SlideShare a Scribd company logo
ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΟΥ 1054
Ορισμός: Το Σχίσμα:
 Κατα την πρώτη χιλιετία η εκκλησία ήταν αδιαίρετη. Με τον όρο σχίσμα εννούμε την
διάσπαση της τότε Μίας, Αγίας, Καθολικής, Αποστολικής εκκλησιας, όπως την
ονόμαζαν, που συνέβη το 1054.
Ας πάρουμε τα γεγονότα απο
την αρχή:
Το μεγάλο σχήμα ,αν και μοιάζει να προέκυψε
ξαφνικά, στην πραγματικότητα επισημοποίησε
πως υπήρχε ήδη μια προύπάρχουσα κατάσταση
αναστάτωσης, καθώς με το πέρασμα των
χρώνων, τα Πατριαρχεία που βρισκόντουσαν
στην Ανατολή (Κωνσταντινούπολης,
Ιεροσολύμων, Αντιοχείας, Αλεξανδρείας) με το
Πατριαρχείο της Ρώμης διαμόρφωσαν
διαφορετικές παραδόσεις, αν και εξελίχθηκαν
παράλληλα, ενώ το χάσμα μεταξύ τους
διευρυνόταν σε επίπεδο δογματικό, λειτουργικό
και διοικητικό.
Σταδιακή αποξένωση Δυτικής και
Ανατολικής εκκλησίας:
Οι ρίζες του σχίσματος ανάγονται για ορισμένους μελετητές στο απώτατο ιστορικό παρελθόν, ακόμα
και της προχριστιανικής περιόδου.
Η γεωγραφική απόσταση ήταν ένας εκ των παραγόντων της μεταξύ τους αποξένωσης, συγκαλούνταν
τοπικές σύνοδοι σε ανατολή και δύση που αγνοούνταν τόσο από τη δυτική Εκκλησία όσο και από την
ανατολική. Η διαίρεση του κράτους με τις ιστορικές περιπέτειες του καθενός τμήματος συνέβαλαν
στην ανάπτυξη ξεχωριστού ιστορικού βίου σε συνδυασμό με τις μεταξύ τους εθνολογικές διαφορές.
Το γλωσσικό ζήτημα παραμένει θεμελιώδες και επιδεινώνεται. Από τον 4ο αιώνα, οι Λατίνοι
χριστιανοί διανοούμενοι δεν διαβάζουν πια και δεν καταλαβαίνουν τα ελληνικά. Το πολιτιστικό
πλαίσιο ανάπτυξης των δύο εκκλησιαστικών παραδόσεων και, κυρίως, η επιλογή διαφορετικών
λύσεων αντιμετώπισης αιρέσεων και κακοδοξιών εκ μέρους τους, συνέβαλε στη μεταξύ τους σταδιακή
διαφοροποίηση. Έτσι στην Ανατολή η έμφαση δίνεται σε θέματα διατύπωσης κατά τις τριαδολογικές
και χριστολογικές αιρέσεις ενώ στη Δύση έδωσε έμφαση σε θέματα πρακτικά σχετιζόμενα με τη
σωτηριολογία και την ανθρωπολογία όπως η χάρη και η ελεύθερη επιλογή.
Έτσι, όταν φτάσαμε στα γεγονότα του 1054 «έλλειπαν τελείως οι προϋποθέσεις για να διατηρηθεί η
ιδέα της εκκλησιαστικής οικουμενικότητας μέσα στον χριστιανικό κόσμο, που από αιώνες τώρα είχε
διασπασθεί και πολιτικά και πολιτιστικά».
ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΕΡΓΑΤΕΣ:
ΧΡΟΝΟΣ:
Συνέβει την εποχή του Κωνσταντίνου Θ
Μονομάχου. Συναυτοκράτορας του Βυζαντίου μαζί
με τις Αυτοκράτειρες Ζωή και Θεοδώρα (11 Ιουνίου
1042 - 11 Ιανουαρίου 1055). Η αυτοκράτειρα Ζωή
τον επέλεξε ως νέο σύζυγο και Συναυτοκράτορα αν
και βρισκόταν εξόριστος για συνομωσία εναντίον
του προηγούμενου συζύγου της Μιχαήλ Δ΄. Το
ζεύγος μοίρασε την εξουσία με την αδελφή της
Ζωής Θεοδώρα μέχρι τον θάνατο της Ζωής (1050),
κατόπιν συγκυβέρνησε άλλα 5 χρόνια με την
Θεοδώρα μέχρι τον δικό του θάνατο (1055).
ΠΡΩΤΕΡΓΑΤΕΣ:
ΜΙΧΑΗΛ ΚΗΡΟΥΛΑΡΙΟΣ:
Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (1043-
1055). Με την άνοδο στο θρόνο του
Κωνσταντίνου Θ΄ του Μονομάχου,
αναδείχθηκε πανίσχυρος σύμβουλός του
και κατόπιν εξελέγη Πατριάρχης.
Εργάστηκε για το κύρος του Οικουμενικού
Πατριαρχείου και την τόνωση του κύρους
της πατερικής παράδοσης. Ευρύτερα
γνωστός είναι ο Μιχαήλ Κηρουλάριος ως ο
Πατριάρχης επί της Πατριαρχίας του
οποίου συνετελέσθη το Σχίσμα μεταξύ
Δυτικής και Ανατολικής Εκκλησίας.Ήταν
από τους Πατριάρχες που αναμείχθηκαν
με αυτοκρατορικό τρόπο στα κοινά.
ΛΕΩΝ Θ’:
Ο Πάπας Λέων Θ΄, με κοσμικό όνομα
Μπρούνο φον Έγκισχαϊμ-
Ντάγκσμπουργκ, ήταν Πάπας από τις
12 Φεβρουαρίου του 1049 έως το
θάνατό του το 1054. Ήταν Γερμανός
αριστοκράτης και ισχυρός ηγεμόνας της
κεντρικής Ιταλίας κατά τη διάρκεια του
παπισμού του. Θεωρείται άγιος από
την Καθολική Εκκλησία.Ο Λέων Θ΄
θεωρείται ευρέως ως ο πιο ιστορικά
σημαντικός Γερμανός πάπας του
Μεσαίωνα.
ΟΥΜΒΕΡΤΟΣ:
Καρδινάλιος.Μετέβη ως εκπρόσωπος
του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη.
Έδειξε αδιάλλακτη στάση και όξυνε την
κατάσταση. Δεν αναγνώρισε το πρωτείο
του Πατριάρχη και ζητησε την υποταγή
της Βουλγαρίας και της Ιλλυρίας στην
Δυτική εκκλησία.
Ιεροτελεστικές διαφορές που χώριζαν τις δύο Εκκλησίες:
1.το Filioque
2.την γενική καταναγκαστική αγαμία των κληρικών
3.τη νηστεία και τήρηση του Σαββάτου
4.την κατάλυση της πρώτης εβδομάδας της νηστείας της μεγάλης Τεσσαρακοστής -παραλείπει τον
αναμυρισμό των βαπτισμένων και χρισμένων που τελούσαν οι Λατίνοι στη Βουλγαρία
5.η χρήση των αζύμων στη Θεία Ευχαριστία
6.την τέλεση του βαπτίσματος με μία κατάδυση και το γέμισμα του στόματος των βαπτιζομένων με αλάτι
7.τη βρώση πνικτών και μιαρών
8.την κατάλυση της νηστείας της Τετάρτης με κατανάλωση κρέατος και της Παρασκευής με κατανάλωση
γαλακτοκομικών και αβγών
9.την εκφώνηση κατά τη λειτουργία του Είς άγιος,είς Κύριος,Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός διά
Πνεύματος αγίου
10.το έθιμο των Λατίνων να ξυρίζονται και των επισκόπων να φέρουν δακτυλίδι
επιτρέπουν σε δύο αδελφές να παντρεύονται δύο αδελφούς
τη διαδεδομένη φήμη ότι οι Λατίνοι δεν προσκυνούν όπως πρέπει τα λείψανα των Αγίων ούτε τις εικόνες
τους, ενώ άλλοι δεν τιμούν Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας.
Ο Κηρουλάριος,θεολογικά ανεκπαίδευτος ο ίδιος, έφερε στο προσκήνιο τις λειτουργικές διαφορές γιατί ήταν
εύκολα κατανοητές στο ευρύ κοινό, και όχι τις περίπλοκες και πιο σπουδαίες διαφωνίες στα δογματικά
θέματα, για λόγους τακτικής.«Έτσι το σχίσμα του 11ου αιώνα ήταν σχεδόν αποκλειστικά μια διαμάχη περί των
τελετουργικών συνηθειών». Παραταύτα, υπάρχει σαφής αναφορά στο ζήτημα του filioque στο σημείο που
αποδοκιμάζεται η προσθήκη του "δια Πνεύματος Αγίου" σε επίμαχη λειτουργική φράση.
ΑΙΤΙΕΣ:
Η ιστορική εξέλιξη του Filioque (Φιλιόκβε)
Η προσθήκη του Filioque παρουσιάσθηκε στην Ισπανία σε διαδοχικές συνόδους, του Τολέδο το 400 προς αντιμετώπιση των
Πρισκιλλιανιστών, το 589 στην Γ' Σύνοδο του Τολέδο που επέτρεψε στους νεοβαπτισθέντες Γότθους την προσθήκη, το 653
στην Η΄ Σύνοδο του Τολέδο και το 681 σε σύνοδο στην ίδια πόλη.
Η Ισπανική Εκκλησία δεν ενήργησε εν γνώσει ότι παραβιάζει τους κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων. Η προσθήκη αυτή
ήταν ένα μέσο ισχυροποίησης της αντιαρειανικής θέσης της Ισπανικής Εκκλησίας.Από την Ισπανία, η προσθήκη μεταδόθηκε
και σε άλλες χώρες, όχι όμως ακόμη στη Ρώμη.
Όταν από τη Σύνοδο του Aix-La-Chapele, που συνεκλήθη από τον Καρλομάγνο το 809, στάλθηκαν από τον Καρλομάγνο τρεις
θεολόγοι στον Πάπα Λέοντα Γ' για να συζητήσουν το θέμα της διπλής εκπόρευσης του Αγίου Πνεύματος, έλαβαν απάντηση
αρνητική, επειδή οι Οικουμενικές Σύνοδοι απαγόρευαν κάθε προσθήκη στις αποφάσεις τους.
Στη Σύνοδο της Φραγκφούρτης, υπό την παρουσία 300 επισκόπων από Γαλλία, Ισπανία, Βρετανία, Γερμανία, έγινε δεκτή η
διπλή εκπόρευση.
Ο Πάπας αντιτίθετο σε τέτοιο βαθμό στην προσθήκη ώστε διέταξε να χαραχθεί σε δύο αργυρές ασπίδες το Σύμβολο, λατινιστί
και ελληνιστί άνευ της προσθήκης. Η επιγραφή αυτή υπήρχε μέχρι τα χρόνια του Μεγάλου Φωτίου και του Ιωάννη Βέκκου. Η
επιγραφή εξαφανίστηκε με διαταγή του Πάπα Βενέδικτου Η΄ (1012-1024) το 1014, οπότε αυτός διέταξε την προσθήκη του
filioque στο Σύμβολο μετά από παράκληση του Ερρίκου Β' της Γερμανίας.
Άζυμος άρτος:
Η εκ μέρους των Δυτικών χρήση άζυμου άρτου (όστια) στην εκτέλεση της
Θείας Ευχαριστίας ήταν γενικευμένη τον 9ο αιώνα στη Δυτική Εκκλησία. Οι
Λατίνοι επικρίθηκαν γι' αυτό τον 11ο αιώνα κυρίως από τους Νικήτα Στηθάτο,
Μιχαήλ Κηρουλάριο και Αρχιεπίσκοπο Βουλγαρίας Λέοντα. θεωρήθηκαν
ιουδαΐζοντες. Για τους Λατίνους αυτό ίσχυε επειδή στον Μυστικό Δείπνο ο
Ιησούς με τους μαθητές του έφαγαν άζυμο άρτο. Για τους Βυζαντινούς οι
συμμετέχοντες σε αυτόν έφαγαν ένζυμο άρτο, και η λέξη άρτος στα ευαγγέλια
αυτό δείχνει, δηλωτικό δε της ολοκλήρωσης της εποχής της Παλαιάς Διαθήκης
και του τυπικού της ήταν η έλευση του Αγίου Πνεύματος. Το θέμα του άζυμου
άρτου ήταν το μόνο που τέθηκε σε επίπεδο σημασίας συγκρίσιμο με το
filioque.
Η νηστεία του Σαββάτου:
Ο Κηρουλάριος κατηγορεί τους Δυτικούς για την τήρηση της νηστείας του Σαββάτου,
δηλωτικό ιουδαΐζουσας νοοτροπίας, καθώς το Σάββατο αντιμετωπιζόταν ως
προπαρασκευή για την Κυριακή, το οποίο βρίσκεται σε αναλογία με τη σχέση
Παρασκευής-Σαββάτου στον Ιουδαϊσμό. Τη μομφή επαναλαμβάνει ο Λέοντας Βουλγαρίας.
ΑΦΟΡΜΕΣ:
 Ο Πάπας Λέων Θ’ επέβαλε τα λατινικά
ήθη και έθιμα στις ορθόδοξες εκκλησίες
της νότιας Ιταλίας και Σικελίας, με σκοπό
να τις αποσπάσει απο την
Κωνσταντινούπολη.
 Ο Πατριάρχης Μιχαήλ Κηρουλάριος ως
αντίποινα απαγόρευσε την τήρηση των
λατινικών εθίμων απο τους λατίνους της
Πόλης και απείλησε με κλείσιμο ναών και
μοναστηριών σε περίπτωση μη
συμμόρφωσης το1052.
Το Σχίσμα του Φωτίου: Σχίσμα του 867
Επί Μιχαήλ Γ' Μέθυσου πραγματικός κυβερνητης του κράτους ήταν
ο καίσαρ Βάρδας ο οποίος δεν είχε καλές σχέσεις με τον Ιγνάτιο
Κωνσταντινουπόλεως ο οποίος συνδεόταν με την προηγούμενη
αυτοκράτειρα την Θεοδώρα. Ο Ιγνάτιος διώχθηκε από το 857 και
το 858 ανήλθε ο Φώτιος. Έτσι δημιουργήθηκαν δύο παρατάξεις, μία
υπέρ του Φωτίου και μία υπέρ του Ιγνατίου. Ο Πάπας Νικόλαος Α'
που επιθυμούσε να αποδείξει την οικουμενικότητα της εξουσίας
του επενέβη και τάχθηκε υπέρ του Ιγνατίου κρίνοντας την εκλογή
του Φωτίου αντικανονική. Σύνοδος στο Λατερανό το 863
καθαίρεσε τον Φώτιο. Ήθελε να εμφανιστεί «ως ο ρυθμιστής της
εκκλησιαστικής ζωής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας» Επίσης αυτή
η παρέμβασή του συνδυάστηκε με την είσοδο και το ιεραποστολικό
έργο των Κυρίλλου και Μεθοδίου στη Μοραβία. Ο Πάπας Ρώμης
Νικόλαος Α' επιχείρησε να εισάγει ετεροδιδασκαλίες και
καινοτομίες στην νεοσυσταθείσα Βουλγαρική Εκκλησία, ενώ
επιχείρησε να παρέμβει στην έριδα μεταξύ Φωτίου και Ιγνατίου,
προκειμένου να επιβάλει μαζί με τις άλλες λατινικές καινοτομίες και
το παπικό μοναρχικό πρωτείο εξουσίας. Η αντίδραση από τον
Φώτιο ήλθε άμεσα, όταν το 866 έστειλε εγκύκλιο προς τους
Πατριάρχες της Ανατολής μετά από απόφαση της ενδημούσας
Συνόδου της Κωνσταντινούπολης με την οποία κατήγγειλε τις
ετεροδιδασκαλίες (filioque) και τις αντικανονικές ενέργειες του
Πάπα. Το 867 συγκλήθηκε σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη με την
παρουσία και του βυζαντινού αυτοκράτορα με την οποία
απαγγέλθηκε καταδίκη των διδασκαλιών του Πάπα και καθαίρεση,
ανάθεμα και αφορισμός του.'Ετσι η εκκλησιαστική διαφωνία που
ξεκίνησε με το ζήτημα της νομιμότητα του Ιγνατίου ή του Φωτίου
εξελίχθηκε σε δογματική διαμάχη και είχε ως αποτέλεσμα την
επισημοποίηση της δογματικής διάστασης μεταξύ Ανατολής και
Δύσης.
ΤΑ ΣΧΊΣΜΑΤΑ ΠΡΟ ΤΟΥ ΣΧΊΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ
1054:
Το ζήτημα της τετραγαμίας του Λέοντος Στ’ του
Σοφού και άλλα σχίσματα μέχρι το 1054
 Καθώς ο αυτοκράτορας Λέων Στ αποφάσισε να παντρευτεί για τέταρτη φορά, επειδή από τους τρεις προηγούμενους γάμους δεν είχε
αποκτήσει διάδοχο, ενώ από τον τέταρτο είχε ήδη ένα έκθεσμο γιο, ο Νικόλαος Μυστικός αρνήθηκε να τελέσει τον γάμο, ο οποίος τελικά
έγινε από έναν απλό εφημέριο. Στην Κωνσταντινούπολη δημιουργήθηκε μείζων θέμα σε σχέση με τη νομιμότητα αυτού του γάμου, καθώς το
κανονικό δίκαιο θέτει ως ανώτατο όριο τους τρεις γάμους. Ο αυτοκράτορας απευθύνθηκε μεταξύ άλλων και στον Ρώμης Σέργιο Γ’ ο οποίος
έστειλε απεσταλμένους και αναγνώρισαν την εγκυρότητα του τέταρτου γάμου. Ο Νικόλαος Μυστικός αποδοκίμασε στον διάδοχο του Σεργίου
Γ’ στον παπικό θρόνο Αναστάσιο Γ’ τη συμπεριφορά αυτή και έθεσε ως όρο για την επανεγγραφή του ονόματος του πάπα στα Δίπτυχα της
εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως την καταδίκη του τέταρτου γάμου. Μετά την συνοδική καταδίκη (920) του τέταρτου γάμου , ακολούθησε και
η επικύρωση της από τους παπικούς απεσταλμένους και η αναγραφή του ονόματος του Πάπα στα δίπτυχα.Ο τελευταίος Πάπας το όνομα
του οποίου μνημονεύθηκε στα Δίπτυχα της Κωνσταντινούπολης ήταν ο Πάπας Ιωάννης ΙΗ΄ το 1009. Ο διάδοχός του Πάπας Σέργιος Δ΄
επειδή η δήλωση πίστης του περιελάμβανε και το filioque δεν συμπεριλήφθηκε. Ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Σέργιος Β' (1000-
