Sieć Semantyczna
w teorii i w praktyce.
Sebastian Ryszard Kruk
Knowledge Hives

                  Copyright @ KnowledgeHiv...
Krok po kroku
O co chodzi z Web 3.0 ?
  Krótka historia Sieci
  Od URI do zaufania
Podstawy: RDF, ontologie i SPARQL
Być w...
O co chodzi w Web 3.0
Web 3.0 to ekosystem, oparty na podstawowych
założeniach Sieci WWW, wymiany wiedzy pomiędzy
ludźmi i...
Krótka historia Sieci




        Copyright @ KnowledgeHives.com
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”




                 ...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Krótka historia Sieci
1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World
Encyclopaedia”
1945 - Vannevar Bush:...
Web według TBL




      Copyright @ KnowledgeHives.com
Web według TBL




      Copyright @ KnowledgeHives.com
Semantyczny Tort




       Copyright @ KnowledgeHives.com
Semantyczny Tort




       Copyright @ KnowledgeHives.com
Semantyczny Tort




       Copyright @ KnowledgeHives.com
Semantyczny Tort




       Copyright @ KnowledgeHives.com
Czym jest RDF ?
Jak opisać krzesło ?




               Copyright @ KnowledgeHives.com
Czym jest RDF ?
Jak opisać krzesło ?




               Copyright @ KnowledgeHives.com
Czym jest RDF ?
RDF:
  Opis zależności pomiędzy zasobami
  Model danych oparty na grafie skierowanym
  Reprezentacja w post...
Technicznie o RDF
Podstawowe pojęcia:
  Zasób (resource) - wierzchołek w grafie RDF, identyfikowany
  przez URI/IRI lub bnod...
Bazy Danych RDF
Dlaczego nie bazy relacyjne ?
Bazy danych RDF:
  Jena (również jako API w Java)
  Sesame
  ARC/ARC2 (API w...
Ontologie
Jak interpretować znaczenie (semantykę) pojęć w
grafie powiązań RDF?
Ontologia:
  “An ontology is a specification ...
RDF Schema
Równoprawni obywatele: klasy (class) i
właściwości (property)
Niezależne definiowanie dziedziczenia klas i
właśc...
OWL
Rodzina formalnych języków opisu ontologii
OWL-Lite, OWL-DL, OWL-Full, (oraz OWL-2)
Definicja klas, właściwości, instan...
Ontologie vs Taksonomie
Ontologia:
  Pozwala określić znaczenie (często z danej dziedziny)
  definiując klasy pojęć, relacj...
Lekkie ontologie
Problemy ontologii:
  Skomplikowane struktury utrudniają osiągnięcie
  zgodności pomiędzy poszczególnymi ...
Dublin Core
Prawdopodobnie najstarsza z obecnych ontologii
Pochodzi ze środowiska bibliotekarzy (cyfrowych)
Główne cele:
 ...
SKOS
Simple Knowledge Organization Systems
Systemy organizacji wiedzy
  Reprezentują zorganizowaną interpretację struktury...
FOAF
Friend-of-a-Friend
Podstawowy zestaw właściwości i zaledwie kilka
klas do opisu sieci społecznych
Tworzy graf skierow...
SIOC




       Copyright @ KnowledgeHives.com
SIOC
Semantically Interlinked Online Communities
Umożliwia łączenie treści i interakcji pomiędzy
różnymi systemami społecz...
SIOC
Semantically Interlinked Online Communities
Umożliwia łączenie treści i interakcji pomiędzy
różnymi systemami społecz...
SIOC
Semantically Interlinked Online Communities
Umożliwia łączenie treści i interakcji pomiędzy
różnymi systemami społecz...
Copyright @ KnowledgeHives.com
Good Relations

Opis produktów, cen i informacji o usłudze i
dostawcy
De-facto standard w e-commerce 3.0
Wspierana przez G...
SPARQL: Podstawy
Standard W3C definiujący język i protokół zapytań
na grafie RDF
4 typy zapytań:
  SELECT
  CONSTRUCT
  ASK
...
SPARQL: Przykład
                                   D             g                   E


                                ...
SPARQL: Przykład
SELECT ?a                          D             g                   E

WHERE
                           ...
SPARQL: Przykład 2
                                      _:d       g               E       e           Ala ma psa


