Phan tich bai 29

5,178 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
5,178
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
117
Actions
Shares
0
Downloads
59
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Phan tich bai 29

  1. 1. Phân tích bài 29: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LOÀI.  CẤU TRÚC LOGIC I. Hình thành loài khác khu vực địa lí 1. Hình thành loài bằng con đường cách li địa lí. Cách li địa lí là những trở ngại địa lí như sông, núi, biển,…ngăn cản các cá thểcủa các quần thể cùng loài gặp gỡ và giao phối với nhau. Do có các trở ngại về mặt địa lí, một quần thể ban đầu được chia thành nhiềuquần thể cách li với nhau. Những quần thể nhỏ sống cách biệt trong các điều kiện môi trường khác nhau dầndần được chọn lọc tự nhiên và các nhân tố tiến hóa làm cho khác biệt về tần số alenvà thành phần kiểu gen. Sự khác biệt về tần số alen được tích lũy dần đến một lúc nào đó có thể xuất hiệncác trở ngại dẫn đến cách li sinh sản. Cách li sinh sản có thể nhận biết được khi các quần thể khác nhau sống cùngnhau nhưng vẫn không giao phối với nhau hoặc có giao phối với nhau nhưng khôngtạo ra đời con hoặc tạo ra đời con nhưng lại bị bất thụ. Khi sự cách li sinh sản giữa các quần thể xuất hiện thì loài mới được hình thành. Sự cách li địa lí chỉ góp phần duy trì sự khác biệt về tần số alen và thành phầnkiểu gen giữa các quần thể được tạo ra bởi các nhân tố tiến hóa. Sự cách li địa lí không phải là sự cách li sinh sản mặc dù do có sự cách li địa línên các cá thể của các quần thể cách li ít có cơ hội giao phối với nhau. 2. Quần đảo là điều kiện lí tưởng cho hình thành loài mới Quần đảo là một dãy, chuỗi hoặc một nhóm đảo nằm gần nhau. Giữa các đảo có sự cách li địa lí sinh vật giữa các đảo ít trao đổi vốn gen. Khoảng cách giữa các đảo không quá lớn các cá thể sinh vật có thể di cư tới.
  2. 2. Một khi nhóm sinh vật tiên phong di cư tới đảo thì điều kiện sống mới và sự cáchli tương đối về mặt địa lí đễ dàng biến quần thể nhập cư thành một loài mới. Hình thành loài bằng con đường cách li địa lí hay xảy ra đối với các loài động vậtcó khả năng phát tán mạnh. Quá trình hình thành loài bằng con đường cách li địa lí thường xảy ra một cáchchậm chạp, qua nhiều dạng trung gian chuyển tiếp. Quá trình hình thành loài thường gắn liền với quá trình hình thành quần thể thíchnghi. Tuy nhiên, quá trình hình thành các quần thể với các đặc điểm thích ghi khôngnhất thiết dẫn đến hình thành loài mới.  TRỌNG TÂM BÀI Quá trình hình thành loài bằng con đường cách li địa lí  PHƢƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:trực quan – SGK – hỏi đáp Vào bài: các em có nghe bài hát Trường Sơn đông, Trường Sơn tây chưa. Điều kiện khí hậu ở hai vị trí đó như thế nào? Vậy do đâu mà khí hậu ở hai vị trí đó khác nhau và sự khác nhau này có ảnhhưởng gì đến các quần thể sinh vật sống ở nơi đó hay không? Chúng ta sẽ cùng tìmhiểu trong bài hôm nay: “Quá trình hình thành loài”. I. Hình thành loài khác khu vực địa lí 1. Hình thành loài bằng con đường cách li địa lí Ta thấy khí hậu ở Trường Sơn đông và Trường Sơn tây khác nhau là do bị ngăncách bởi dãy Trường Sơn, hay nói cách khác là do bị cách li địa lí. (?) Cách li địa lí là gì? Cách li địa lí là những trở ngại về mặt địa lí như sông, núi, biển…ngăn cản các
  3. 3. cá thể của các quần thể cùng loài gặp gỡ và giao phối với nhau. (?) Những trở ngại này sẽ tác động đến quần thể ban đầu như thế nào? Do có các trở ngại về mặt địa lí, một quần thể ban đầu được chia thành nhiềuquần thể cách li với nhau. Từ đây ta bắt đầu vẽ một sơ đồ thể hiện những kiến thức về sự cách li quần thểgốc dẫn đến sự hình thành loài mới. (?) Khi những quần thể nhỏ này được tách ra như vậy thì sẽ dẫn đến kết quả gì? Những quần thể nhỏ sống cách biệt trong các điều kiện môi trường khác nhaudần dần được chọn lọc tự nhiên và các nhân tố tiến hóa làm cho khác biệt về tần sốalen và thành phần kiểu gen (?) Sự khác biệt này là khác biệt so với đối tượng nào? Sự khác biệt này so với quần thể A ban đầu và giữa các quần thể với nhau. (?) Sự khác biệt về TS alen và thành phần kiểu gen dưới tác động của CLTN sẽđược duy trì hay biến đổi nữa? Sự khác biệt về tần số alen được tích lũy dần và đến một lúc nào đó có thể xuấthiện các trở ngại dẫn đến cách li sinh sản. (?) Nhắc lại những dấu hiệu nào nhận biết 2 nhóm cá thể hay quần thể cách lisinh sản với nhau?