1019) αντιδρώντας διέγραψε το όνομα του πάπα από τα δίπτυχα της Εκκλησίας. Έτσι προέκυψε το Σχίσμα των δύο Σεργίων. Η άποψη που
θέλει τότε να συνέβη η τελική ρήξη μεταξύ των δύο Εκκλησιών δεν ευσταθεί, επειδή « η γνώση μας για τα περιεχόμενα των βυζαντινών
διπτύχων είναι συμπτωματική»Η κατάσταση από το 1014 έως το 1054 ήταν κατάσταση ατελούς χωρισμού και όχι σχίσματος, διάστασης και
προσχισματικής κατάστασης.Δεν είναι εξακριβωμένο και υπάρχει διχοστασία στους ερευνητές αν ο Κηρουλάριος είχε στείλει ενθρονιστήρια
επιστολή στον Ρώμης,σίγουρο όμως είναι πως του είχε στείλει ειρηνικές επιστολές στον Πάπα, επομένως δεν ήταν παντελώς σταματημένη η
μεταξύ τους επικοινωνία. Ωστόσο ο Πέτρος Αντιοχείας προέτρεπε τον Κωνσταντινουπόλεως να ελέγχει τον εκάστοτε νέο Πάπα για τις
εσφαλμένες κατά την Ανατολική Εκκλησία διδασκαλίες του.
Ο Καρδινάλιος Ουμβέρτος με εντολή του Πάπα Λέωντος Θ’ μετέβη με
δύο κληρικούς στην Κωνσταντινούπολη. Οι αντιπρόσωποι του πάπα στην
Κωνσταντινούπολη ζήτησαν την υποταγή της Ιλλυρίας και της Βουλγαρίας
στην Δυτική εκκλησία. Ο Πατριάρχης αρνήθηκε να συνεχίσει την συζήτηση
μαζί τους καθώς και κάθε υποχώρηση προς την Ρώμη. Στις 16-7-1054,
την ώρα του εσπερινού, οι αντιπρόσωποι του Πάπα εισήλθαν στον ναό
της Αγίας Σοφίας και άφησαν αναθεματισμό κατά του Πατριάρχη Μιχαήλ
και των οπαδών του.
Απαντώντας στην παραπάνω ενέργεια ο Πατριάρχης κάλεσε σύνοδο
στις 24-7-1054, έκαψε το ανάθεμα και αφόρισε εκείνους που το είχαν
συντάξει. Οι Πατριάρχες Ιεροσολύμων, Αντιοχείας και Αλεξάνδρειας
ενημερώθηκαν για τα γεγονότα απο τον Πατριάρχη της
Κωνσταντινουπόλεως και συντάχτηκαν μαζί του. Έτσι συντελέστηκε το
οριστικό σχίσμα μεταξύ των δύο εκκλησιών.
Ο απεσταλμένος του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη Καρδινάλιος
Ουμβέρτος τοποθετεί επιδεικτικά την βούλα αφορισμού στην Αγία
Τράπεζα της Αγίας Σοφίας, πριν απο την έναρξη της Θείας Λειτουργίας ,
παρόντων του Αυτοκράτορα και του Μιχαήλ Κυρουλάριου.
ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ:
“
”
Η πιο σπουδαία δυτική έκθεση, που αποτέλεσε πηγή για τις άλλες λατινικές, είναι η Commemoratio
brevis που αποδίδεται στον καρδινάλιο Ουμβέρτο. Η αλληλογραφία μεταξύ των συγχρόνων Ελλήνων και
Λατίνων ιεραρχών όπως του Μιχαήλ Κηρουλλάριου προς τον Πέτρο Αντιοχείας και η απάντηση του
τελευταίου, οι επιστολές του Λέοντα Θ’ προς τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Θ’, τον Μιχαήλ Κηρουλλάριο
και τον Λέοντα Αχρίδας και προς τον Πέτρο Αντιοχείας. Ο A. Michel έδειξε πως όλες προέρχονται από τη
γραφίδα του Ουμβέρτου.
ΠΗΓΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ:
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΧΙΣΜΑΤΟΣ
Το Σχίσμα του 1054 υπήρξε μεγάλη επιτυχία για τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως καθώς έτσι καθίστατο ανεξάρτητος από τον Πάπα και τη Δύση. Η εξουσία του γινόταν ακόμα μεγαλύτερη επί του
Σλαβικού κόσμου και των τριών Πατριαρχείων της Ανατολής. Απέναντι στην πολιτική εξουσία και στην ενδιάθετη τάση της να διατηρεί την ενότητα της Εκκλησίας με σκοπό την οικουμενική ενότητα του
Κράτους , το Σχίσμα αποτέλεσε ήττα για την αυτοκρατορική εξουσία. Έτσι το σχίσμα του 1054 αποτελεί συνέχεια του Φωτιανού Σχίσματος από την άποψη ότι «κάθε φορά που υποβαθμίζεται η κεντρική
αυτοκρατορική διοίκηση και ισχυροποιείται η βυζαντινή εκκλησία τα πράγματα οδηγούν σε ρήξη ανάμεσε στη Ρώμη και στην Κωνσταντινούπολη» Η προσπάθεια των Βυζαντινών να ελέγξουν τις
επισκοπές Απουλίας και Καλαβρίας μαρτυρούν την βαρύτητα που είχαν οι εκκλησιαστικές αρχές ως εκπρόσωποι της κρατικής εξουσίας.Η ιταλική πολιτική του αυτοκράτορα γκρεμιζόταν καθώς
επιταχύνθηκε η πολιτική αποξένωση από την Ιταλία: η αντινορμανδική συμμαχία διαλύθηκε και η Αγία Έδρα στράφηκε προς τους Νορμανδούς, τους οποίους και αναγνώρισε, ενώ για τους Παπικούς
απεσταλμένους και την Εκκλησία της Ρώμης τα γεγονότα της 16ης Ιουλίου συνιστούσαν ταπείνωση. Για την εικόνα της Εκκλησίας αποκαλύφθηκε πως η ίδια δεν μπορούσε να φτάσει στο ύψος των
προσδοκιών που οι άλλοι απαιτούσαν από αυτήν.Οι πολιτικές συνέπειες του Σχίσματος δεν ήταν μικρότερες για την πολιτική ύπαρξη του Βυζαντίου, καθώς δυσχέραινε τις προσπάθειες οποιασδήποτε
μελλοντικής συνεργασίας ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη και Δύση. Όπως αναφέρει ο Brehier «το σχίσμα, εμποδίζοντας τον συμβιβασμό της Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης με την Δύση, άνοιξε
τον δρόμο προς την πτώση της Αυτοκρατορίας» Μια ακόμα συνέπεια του Σχίσματος ήταν ο τρόπος με τον οποίο η Δύση αντιμετώπισε την πολιτιστική κληρονομιά του Βυζαντίου, εχθρότητα που
εκφράστηκε με την παραγνώριση του Βυζαντίου από την ιστορική έρευνα, με το αρνητικό επίχρισμα που έλαβε ο όρος βυζαντινός, αλλά και με την χρήση του όρου ΄΄γραικός΄΄ ήδη από τον 9ο αιώνα, με
εσκεμμένως υποτιμητική διάθεση.Η απέχθεια των Δυτικών δεν άφησε ανεπηρέαστη και την βυζαντινή τέχνη και ιδιαίτερα την αγιογραφία η οποία παραμελήθηκε στη Δύση.Το σχίσμα του 1054 δεν
αποτελεί την πηγή των αντιλατινικών αισθημάτων που θα λάβει βίαιες μορφές κυρίως στον βυζαντινό λαό, γιατί αυτό υπήρξε πιο πολύ υπόθεση των εκκλησιαστικών αρχών παρά του λαού. Σε επίπεδο
πολιτικής ιστορίας το ουσιαστικό σχίσμα μεταξύ τω δύο Εκκλησιών έλαβε χώρα μετά τις βίαιες συμπεριφορές που εκδηλώθηκαν κατά την κατάληψη και λεηλασία της Κωνσταντινούπολης από τους
Λατίνους το 1204.
Βέβαια έγινε μια προσπάθεια συμφιλίωσης και απο τις δύο μεριές . Μία απο αυτές ήταν
η συνάντηση του Πάπα με τον Πατριάρχη.
Η ΑΡΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΘΕΜΑΤΩΝ
Η πιο σοβαρή προσπάθεια προς την κατεύθυνση της Ένωσης έλαβε χώρα το 1965. Το 1959 ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ιάκωβος συναντήθηκε με τον Πάπα Ιωάννη ΚΓ' στο Βατικανό-
επρόκειτο για την πρώτη επίσκεψη ορθόδοξου αρχιερέα μετά πέντε αιώνες, καθώς το 1547 ο Πάπας Παύλος Γ' είχε δεχθεί τον Μητροπολίτη Καισαρείας Μητροφάνη, έξαρχο του
Πατριάρχη Διονυσίου Β' προετοιμάζοντας την επίσκεψη του Νουντσίου Τέστα στον Οικουμενικό Πατριάρχη. Ο Ιωάννης ΚΓ με τη σειρά του κάλεσε τις Ορθόδοξες Εκκλησίες σε
Οικουμενική Σύνοδο για τον Οκτώβριο του 1962. Ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ συνέχισε την πολιτική διαλόγου του προκατόχου του προχωρόντας σε κινήσεις καλής θέλησης όπως, η επιστροφή
της κάρας του Αγίου Ανδρέα στην Πάτρα (1964) και των λειψάνων του Αγίου Σάββα στα Ιεροσόλυμα (1965). Τελικά στις 5 και 6 Ιανουαρίου 1964 συναντήθηκαν οι Παύλος και
Πατριάρχης Αθηναγόρας στα Ιεροσόλυμα. Η παρουσία 2500 εκπροσώπων του τύπου «είχε ως αποτέλεσμα την προβολή της πνευματικής του διάστασης [δηλ. του Πατριαρχείου] σε μια
ιδιαιτέρως κρίσιμη ιστορική περίοδο» γι' αυτό. Ο Τουρκικός τύπος έσπευσε να κατηγορήσει το Πατριαρχείο για ανάπτυξη πολιτικής δραστηριότητας.[133] Ακολούθησε επίσκεψη του
Μητροπολίτη Ηλιουπόλεως Μελίτωνος στο Βατικανό στις 5 Ιουλίου 1965 ο οποίος πρότεινε να κλείσουν οι εργασίες της Β' Βατικανής Σύνοδος με την αμοιβαία άρση των αναθεμάτων
και ακολούθησαν εκατέροθεν επισκέψεις. Στις 7 Δεκεμβρίου 1965 έγινε η αμοιβαία άρση των αναθεμάτων των δύο Εκκλησιών κατά το πέρας των εργασιών της Β' Βατικανής Σύνοδος. Ο
επίσκοπος Ιωάννης Willebads διάβασε στα γαλλικά το κείμενο της Κοινής δήλωσης (Πάπα και Πατριάρχη) σχετικά με την άρση των αναθεμάτων. Ακολούθησε Θεία Λειτουργία
προεξάρχοντος του Πάπα Πάυλου και μετά ο καρδινάλιος Αυγουστίνος Μπέα διάβασε την λατινιστί συνταγμένη παπική πράξη της άρσεως. Ο Μητροπολίτης Ηλιουπόλεως έλαβε από
τον Πάπα την ποντιφική πράξη, ανταλλάσσοντας χειραψία και ασπασμό. Ο Πάπας έκανε την απόλυση στα ελληνικά, Ο ευλογών τους ευλογούντας σε Κύριε.Τον Ιούλιο του 1967 ο
Πάπας Παύλος Στ' μετέβη στο Φανάρι πραγματοποιώντας επίσημη επίσκεψη και ο Αθηναγόρας ανταπέδωσε τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς μεταβαίνοντας στο Βατικανό.
Η άρση των αναθεμάτων εκ μέρους της Ρώμης εξ επόψεως κανονικού δικαίου
Βάσει του Ρωμαιοκαθολικού κανονικού δικαίου ο Πάπας Παύλος ήταν αρμόδιος για την άρση του αναθέματος, διότι αυτός ήταν ο διάδοχος
του Λέοντας Θ' στο όνομα το οποίου αυτό επιβλήθηκε το 1054. Ακόμα και αν ο Ουμβέρτος αυθαιρέτως και αυτοβούλως ενήργησε, τότε και
πάλι ο Πάπας ως ιεραρχικώς ανώτερος δικαιούται να άρει αυτό. Επίσης η αρμοδιότητά του πηγάζει και από το ότι οι διάδοχοι του Λέοντος
δεν προχώρησαν στην ακύρωσή του. Το γεγονός πως την ημέρα της άρσεως συνεδρίαζε η Β' Βατικανή Σύνοδος, το ανάθεμα ήρε και ολόκληρη
η Σύνοδος, γεγονός που έχει σημασία και εξ επόψεως Ορθόδοξης Εκκλησίας η οποία δίνει προτεραιότητα στα συλλογικά και συνοδικά όργανα
της Εκκλησίας. Η άρση περιορίζεται στον Κηρουλάριο και τους δύο συν αυτώ - άρα θεωρεί ότι η επιβολή του αφορούσε μόνον τους τρεις
αυτούς - αλλά εμμέσως επεκτείνεται και στους ακολούθους αυτών. Η διατύπωση της άρσεως θέλομεν να απαλείψωμεν από της μνήμης της
Εκκλησίας αντί του πιο συγκεκριμένου αίρομεν το ανάθεμα γεννά ερωτηματικά σχετικά με το αν έγινε άρση από τα συγκεκριμένα πρόσωπα. Η
Ρωμαιοκαθολική άποψη επί του θέματος είναι πως από τη στιγμή που πεθαίνει ο αναθεματισμένος εξαλείφεται ταυτοχρόνως και ο
αφορισμός. Για την Ορθόδοξη όμως πλευρά το ανάθεμα πρέπει να λυθεί με συγκεκριμένη τελετή ενώ ακόμα και το ρωμαϊκό λειτουργικό
τυπικό προβλέπει ειδική ευχή απαλλαγής εκ του αναθέματος για τους πεθαμένους.
Η άρση των αναθεμάτων εκ μέρους της Κωνσταντινούπολης εξ επόψεως κανονικού δικαίου
Στο Φανάρι από την Μείζονα Επιτροπή η οποία αποτελείτο από δύο επιτροπές, των Πανορθοδόξων και Παγχριστιανικών ζητημάτων
καθορίστηκε υποεπιτροπή η οποία συγκροτήθηκε από τους Μελίτωνα Ηλιουπόλεως, Σταυρουπόλεως Μάξιμο, Μύρωνα Χρυσόστομο και τους
καθηγητές Εμμανουήλ Φωτιάδη και Βασίλη Σταυρίδη, αποδέχθηκε την ανάγκη άρσης του αναθέματος, αλλά διχάστηκε σχετικά με τον τρόπο
και τον χρόνο της Άρσης. Τελικά μετά την ολοκλήρωση των τυπικών διαδικασιών στις 7 Δεκεμβρίου 1965 έγινε η τελετή άρσης των
αναθεμάτων. Έτσι την άρση των αναθεμάτων πραγματοποίησε η Πατριαρχική Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως υπό την προεδρία του
Αθηναγόρα. Η Πατριαρχική Σύνοδος που ήρε τον αφορισμό ήταν αρμόδια για κάτι τέτοιο επειδή αποτελούσε αδιάσπαστη συνέχεια του
Πατριαρχείου του 1054. Με δεδομένο όμως το γεγονός ότι το ανάθεμα του 1054 επιδοκιμάσθηκε από τον λαό της Κωνσταντινούπολης και
έγινε αποδεκτό από τα άλλα Πατριαρχεία της Ανατολής τίθεται ζήτημα ανεπάρκειας και αναρμοδιότητας της Συνόδου. Και το επιχείρημα πως
η Γ Πανορθόδοξη Διάσκεψη της Ρόδου, ήταν η πηγή εξουσιοδότησης για την πράξη της Άρσης των αναθεμάτων, δεν είναι ισχυρό καθώς η
Πανορθόδοξος δεν ήταν Σύνοδος των Ορθοδόξων Εκκλησιών που είναι αρμοδιότερη για να εξουσιοδοτήσει την Πατριαρχική Σύνοδο για να
εκπροσωπήσει την Ορθόδοξη Εκκλησία και να άρει το ανάθεμα. Έτσι παραμένει εκκρεμές το ζήτημα της δικαιοδοσίας της Πατριαρχικής
Συνόδου. Έτσι από την πλευρά της Κωνσταντινουπόλεως αίρεται ρητά και κατηγορηματικά το ανέθεμα της ενδημούσας Συνόδου του 1054,
αλλά όχι και αυτό που εκφωνήθηκε ενώπιον του πλήθους ή τις μεταγενέστερες επικυρώσεις του, αφήνοντας αυτό σε μελλοντική
Πανορθόδοξη Σύνοδο.Οι ενστάσεις οι οποίες εγείρονται επί της αμοιβαιότητας της άρσης των αφορισμού αφορούν το αν η Ρωμαϊκή πλευρά
αποκήρυξε τις πεπλανημένες δοξασίες της που προκάλεσαν και την επιβολή του αναθέματος. Όμως δεν είναι εν ζωή οι καταδικασθέντες για
να πράξουν κάτι τέτοιο, επίσης δεν αφορίστηκαν για τις πλάνες τους αλλά για το ανάθεμα που συνέταξαν.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. ΒΙΒΛΙΟ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ
2. HTTPS://WWW.SLIDESHARE.NET/2LYKEIO/1054-48034205
3. HTTPS://EL.WIKIPEDIA.ORG/WIKI/%CE%A3%CF%87%CE%AF%CF%83%CE%BC%CE
%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_1054
4. HTTPS://WWHTTPS://WWW.SLIDESHARE.NET/SSUSER703132/26-1054
5. W.SLIDESHARE.NET/SSUSER8555A6/1054-11991310