      ...
SPARQL: Przykład 2
                                       _:d       g               E       e           Ala ma psa


     ...
SPARQL: Przykład 2
                                       _:d       g               E       e           Ala ma psa


     ...
Być “w” a “częścią” Sieci
Sieć (Web) to coś więcej niż tylko standardy
Co to znaczy być obecnym w Sieci ?
Czego potrzeba a...
Być “w” a “częścią” Sieci
To nie jest Web (3.0):
  Ontologia jako niewymienialny schemat.
  SOAP jako “Web” Services
  Nie...
Być “w” a “częścią” Sieci
To nie jest Web (3.0):
  Ontologia jako niewymienialny schemat.
  SOAP jako “Web” Services
  Nie...
Publikujemy w Web 3.0
Podstawy publikowania w Web 3.0:
  Unikalne, jednoznaczne, niezmienne i odpytywalne URI
  Powiązania...
Linked Data




       Copyright @ KnowledgeHives.com
5 Kroków do Linked Data

Stosujemy zasady nazywania zasobów w Sieci
Musimy zrozumieć model danych naszej aplikacji
Definiuj...
Publikujemy semantykę
Wskazujemy na zewnętrzny dokument/usługę,
który zawiera reprezentację danego zasobu w RDF
  <link re...
Publikujemy semantykę
Wskazujemy na zewnętrzny dokument/usługę,
który zawiera reprezentację danego zasobu w RDF
  <link re...
Konsumujemy z Web 3.0
Indeksy Sieci Semantycznej:
  Sindice
  Ping the Semantic Web .com
Wzbogacanie lokalnych baz wiedzy ...
Biblioteki w Sieci ?




        Copyright @ KnowledgeHives.com
Biblioteki w Sieci ?
Jakie są biblioteki “cyfrowe” czy “sieciowe” ?
  A jakie myśleliśmy że będą?
  Dlaczego biblioteki ni...
Biblioteki w Sieci ?
Jakie są biblioteki “cyfrowe” czy “sieciowe” ?
  A jakie myśleliśmy że będą?
  Dlaczego biblioteki ni...
Biblioteki w Sieci ?
Jakie są biblioteki “cyfrowe” czy “sieciowe” ?
         Sieć
                               tagowanie...
Biblioteki w Sieci ?
Jakie są biblioteki “cyfrowe” czy “sieciowe” ?
  A jakie myśleliśmy że będą?
  Dlaczego biblioteki ni...
Już nie tylko akademia
Ewolucja Web 3.0:
  Oryginalny pomysł TBL
  Logicy i ontologie (a sprawa Sieci)
  Najważniejsze spe...
Facebook Open Graph
Łączy Sieć: społeczną, spersonalizowaną i
semantyczną
Pluginy dla twórców serwisów:
  Login with Faces...
Facebook Open Graph
<html xmlns:og="http://opengraphprotocol.org/schema/">
<head>
<title>The Rock (1996)</title>
<meta pro...
Facebook Open Graph
Użytkownicy
 lepsza personalizacja
 mniejsza prywatność
 większe znaczenie “polecania” niż “szukania” ...
Przyszłość Web 3.0
Czy Web 3.0 powstanie:
  inwestycja jest zbyt droga a ludzie za mało
  uporządkowani
  wszystko zależy ...
Nadeszło Web 3.0
(czy jesteś na to gotowy czy nie)
     Dowiedz się więcej w Szkole Web 3.0
      http://www.semanticschoo...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Sieć Semantyczna w teorii i praktyce

14,030 views

Published on

Prezentacja (wersja z dużą ilością tekstu), którą miałem przedstawić 14 maja 2010 w czasie konferencji InfoShare 2010

