Skip to main content
ΕΝΟΤΗΤΑ 1
ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ
ΚΟΣΜΟΥ:
Η εποχή του ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ (18ος αι)
Αρτινού Ιωάννα
4ο Γ/σιο Π. Φαλήρου
ΑΡΧΑΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΑ
• Ως τη διάλυση
του δυτικού
Ρωμαϊκού
κράτους (5ος αι)
ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ
ΙΣΤΟΡΙΑ
Για την Ελλάδα:
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ
• Ως ΤΟ 1453
ΝΕΟΤΕΡΗ
ΚΑΙ
ΣΥΓΧΡΟΝΗ
ΙΣΤΟΡΙΑ
• Ως τις μέρες
μας
Λαός: θεοφοβούμενος, αμόρφωτος, γεμάτος προλήψεις,
ΥΠΑΚΟΥΕΙ ΤΥΦΛΑ (=υπήκοος)
5ος - 15ος αιώνας: ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ
ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΞΟΥΣΙΑ: Πάπα + Βασιλιά
1. Ανακαλύψεις Νέων Χωρών
2. Αναγέννηση: καλλιτέχνες, συγγραφείς, επιστήμονες
3. Θρησκευτική Μεταρρύθμιση όχι στα συγχωροχάρτια
4. Επιστημονικές εξελίξεις
5. Ανάπτυξη του τριγωνικού εμπορίου
6. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
15ος - 17ος αιώνας:
Θετικές εξελίξεις πηγαίνοντας προς τους Νεότερους
Χρόνους
1. Ανακαλύψεις 15ου αιώνα
Μιχαήλ Άγγελος:
η γέννηση του Αδάμ
2. Αναγέννηση (ζωγραφική)
Λεονάρντο Ντα Βίντσι:
Μόνα Λίζα
2. Αναγέννηση (λογοτεχνία)
Λούθηρος:
όχι στα συγχωροχάρτια
3. Θρησκευτική Μεταρρύθμιση
Γαλιλαίος:
ΤΗΛΕΣΚΟΠΙΟ
4. Επιστημονικές εξελίξεις
Κοπέρνικος:
ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Νεύτων (Newton):
νόμος της ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΛΞΗΣ
5. Ανάπτυξη "Τριγωνικού εμπορίου"
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ: πλούτος/συσσώρευση κεφαλαίων →
δυναμική εμφάνιση της Βιομηχανίας
Αγγλία 18ος: Τα πρώτα εργοστάσια
6. Βιομηχανική Επανάσταση
Γειτονιές εργατών
Τι σημαίνει (ανάμεσα σε άλλες έννοιες) ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ;
1. Ένοπλη εξέγερση για την κατάληψη της εξουσίας
2. Ριζοσπαστικές απόψεις ή ριζικές αλλαγές (πολιτικές,
οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές κτλ.)
Η εποχή που εξετάζουμε: ΕΥΡΩΠΗ – 18ος αιώνας
Το πολίτευμα που κυριαρχεί: ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΟΝΑΡΧΙΑ (τι σημαίνει;)
Κοινωνικές τάξεις 17ος – 18ος
ΒΑΣΙΛΙΑΣ
ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΕΣ
(γαιοκτήμονες/
φεουδάρχες)
ΑΣΤΙΚΗ ΤΑΞΗ (βιομήχανοι,
τραπεζίτες, μεγαλέμποροι)
ΑΓΡΟΤΕΣ
ΑΣΘΕΝΕΣΤΕΡΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ
ΣΤΡΩΜΑΤΑ
ΝΕΑ
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ
ΤΑΞΗ: ποιους
απειλεί;
ΤΙ : πνευματικό κίνημα
ΠΟΥ-ΠΟΤΕ : Αγγλία 17ος → Γαλλία 18ος
ΘΕΣΕΙΣ : - απόρριψη των "αυθεντιών"
- κριτική σε οτιδήποτε μαθαίνουμε
- μόνο η λογική ερμηνεύει τον κόσμο
- διαρκής η πρόοδος του ανθρώπου
ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ : Λοκ, Ρουσό, Μοντεσκιέ
Βολτέρος, Ντιντερό, Ντ' Αλαμπέρ
Το κίνημα του Διαφωτισμού
John Locke
"ΦΥΣΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ"
1. ζωής
2. ιδιοκτησίας
3. ισότητας απέναντι στο νόμο
4. ελευθερίας σκέψης-
έκφρασης
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Οι ιδέες αυτές εξυπηρετούν τα συμφέροντα
της ανερχόμενης αστικής τάξης
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
«ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ»
● Οι άνθρωποι παραχώρησαν κάποια δικαιώματα στον
άρχοντα, ώστε αυτός να τους υπηρετεί. Αν ο άρχοντας
παραβιάσει αυτό το «συμβόλαιο», ο λαός έχει δικαίωμα
