutch Power Event 6. Sophie Macfarlane-Smith - Rolls Royce SMRDutch Power Event 6. Sophie Macfarlane-Smith - Rolls Royce SMR
Dutch Power Event 6. Sophie Macfarlane-Smith - Rolls Royce SMR
 
Dutch Power Event 7. Titus Tielens - Thorizon.pdf
Dutch Power Event 7. Titus Tielens - Thorizon.pdfDutch Power Event 7. Titus Tielens - Thorizon.pdf
Dutch Power Event 7. Titus Tielens - Thorizon.pdf
 
Presentatie Dutch Power 8. Beata Tyburska-Pueschel - DIFFER
Presentatie Dutch Power 8. Beata Tyburska-Pueschel - DIFFERPresentatie Dutch Power 8. Beata Tyburska-Pueschel - DIFFER
Presentatie Dutch Power 8. Beata Tyburska-Pueschel - DIFFER
 

2. Soe van Dijk - Topsector Energie

  • 1.
  • 2. Start presentatie Cyberweerbaarheid in een duurzaam en digitaal energiesysteem Dutch Power Event | 25 januari 2024 Topsector Energie Soe van Dijk
  • 3. Topsector Template-Set 3 Voorstellen… Soe van Dijk | Coördinator programma Digitalisering Topsector Energie Digitalisering • Innoveren met digitale technologie • Randvoorwaarden succesvol digitaliseren
  • 4. 4 De transitie naar een meer decentraal energiesysteem introduceert nieuwe kwetsbaarheden. Topsector Energie Digitalisering
  • 5. 5 Kwetsbaarheden door… 1. Meer complexiteit 2. Integratie oude & nieuwe systemen 3. Afhankelijkheid van data (& infra) Topsector Energie Digitalisering
  • 6. We hebben te maken met twee transities… 6 Energietransitie Digitale transitie Topsector Energie Digitalisering
  • 7. We hebben te maken met twee transities… 7 Kansen Energietransitie Digitale transitie Topsector Energie Digitalisering
  • 8. We hebben te maken met twee transities… 8 Kansen Gevaren Energietransitie Digitale transitie Topsector Energie Digitalisering
  • 9. 9 Trends 1. Meer verbonden apparaten door het Internet of Things 2. Meer afhankelijkheden in de toeleveringsketen
  • 10. 10 • Thermostaten • Warmtepompen • Thuislaadpunten • Omvormers voor zonnepanelen • Batterijen • Energy Management Systemen Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY Trend 1. Internet of Things: Meer verbonden apparaten Topsector Energie Digitalisering
  • 11. 11 Trend 1. Internet of Things: Meer verbonden apparaten • Gebrek aan standaardbeveiliging • Geen (regelmatige) firmware- en software updates • Onveilige verbindingen Topsector Energie Digitalisering
  • 12. 12 Geen van de onderzochte omvormers voldeed aan alle onderdelen van de gebruikte norm. Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (2023) CC BY-NC-ND Trend 1. Internet of Things: Meer verbonden apparaten Topsector Energie Digitalisering
  • 13. Voorbeeld scenario’s. Hack op omvormer in een zonnestroominstallatie 13 Impact op energiesysteem Afbeelding: EenVandaag Stelen van persoons- & verbruiksgegevens Omvormer als onderdeel van een IoT-botnet Controle over instellingen en geleverd vermogen
  • 14. 14 Trend 1. Internet of Things: Meer verbonden apparaten Volkskrant, 4 augustus 2017 RTL Nieuws, 24 juli 2022 Solar Magazine, 10 augustus 2022 Solar Magazine, 16 januari 2017 Topsector Energie Digitalisering
  • 15. 15 Trends 1. Meer verbonden apparaten door het Internet of Things 2. Meer afhankelijkheden in de toeleveringsketen
  • 17. 17 Duurzame opwek-, opslag- en verbruik zorgen voor meer zwakke schakels in de toeleveringsketen van elektriciteit. Topsector Energie Digitalisering
  • 18. 18 Voorbeeld. Cyberaanvallen in de windenergiesector SecurityWeek, 5 april 2022 Cybernews, november 2023 Topsector Energie Digitalisering
  • 19. 19 Energietoeleveringsketens worden meer digitaal en afhankelijk van partijen die IT- diensten en producten leveren. Topsector Energie Digitalisering
  • 20. 20 In 2025 zal 45% van de organisaties wereldwijd te maken krijgen met aanvallen op hun softwaretoeleveringsketens, een verdrievoudiging t.o.v. 2021. Gartner 2022 Topsector Energie Digitalisering
  • 21. 21 Voorbeeld. Log4J: Van onbekende logtool naar wereldwijde cybercrisis • Open source softwarecomponent • Zero-day vulnerability • Eenvoudig & op afstand te misbruiken • Equivalent van zout Topsector Energie Digitalisering
  • 23. Bedankt voor je aandacht! Contact Soe van Dijk (LinkedIn) www.topsectorenergie.nl Soe.vandijk@topsectorenergie.nl Arthur van Schendelstraat 550 3502 MC Utrecht | Postbus 24100