Published in: Technology

Sieć Semantyczna w teorii i praktyce

  1. 1. Sieć Semantyczna w teorii i w praktyce. Sebastian Ryszard Kruk Knowledge Hives Copyright @ KnowledgeHives.com
  2. 2. Krok po kroku O co chodzi z Web 3.0 ? Krótka historia Sieci Od URI do zaufania Podstawy: RDF, ontologie i SPARQL Być w Sieci a być częścią Sieci Połączone Dane: Publikujemy w Web 3.0 Cyfrowe a Sieciowe: Semantyczne Biblioteki Cyfrowe Poza akademickie rozważania: Google Rich Snippets, RDFa i BestBuy Facebook Open Graph Podsumowanie: Przyszłość Web 3.0 Copyright @ KnowledgeHives.com
  3. 3. O co chodzi w Web 3.0 Web 3.0 to ekosystem, oparty na podstawowych założeniach Sieci WWW, wymiany wiedzy pomiędzy ludźmi i maszynami Sieć Semantyczna na przykładzie uzgadniania prawd historycznych Wspólny język Wyrażanie (subiektywnego) widzenia świata Jednoznaczne identyfikatory Jednolity dostęp do (połączonych) źródeł wiedzy Różne definicje Web 3.0 Web 3.0 = Semantic Web Web 3.0 = AI 2.0 (głównie NLP) Web 3.0 = Web + społeczności online + połączona semantyka (Linked Data) Copyright @ KnowledgeHives.com
  4. 4. Krótka historia Sieci Copyright @ KnowledgeHives.com
  5. 5. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” Copyright @ KnowledgeHives.com
  6. 6. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex Copyright @ KnowledgeHives.com
  7. 7. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET Copyright @ KnowledgeHives.com
  8. 8. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW Copyright @ KnowledgeHives.com
  9. 9. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW Copyright @ KnowledgeHives.com
  10. 10. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW Copyright @ KnowledgeHives.com
  11. 11. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW 1995 - Dublin Core: pierwsze warsztaty Copyright @ KnowledgeHives.com
  12. 12. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW 1995 - Dublin Core: pierwsze warsztaty 1999 - prof. Stefan Decker: OntoBroker staje się podstawą późniejszego języka DAML Copyright @ KnowledgeHives.com
  13. 13. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW 1995 - Dublin Core: pierwsze warsztaty 1999 - prof. Stefan Decker: OntoBroker staje się podstawą późniejszego języka DAML 2000 - DARPA publikuje specyfikację DAML Copyright @ KnowledgeHives.com
  14. 14. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW 1995 - Dublin Core: pierwsze warsztaty 1999 - prof. Stefan Decker: OntoBroker staje się podstawą późniejszego języka DAML 2000 - DARPA publikuje specyfikację DAML 2001 - TBL, Handler i Lassila: “The Semantic Web” (Scientific American) Copyright @ KnowledgeHives.com
  15. 15. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW 1995 - Dublin Core: pierwsze warsztaty 1999 - prof. Stefan Decker: OntoBroker staje się podstawą późniejszego języka DAML 2000 - DARPA publikuje specyfikację DAML 2001 - TBL, Handler i Lassila: “The Semantic Web” (Scientific American) 2009 - TBL w czasie obchodów 20 rocznicy WWW: “mamy już wszystkie narzędzia potrzebne do budowy Web 3.0” Copyright @ KnowledgeHives.com
  16. 16. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW 1995 - Dublin Core: pierwsze warsztaty 1999 - prof. Stefan Decker: OntoBroker staje się podstawą późniejszego języka DAML 2000 - DARPA publikuje specyfikację DAML 2001 - TBL, Handler i Lassila: “The Semantic Web” (Scientific American) 2009 - TBL w czasie obchodów 20 rocznicy WWW: “mamy już wszystkie narzędzia potrzebne do budowy Web 3.0” 2009 - Google zapowiada wsparcie dla Rich Snippets bazujących na RDFa; BestBuy zwiększa sprzedaż dzięki zastosowaniu RDFa Copyright @ KnowledgeHives.com