More Related Content

Similar to ΤΟ ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΣΧΙΣΜΑ (1054), ΜΑΙΡΗΤΖΩΡΤΣΟΥ

Προσπάθειες ενοποίησης των δύο Εκκλησιών,Γ.Μπούκας
Προσπάθειες ενοποίησης των δύο Εκκλησιών,Γ.ΜπούκαςΠροσπάθειες ενοποίησης των δύο Εκκλησιών,Γ.Μπούκας
Προσπάθειες ενοποίησης των δύο Εκκλησιών,Γ.Μπούκας
Iliana Kouvatsou
 
Θρησκευτική Μεταρρύθμιση.pdf
Θρησκευτική Μεταρρύθμιση.pdfΘρησκευτική Μεταρρύθμιση.pdf
Θρησκευτική Μεταρρύθμιση.pdf
OlivDiadromes
 
Θρησκευτική μεταρρύθμιση
Θρησκευτική μεταρρύθμισηΘρησκευτική μεταρρύθμιση
Θρησκευτική μεταρρύθμιση
Lambrini Koufaki
 
Η ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ
Η ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝΗ ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ
Η ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ
ssuserc13fb9
 
καθολικη εκκλησια 2
καθολικη εκκλησια 2καθολικη εκκλησια 2
καθολικη εκκλησια 2
Lyraki Maria
 
Saint John Chrysostom (Griego).pptx
Saint John Chrysostom (Griego).pptxSaint John Chrysostom (Griego).pptx
Saint John Chrysostom (Griego).pptx
Martin M Flynn
 
΄δ.ε.23 Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στη Δυτική Ευρώπη
΄δ.ε.23 Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στη Δυτική Ευρώπη΄δ.ε.23 Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στη Δυτική Ευρώπη
΄δ.ε.23 Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στη Δυτική Ευρώπη
desphan
 
οι εξελίξεις στην ευρώπη κατά τους νεότερους χρόνους
οι εξελίξεις στην ευρώπη κατά τους νεότερους χρόνουςοι εξελίξεις στην ευρώπη κατά τους νεότερους χρόνους
οι εξελίξεις στην ευρώπη κατά τους νεότερους χρόνουςfotist
 
Thriskia kinoniki-politiki-metasximatismi
Thriskia kinoniki-politiki-metasximatismiThriskia kinoniki-politiki-metasximatismi
Thriskia kinoniki-politiki-metasximatismi
lykvam
 