  4. 4. Cách li sinh sản có thể nhận biết được khi các quần thể khác nhau sống cùngnhau nhưng vẫn không giao phối với nhau hoặc có giao phối với nhau nhưng khôngtạo ra đời con hoặc tạo ra đời con nhưng lại bị bất thụ. (?) Khi nào loài mới được hình thành? Khi sự cách li sinh sản giữa các quần thể xuất hiện thì loài mới được hình thành. (?) Quan sát trên sơ đồ cho biết từ loài A ban đầu có hình thành loài mới chưa? (?) Xem xét trong trường hợp này cho biết vai trò của cách li địa lí? Sự cách li địa lí chỉ góp phần duy trì sự khác biệt về tần số alen và thành phầnkiểu gen giữa các quần thể được tạo ra bởi các nhân tố tiến hóa. (?) Sự cách li địa lí có phải là sự cách li sinh sản không? Sự cách li địa lí không phải là sự cách li sinh sản mặc dù do có sự cách li địa línên các cá thể của các quần thể cách li ít có cơ hội giao phối với nhau. (?) Tại sao trên các đảo đại dương lại hay tồn tại các loài đặc hữu (loài chỉ có ởmột nơi nào đó mà không có ở nơi nào khác trên trái đất)? Ban đầu một số ít cá thể di cư tới đảo lập quần thể mới nhưng do số lượng cá thểít nên yếu tố ngẫu nhiên đóng vai trò quan trọng phân hóa vốn gen của quần thể mớivới vốn gen của quần thể gốc. Chọn lọc tự nhiên, sự giao phối không ngẫu nhiên( giao phối gần) giữa các cá thểtrong quần thể nhỏ phân hóa vốn gen. Quần đảo cách li địa lí  không bị hiện tượng di- nhập gen chi phối nên các đặcđiểm thích nghi của sinh vật đảo sẽ khó tìm thấy ở nơi nào khác trên trái đất. (?) Nghiên cứu hình 29 trang 127 SGK cho biết quá trình hình thành loài mớibằng con đường địa lí diễn ra như thế nào?
  5. 5. (?) Tại sao loài C không tạo thành loài khác? 1. Quần đảo là điều kiện lí tưởng cho hình thành loài mới ( ?) Thế nào là quần đảo? Là một dãy, chuỗi hoặc một nhóm đảo nằm gần nhau. (?) Tại sao quần đảo là điều kiện lí tưởng cho hình thành loài mới? Giữa các đảo có sự cách li địa lí sinh vật giữa các đảo ít trao đổi vốn gen. Khoảng cách giữa các đảo không quá lớn các cá thể sinh vật có thể di cư tới. Một khi nhóm sinh vật tiên phong di cư tới đảo thì điều kiện sống mới và sự cáchli tương đối về mặt địa lí đễ dàng biến quần thể nhập cư thành một loài mới.  Đặc điểm của cách li địa lí (?) Những loài nào thích hợp với hình thành loài bằng con đường cách li địa lí? Hình thành loài bằng con đường cách li địa lí hay xảy ra đối với các loài động vậtcó khả năng phát tán mạnh. (?) Thời gian diễn ra quá trình hình thành loài nhanh hay chậm? Quá trình hình thành loài bằng con đường cách li địa lí thường xảy ra một cáchchậm chạp, qua nhiều dạng trung gian chuyển tiếp. (?) Quá trình này thường gắn liền với quá trình gì? Quá trình hình thành loài thường gắn liền với quá trình hình thành quần thể thíchnghi.
  6. 6. (?) Quá trình hình thành quần thể thích nghi có nhất thiết dẫn đến hình thành loàimới hay không? Không. Ví dụ các chủng tộc người hiện nay khác biệt nhau về nhiều đặc điểmhình thái, kích thước, màu da…do thích nghi với các điều kiện môi trường sốngkhác nhau nhưng vẫn giao phối được với nhau. (?) Trên sơ đồ quần thể nào không hình thành loài mới? PHÂN TÍCH HÌNH ẢNH, SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU CÓ TRONG BÀI Phân tích và phƣơng pháp sử dụng Bảng, hình bảng, hình Hình 29SGK trang 127 thể hiện các kiến thức: Quá trình hình thành loài bằng cách li địa lí. Một số cá thể của quần thể gốc A trên đất liền di cư ra các đảo, hình thành nên những đặc điểm thích nghi với những điều kiện trên đảo và hình thành nên các loài mới. Loài C không hình thành nên loài mới vì điều kiện sống giữa hai đảo này giống nhau, không có sự cách li nên loài C vẫn đi qua lại được nên không thể hình thành loài mới.  Cách sử dụng: Hỏi HS: Nghiên cứu hình 29 trang 127 SGK cho biết quá trình hình thành loài mới bằng con
  7. 7. đường địa lí diễn ra như thế nào? Tại sao loài C không tạo thành loài khác?  KỸ NĂNG RÈN ĐƢỢC CHO HỌC SINH Kỹ năng quan sát phân tích hình ảnh Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt Kỹ năng làm việc với SGK, thu thập và xử lý thông tin.  CÁC KHÁI NIỆM CÓ TRONG BÀI Cách li địa lí: Là những trở ngại về mặt địa lí như sông, núi, biển,...ngăn cản cáccá thể của các quần thể cùng loài gặp gỡ, giao phối với nhau. Cách ly sinh sản:là những trở ngại trên cơ thể sinh vật ngăn cản các cá thể giaophối với nhau hoặc ngăn cản tạo ra con lai hữu thụ. Quần đảo: là một dãy, chuỗi hoặc một nhóm đảo nằm gần nhau.  XÂY DỰNG BÀI TẬP GIÁO VIÊN Tìm thêm một số ảnh, video minh họa cho học sinh về hình thành loài bằng cáchli địa lí.

×