  17. 17. Krótka historia Sieci 1937 - H.G. Wells: “World Brain - The Idea of a Permanent World Encyclopaedia” 1945 - Vannevar Bush: Memex 1969 - Doug Engelbart: badania nad współpracą online i interfejsami użytkownika, oraz DARPANET 1989 - sir Tim Berners-Lee: powstanie WWW 1995 - Dublin Core: pierwsze warsztaty 1999 - prof. Stefan Decker: OntoBroker staje się podstawą późniejszego języka DAML 2000 - DARPA publikuje specyfikację DAML 2001 - TBL, Handler i Lassila: “The Semantic Web” (Scientific American) 2009 - TBL w czasie obchodów 20 rocznicy WWW: “mamy już wszystkie narzędzia potrzebne do budowy Web 3.0” 2009 - Google zapowiada wsparcie dla Rich Snippets bazujących na RDFa; BestBuy zwiększa sprzedaż dzięki zastosowaniu RDFa 2010 - Facebook uruchamia usługę Open Graph Copyright @ KnowledgeHives.com
  18. 18. Web według TBL Copyright @ KnowledgeHives.com
  19. 19. Web według TBL Copyright @ KnowledgeHives.com
  20. 20. Semantyczny Tort Copyright @ KnowledgeHives.com
  21. 21. Semantyczny Tort Copyright @ KnowledgeHives.com
  22. 22. Semantyczny Tort Copyright @ KnowledgeHives.com
  23. 23. Semantyczny Tort Copyright @ KnowledgeHives.com
  24. 24. Czym jest RDF ? Jak opisać krzesło ? Copyright @ KnowledgeHives.com
  25. 25. Czym jest RDF ? Jak opisać krzesło ? Copyright @ KnowledgeHives.com
  26. 26. Czym jest RDF ? RDF: Opis zależności pomiędzy zasobami Model danych oparty na grafie skierowanym Reprezentacja w postaci prostych zdań (trójek) Możliwe krawędzie pomiędzy krawędzią a wierzchołkiem Zdania, trójki (statements, triples): Reprezentują pojedyńczą krawędź w grafie RDF Podmiot (subject) - URI lub bnode Predykat/Orzeczenie (predicate) - URI Obiekt (object) - URI, bnode lub literał Rozszerzenia: Reifikacje (reification) - zdanie o zdaniu Czwórki (quad) - 4 element to kontekst Copyright @ KnowledgeHives.com
  27. 27. Technicznie o RDF Podstawowe pojęcia: Zasób (resource) - wierzchołek w grafie RDF, identyfikowany przez URI/IRI lub bnode BNode - wewnętrzny (nie eksportowalny) identyfikator Literał (literal) - wierzchołek-liść w grafie RDF; może mieć określony typ lub język rdf:type - “wbudowany” predykat określający typ/klasę Jak zapisać RDF: N-triples - zapis zdanie po zdaniu: <uri:Krzesło> <uri:posiada> <uri:Oparcie>. N3 i Turtle - skrócony zapis n-triples: <uri:Krzesło> <uri:posiada> <uri:Oparcie>, <uri:Nogi>. RDF/XML - reprezentacja RDF w XML (niejedonoznaczna, przegadana i niepełna) Copyright @ KnowledgeHives.com
  28. 28. Bazy Danych RDF Dlaczego nie bazy relacyjne ? Bazy danych RDF: Jena (również jako API w Java) Sesame ARC/ARC2 (API w PHP + MySQL) Oracle (natywne wsparcie dla grafów i dodatkowych algorytmów, np. Dijkstra) Sindice (bazuje na Hadoop) AllegroGraph (Lisp) Virtuoso Bazy NoSQL (Hadoop, Cassandra) Kiedy warto rozważyć bazy relacyjne? Copyright @ KnowledgeHives.com
  29. 29. Ontologie Jak interpretować znaczenie (semantykę) pojęć w grafie powiązań RDF? Ontologia: “An ontology is a specification of a conceptualization.” Tom Gruber, 1993 Opisuje uzgodnione znaczenia pojęć Często stworzona w wyniku pracy społeczności (nie tylko ekspertów) Wyjaśnia znaczenie, nie narzuca schematu Różne sposoby formalnego zapisu: RDF Schema OWL DAML+OIL, UML, Topic Maps, XML Schema Copyright @ KnowledgeHives.com