θρησκευτικά παρουσίαση 17. tα σχίσματα τραυματίζουν την ενότητα των χριστιανών
θρησκευτικά παρουσίαση 17. tα σχίσματα τραυματίζουν την ενότητα των χριστιανώνθρησκευτικά παρουσίαση 17. tα σχίσματα τραυματίζουν την ενότητα των χριστιανών
θρησκευτικά παρουσίαση 17. tα σχίσματα τραυματίζουν την ενότητα των χριστιανώνatavar
 
Saints Cyril and Methodius, Co Patrons of Europe (Greek)
Saints Cyril and Methodius, Co Patrons of Europe (Greek)Saints Cyril and Methodius, Co Patrons of Europe (Greek)
Saints Cyril and Methodius, Co Patrons of Europe (Greek)
Martin M Flynn
 
Άρση Αναθεμάτων
Άρση ΑναθεμάτωνΆρση Αναθεμάτων
Άρση Αναθεμάτων
papakostev
 
Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνων (Ιστορία Β' Γυμνασίο...
Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνων (Ιστορία Β' Γυμνασίο...Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνων (Ιστορία Β' Γυμνασίο...
Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνων (Ιστορία Β' Γυμνασίο...
elnas
 
καθολική εκκλησία
καθολική εκκλησίακαθολική εκκλησία
καθολική εκκλησία
Lyraki Maria
 
4η ωρα γ. η εκκλησια ανοιγεται και εξαπλωνεται
4η ωρα γ. η εκκλησια ανοιγεται και εξαπλωνεται4η ωρα γ. η εκκλησια ανοιγεται και εξαπλωνεται
4η ωρα γ. η εκκλησια ανοιγεται και εξαπλωνεται
Ελενη Ζαχου
 
ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣ
papakostev
 
Το σχίσμα του 1054 μ.Χ.
Το σχίσμα του 1054 μ.Χ.Το σχίσμα του 1054 μ.Χ.
Το σχίσμα του 1054 μ.Χ.
desphan
 
θρησκευτικη μεταρρυθμιση
θρησκευτικη μεταρρυθμισηθρησκευτικη μεταρρυθμιση
θρησκευτικη μεταρρυθμισηoikfanis
 

Similar to ΤΟ ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΣΧΙΣΜΑ (1054), ΜΑΙΡΗΤΖΩΡΤΣΟΥ (20)

Προσπάθειες ενοποίησης των δύο Εκκλησιών,Γ.Μπούκας
Προσπάθειες ενοποίησης των δύο Εκκλησιών,Γ.ΜπούκαςΠροσπάθειες ενοποίησης των δύο Εκκλησιών,Γ.Μπούκας
Προσπάθειες ενοποίησης των δύο Εκκλησιών,Γ.Μπούκας
 
Θρησκευτική Μεταρρύθμιση.pdf
Θρησκευτική Μεταρρύθμιση.pdfΘρησκευτική Μεταρρύθμιση.pdf
Θρησκευτική Μεταρρύθμιση.pdf
 
Θρησκευτική μεταρρύθμιση
Θρησκευτική μεταρρύθμισηΘρησκευτική μεταρρύθμιση
Θρησκευτική μεταρρύθμιση
 
Η ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ
Η ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝΗ ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ
Η ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ
 
καθολικη εκκλησια 2
καθολικη εκκλησια 2καθολικη εκκλησια 2
καθολικη εκκλησια 2
 
Saint John Chrysostom (Griego).pptx
Saint John Chrysostom (Griego).pptxSaint John Chrysostom (Griego).pptx
Saint John Chrysostom (Griego).pptx
 
΄δ.ε.23 Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στη Δυτική Ευρώπη
΄δ.ε.23 Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στη Δυτική Ευρώπη΄δ.ε.23 Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στη Δυτική Ευρώπη
΄δ.ε.23 Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στη Δυτική Ευρώπη
 
οι εξελίξεις στην ευρώπη κατά τους νεότερους χρόνους
οι εξελίξεις στην ευρώπη κατά τους νεότερους χρόνουςοι εξελίξεις στην ευρώπη κατά τους νεότερους χρόνους
οι εξελίξεις στην ευρώπη κατά τους νεότερους χρόνους
 
Thriskia kinoniki-politiki-metasximatismi
Thriskia kinoniki-politiki-metasximatismiThriskia kinoniki-politiki-metasximatismi
Thriskia kinoniki-politiki-metasximatismi
 
θρησκευτικά παρουσίαση 17. tα σχίσματα τραυματίζουν την ενότητα των χριστιανών
θρησκευτικά παρουσίαση 17. tα σχίσματα τραυματίζουν την ενότητα των χριστιανώνθρησκευτικά παρουσίαση 17. tα σχίσματα τραυματίζουν την ενότητα των χριστιανών
θρησκευτικά παρουσίαση 17. tα σχίσματα τραυματίζουν την ενότητα των χριστιανών
 
Saints Cyril and Methodius, Co Patrons of Europe (Greek)
Saints Cyril and Methodius, Co Patrons of Europe (Greek)Saints Cyril and Methodius, Co Patrons of Europe (Greek)
Saints Cyril and Methodius, Co Patrons of Europe (Greek)
 
Άρση Αναθεμάτων
Άρση ΑναθεμάτωνΆρση Αναθεμάτων
Άρση Αναθεμάτων
 
Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνων (Ιστορία Β' Γυμνασίο...
Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνων (Ιστορία Β' Γυμνασίο...Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνων (Ιστορία Β' Γυμνασίο...
Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνων (Ιστορία Β' Γυμνασίο...
 
καθολική εκκλησία
καθολική εκκλησίακαθολική εκκλησία
καθολική εκκλησία
 
4η ωρα γ. η εκκλησια ανοιγεται και εξαπλωνεται
4η ωρα γ. η εκκλησια ανοιγεται και εξαπλωνεται4η ωρα γ. η εκκλησια ανοιγεται και εξαπλωνεται
4η ωρα γ. η εκκλησια ανοιγεται και εξαπλωνεται
 
το σχίσμα του 1054
το σχίσμα του 1054το σχίσμα του 1054
το σχίσμα του 1054
 
το σχίσμα του 1054
το σχίσμα του 1054το σχίσμα του 1054
το σχίσμα του 1054
 
ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣ
 
Το σχίσμα του 1054 μ.Χ.
Το σχίσμα του 1054 μ.Χ.Το σχίσμα του 1054 μ.Χ.
Το σχίσμα του 1054 μ.Χ.
 
θρησκευτικη μεταρρυθμιση
θρησκευτικη μεταρρυθμισηθρησκευτικη μεταρρυθμιση
θρησκευτικη μεταρρυθμιση
 

More from Iliana Kouvatsou

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ, ΕΛΕΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ.pptx
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ, ΕΛΕΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ.pptxΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ, ΕΛΕΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ.pptx
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ, ΕΛΕΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ.pptx
Iliana Kouvatsou
 
Φλωρεντία, ΔΑΝΑΗ ΠΥΡΠΥΡΗ- ΜΑΡΙΑΝΕΛΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥ
Φλωρεντία, ΔΑΝΑΗ ΠΥΡΠΥΡΗ- ΜΑΡΙΑΝΕΛΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥΦλωρεντία, ΔΑΝΑΗ ΠΥΡΠΥΡΗ- ΜΑΡΙΑΝΕΛΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥ
Φλωρεντία, ΔΑΝΑΗ ΠΥΡΠΥΡΗ- ΜΑΡΙΑΝΕΛΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥ
Iliana Kouvatsou
 
ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΟΛΕΝΤΑΣ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ
ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΟΛΕΝΤΑΣ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣΥΓΡΟΝ ΠΥΡ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΟΛΕΝΤΑΣ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ
ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΟΛΕΝΤΑΣ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ
Iliana Kouvatsou
 
Ρώσοι και Βυζάντιο, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΟΡΤΟΚΑΛΛΗ
Ρώσοι και Βυζάντιο, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ  ΠΟΡΤΟΚΑΛΛΗΡώσοι και Βυζάντιο, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ  ΠΟΡΤΟΚΑΛΛΗ
Ρώσοι και Βυζάντιο, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΟΡΤΟΚΑΛΛΗ
Iliana Kouvatsou
 
ΠΟΤΕ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ Η ΑΜΕΡΙΚΗ,ΦΙΛΩΝ-ΦΡΑΓΚΟΥ
ΠΟΤΕ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ Η ΑΜΕΡΙΚΗ,ΦΙΛΩΝ-ΦΡΑΓΚΟΥΠΟΤΕ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ Η ΑΜΕΡΙΚΗ,ΦΙΛΩΝ-ΦΡΑΓΚΟΥ
ΠΟΤΕ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ Η ΑΜΕΡΙΚΗ,ΦΙΛΩΝ-ΦΡΑΓΚΟΥ
Iliana Kouvatsou
 
Ναπολέων Βοναπάρτης ο Κορσικανός, ΗΛΙΑΣ ΣΙΓΑΛΑΣ
Ναπολέων Βοναπάρτης ο Κορσικανός, ΗΛΙΑΣ ΣΙΓΑΛΑΣΝαπολέων Βοναπάρτης ο Κορσικανός, ΗΛΙΑΣ ΣΙΓΑΛΑΣ
Ναπολέων Βοναπάρτης ο Κορσικανός, ΗΛΙΑΣ ΣΙΓΑΛΑΣ
Iliana Kouvatsou
 
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, ΔΑΝΑΗ ΠΑΝΟΥ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, ΔΑΝΑΗ ΠΑΝΟΥΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, ΔΑΝΑΗ ΠΑΝΟΥ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, ΔΑΝΑΗ ΠΑΝΟΥ
Iliana Kouvatsou
 
ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ, ΧΑΡΗΣ ΤΑΣΙΟΥΔΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΑΝΗΣ
ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ, ΧΑΡΗΣ ΤΑΣΙΟΥΔΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΑΝΗΣΗΡΑΚΛΕΙΟΣ, ΧΑΡΗΣ ΤΑΣΙΟΥΔΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΑΝΗΣ
ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ, ΧΑΡΗΣ ΤΑΣΙΟΥΔΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΑΝΗΣ
Iliana Kouvatsou
 
Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ,ΜΑΝΤΩ ΣΑΣΣΑΛΟΥ
Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ,ΜΑΝΤΩ ΣΑΣΣΑΛΟΥΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ,ΜΑΝΤΩ ΣΑΣΣΑΛΟΥ
Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ,ΜΑΝΤΩ ΣΑΣΣΑΛΟΥ
Iliana Kouvatsou
 
Η Αγία του Θεού Σοφία, ΣΟΦΙΑ ΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
Η Αγία του Θεού Σοφία, ΣΟΦΙΑ ΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΗ Αγία του Θεού Σοφία, ΣΟΦΙΑ ΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
Η Αγία του Θεού Σοφία, ΣΟΦΙΑ ΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
Iliana Kouvatsou
 
ΔΙΑΣΗΜΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ,ΕΦΗ ΨΑΛΛΙΔΑ
ΔΙΑΣΗΜΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ,ΕΦΗ ΨΑΛΛΙΔΑΔΙΑΣΗΜΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ,ΕΦΗ ΨΑΛΛΙΔΑ
ΔΙΑΣΗΜΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ,ΕΦΗ ΨΑΛΛΙΔΑ
Iliana Kouvatsou
 
BENETIA ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
BENETIA ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥBENETIA ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
BENETIA ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Iliana Kouvatsou
 
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ , ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ , ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ , ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ , ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ
Iliana Kouvatsou
 
Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ,ΕΙΡΗΝΗ ΝΤΟΥΣΚΑ-ΠΕΝΥ ΖΑΓΓΟ...
Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ,ΕΙΡΗΝΗ ΝΤΟΥΣΚΑ-ΠΕΝΥ ΖΑΓΓΟ...Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ,ΕΙΡΗΝΗ ΝΤΟΥΣΚΑ-ΠΕΝΥ ΖΑΓΓΟ...
Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ,ΕΙΡΗΝΗ ΝΤΟΥΣΚΑ-ΠΕΝΥ ΖΑΓΓΟ...
Iliana Kouvatsou
 
ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ, ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΣ- ΓΙΑΝΝΗΣΚΟΥΚΟΥΣΑΣ
ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ, ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΣ- ΓΙΑΝΝΗΣΚΟΥΚΟΥΣΑΣΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ, ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΣ- ΓΙΑΝΝΗΣΚΟΥΚΟΥΣΑΣ
ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ, ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΣ- ΓΙΑΝΝΗΣΚΟΥΚΟΥΣΑΣ
Iliana Kouvatsou
 
Μάχη του Πουατιέ,ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΑ ΟΠΡΙΝΕΣΚΟΥ
Μάχη του Πουατιέ,ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΑ ΟΠΡΙΝΕΣΚΟΥΜάχη του Πουατιέ,ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΑ ΟΠΡΙΝΕΣΚΟΥ
Μάχη του Πουατιέ,ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΑ ΟΠΡΙΝΕΣΚΟΥ
Iliana Kouvatsou
 
