Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Vitamine D deficientie

7,519 views

Published on

lezing Bronovo 9.11.10

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Vitamine D deficientie

  1. 1. Het vitamine D deficiëntie syndroom Dr. Yvo Sijpkens, internist-nefroloog (ysijp on twitter) Bronovo, Den Haag
  2. 2. Vitamine D is een (pre)hormoon! Vitamine D deficiëntie is een syndroom!
  3. 3. Vitamine D deficiëntie syndroom Patiënt
  4. 4. Klinische presentatie vit. D deficiëntie <ul><li>Heer S, geboren 1947 </li></ul><ul><li>1987 niercelcarcinoom, nefrectomie links </li></ul><ul><li>1990 diabetes mellitus type 2 bij adipositas </li></ul><ul><ul><li>R/ insuline glargine, glimepride </li></ul></ul><ul><li>1994 dyslipidemie </li></ul><ul><ul><li>R/ rosuvastatine, ezitimibe </li></ul></ul><ul><li>1995 hypertensie </li></ul><ul><li>2005 chronische nierinsufficiëntie, proteïnurie </li></ul><ul><ul><li>R/ enalapril </li></ul></ul>
  5. 5. Klinische presentatie vit. D deficiëntie <ul><li>L 1.79 m, G 94 kg, oedeem </li></ul><ul><li>RR 132/80 mmHg, pols 62 ra </li></ul><ul><li>hemoglobine 9.9 mmol/l, </li></ul><ul><li>creatinine 176 µmol/l , eGFR 35 ml/min, kalium 5,5 mmol/l, </li></ul><ul><li>glucose 7.8, HbA1c 7.8 </li></ul><ul><li>calcium 2.30 mmol/l, albumine 31 g/l, fosfaat 1.73 mmol/l </li></ul><ul><li>urinezuur 0.38 mmol/l, 25(OH)D 26 nmol/l , PTH 22.5 pmol/l </li></ul><ul><li>cholesterol 4.5, LDL 2.2 HDL 1.1, TG 2.5 mmol/l </li></ul><ul><li>24 uurs urine: totaal eiwit 9.5 g </li></ul><ul><li>> met gewichtsverlies en chloortalidon sterke reductie proteïnurie </li></ul>
  6. 6. Interpretatie 25(OH)2 spiegel? <ul><li>nmol/l </li></ul><ul><li>> 200 (500) potentieel toxisch </li></ul><ul><li>75 (100) -200 optimaal </li></ul><ul><li>50-75 lichte deficiëntie </li></ul><ul><li>25-50 matige deficiëntie </li></ul><ul><li>< 25 ernstige deficiëntie </li></ul>
  7. 7. Lifeguards: 25(OH)D ~ 200 nmol/l
  8. 8. Vitamine D in normale bevolking
  9. 9. 25(OH)D in Bronovo bij diabetes
  10. 10. 25(OH)D in Bronovo
  11. 11. Het vitamine D deficiëntie syndroom! <ul><li>1. Fysiologie vitamine D metabolisme </li></ul><ul><li>2. Oorzaken vitamine D deficiëntie </li></ul><ul><li>3. Vitamine D deficiëntie en diabetes </li></ul><ul><li>Vitamine D deficiëntie en hypertensie </li></ul><ul><li>Vitamine D deficiëntie en hart- en vaatziekten </li></ul><ul><li>Behandeling vitamine D deficiëntie </li></ul>
  12. 12. Vitamine D metabolisme Fysiologie
  13. 13. D3 ≠ D2 ≠ 25(OH)D ≠ 1,25(OH)2D <ul><li>D3 wordt in de huid gemaakt uit 7-dehydrocholesterol (of ingenomen als supplement) – niet biologisch actief </li></ul><ul><ul><li>Cholecalciferol </li></ul></ul><ul><li>D2 is plantaardig (omgezet uit ergosterol) </li></ul><ul><ul><li>Ergocalciferol </li></ul></ul><ul><li>25-OH-D wordt in de lever gemaakt uit D2 en D3, de opslagvorm, NIET biologisch actief </li></ul><ul><ul><li>Calcidiol </li></ul></ul><ul><li>1  ,25-di(OH)-D3 wordt gemaakt in de nieren en ook extrarenaal intracellulair - biologisch actief </li></ul><ul><ul><li>Calcitriol </li></ul></ul>
  14. 14. Vitamine D metabolisme Extrarenaal
  15. 15. Vitamine D metabolisme
  16. 16. Effecten actief vitamine D
  17. 17. Autocriene effecten vitamine D
  18. 18. Vitamine D receptor abundant aanwezig! Vitamine D heeft invloed op ca 2000 genen (6% genoom)!
  19. 19. Pleiotrope effecten vitamine D Remming: Proliferatie Renine Auto-immuun reacties Stimulatie: Differentiatie Insuline Immuniteit (cathelicidine)