  30. 30. RDF Schema Równoprawni obywatele: klasy (class) i właściwości (property) Niezależne definiowanie dziedziczenia klas i właściwości Właściwości mają: Dziedzinę (domain) Zakres (range) Wnioskowanie oparte o logikę opisową (description logic) a nie relacje znane z programowanie obiektowego (OOP) Copyright @ KnowledgeHives.com
  31. 31. OWL Rodzina formalnych języków opisu ontologii OWL-Lite, OWL-DL, OWL-Full, (oraz OWL-2) Definicja klas, właściwości, instancji i operacji Dodatkowe słownictwo: Typy relacji pomiędzy klasami, np.: rozłączność Ilość oczekiwanych relacji (ang. cardinality), Równoważność (ang. equality), Typy właściwości, np.: właściwość odwrotnie funkcyjna (ang. inverse functional property, IPF), Cechy właściwości, np. symetryczność czy przechodniość. OWL-Full nie gwarantuje ukończenia wnioskowania ! OWL-2 (w chwili obecnej) nie bazuje na modelu danych RDF ! Copyright @ KnowledgeHives.com
  32. 32. Ontologie vs Taksonomie Ontologia: Pozwala określić znaczenie (często z danej dziedziny) definiując klasy pojęć, relacje pomiędzy nimi oraz aksjomaty W zależności od typu, wnioskowanie może być bardzo skomplikowane i niekompletne (model otwarty świata *) Taksonomia: Kolekcja słownikowanych pojęć zorganizowanych w strukturę hierarchiczną Proste wnioskowanie oparte o zdefiniowaną hierarchię (model zamknięty świata *) Taksonomie mogą być wykorzystane jako słowniki pojęć w ontologii Prosta ontologia + taksomie pojęć = łatwiejsze wnioskowanie Copyright @ KnowledgeHives.com
  33. 33. Lekkie ontologie Problemy ontologii: Skomplikowane struktury utrudniają osiągnięcie zgodności pomiędzy poszczególnymi zastosowaniami ➯ potrzeba ontologii wysokiego poziomu Ontologie zdefiniowane w OWL podlegają prawom Description Logic ➯ im większe skomplikowanie tym trudniejsze poprawne mapowanie na OOP Popularne ontologie: Dublin Core SKOS FOAF SIOC Good Relations Copyright @ KnowledgeHives.com
  34. 34. Dublin Core Prawdopodobnie najstarsza z obecnych ontologii Pochodzi ze środowiska bibliotekarzy (cyfrowych) Główne cele: Współdzielone definicje pojęć tworzące słowniki Interoperacyjność na poziomie znaczenia opisanego formalnie (formal semantics) Syntaktyczna interoperacyjność opisów umożliwiająca wymianę danych Współdzielone formalne słowniki i ograniczenia 15 podstawowych pojęć, m.in., dc:creator, dc:date Dodatkowe typy, klasy i pojęcia (zastępują DC Qualifiers) Copyright @ KnowledgeHives.com
  35. 35. SKOS Simple Knowledge Organization Systems Systemy organizacji wiedzy Reprezentują zorganizowaną interpretację struktury wiedzy Narzędzia semantyczne: znaczenie słów i innych symboli, oraz relacji pomiędzy nimi Organizacja informacji i promocja zarządzania wiedzą Przykłady KOS: słowniki (np. WordNet), taksonomie, klasyfikacje, formalne ontologie Podstawowe pojęcia SKOS: Concept, Scheme broader, narrower, related, prefLabel, inScheme przykłady: WordNet, OpenVocabulary.info Copyright @ KnowledgeHives.com
  36. 36. FOAF Friend-of-a-Friend Podstawowy zestaw właściwości i zaledwie kilka klas do opisu sieci społecznych Tworzy graf skierowany definiujący relacje (społecznych) pomiędzy użytkownikami i usługami Umożliwia opis osoby (foaf:Person) lub usługi (foaf:Agent) Jedna z najbardziej popularnych ontologii Łączy pojęcia Web 2.0 z technologiami Semantic Web Łatwo rozszerzalna: FOAFRealm, FOAF-SSL Copyright @ KnowledgeHives.com
  37. 37. SIOC Copyright @ KnowledgeHives.com
  38. 38. SIOC Semantically Interlinked Online Communities Umożliwia łączenie treści i interakcji pomiędzy różnymi systemami społecznymi (np. blogi, fora, wiki) Copyright @ KnowledgeHives.com