ΝΑΠΟΛΕΩΝ Ο ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ, ΑΛΚΗΣ (ΣΩΤΗΡΙΟΣ) ΕΞΑΡΧΟΣ
ΝΑΠΟΛΕΩΝ Ο ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ, ΑΛΚΗΣ (ΣΩΤΗΡΙΟΣ) ΕΞΑΡΧΟΣΝΑΠΟΛΕΩΝ Ο ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ, ΑΛΚΗΣ (ΣΩΤΗΡΙΟΣ) ΕΞΑΡΧΟΣ
ΝΑΠΟΛΕΩΝ Ο ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ, ΑΛΚΗΣ (ΣΩΤΗΡΙΟΣ) ΕΞΑΡΧΟΣ
Iliana Kouvatsou
 
Ο ΜΑΥΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ (Η ΝΟΣΟΣ), ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ
Ο ΜΑΥΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ (Η ΝΟΣΟΣ), ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΟΣΟ ΜΑΥΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ (Η ΝΟΣΟΣ), ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ
Ο ΜΑΥΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ (Η ΝΟΣΟΣ), ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ
Iliana Kouvatsou
 
Θεοδώρα η Μεγάλη, ΦΕΝΙΑ ΜΠΟΛΟΥΤΣΟΥ - ΜΑΓΔΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
Θεοδώρα η Μεγάλη, ΦΕΝΙΑ ΜΠΟΛΟΥΤΣΟΥ - ΜΑΓΔΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥΘεοδώρα η Μεγάλη, ΦΕΝΙΑ ΜΠΟΛΟΥΤΣΟΥ - ΜΑΓΔΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
Θεοδώρα η Μεγάλη, ΦΕΝΙΑ ΜΠΟΛΟΥΤΣΟΥ - ΜΑΓΔΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
Iliana Kouvatsou
 
Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΜΠΕΚΙΑΡΗ
Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ,  ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ  ΜΠΕΚΙΑΡΗΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ,  ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ  ΜΠΕΚΙΑΡΗ
Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΜΠΕΚΙΑΡΗ
Iliana Kouvatsou
 

More from Iliana Kouvatsou (20)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ, ΕΛΕΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ.pptx
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ, ΕΛΕΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ.pptxΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ, ΕΛΕΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ.pptx
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ, ΕΛΕΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ.pptx
 
Φλωρεντία, ΔΑΝΑΗ ΠΥΡΠΥΡΗ- ΜΑΡΙΑΝΕΛΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥ
Φλωρεντία, ΔΑΝΑΗ ΠΥΡΠΥΡΗ- ΜΑΡΙΑΝΕΛΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥΦλωρεντία, ΔΑΝΑΗ ΠΥΡΠΥΡΗ- ΜΑΡΙΑΝΕΛΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥ
Φλωρεντία, ΔΑΝΑΗ ΠΥΡΠΥΡΗ- ΜΑΡΙΑΝΕΛΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥ
 
ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΟΛΕΝΤΑΣ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ
ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΟΛΕΝΤΑΣ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣΥΓΡΟΝ ΠΥΡ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΟΛΕΝΤΑΣ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ
ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΟΛΕΝΤΑΣ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ
 
Ρώσοι και Βυζάντιο, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΟΡΤΟΚΑΛΛΗ
Ρώσοι και Βυζάντιο, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ  ΠΟΡΤΟΚΑΛΛΗΡώσοι και Βυζάντιο, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ  ΠΟΡΤΟΚΑΛΛΗ
Ρώσοι και Βυζάντιο, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΟΡΤΟΚΑΛΛΗ
 
ΠΟΤΕ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ Η ΑΜΕΡΙΚΗ,ΦΙΛΩΝ-ΦΡΑΓΚΟΥ
ΠΟΤΕ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ Η ΑΜΕΡΙΚΗ,ΦΙΛΩΝ-ΦΡΑΓΚΟΥΠΟΤΕ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ Η ΑΜΕΡΙΚΗ,ΦΙΛΩΝ-ΦΡΑΓΚΟΥ
ΠΟΤΕ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ Η ΑΜΕΡΙΚΗ,ΦΙΛΩΝ-ΦΡΑΓΚΟΥ
 
Ναπολέων Βοναπάρτης ο Κορσικανός, ΗΛΙΑΣ ΣΙΓΑΛΑΣ
Ναπολέων Βοναπάρτης ο Κορσικανός, ΗΛΙΑΣ ΣΙΓΑΛΑΣΝαπολέων Βοναπάρτης ο Κορσικανός, ΗΛΙΑΣ ΣΙΓΑΛΑΣ
Ναπολέων Βοναπάρτης ο Κορσικανός, ΗΛΙΑΣ ΣΙΓΑΛΑΣ
 
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, ΔΑΝΑΗ ΠΑΝΟΥ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, ΔΑΝΑΗ ΠΑΝΟΥΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, ΔΑΝΑΗ ΠΑΝΟΥ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, ΔΑΝΑΗ ΠΑΝΟΥ
 
ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ, ΧΑΡΗΣ ΤΑΣΙΟΥΔΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΑΝΗΣ
ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ, ΧΑΡΗΣ ΤΑΣΙΟΥΔΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΑΝΗΣΗΡΑΚΛΕΙΟΣ, ΧΑΡΗΣ ΤΑΣΙΟΥΔΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΑΝΗΣ
ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ, ΧΑΡΗΣ ΤΑΣΙΟΥΔΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΑΝΗΣ
 
Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ,ΜΑΝΤΩ ΣΑΣΣΑΛΟΥ
Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ,ΜΑΝΤΩ ΣΑΣΣΑΛΟΥΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ,ΜΑΝΤΩ ΣΑΣΣΑΛΟΥ
Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ,ΜΑΝΤΩ ΣΑΣΣΑΛΟΥ
 
Η Αγία του Θεού Σοφία, ΣΟΦΙΑ ΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
Η Αγία του Θεού Σοφία, ΣΟΦΙΑ ΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΗ Αγία του Θεού Σοφία, ΣΟΦΙΑ ΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
Η Αγία του Θεού Σοφία, ΣΟΦΙΑ ΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ
 
ΔΙΑΣΗΜΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ,ΕΦΗ ΨΑΛΛΙΔΑ
ΔΙΑΣΗΜΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ,ΕΦΗ ΨΑΛΛΙΔΑΔΙΑΣΗΜΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ,ΕΦΗ ΨΑΛΛΙΔΑ
ΔΙΑΣΗΜΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ,ΕΦΗ ΨΑΛΛΙΔΑ
 
BENETIA ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
BENETIA ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥBENETIA ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
BENETIA ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
 
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ , ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ , ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ , ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ , ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ
 
Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ,ΕΙΡΗΝΗ ΝΤΟΥΣΚΑ-ΠΕΝΥ ΖΑΓΓΟ...
Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ,ΕΙΡΗΝΗ ΝΤΟΥΣΚΑ-ΠΕΝΥ ΖΑΓΓΟ...Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ,ΕΙΡΗΝΗ ΝΤΟΥΣΚΑ-ΠΕΝΥ ΖΑΓΓΟ...
Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ,ΕΙΡΗΝΗ ΝΤΟΥΣΚΑ-ΠΕΝΥ ΖΑΓΓΟ...
 
ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ, ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΣ- ΓΙΑΝΝΗΣΚΟΥΚΟΥΣΑΣ
ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ, ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΣ- ΓΙΑΝΝΗΣΚΟΥΚΟΥΣΑΣΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ, ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΣ- ΓΙΑΝΝΗΣΚΟΥΚΟΥΣΑΣ
ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ, ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΣ- ΓΙΑΝΝΗΣΚΟΥΚΟΥΣΑΣ
 
Μάχη του Πουατιέ,ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΑ ΟΠΡΙΝΕΣΚΟΥ
Μάχη του Πουατιέ,ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΑ ΟΠΡΙΝΕΣΚΟΥΜάχη του Πουατιέ,ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΑ ΟΠΡΙΝΕΣΚΟΥ
Μάχη του Πουατιέ,ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΑ ΟΠΡΙΝΕΣΚΟΥ
 
ΝΑΠΟΛΕΩΝ Ο ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ, ΑΛΚΗΣ (ΣΩΤΗΡΙΟΣ) ΕΞΑΡΧΟΣ
ΝΑΠΟΛΕΩΝ Ο ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ, ΑΛΚΗΣ (ΣΩΤΗΡΙΟΣ) ΕΞΑΡΧΟΣΝΑΠΟΛΕΩΝ Ο ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ, ΑΛΚΗΣ (ΣΩΤΗΡΙΟΣ) ΕΞΑΡΧΟΣ
ΝΑΠΟΛΕΩΝ Ο ΚΟΡΣΙΚΑΝΟΣ, ΑΛΚΗΣ (ΣΩΤΗΡΙΟΣ) ΕΞΑΡΧΟΣ
 
Ο ΜΑΥΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ (Η ΝΟΣΟΣ), ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ
Ο ΜΑΥΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ (Η ΝΟΣΟΣ), ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΟΣΟ ΜΑΥΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ (Η ΝΟΣΟΣ), ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ
Ο ΜΑΥΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ (Η ΝΟΣΟΣ), ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ
 
Θεοδώρα η Μεγάλη, ΦΕΝΙΑ ΜΠΟΛΟΥΤΣΟΥ - ΜΑΓΔΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
Θεοδώρα η Μεγάλη, ΦΕΝΙΑ ΜΠΟΛΟΥΤΣΟΥ - ΜΑΓΔΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥΘεοδώρα η Μεγάλη, ΦΕΝΙΑ ΜΠΟΛΟΥΤΣΟΥ - ΜΑΓΔΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
Θεοδώρα η Μεγάλη, ΦΕΝΙΑ ΜΠΟΛΟΥΤΣΟΥ - ΜΑΓΔΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
 
Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΜΠΕΚΙΑΡΗ
Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ,  ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ  ΜΠΕΚΙΑΡΗΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ,  ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ  ΜΠΕΚΙΑΡΗ
Η ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΜΠΕΚΙΑΡΗ
 

Recently uploaded

Blue Futuristic Cyber Security Presentation.pdf
Blue Futuristic Cyber Security Presentation.pdfBlue Futuristic Cyber Security Presentation.pdf
Blue Futuristic Cyber Security Presentation.pdf
oureilidouan
 
Green Minimalist Case Studies Presentation.pdf
Green Minimalist Case Studies Presentation.pdfGreen Minimalist Case Studies Presentation.pdf
Green Minimalist Case Studies Presentation.pdf
oureilidouan
 
year-2023-school-9290107-form-16-synopsis (1).pdf
year-2023-school-9290107-form-16-synopsis (1).pdfyear-2023-school-9290107-form-16-synopsis (1).pdf
year-2023-school-9290107-form-16-synopsis (1).pdf
MariaAlexiou13
 
ΗΜΕΡΑ ΓΗΣ.pdfφυλλα εργασιων για τη γηκαι το περιβάλλον για Ε και ΣΤ ΤΆΞΗ
ΗΜΕΡΑ ΓΗΣ.pdfφυλλα εργασιων για τη γηκαι το περιβάλλον για Ε και ΣΤ ΤΆΞΗΗΜΕΡΑ ΓΗΣ.pdfφυλλα εργασιων για τη γηκαι το περιβάλλον για Ε και ΣΤ ΤΆΞΗ
ΗΜΕΡΑ ΓΗΣ.pdfφυλλα εργασιων για τη γηκαι το περιβάλλον για Ε και ΣΤ ΤΆΞΗ
ΟΛΓΑ ΤΣΕΧΕΛΙΔΟΥ
 
How to Utilize Technology in Learning Presentation in Green and Brown Cartoon...
How to Utilize Technology in Learning Presentation in Green and Brown Cartoon...How to Utilize Technology in Learning Presentation in Green and Brown Cartoon...
How to Utilize Technology in Learning Presentation in Green and Brown Cartoon...
oureilidouan
 
Independence day - Araw ng Kalayaan (09/06/2024). Πρόσκληση - Αφίσα
Independence day - Araw ng Kalayaan (09/06/2024). Πρόσκληση - ΑφίσαIndependence day - Araw ng Kalayaan (09/06/2024). Πρόσκληση - Αφίσα
Independence day - Araw ng Kalayaan (09/06/2024). Πρόσκληση - Αφίσα
Tassos Karampinis
 
Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΠΑΡΟΥ
Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΠΑΡΟΥΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΠΑΡΟΥ
Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΠΑΡΟΥ
earkouli
 
Beige Aesthetic Neutral Thesis Defense Presentation (1).pdf
Beige Aesthetic Neutral Thesis Defense Presentation (1).pdfBeige Aesthetic Neutral Thesis Defense Presentation (1).pdf
Beige Aesthetic Neutral Thesis Defense Presentation (1).pdf
oureilidouan
 
Ανακεφαλαίωση Μαθήματος - Lesson Refresher
Ανακεφαλαίωση Μαθήματος - Lesson RefresherΑνακεφαλαίωση Μαθήματος - Lesson Refresher
Ανακεφαλαίωση Μαθήματος - Lesson Refresher
oureilidouan
 

Recently uploaded (9)

Blue Futuristic Cyber Security Presentation.pdf
Blue Futuristic Cyber Security Presentation.pdfBlue Futuristic Cyber Security Presentation.pdf
Blue Futuristic Cyber Security Presentation.pdf
 
Green Minimalist Case Studies Presentation.pdf
Green Minimalist Case Studies Presentation.pdfGreen Minimalist Case Studies Presentation.pdf
Green Minimalist Case Studies Presentation.pdf
 
year-2023-school-9290107-form-16-synopsis (1).pdf
year-2023-school-9290107-form-16-synopsis (1).pdfyear-2023-school-9290107-form-16-synopsis (1).pdf
year-2023-school-9290107-form-16-synopsis (1).pdf
 
ΗΜΕΡΑ ΓΗΣ.pdfφυλλα εργασιων για τη γηκαι το περιβάλλον για Ε και ΣΤ ΤΆΞΗ
ΗΜΕΡΑ ΓΗΣ.pdfφυλλα εργασιων για τη γηκαι το περιβάλλον για Ε και ΣΤ ΤΆΞΗΗΜΕΡΑ ΓΗΣ.pdfφυλλα εργασιων για τη γηκαι το περιβάλλον για Ε και ΣΤ ΤΆΞΗ
ΗΜΕΡΑ ΓΗΣ.pdfφυλλα εργασιων για τη γηκαι το περιβάλλον για Ε και ΣΤ ΤΆΞΗ
 
How to Utilize Technology in Learning Presentation in Green and Brown Cartoon...
How to Utilize Technology in Learning Presentation in Green and Brown Cartoon...How to Utilize Technology in Learning Presentation in Green and Brown Cartoon...
How to Utilize Technology in Learning Presentation in Green and Brown Cartoon...
 