  20. 20. Vitamine D deficiëntie syndroom Oorzaken
  21. 21. Vitamine D deficiëntie syndroom Copyright ©2008 BMJ Publishing Group Ltd. BMJ 2008;336:1318-1319
  22. 22. Vitamine D deficiëntie - oorzaken <ul><li>Verminderde synthese cholecalciferol huid </li></ul><ul><li>Donkere huidskleur </li></ul><ul><li>Veroudering (70 jaar – 75%  ) </li></ul><ul><li>Bedekkende kleding </li></ul><ul><li>Binnenleven, seizoen, latitude </li></ul><ul><li>Zonnebrandecreme (factor 15 - 99%  ) </li></ul><ul><li>Luchtvervuiling </li></ul>
  23. 23. Onvoldoende zonlicht expositie
  24. 24. Vitamine D deficiëntie - oorzaken <ul><li>Onvoldoende vit. D inname met de voeding </li></ul><ul><li>Malabsorptie </li></ul><ul><li>Adipositas (sequestratie vit. D in vet) </li></ul><ul><li>Zwangerschap </li></ul><ul><li>Lever falen (hydroxylation  ) </li></ul><ul><li>Medicatie (P450  - katabolisme  ) </li></ul><ul><li>Nierfalen (productie 1.25 (OH)2  ) </li></ul><ul><li>Nefrotisch syndroom (verlies vit D BP) </li></ul>
  25. 25. 1,25(OH)2 deficiëntie – nierinsufficiëntie <ul><li>Afname 1  -hydroxylase activiteit </li></ul><ul><li>Onvoldoende 25 (OH)D substraat </li></ul><ul><ul><li>25(OH)D deficiëntie </li></ul></ul><ul><li>Verminderde 1  -hydroxylase productie </li></ul><ul><ul><li>Afgenomen niermassa </li></ul></ul><ul><li>Remming 1  -hydroxylase activiteit </li></ul><ul><ul><li>hyperfosfatemie </li></ul></ul><ul><ul><li>uremische toxines </li></ul></ul><ul><ul><li>acidose </li></ul></ul><ul><ul><li>FGF-23 (fibroblast growth factor) </li></ul></ul>
  26. 26. Vit D deficiëntie - nierinsufficiëntie
  27. 27. Vitamine D deficiëntie syndroom gevolgen
  28. 28. Vitamine D deficiëntie - gevolgen
  29. 29. Vitamine D deficiëntie diabetes
  30. 30. Vitamine D suppletie en diabetes type 1 <ul><li>Finnish 1966-birth cohort: Vitamin D to the babies prevented diabetes by 1996 when they were age 30 yrs </li></ul>Hyppönen et al 2001 Lancet 358: 1500–03 Babies who received vitamin D ended up by age 30 years, with only ONE FIFTH THE RISK OF TYPE 1 DIABETES
  31. 31. Vitamine D deficiëntie en diabetes type 2
  32. 32. Vitamine D deficiëntie en diabetes type 2
  33. 33. Vitamine D deficiëntie syndroom hypertensie
  34. 34. Vitamine D deficiëntie - hypertensie
  35. 35. Vitamine D deficiëntie - hypertensie
  36. 36. Cholecalciferol - bloeddrukverlaging J Clin Endocrinol Metab. 2001;86:1633-7
  37. 37. Vitamine D deficiëntie syndroom Hart- en vaatziekten
  38. 38. Vitamine D deficiëntie - HVZ
  39. 39. Vitamine D deficiëntie - HVZ Arch Intern Med. 2008;168:1340-9
  40. 40. Vitamine D deficientie - mortaliteit Arch Intern Med 2008;168:1629-1637.
  41. 41. Vitamine D deficiëntie bij DM – mortaliteit Diabetes Care 2010;33:2238 Totale mortaliteit Cardiovasculaire mortaliteit
  42. 42. Vitamine D deficiëntie bij CNS – mortaliteit Diabetes Care 2010;33:2238
  43. 43. Vitamine D deficiëntie - HVZ
  44. 44. Cholecalciferol – mortaliteit ↓ Arch Intern Med 2007;167:1730–7
  45. 45. Vitamine D deficiëntie – associaties <ul><li>Bot/spier (vallen, fracturen, fibromyalgie) </li></ul><ul><li>Maligniteiten (colon, mamma, prostaat, pancreas) </li></ul><ul><li>Auto-immunziekten (MS) </li></ul><ul><li>Huidziekten (eczeem, psoriasis) </li></ul><ul><li>Longziekten (asthma) </li></ul><ul><li>Infecties (LWI, influenza, peridontitis, TBC) </li></ul><ul><li>Neurologie (MS, Parkinson, CVA, dementie) </li></ul><ul><li>Gynaecologie (myoom, preecclampsie, PMS) </li></ul><ul><li>Psychiatrie (depressie, schizofrenie) </li></ul>