  39. 39. SIOC Semantically Interlinked Online Communities Umożliwia łączenie treści i interakcji pomiędzy różnymi systemami społecznymi (np. blogi, fora, wiki) Copyright @ KnowledgeHives.com
  40. 40. SIOC Semantically Interlinked Online Communities Umożliwia łączenie treści i interakcji pomiędzy różnymi systemami społecznymi (np. blogi, fora, wiki) Wspierana (za pomocą pluginów) przez różne systemy CMS Jednym z fundamentów Web 3.0 łączących pojęcia/technologie Web 2.0 z Semantic Web Stała się inspiracją dla lekkich ontologii wykorzystanych w przemyśle Podstawa Semantic MicroBlogging (SMOB) Copyright @ KnowledgeHives.com
  41. 41. Copyright @ KnowledgeHives.com
  42. 42. Good Relations Opis produktów, cen i informacji o usłudze i dostawcy De-facto standard w e-commerce 3.0 Wspierana przez Google i Yahoo (rich snippets) Wykorzystanie przez BestBuy zwiększyło ich sprzedaż Wsparcie rozwiązań typu B2C jak i B2B Copyright @ KnowledgeHives.com
  43. 43. SPARQL: Podstawy Standard W3C definiujący język i protokół zapytań na grafie RDF 4 typy zapytań: SELECT CONSTRUCT ASK DESCRIBE Fraza WHERE określa podgraf na bazie: scieżek w grafie notacja N3 podfraza FILTER do wyrażeń regularnych, itp. Copyright @ KnowledgeHives.com
  44. 44. SPARQL: Przykład D g E ?y :A :b ?x. a f j :A :b :C. ?x ?y :E. A b ?x ?y G ?x ?y :F. ?y b ?x ?y :G. k C d F Copyright @ KnowledgeHives.com
  45. 45. SPARQL: Przykład SELECT ?a D g E WHERE ?y { a f j ?a :b ?x. ?a :b :C. A b ?x ?y G ?x ?y :E. ?y b ?x ?y :F. k ?x ?y :G. C d F } Copyright @ KnowledgeHives.com
  46. 46. SPARQL: Przykład 2 _:d g E e Ala ma psa a e g http:// f semdl.info/ books/2 A b B -15 j e j b 2010-08-03T ala ma kota e C d 9 15:00:00Z PREFIX : <http://www.semanticschool.com/> PREFIX xsd: <http://www.w3.org/2001/XMLSchema#> SELECT ?x WHERE { ?x :j ?date; :e ?value. FILTER ( xsd:dateTime(?date) > xsd:dateTime("2010-03-01T00:00:00Z") && xsd:integer(?value) > 5 ) } Copyright @ KnowledgeHives.com
  47. 47. SPARQL: Przykład 2 _:d g E e Ala ma psa a e g http:// f semdl.info/ books/2 A b B -15 j e j b 2010-08-03T ala ma kota e C d 9 15:00:00Z PREFIX : <http://www.semanticschool.com/> SELECT ?x WHERE { ?x :e ?value. FILTER regex( ?value, "[Aa]la ma S+" ) } Copyright @ KnowledgeHives.com
  48. 48. SPARQL: Przykład 2 _:d g E e Ala ma psa a e g http:// f semdl.info/ books/2 A b B -15 j e j b 2010-08-03T ala ma kota e C d 9 15:00:00Z PREFIX : <http://www.semanticschool.com/> SELECT ?x WHERE { ?x :e ?value. FILTER regex( ?value, "ala ma S+", "i" ) } Copyright @ KnowledgeHives.com
  49. 49. Być “w” a “częścią” Sieci Sieć (Web) to coś więcej niż tylko standardy Co to znaczy być obecnym w Sieci ? Czego potrzeba aby stać się częścią Sieci ? Web Science Filozofia sieci jest z natury bardzo prosta: hipertekst i REST Google jako pierwsza firma, która tak na prawdę zrozumiała Sieć (indeksowanie połączeń) Anty-analogia: pierwsze MS Office ze wsparciem dla Internetu - niezrozumienie Czy na jakiejś uczelni w Polsce jest wykładany Web Science ? Copyright @ KnowledgeHives.com
  50. 50. Być “w” a “częścią” Sieci To nie jest Web (3.0): Ontologia jako niewymienialny schemat. SOAP jako “Web” Services Niepołączona semantyka - czyli NLP bez Web Aplikacje RIA, PDF, itd Dlaczego Web 2.0 może być przełomem w myśleniu o Sieci ? Sieć jest demokratyczna Popularyzacja (otwartych) standardów WWW Antyprzykład: nasza klasa Copyright @ KnowledgeHives.com