Independence day - Araw ng Kalayaan (09/06/2024). Πρόσκληση - Αφίσα
Independence day - Araw ng Kalayaan (09/06/2024). Πρόσκληση - ΑφίσαIndependence day - Araw ng Kalayaan (09/06/2024). Πρόσκληση - Αφίσα
Independence day - Araw ng Kalayaan (09/06/2024). Πρόσκληση - Αφίσα
 
Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΠΑΡΟΥ
Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΠΑΡΟΥΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΠΑΡΟΥ
Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΠΑΡΟΥ
 
Beige Aesthetic Neutral Thesis Defense Presentation (1).pdf
Beige Aesthetic Neutral Thesis Defense Presentation (1).pdfBeige Aesthetic Neutral Thesis Defense Presentation (1).pdf
Beige Aesthetic Neutral Thesis Defense Presentation (1).pdf
 
Ανακεφαλαίωση Μαθήματος - Lesson Refresher
Ανακεφαλαίωση Μαθήματος - Lesson RefresherΑνακεφαλαίωση Μαθήματος - Lesson Refresher
Ανακεφαλαίωση Μαθήματος - Lesson Refresher
 

ΤΟ ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΣΧΙΣΜΑ (1054), ΜΑΙΡΗΤΖΩΡΤΣΟΥ