αντίστασης. John Locke
● ΛΑΪΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ: O λαός μπορεί να διορίζει και να απολύει
τον άρχοντα όποτε θέλει. J. J. Rousseau
● Πρέπει να υπολογίζεται η « ΓΕΝΙΚΗ ΒΟΥΛΗΣΗ »
J. J. Rousseau
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
1. Γιατί οι απόψεις που
διατυπώνονται από
τους ΛΟΚ + ΡΟΥΣΟ είναι
ριζοσπαστικές για τα
δεδομένα της εποχής;
2. Ποιοι κινδυνεύουν
από τη διάδοση και
υιοθέτηση τέτοιων
απόψεων και γιατί;
ΜΟΝΤΕΣΚΙΕ:
Θα έπρεπε να υπάρχει
« ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΞΟΥΣΙΩΝ» (διαχωρισμός)
σε 1. νομοθετική
2. εκτελεστική
3. δικαστική
( 1. Βουλή 2. Κυβέρνηση 3. Δικαστήρια )
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
… αν τα τρία είδη εξουσίας είναι ενωμένα…
…θα γινόταν κατάχρηση της εξουσίας
Τότε οι πολίτες θα βρίσκονταν στη διάθεση της κάθε
αυθαιρεσίας και η ζωή και η ελευθερία τους θα απειλούνταν
Να εξηγήσετε τις φράσεις του ΜΟΝΤΕΣΚΙΕ
«δεν υπάρχει ελευθερία» και «Όλα θα ήταν
χαμένα»:
γιατί δίνει τόση έμφαση στην αναγκαιότητα
διάκρισης των εξουσιών;
« Δεν συμφωνώ ούτε με μια
λέξη από όσα λες,
αλλά θα υπερασπίζω
και με το τίμημα της ζωής μου
ακόμα
το δικαίωμά σου ελεύθερα να
λες όσα πιστεύεις »
Voltaire
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ
•Ντεϊσμός ή Αθεΐα
•Ανεξιθρησκία - Ανεκτικότητα
•Κριτική στην Καθολική Εκκλησία
•Όχι στη Μισαλλοδοξία
« Η γνώση του μαθητή σας δεν θα πρέπει
να προέρχεται από τη δική σας διδασκαλία
αλλά από τη δική του κατανόηση. Δεν
πρέπει να μαθαίνει τη γνώση αλλά να την
ανακαλύπτει.
Εάν στο μυαλό του μαθητή σας η λογική
αντικατασταθεί από το κύρος του
δασκάλου, τότε ο μαθητής θα πάψει να
σκέφτεται και θα γίνει φορέας της
αντίληψης άλλων »
J. J. Rousseau στο «Αιμίλιος»
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ :
Στόχος η μόρφωση του
λαού
ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ
33 τόμοι
με όλες τις γνώσεις
Ντιντερό
Ντ’ Αλαμπέρ
ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ
ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ
Ανώτερα-μορφωμένα κοινωνικά στρώματα
Ευρύτερα στρώματα της Γαλλίας
Ευρώπη
ΥΠΟΛΟΙΠΟΣ ΚΟΣΜΟΣ
Φωτισμένη Δεσποτεία
μια ... «προοδευτική» παραλλαγή
της
Απόλυτης Μοναρχίας
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Μ. Αικατερίνη της
Ρωσίας
• Μπορείτε να εντοπίσετε τη διαφορά
των όρων «ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΟΝΑΡΧΙΑ»
και «ΦΩΤΙΣΜΕΝΗ ΔΕΣΠΟΤΕΙΑ»;
• Κατά τη γνώμη σας, οι μονάρχες που
εφάρμοσαν τη δεύτερη κινήθηκαν
από φροντίδα και ενδιαφέρον για
τους λαούς τους;
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να δώσετε έναν ολοκληρωμένο ΟΡΙΣΜΟ του Διαφωτισμού (τι ήταν, πότε, πού
ποιοι, ποιες οι θέσεις του)
2α. Τι υποστήριζε η θεωρία της « Διάκρισης των Εξουσιών» και γιατί νομίζετε πως
θεμελίωσε τις σημερινές δημοκρατίες;
2β. Ποιος/ποιοι διατύπωσαν τη θεωρία των «Φυσικών Δικαιωμάτων»; Ποια είναι
αυτά και γιατί αποκαλούνται φυσικά;
3. Να αξιολογήσετε τις ιδέες του ΡΟΥΣΟ στο παιδαγωγικό βιβλίο του «ΑΙΜΙΛΙΟΣ».
Στην εποχή μας, οι απόψεις του ισχύουν;
4. Ποιοι απειλούνταν το 18ο αιώνα από τη διάδοση της μόρφωσης που επιδίωκε ο
Διαφωτισμός και γιατί;
4. Ποιοι αποτελούν την αστική τάξη και γιατί αυτοί στήριξαν πρώτοι τις ιδέες του
Διαφωτισμού;
5. Κατά τη γνώμη σας, ήταν σημαντική η –τεράστια σε κόπο και χρόνο- προσπάθεια
των Ντιντερό και Νταλαμπέρ;