  51. 51. Być “w” a “częścią” Sieci To nie jest Web (3.0): Ontologia jako niewymienialny schemat. SOAP jako “Web” Services Niepołączona semantyka - czyli NLP bez Web Aplikacje RIA, PDF, itd Dlaczego Web 2.0 może być przełomem w myśleniu o Sieci ? Sieć jest demokratyczna Popularyzacja (otwartych) standardów WWW Antyprzykład: nasza klasa Copyright @ KnowledgeHives.com
  52. 52. Publikujemy w Web 3.0 Podstawy publikowania w Web 3.0: Unikalne, jednoznaczne, niezmienne i odpytywalne URI Powiązania pomiędzy zasobami (Linked Data) Reguły nazywania rzeczy w Sieci: Należy używać URI do nazywania zasobów w Sieci. Preferowanym schematem URI jest HTTP, tak aby ludzie (i maszyny) mogli sprawdzić co kryje się pod daną nazwą. Pod podanym URI należy udostępnić wartościowe informacje o danym zasobie korzystając ze standardów, np.: RDF i SPARQL. W danym opisie pod podanym URI umieszczamy odnośniki do innych URI, tak aby maszyny i ludzie mogli odnaleźć więcej  powiązanych zasobów w Sieci. Copyright @ KnowledgeHives.com
  53. 53. Linked Data Copyright @ KnowledgeHives.com
  54. 54. 5 Kroków do Linked Data Stosujemy zasady nazywania zasobów w Sieci Musimy zrozumieć model danych naszej aplikacji Definiujemy schematy URI (a właściwie URL) dla poszczególnych typów obiektów Implementujemy mechanizmy dostarczania danych dla ludzi (np. HTML) i maszyn (np. RDF) Re-używamy identyfikatory rzeczy dostarczane przez inne usługi, np. WordNet, OpenVocabulary Copyright @ KnowledgeHives.com
  55. 55. Publikujemy semantykę Wskazujemy na zewnętrzny dokument/usługę, który zawiera reprezentację danego zasobu w RDF <link rel="media" type="text/turtle" title="wersja semantyczna" href="http://adres.naszego.serwisu/dane/ dokument.ttl"/> Osadzamy (ang. embed) semantykę bezpośrednio w źródle naszej strony HTML: Mikroformaty, eRDF, RDFa Podajemy reguły translacji źródła naszej strony do dokumentu RDF. Dostarczamy usługę negocjacji treści (ang. content negotiation) Copyright @ KnowledgeHives.com
  56. 56. Publikujemy semantykę Wskazujemy na zewnętrzny dokument/usługę, który zawiera reprezentację danego zasobu w RDF <link rel="media" type="text/turtle" title="wersja semantyczna" href="http://adres.naszego.serwisu/dane/ dokument.ttl"/> Osadzamy (ang. embed) semantykę bezpośrednio w źródle naszej strony HTML: Mikroformaty, eRDF, RDFa Podajemy reguły translacji źródła naszej strony do dokumentu RDF. Dostarczamy usługę negocjacji treści (ang. content negotiation) Copyright @ KnowledgeHives.com
  57. 57. Konsumujemy z Web 3.0 Indeksy Sieci Semantycznej: Sindice Ping the Semantic Web .com Wzbogacanie lokalnych baz wiedzy o informacje z chmury Linked Data Zaufanie Prywatność (śledzenie schematów odpytywania usług) Usługi bazujące na połączonych danych: Revyu Twine / Evri Mobile DBPedia Copyright @ KnowledgeHives.com
  58. 58. Biblioteki w Sieci ? Copyright @ KnowledgeHives.com
  59. 59. Biblioteki w Sieci ? Jakie są biblioteki “cyfrowe” czy “sieciowe” ? A jakie myśleliśmy że będą? Dlaczego biblioteki nie łączą się z innymi usługami? Czy i jak można czerpać i publikować metadane bibliograficzne? Gdzie są użytkownicy bibliotek ? Copyright @ KnowledgeHives.com
  60. 60. Biblioteki w Sieci ? Jakie są biblioteki “cyfrowe” czy “sieciowe” ? A jakie myśleliśmy że będą? Dlaczego biblioteki nie łączą się z innymi usługami? Czy i jak można czerpać i publikować metadane bibliograficzne? Gdzie są użytkownicy bibliotek ? Biblioteka 2.0 a Semantyczne Biblioteki Cyfrowe Copyright @ KnowledgeHives.com