  • 2. Ορισμός: Το Σχίσμα:  Κατα την πρώτη χιλιετία η εκκλησία ήταν αδιαίρετη. Με τον όρο σχίσμα εννούμε την διάσπαση της τότε Μίας, Αγίας, Καθολικής, Αποστολικής εκκλησιας, όπως την ονόμαζαν, που συνέβη το 1054.
  • 3. Ας πάρουμε τα γεγονότα απο την αρχή: Το μεγάλο σχήμα ,αν και μοιάζει να προέκυψε ξαφνικά, στην πραγματικότητα επισημοποίησε πως υπήρχε ήδη μια προύπάρχουσα κατάσταση αναστάτωσης, καθώς με το πέρασμα των χρώνων, τα Πατριαρχεία που βρισκόντουσαν στην Ανατολή (Κωνσταντινούπολης, Ιεροσολύμων, Αντιοχείας, Αλεξανδρείας) με το Πατριαρχείο της Ρώμης διαμόρφωσαν διαφορετικές παραδόσεις, αν και εξελίχθηκαν παράλληλα, ενώ το χάσμα μεταξύ τους διευρυνόταν σε επίπεδο δογματικό, λειτουργικό και διοικητικό.
  • 4. Σταδιακή αποξένωση Δυτικής και Ανατολικής εκκλησίας: Οι ρίζες του σχίσματος ανάγονται για ορισμένους μελετητές στο απώτατο ιστορικό παρελθόν, ακόμα και της προχριστιανικής περιόδου. Η γεωγραφική απόσταση ήταν ένας εκ των παραγόντων της μεταξύ τους αποξένωσης, συγκαλούνταν τοπικές σύνοδοι σε ανατολή και δύση που αγνοούνταν τόσο από τη δυτική Εκκλησία όσο και από την ανατολική. Η διαίρεση του κράτους με τις ιστορικές περιπέτειες του καθενός τμήματος συνέβαλαν στην ανάπτυξη ξεχωριστού ιστορικού βίου σε συνδυασμό με τις μεταξύ τους εθνολογικές διαφορές. Το γλωσσικό ζήτημα παραμένει θεμελιώδες και επιδεινώνεται. Από τον 4ο αιώνα, οι Λατίνοι χριστιανοί διανοούμενοι δεν διαβάζουν πια και δεν καταλαβαίνουν τα ελληνικά. Το πολιτιστικό πλαίσιο ανάπτυξης των δύο εκκλησιαστικών παραδόσεων και, κυρίως, η επιλογή διαφορετικών λύσεων αντιμετώπισης αιρέσεων και κακοδοξιών εκ μέρους τους, συνέβαλε στη μεταξύ τους σταδιακή διαφοροποίηση. Έτσι στην Ανατολή η έμφαση δίνεται σε θέματα διατύπωσης κατά τις τριαδολογικές και χριστολογικές αιρέσεις ενώ στη Δύση έδωσε έμφαση σε θέματα πρακτικά σχετιζόμενα με τη σωτηριολογία και την ανθρωπολογία όπως η χάρη και η ελεύθερη επιλογή. Έτσι, όταν φτάσαμε στα γεγονότα του 1054 «έλλειπαν τελείως οι προϋποθέσεις για να διατηρηθεί η ιδέα της εκκλησιαστικής οικουμενικότητας μέσα στον χριστιανικό κόσμο, που από αιώνες τώρα είχε διασπασθεί και πολιτικά και πολιτιστικά».
  • 5. ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΕΡΓΑΤΕΣ: ΧΡΟΝΟΣ: Συνέβει την εποχή του Κωνσταντίνου Θ Μονομάχου. Συναυτοκράτορας του Βυζαντίου μαζί με τις Αυτοκράτειρες Ζωή και Θεοδώρα (11 Ιουνίου 1042 - 11 Ιανουαρίου 1055). Η αυτοκράτειρα Ζωή τον επέλεξε ως νέο σύζυγο και Συναυτοκράτορα αν και βρισκόταν εξόριστος για συνομωσία εναντίον του προηγούμενου συζύγου της Μιχαήλ Δ΄. Το ζεύγος μοίρασε την εξουσία με την αδελφή της Ζωής Θεοδώρα μέχρι τον θάνατο της Ζωής (1050), κατόπιν συγκυβέρνησε άλλα 5 χρόνια με την Θεοδώρα μέχρι τον δικό του θάνατο (1055).
  • 6. ΠΡΩΤΕΡΓΑΤΕΣ: ΜΙΧΑΗΛ ΚΗΡΟΥΛΑΡΙΟΣ: Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (1043- 1055). Με την άνοδο στο θρόνο του Κωνσταντίνου Θ΄ του Μονομάχου, αναδείχθηκε πανίσχυρος σύμβουλός του και κατόπιν εξελέγη Πατριάρχης. Εργάστηκε για το κύρος του Οικουμενικού Πατριαρχείου και την τόνωση του κύρους της πατερικής παράδοσης. Ευρύτερα γνωστός είναι ο Μιχαήλ Κηρουλάριος ως ο Πατριάρχης επί της Πατριαρχίας του οποίου συνετελέσθη το Σχίσμα μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Εκκλησίας.Ήταν από τους Πατριάρχες που αναμείχθηκαν με αυτοκρατορικό τρόπο στα κοινά. ΛΕΩΝ Θ’: Ο Πάπας Λέων Θ΄, με κοσμικό όνομα Μπρούνο φον Έγκισχαϊμ- Ντάγκσμπουργκ, ήταν Πάπας από τις 12 Φεβρουαρίου του 1049 έως το θάνατό του το 1054. Ήταν Γερμανός αριστοκράτης και ισχυρός ηγεμόνας της κεντρικής Ιταλίας κατά τη διάρκεια του παπισμού του. Θεωρείται άγιος από την Καθολική Εκκλησία.Ο Λέων Θ΄ θεωρείται ευρέως ως ο πιο ιστορικά σημαντικός Γερμανός πάπας του Μεσαίωνα. ΟΥΜΒΕΡΤΟΣ: Καρδινάλιος.Μετέβη ως εκπρόσωπος του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη. Έδειξε αδιάλλακτη στάση και όξυνε την κατάσταση. Δεν αναγνώρισε το πρωτείο του Πατριάρχη και ζητησε την υποταγή της Βουλγαρίας και της Ιλλυρίας στην Δυτική εκκλησία.
  • 7.
  • 8. Ιεροτελεστικές διαφορές που χώριζαν τις δύο Εκκλησίες: 1.το Filioque 2.την γενική καταναγκαστική αγαμία των κληρικών 3.τη νηστεία και τήρηση του Σαββάτου 4.την κατάλυση της πρώτης εβδομάδας της νηστείας της μεγάλης Τεσσαρακοστής -παραλείπει τον αναμυρισμό των βαπτισμένων και χρισμένων που τελούσαν οι Λατίνοι στη Βουλγαρία 5.η χρήση των αζύμων στη Θεία Ευχαριστία 6.την τέλεση του βαπτίσματος με μία κατάδυση και το γέμισμα του στόματος των βαπτιζομένων με αλάτι 7.τη βρώση πνικτών και μιαρών 8.την κατάλυση της νηστείας της Τετάρτης με κατανάλωση κρέατος και της Παρασκευής με κατανάλωση γαλακτοκομικών και αβγών 9.την εκφώνηση κατά τη λειτουργία του Είς άγιος,είς Κύριος,Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός διά Πνεύματος αγίου 10.το έθιμο των Λατίνων να ξυρίζονται και των επισκόπων να φέρουν δακτυλίδι επιτρέπουν σε δύο αδελφές να παντρεύονται δύο αδελφούς τη διαδεδομένη φήμη ότι οι Λατίνοι δεν προσκυνούν όπως πρέπει τα λείψανα των Αγίων ούτε τις εικόνες τους, ενώ άλλοι δεν τιμούν Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας. Ο Κηρουλάριος,θεολογικά ανεκπαίδευτος ο ίδιος, έφερε στο προσκήνιο τις λειτουργικές διαφορές γιατί ήταν εύκολα κατανοητές στο ευρύ κοινό, και όχι τις περίπλοκες και πιο σπουδαίες διαφωνίες στα δογματικά θέματα, για λόγους τακτικής.«Έτσι το σχίσμα του 11ου αιώνα ήταν σχεδόν αποκλειστικά μια διαμάχη περί των τελετουργικών συνηθειών». Παραταύτα, υπάρχει σαφής αναφορά στο ζήτημα του filioque στο σημείο που αποδοκιμάζεται η προσθήκη του "δια Πνεύματος Αγίου" σε επίμαχη λειτουργική φράση. ΑΙΤΙΕΣ:
  • 9. Η ιστορική εξέλιξη του Filioque (Φιλιόκβε) Η προσθήκη του Filioque παρουσιάσθηκε στην Ισπανία σε διαδοχικές συνόδους, του Τολέδο το 400 προς αντιμετώπιση των Πρισκιλλιανιστών, το 589 στην Γ' Σύνοδο του Τολέδο που επέτρεψε στους νεοβαπτισθέντες Γότθους την προσθήκη, το 653 στην Η΄ Σύνοδο του Τολέδο και το 681 σε σύνοδο στην ίδια πόλη. Η Ισπανική Εκκλησία δεν ενήργησε εν γνώσει ότι παραβιάζει τους κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων. Η προσθήκη αυτή ήταν ένα μέσο ισχυροποίησης της αντιαρειανικής θέσης της Ισπανικής Εκκλησίας.Από την Ισπανία, η προσθήκη μεταδόθηκε και σε άλλες χώρες, όχι όμως ακόμη στη Ρώμη. Όταν από τη Σύνοδο του Aix-La-Chapele, που συνεκλήθη από τον Καρλομάγνο το 809, στάλθηκαν από τον Καρλομάγνο τρεις θεολόγοι στον Πάπα Λέοντα Γ' για να συζητήσουν το θέμα της διπλής εκπόρευσης του Αγίου Πνεύματος, έλαβαν απάντηση αρνητική, επειδή οι Οικουμενικές Σύνοδοι απαγόρευαν κάθε προσθήκη στις αποφάσεις τους. Στη Σύνοδο της Φραγκφούρτης, υπό την παρουσία 300 επισκόπων από Γαλλία, Ισπανία, Βρετανία, Γερμανία, έγινε δεκτή η διπλή εκπόρευση. Ο Πάπας αντιτίθετο σε τέτοιο βαθμό στην προσθήκη ώστε διέταξε να χαραχθεί σε δύο αργυρές ασπίδες το Σύμβολο, λατινιστί και ελληνιστί άνευ της προσθήκης. Η επιγραφή αυτή υπήρχε μέχρι τα χρόνια του Μεγάλου Φωτίου και του Ιωάννη Βέκκου. Η επιγραφή εξαφανίστηκε με διαταγή του Πάπα Βενέδικτου Η΄ (1012-1024) το 1014, οπότε αυτός διέταξε την προσθήκη του filioque στο Σύμβολο μετά από παράκληση του Ερρίκου Β' της Γερμανίας.
  • 10. Άζυμος άρτος: Η εκ μέρους των Δυτικών χρήση άζυμου άρτου (όστια) στην εκτέλεση της Θείας Ευχαριστίας ήταν γενικευμένη τον 9ο αιώνα στη Δυτική Εκκλησία. Οι Λατίνοι επικρίθηκαν γι' αυτό τον 11ο αιώνα κυρίως από τους Νικήτα Στηθάτο, Μιχαήλ Κηρουλάριο και Αρχιεπίσκοπο Βουλγαρίας Λέοντα. θεωρήθηκαν ιουδαΐζοντες. Για τους Λατίνους αυτό ίσχυε επειδή στον Μυστικό Δείπνο ο Ιησούς με τους μαθητές του έφαγαν άζυμο άρτο. Για τους Βυζαντινούς οι συμμετέχοντες σε αυτόν έφαγαν ένζυμο άρτο, και η λέξη άρτος στα ευαγγέλια αυτό δείχνει, δηλωτικό δε της ολοκλήρωσης της εποχής της Παλαιάς Διαθήκης και του τυπικού της ήταν η έλευση του Αγίου Πνεύματος. Το θέμα του άζυμου άρτου ήταν το μόνο που τέθηκε σε επίπεδο σημασίας συγκρίσιμο με το filioque.
  • 11. Η νηστεία του Σαββάτου: Ο Κηρουλάριος κατηγορεί τους Δυτικούς για την τήρηση της νηστείας του Σαββάτου, δηλωτικό ιουδαΐζουσας νοοτροπίας, καθώς το Σάββατο αντιμετωπιζόταν ως προπαρασκευή για την Κυριακή, το οποίο βρίσκεται σε αναλογία με τη σχέση Παρασκευής-Σαββάτου στον Ιουδαϊσμό. Τη μομφή επαναλαμβάνει ο Λέοντας Βουλγαρίας.
  • 12. ΑΦΟΡΜΕΣ:  Ο Πάπας Λέων Θ’ επέβαλε τα λατινικά ήθη και έθιμα στις ορθόδοξες εκκλησίες της νότιας Ιταλίας και Σικελίας, με σκοπό να τις αποσπάσει απο την Κωνσταντινούπολη.  Ο Πατριάρχης Μιχαήλ Κηρουλάριος ως αντίποινα απαγόρευσε την τήρηση των λατινικών εθίμων απο τους λατίνους της Πόλης και απείλησε με κλείσιμο ναών και μοναστηριών σε περίπτωση μη συμμόρφωσης το1052.
  • 13. Το Σχίσμα του Φωτίου: Σχίσμα του 867 Επί Μιχαήλ Γ' Μέθυσου πραγματικός κυβερνητης του κράτους ήταν ο καίσαρ Βάρδας ο οποίος δεν είχε καλές σχέσεις με τον Ιγνάτιο Κωνσταντινουπόλεως ο οποίος συνδεόταν με την προηγούμενη αυτοκράτειρα την Θεοδώρα. Ο Ιγνάτιος διώχθηκε από το 857 και το 858 ανήλθε ο Φώτιος. Έτσι δημιουργήθηκαν δύο παρατάξεις, μία υπέρ του Φωτίου και μία υπέρ του Ιγνατίου. Ο Πάπας Νικόλαος Α' που επιθυμούσε να αποδείξει την οικουμενικότητα της εξουσίας του επενέβη και τάχθηκε υπέρ του Ιγνατίου κρίνοντας την εκλογή του Φωτίου αντικανονική. Σύνοδος στο Λατερανό το 863 καθαίρεσε τον Φώτιο. Ήθελε να εμφανιστεί «ως ο ρυθμιστής της εκκλησιαστικής ζωής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας» Επίσης αυτή η παρέμβασή του συνδυάστηκε με την είσοδο και το ιεραποστολικό έργο των Κυρίλλου και Μεθοδίου στη Μοραβία. Ο Πάπας Ρώμης Νικόλαος Α' επιχείρησε να εισάγει ετεροδιδασκαλίες και καινοτομίες στην νεοσυσταθείσα Βουλγαρική Εκκλησία, ενώ επιχείρησε να παρέμβει στην έριδα μεταξύ Φωτίου και Ιγνατίου, προκειμένου να επιβάλει μαζί με τις άλλες λατινικές καινοτομίες και το παπικό μοναρχικό πρωτείο εξουσίας. Η αντίδραση από τον Φώτιο ήλθε άμεσα, όταν το 866 έστειλε εγκύκλιο προς τους Πατριάρχες της Ανατολής μετά από απόφαση της ενδημούσας Συνόδου της Κωνσταντινούπολης με την οποία κατήγγειλε τις ετεροδιδασκαλίες (filioque) και τις αντικανονικές ενέργειες του Πάπα. Το 867 συγκλήθηκε σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη με την παρουσία και του βυζαντινού αυτοκράτορα με την οποία απαγγέλθηκε καταδίκη των διδασκαλιών του Πάπα και καθαίρεση, ανάθεμα και αφορισμός του.'Ετσι η εκκλησιαστική διαφωνία που ξεκίνησε με το ζήτημα της νομιμότητα του Ιγνατίου ή του Φωτίου εξελίχθηκε σε δογματική διαμάχη και είχε ως αποτέλεσμα την επισημοποίηση της δογματικής διάστασης μεταξύ Ανατολής και Δύσης. ΤΑ ΣΧΊΣΜΑΤΑ ΠΡΟ ΤΟΥ ΣΧΊΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ 1054:
  • 14. Το ζήτημα της τετραγαμίας του Λέοντος Στ’ του Σοφού και άλλα σχίσματα μέχρι το 1054  Καθώς ο αυτοκράτορας Λέων Στ αποφάσισε να παντρευτεί για τέταρτη φορά, επειδή από τους τρεις προηγούμενους γάμους δεν είχε αποκτήσει διάδοχο, ενώ από τον τέταρτο είχε ήδη ένα έκθεσμο γιο, ο Νικόλαος Μυστικός αρνήθηκε να τελέσει τον γάμο, ο οποίος τελικά έγινε από έναν απλό εφημέριο. Στην Κωνσταντινούπολη δημιουργήθηκε μείζων θέμα σε σχέση με τη νομιμότητα αυτού του γάμου, καθώς το κανονικό δίκαιο θέτει ως ανώτατο όριο τους τρεις γάμους. Ο αυτοκράτορας απευθύνθηκε μεταξύ άλλων και στον Ρώμης Σέργιο Γ’ ο οποίος έστειλε απεσταλμένους και αναγνώρισαν την εγκυρότητα του τέταρτου γάμου. Ο Νικόλαος Μυστικός αποδοκίμασε στον διάδοχο του Σεργίου Γ’ στον παπικό θρόνο Αναστάσιο Γ’ τη συμπεριφορά αυτή και έθεσε ως όρο για την επανεγγραφή του ονόματος του πάπα στα Δίπτυχα της εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως την καταδίκη του τέταρτου γάμου. Μετά την συνοδική καταδίκη (920) του τέταρτου γάμου , ακολούθησε και η επικύρωση της από τους παπικούς απεσταλμένους και η αναγραφή του ονόματος του Πάπα στα δίπτυχα.Ο τελευταίος Πάπας το όνομα του οποίου μνημονεύθηκε στα Δίπτυχα της Κωνσταντινούπολης ήταν ο Πάπας Ιωάννης ΙΗ΄ το 1009. Ο διάδοχός του Πάπας Σέργιος Δ΄ επειδή η δήλωση πίστης του περιελάμβανε και το filioque δεν συμπεριλήφθηκε. Ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Σέργιος Β' (1000- 1019) αντιδρώντας διέγραψε το όνομα του πάπα από τα δίπτυχα της Εκκλησίας. Έτσι προέκυψε το Σχίσμα των δύο Σεργίων. Η άποψη που θέλει τότε να συνέβη η τελική ρήξη μεταξύ των δύο Εκκλησιών δεν ευσταθεί, επειδή « η γνώση μας για τα περιεχόμενα των βυζαντινών διπτύχων είναι συμπτωματική»Η κατάσταση από το 1014 έως το 1054 ήταν κατάσταση ατελούς χωρισμού και όχι σχίσματος, διάστασης και προσχισματικής κατάστασης.Δεν είναι εξακριβωμένο και υπάρχει διχοστασία στους ερευνητές αν ο Κηρουλάριος είχε στείλει ενθρονιστήρια επιστολή στον Ρώμης,σίγουρο όμως είναι πως του είχε στείλει ειρηνικές επιστολές στον Πάπα, επομένως δεν ήταν παντελώς σταματημένη η μεταξύ τους επικοινωνία. Ωστόσο ο Πέτρος Αντιοχείας προέτρεπε τον Κωνσταντινουπόλεως να ελέγχει τον εκάστοτε νέο Πάπα για τις εσφαλμένες κατά την Ανατολική Εκκλησία διδασκαλίες του.