  46. 46. Vitamine D deficiëntie syndroom Behandeling Streefwaarde
  47. 47. Behandeling vitamine D deficiëntie <ul><li>1  g of D3 or D2 = 40 IE D10 = 10  g = 400 IE </li></ul><ul><li>Voor elke 100 IU vitamin D3 ingenomen, stijgt de 25-OH-D spiegel met 2.5 nmol/l (1 ng/mL) 400 IE – 10; 800 – 20, 2000 – 50 nmol/l  </li></ul><ul><li>Steefwaarde 25(OH)D: > 50 nmoll/l voor ‘bone health’ (80)100 – 200 nmol/l voor pleiotrope effecten </li></ul>
  48. 48. Vitamine D – minimale behoefte
  49. 49. Advies gezondheidsraad
  50. 51. Vit D behoefte afh. van UVB expositie
  51. 52. Indicatie Vitamine D suppletie
  52. 53. Behandeling vitamine D deficiëntie <ul><li>UVB stralen </li></ul><ul><ul><ul><li>Zonlicht UVA (94-97%), UVB (2-5%) ontblote armen en benen tussen 10 uur ‘s ochtends en 15 uur ‘ s middags gedurende 10-30 minuten roodheid voorkomen levert 10-20000 IE cholecalciferol op </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Zonnebank fluoriscerende lampen simuleren zonlicht een a tweemaal per week 10 min levert per keer 10000 IE cholecalciferol op </li></ul></ul></ul>
  53. 54. Behandeling vitamine D deficiëntie <ul><li>Cholecalciferol </li></ul><ul><ul><ul><li>Davitamon tab 100 IE 1 dd 8-10 </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Devaron/orthica/HEMA tab 400 IE 1 dd 2-4 </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>softgels Solgar 600/1000 IE 1 dd 1-2 </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>calcichew/D3 500 of 1000 mg/800 IE 1 dd 1 </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>CAD 1000mg/880 IE 1 dd 1 </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Capsules Fagron 2800/5600 IE 1 pwk 2-3 </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Softgels 10000 IE 1 pwk 1-2 </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>drank FNA 50000 IE /ml 1-2 pmnd </li></ul></ul></ul>
  54. 55. Behandeling vitamine D deficientie <ul><ul><li>Steefwaarde: 25(OH)D 100 – 200 nmol/l (40-80 ng/ml) </li></ul></ul>
  55. 56. Streefwaarde 125 (100-150) nmol/l? <ul><li>Spiegel chimpanzees in Afrika </li></ul><ul><li>Spiegel lifeguards </li></ul><ul><li>Spiegel van moeders die borstvoeding geven nodig voor voldoende D bij kind. </li></ul><ul><li>Boven de 100 nmol/ pas opslag in vet en spieren, daarmee voldoende voorraad voor de winter </li></ul>
  56. 57. … vaste dosis?
  57. 58. Hoge dosis cholecalciferol is veilig! Vitamine D deficiëntie - HVZ
  58. 59. Hoge dosis calcium met D is niet veilig! Vitamine D deficiëntie - HVZ BMJ 2010;341
  59. 60. Eenmalig cholecalciferol 500.000 IU: too much!! > meer fracturen! JAMA 2010;303:1815
  60. 61. Vitamine D intoxicatie is zeldzaam? Cave combinatie cholecalciferol, alfacalcidiol en calcium
  61. 62. Vitamine D deficiëntie syndroom <ul><li>Vit. D deficiëntie komt veel voor en wordt vooral veroorzaakt door onvoldoende zonlichtexpositie, onvoldoende vit. D in de voeding, en adipositas. </li></ul><ul><li>Vit. D deficiëntie is geassocieerd met diabetes door verminderde insuline secretie. </li></ul><ul><li>Vit. D deficiëntie is geassocieerd met hypertensie en hart- en vaatziekten oa. door RAAS activatie. </li></ul><ul><li>Vit. D deficiëntie is geassocieerd met kanker en infecties </li></ul><ul><li>Behandeling bestaat uit UVB expositie en voldoende suppletie op geleide van 25 (OH) D spiegels. </li></ul>
  62. 63. Niets nieuws onder de zon: voorkom het vitamine D deficiëntie syndroom!

×