  61. 61. Biblioteki w Sieci ? Jakie są biblioteki “cyfrowe” czy “sieciowe” ? Sieć tagowanie Web 2.0 Semantyczna A jakie myśleliśmy że będą? rozszrzalność interoperacyjność społeczności użytkowników Dlaczego biblioteki nie łączą się z innymi usługami? Czy i jak można czerpać i publikować metadane bibliograficzne? Semantyczne Biblioteki Gdzie są użytkownicy bibliotek ? Cyfrowe Biblioteka 2.0 a Semantyczne Biblioteki Cyfrowe słowniki systemy organizacji wiedzy Biblioteki Cyfrowe Copyright @ KnowledgeHives.com
  62. 62. Biblioteki w Sieci ? Jakie są biblioteki “cyfrowe” czy “sieciowe” ? A jakie myśleliśmy że będą? Dlaczego biblioteki nie łączą się z innymi usługami? Czy i jak można czerpać i publikować metadane bibliograficzne? Gdzie są użytkownicy bibliotek ? Biblioteka 2.0 a Semantyczne Biblioteki Cyfrowe Przykłady: FEDORA / Dura Space JeromeDL Europeana * Copyright @ KnowledgeHives.com
  63. 63. Już nie tylko akademia Ewolucja Web 3.0: Oryginalny pomysł TBL Logicy i ontologie (a sprawa Sieci) Najważniejsze specyfikacje W3C: RDF, OWL, SPARQL Oświecenie: Linked Data Upublicznione dane rządowe: data.gov, data.gov.uk, ... Wykorzystanie w przemyśle Przemysł a Web 3.0: HP (Jena) i Yahoo! (Search Monkey) wspierają od dawna Google (początkowo sceptyczny) - wsparcie dla Microformats i RDFa (Rich Snippets) od 2009 BestBuy: CTR wzrasta o 15% dzięki RDFa/GoodRelations Facebook: publikuje standard Open Graph Copyright @ KnowledgeHives.com
  64. 64. Facebook Open Graph Łączy Sieć: społeczną, spersonalizowaną i semantyczną Pluginy dla twórców serwisów: Login with Faces: nasi znajomi, którzy korzystają z tego serwisu Like Button: trwały zapis naszych “ulubionych” w profilu Activity Feed and Live Stream Recommendations: collaborative filtering Oznaczenia Semantyczne: Proste, bazujące na RDF Łączą użytkowników o wspólnych zainteresowaniach poza podziałami na usługi Open Graph API: REST + JSON Baza danych zaintersowań użytkowników Copyright @ KnowledgeHives.com
  65. 65. Facebook Open Graph <html xmlns:og="http://opengraphprotocol.org/schema/"> <head> <title>The Rock (1996)</title> <meta property="og:title" content="The Rock" /> <meta property="og:type" content="movie" /> <meta property="og:url" content="http://www.imdb.com/title/ tt0117500/" /> <meta property="og:image" content="http://ia.media-imdb.com/images/rock.jpg" /> ... </head> ... </html> <meta property="og:type" content="actor" /> <meta property="og:description" content="Sean Connery ..." / > <meta property="og:site_name" content="IMDb" /> Copyright @ KnowledgeHives.com
  66. 66. Facebook Open Graph Użytkownicy lepsza personalizacja mniejsza prywatność większe znaczenie “polecania” niż “szukania” ? Twórcy serwisów oddajemy oceny, komentarze i rekomendacje - zmiana modelu biznesowego ? łatwiejsze wprowadzenie funkcji społecznych i rekomendacji w usłudze Konkurencja: Facebook łączy ludzi i rzeczy - tworzy środowisko przyciągające użytkowników na wyłączność Scenariusze: klonowanie, wartość dodana, blokada Copyright @ KnowledgeHives.com
  67. 67. Przyszłość Web 3.0 Czy Web 3.0 powstanie: inwestycja jest zbyt droga a ludzie za mało uporządkowani wszystko zależy od tego jak będziemy interpretować definicję przejście z ery informacji do ery zarządzania wiedzą zmiany są konieczne, ale standardy nie powinny być narzucane cały czas czekamy na killer app czy Web 3.0 jest jak AI? pierwsze aplikacje już istnieją Tim Berners-Lee: “nie wiem jaka jest przyszłość, ale wiem, że nie może zależeć tylko ode mnie” Copyright @ KnowledgeHives.com
  68. 68. Nadeszło Web 3.0 (czy jesteś na to gotowy czy nie) Dowiedz się więcej w Szkole Web 3.0 http://www.semanticschool.com/ Sebastian Ryszard Kruk sebastian.kruk@knowledgehives.com Copyright @ KnowledgeHives.com

×