  • 15. Ο Καρδινάλιος Ουμβέρτος με εντολή του Πάπα Λέωντος Θ’ μετέβη με δύο κληρικούς στην Κωνσταντινούπολη. Οι αντιπρόσωποι του πάπα στην Κωνσταντινούπολη ζήτησαν την υποταγή της Ιλλυρίας και της Βουλγαρίας στην Δυτική εκκλησία. Ο Πατριάρχης αρνήθηκε να συνεχίσει την συζήτηση μαζί τους καθώς και κάθε υποχώρηση προς την Ρώμη. Στις 16-7-1054, την ώρα του εσπερινού, οι αντιπρόσωποι του Πάπα εισήλθαν στον ναό της Αγίας Σοφίας και άφησαν αναθεματισμό κατά του Πατριάρχη Μιχαήλ και των οπαδών του. Απαντώντας στην παραπάνω ενέργεια ο Πατριάρχης κάλεσε σύνοδο στις 24-7-1054, έκαψε το ανάθεμα και αφόρισε εκείνους που το είχαν συντάξει. Οι Πατριάρχες Ιεροσολύμων, Αντιοχείας και Αλεξάνδρειας ενημερώθηκαν για τα γεγονότα απο τον Πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως και συντάχτηκαν μαζί του. Έτσι συντελέστηκε το οριστικό σχίσμα μεταξύ των δύο εκκλησιών. Ο απεσταλμένος του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη Καρδινάλιος Ουμβέρτος τοποθετεί επιδεικτικά την βούλα αφορισμού στην Αγία Τράπεζα της Αγίας Σοφίας, πριν απο την έναρξη της Θείας Λειτουργίας , παρόντων του Αυτοκράτορα και του Μιχαήλ Κυρουλάριου. ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ:
  • 16. “ ” Η πιο σπουδαία δυτική έκθεση, που αποτέλεσε πηγή για τις άλλες λατινικές, είναι η Commemoratio brevis που αποδίδεται στον καρδινάλιο Ουμβέρτο. Η αλληλογραφία μεταξύ των συγχρόνων Ελλήνων και Λατίνων ιεραρχών όπως του Μιχαήλ Κηρουλλάριου προς τον Πέτρο Αντιοχείας και η απάντηση του τελευταίου, οι επιστολές του Λέοντα Θ’ προς τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Θ’, τον Μιχαήλ Κηρουλλάριο και τον Λέοντα Αχρίδας και προς τον Πέτρο Αντιοχείας. Ο A. Michel έδειξε πως όλες προέρχονται από τη γραφίδα του Ουμβέρτου. ΠΗΓΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ:
  • 17. ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΧΙΣΜΑΤΟΣ Το Σχίσμα του 1054 υπήρξε μεγάλη επιτυχία για τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως καθώς έτσι καθίστατο ανεξάρτητος από τον Πάπα και τη Δύση. Η εξουσία του γινόταν ακόμα μεγαλύτερη επί του Σλαβικού κόσμου και των τριών Πατριαρχείων της Ανατολής. Απέναντι στην πολιτική εξουσία και στην ενδιάθετη τάση της να διατηρεί την ενότητα της Εκκλησίας με σκοπό την οικουμενική ενότητα του Κράτους , το Σχίσμα αποτέλεσε ήττα για την αυτοκρατορική εξουσία. Έτσι το σχίσμα του 1054 αποτελεί συνέχεια του Φωτιανού Σχίσματος από την άποψη ότι «κάθε φορά που υποβαθμίζεται η κεντρική αυτοκρατορική διοίκηση και ισχυροποιείται η βυζαντινή εκκλησία τα πράγματα οδηγούν σε ρήξη ανάμεσε στη Ρώμη και στην Κωνσταντινούπολη» Η προσπάθεια των Βυζαντινών να ελέγξουν τις επισκοπές Απουλίας και Καλαβρίας μαρτυρούν την βαρύτητα που είχαν οι εκκλησιαστικές αρχές ως εκπρόσωποι της κρατικής εξουσίας.Η ιταλική πολιτική του αυτοκράτορα γκρεμιζόταν καθώς επιταχύνθηκε η πολιτική αποξένωση από την Ιταλία: η αντινορμανδική συμμαχία διαλύθηκε και η Αγία Έδρα στράφηκε προς τους Νορμανδούς, τους οποίους και αναγνώρισε, ενώ για τους Παπικούς απεσταλμένους και την Εκκλησία της Ρώμης τα γεγονότα της 16ης Ιουλίου συνιστούσαν ταπείνωση. Για την εικόνα της Εκκλησίας αποκαλύφθηκε πως η ίδια δεν μπορούσε να φτάσει στο ύψος των προσδοκιών που οι άλλοι απαιτούσαν από αυτήν.Οι πολιτικές συνέπειες του Σχίσματος δεν ήταν μικρότερες για την πολιτική ύπαρξη του Βυζαντίου, καθώς δυσχέραινε τις προσπάθειες οποιασδήποτε μελλοντικής συνεργασίας ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη και Δύση. Όπως αναφέρει ο Brehier «το σχίσμα, εμποδίζοντας τον συμβιβασμό της Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης με την Δύση, άνοιξε τον δρόμο προς την πτώση της Αυτοκρατορίας» Μια ακόμα συνέπεια του Σχίσματος ήταν ο τρόπος με τον οποίο η Δύση αντιμετώπισε την πολιτιστική κληρονομιά του Βυζαντίου, εχθρότητα που εκφράστηκε με την παραγνώριση του Βυζαντίου από την ιστορική έρευνα, με το αρνητικό επίχρισμα που έλαβε ο όρος βυζαντινός, αλλά και με την χρήση του όρου ΄΄γραικός΄΄ ήδη από τον 9ο αιώνα, με εσκεμμένως υποτιμητική διάθεση.Η απέχθεια των Δυτικών δεν άφησε ανεπηρέαστη και την βυζαντινή τέχνη και ιδιαίτερα την αγιογραφία η οποία παραμελήθηκε στη Δύση.Το σχίσμα του 1054 δεν αποτελεί την πηγή των αντιλατινικών αισθημάτων που θα λάβει βίαιες μορφές κυρίως στον βυζαντινό λαό, γιατί αυτό υπήρξε πιο πολύ υπόθεση των εκκλησιαστικών αρχών παρά του λαού. Σε επίπεδο πολιτικής ιστορίας το ουσιαστικό σχίσμα μεταξύ τω δύο Εκκλησιών έλαβε χώρα μετά τις βίαιες συμπεριφορές που εκδηλώθηκαν κατά την κατάληψη και λεηλασία της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους το 1204.
  • 18. Βέβαια έγινε μια προσπάθεια συμφιλίωσης και απο τις δύο μεριές . Μία απο αυτές ήταν η συνάντηση του Πάπα με τον Πατριάρχη.
  • 19. Η ΑΡΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΘΕΜΑΤΩΝ Η πιο σοβαρή προσπάθεια προς την κατεύθυνση της Ένωσης έλαβε χώρα το 1965. Το 1959 ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ιάκωβος συναντήθηκε με τον Πάπα Ιωάννη ΚΓ' στο Βατικανό- επρόκειτο για την πρώτη επίσκεψη ορθόδοξου αρχιερέα μετά πέντε αιώνες, καθώς το 1547 ο Πάπας Παύλος Γ' είχε δεχθεί τον Μητροπολίτη Καισαρείας Μητροφάνη, έξαρχο του Πατριάρχη Διονυσίου Β' προετοιμάζοντας την επίσκεψη του Νουντσίου Τέστα στον Οικουμενικό Πατριάρχη. Ο Ιωάννης ΚΓ με τη σειρά του κάλεσε τις Ορθόδοξες Εκκλησίες σε Οικουμενική Σύνοδο για τον Οκτώβριο του 1962. Ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ συνέχισε την πολιτική διαλόγου του προκατόχου του προχωρόντας σε κινήσεις καλής θέλησης όπως, η επιστροφή της κάρας του Αγίου Ανδρέα στην Πάτρα (1964) και των λειψάνων του Αγίου Σάββα στα Ιεροσόλυμα (1965). Τελικά στις 5 και 6 Ιανουαρίου 1964 συναντήθηκαν οι Παύλος και Πατριάρχης Αθηναγόρας στα Ιεροσόλυμα. Η παρουσία 2500 εκπροσώπων του τύπου «είχε ως αποτέλεσμα την προβολή της πνευματικής του διάστασης [δηλ. του Πατριαρχείου] σε μια ιδιαιτέρως κρίσιμη ιστορική περίοδο» γι' αυτό. Ο Τουρκικός τύπος έσπευσε να κατηγορήσει το Πατριαρχείο για ανάπτυξη πολιτικής δραστηριότητας.[133] Ακολούθησε επίσκεψη του Μητροπολίτη Ηλιουπόλεως Μελίτωνος στο Βατικανό στις 5 Ιουλίου 1965 ο οποίος πρότεινε να κλείσουν οι εργασίες της Β' Βατικανής Σύνοδος με την αμοιβαία άρση των αναθεμάτων και ακολούθησαν εκατέροθεν επισκέψεις. Στις 7 Δεκεμβρίου 1965 έγινε η αμοιβαία άρση των αναθεμάτων των δύο Εκκλησιών κατά το πέρας των εργασιών της Β' Βατικανής Σύνοδος. Ο επίσκοπος Ιωάννης Willebads διάβασε στα γαλλικά το κείμενο της Κοινής δήλωσης (Πάπα και Πατριάρχη) σχετικά με την άρση των αναθεμάτων. Ακολούθησε Θεία Λειτουργία προεξάρχοντος του Πάπα Πάυλου και μετά ο καρδινάλιος Αυγουστίνος Μπέα διάβασε την λατινιστί συνταγμένη παπική πράξη της άρσεως. Ο Μητροπολίτης Ηλιουπόλεως έλαβε από τον Πάπα την ποντιφική πράξη, ανταλλάσσοντας χειραψία και ασπασμό. Ο Πάπας έκανε την απόλυση στα ελληνικά, Ο ευλογών τους ευλογούντας σε Κύριε.Τον Ιούλιο του 1967 ο Πάπας Παύλος Στ' μετέβη στο Φανάρι πραγματοποιώντας επίσημη επίσκεψη και ο Αθηναγόρας ανταπέδωσε τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς μεταβαίνοντας στο Βατικανό.
  • 20. Η άρση των αναθεμάτων εκ μέρους της Ρώμης εξ επόψεως κανονικού δικαίου Βάσει του Ρωμαιοκαθολικού κανονικού δικαίου ο Πάπας Παύλος ήταν αρμόδιος για την άρση του αναθέματος, διότι αυτός ήταν ο διάδοχος του Λέοντας Θ' στο όνομα το οποίου αυτό επιβλήθηκε το 1054. Ακόμα και αν ο Ουμβέρτος αυθαιρέτως και αυτοβούλως ενήργησε, τότε και πάλι ο Πάπας ως ιεραρχικώς ανώτερος δικαιούται να άρει αυτό. Επίσης η αρμοδιότητά του πηγάζει και από το ότι οι διάδοχοι του Λέοντος δεν προχώρησαν στην ακύρωσή του. Το γεγονός πως την ημέρα της άρσεως συνεδρίαζε η Β' Βατικανή Σύνοδος, το ανάθεμα ήρε και ολόκληρη η Σύνοδος, γεγονός που έχει σημασία και εξ επόψεως Ορθόδοξης Εκκλησίας η οποία δίνει προτεραιότητα στα συλλογικά και συνοδικά όργανα της Εκκλησίας. Η άρση περιορίζεται στον Κηρουλάριο και τους δύο συν αυτώ - άρα θεωρεί ότι η επιβολή του αφορούσε μόνον τους τρεις αυτούς - αλλά εμμέσως επεκτείνεται και στους ακολούθους αυτών. Η διατύπωση της άρσεως θέλομεν να απαλείψωμεν από της μνήμης της Εκκλησίας αντί του πιο συγκεκριμένου αίρομεν το ανάθεμα γεννά ερωτηματικά σχετικά με το αν έγινε άρση από τα συγκεκριμένα πρόσωπα. Η Ρωμαιοκαθολική άποψη επί του θέματος είναι πως από τη στιγμή που πεθαίνει ο αναθεματισμένος εξαλείφεται ταυτοχρόνως και ο αφορισμός. Για την Ορθόδοξη όμως πλευρά το ανάθεμα πρέπει να λυθεί με συγκεκριμένη τελετή ενώ ακόμα και το ρωμαϊκό λειτουργικό τυπικό προβλέπει ειδική ευχή απαλλαγής εκ του αναθέματος για τους πεθαμένους. Η άρση των αναθεμάτων εκ μέρους της Κωνσταντινούπολης εξ επόψεως κανονικού δικαίου Στο Φανάρι από την Μείζονα Επιτροπή η οποία αποτελείτο από δύο επιτροπές, των Πανορθοδόξων και Παγχριστιανικών ζητημάτων καθορίστηκε υποεπιτροπή η οποία συγκροτήθηκε από τους Μελίτωνα Ηλιουπόλεως, Σταυρουπόλεως Μάξιμο, Μύρωνα Χρυσόστομο και τους καθηγητές Εμμανουήλ Φωτιάδη και Βασίλη Σταυρίδη, αποδέχθηκε την ανάγκη άρσης του αναθέματος, αλλά διχάστηκε σχετικά με τον τρόπο και τον χρόνο της Άρσης. Τελικά μετά την ολοκλήρωση των τυπικών διαδικασιών στις 7 Δεκεμβρίου 1965 έγινε η τελετή άρσης των αναθεμάτων. Έτσι την άρση των αναθεμάτων πραγματοποίησε η Πατριαρχική Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως υπό την προεδρία του Αθηναγόρα. Η Πατριαρχική Σύνοδος που ήρε τον αφορισμό ήταν αρμόδια για κάτι τέτοιο επειδή αποτελούσε αδιάσπαστη συνέχεια του Πατριαρχείου του 1054. Με δεδομένο όμως το γεγονός ότι το ανάθεμα του 1054 επιδοκιμάσθηκε από τον λαό της Κωνσταντινούπολης και έγινε αποδεκτό από τα άλλα Πατριαρχεία της Ανατολής τίθεται ζήτημα ανεπάρκειας και αναρμοδιότητας της Συνόδου. Και το επιχείρημα πως η Γ Πανορθόδοξη Διάσκεψη της Ρόδου, ήταν η πηγή εξουσιοδότησης για την πράξη της Άρσης των αναθεμάτων, δεν είναι ισχυρό καθώς η Πανορθόδοξος δεν ήταν Σύνοδος των Ορθοδόξων Εκκλησιών που είναι αρμοδιότερη για να εξουσιοδοτήσει την Πατριαρχική Σύνοδο για να εκπροσωπήσει την Ορθόδοξη Εκκλησία και να άρει το ανάθεμα. Έτσι παραμένει εκκρεμές το ζήτημα της δικαιοδοσίας της Πατριαρχικής Συνόδου. Έτσι από την πλευρά της Κωνσταντινουπόλεως αίρεται ρητά και κατηγορηματικά το ανέθεμα της ενδημούσας Συνόδου του 1054, αλλά όχι και αυτό που εκφωνήθηκε ενώπιον του πλήθους ή τις μεταγενέστερες επικυρώσεις του, αφήνοντας αυτό σε μελλοντική Πανορθόδοξη Σύνοδο.Οι ενστάσεις οι οποίες εγείρονται επί της αμοιβαιότητας της άρσης των αφορισμού αφορούν το αν η Ρωμαϊκή πλευρά αποκήρυξε τις πεπλανημένες δοξασίες της που προκάλεσαν και την επιβολή του αναθέματος. Όμως δεν είναι εν ζωή οι καταδικασθέντες για να πράξουν κάτι τέτοιο, επίσης δεν αφορίστηκαν για τις πλάνες τους αλλά για το ανάθεμα που συνέταξαν.
  • 21. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. ΒΙΒΛΙΟ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ 2. HTTPS://WWW.SLIDESHARE.NET/2LYKEIO/1054-48034205 3. HTTPS://EL.WIKIPEDIA.ORG/WIKI/%CE%A3%CF%87%CE%AF%CF%83%CE%BC%CE %B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_1054 4. HTTPS://WWHTTPS://WWW.SLIDESHARE.NET/SSUSER703132/26-1054 5. W.SLIDESHARE.NET/SSUSER8555A6/1054-11991310