Англи хэлний алтан дүрэм Англи хэлний дүрмийн эмхэтгэл (Englishgrammar)• Тухайлах ялгац гиш VVн (The definite article)• Эс...
• Vйл Vгийн тєлєв VVд (The moods of the verb)• Vргэлжлэх цагийн хэлбэр VVд (The progressiveforms)• Дадал зуршлыг илэрхийлэ...
1. the [ќЊ ] : гийг VVлэгчээр эхэлсэн Vгийн ємнє :the book, the boy, the lady, the university, the union2. the [ќ i] : эгш...
• Нэр Vгийг тодотгож байгаа дэс тооны ємнє :the first week - эхний долоо хоног , the second floor- гуравдугаар давхар .• Х...
гэвч : the London of today - гэх Vед хэрэглэгдэнэ .• Mount- , cape- , lake- , harbour- , bay- тай оноосоннэр байвал : Moun...
• Нэр олон тоонд байвал : cats, mice, dogs, birds :swallows are pretty birds.гэвч : the swallows of this summer - энэ зуны...
ЭС ТУХАЙЛАХ ЯЛГАЦ ГИШ VVН (А , AN)(The indefinite article)1. a : гийг VVлэгчээр эхэлсэн Vгийн ємнє : a boy,a lady, a Europ...
million, a thousand, a dozen, a couple, a littleСанамж : "а " - нь half, such, quite, many (заримнэг ), rather, what - ийн...
НЭР VГ (The noun)I . Х Vйс : Д Vрмийн х Vйс = Байгалын х Vйса . Х Vн ба эд з VйлЭр х Vйсийн х Vн , амьтан эр х Vйсийн тєлє...
Д Vрмийн олон тоо VVсгэхдээ ганц тоон дээр "-s" залгадаг . Жишээлбэл : leg -legs, wall - walls,tree - trees, table - table...
VVсгэдэг . Жишээлбэл : man - men, woman -women, foot - feet, tooth - teeth, goose - geese,mouse - mice, person -people, lo...
Єгєх орших (Dative - угтвар Vгт єгєх орших ) = to(the, a, an)Заах (Accusative) = (the, a, an)Англи хэлэнд угтвар Vгт хамаа...
I sent you some books Би чамд хэдэн номилгээсэнУгтвар Vгт Єгєх оршихын тийн ялгал : Єгєхоршихын тийн ялгал нь Заахын тийн ...
to give єгєх to bring авчрах to forgive уучлах totell хэлэхto lend зээл VVлэх to take -д аваачих to costVнэтэй байх to wri...
(Degrees of Comparison of the Adjective)Зєвшєєх (positive) Харьцуулсан (comparative)Давуу (superlative)Богино Vет - er - e...
delighted - more delighted - the most delighted.Хавсрал нэрээс харьцуулалтын зэрэг VVсгэхбичлэгийн д Vрэм :• "e" - ээр тєг...
хамгийн хол замfurther furthest д Vрслэл without frther delay -цаашид саатахг Vйгээрold older oldest насны ялгаа he is old...
was - цааш явах тутам зам муудсан .• the less - the less : the less you work, the less youwill earn - чи бага ажиллах туса...
тодорхой нэг х Vнийг яс Vндсээр нь онцлохдооman / woman, gentleman / lady - ийнтусламжтайгаар нэрлэдэг .Жиш : the English ...
VЙЛ ХАВСРАЛ (Adverb)Дайвар Vг буюу хавсрал нь Vйлийн шинжчанар , байр , байдал , цаг хугацаа , зэрэг ,давтамжийг заадаг .I...
хэлбэр VVд байдаг . Жишээ нь цаг хугацаагзаахад "-ly" : early, daily, weekly, monthly, yearly . . .гэх мэтГэвч ижил хэлбэр...
1. Олон Vет харьцуулалтын зэрэг : ("-ly" -ээрVVссэн б Vх Vйл хавсрал "more, most" - ийг авч )brightly - more brightly - mo...
2. Єргєлтг Vй Vйл хавсрал (тодорхой бус цагзаасан Vйл хавсрал болон байдал заасанєргєлтг Vй Vйл хавсрал ) нь жирийн одоо ц...
eighty, 90 - ninety, 100 - a (one) hundred,101 - a (one)hundred and one, 200 - two hundred, 1000 - a (one)thousand, 2000 -...
Англи явсан .Зєрчил : эхэндээ - с VVлдээ = at first - at last, atlenght :At first I believed him, but at last I became dis...
нэр Эгэх ба х Vч нэмэгд VVлсэн т .н-self - дээр єргєлт авна .Нэрлэх = єг VVлэгдэх VVнNominative = Subject Заах = Тусгагдах...
тэдэнд their - тэдний , тэд нарын theirs -тэднийх , тэд нарынх themselves - (тэд )єєрсдийгєє , єєрсдєєone one ones ones (o...
Х Vч нэмэгд VVлэх нэр Vг (тєлєєний нэр )-ийнутгыг х Vч нэмэгд VVлэх VVргээр He himself sawit. - Тэр єєрєє VVнийг Vзсэн .He...
АСУУХ ТЄЛЄЄНИЙ НЭР (Interrogative Pronouns)Тийн ялгал 1. Нэр Vг 2. Хавсрал нэрХ Vн Эд з Vйл Х Vн ба эд з Vйл(сонголт , анг...
Whom are you speaking of? - Чи хэний тухай ярьжбайна .What is he laughing at? - Тэр юуг шоолж байна ?What are you talking ...
галт тэрэгХаръалах of which the house, the windows of which. . . (ард нь Vргэлж т VVнтэй холбоотой Vг орно )Єгєх орших to ...
3. Ямар нэг юм онцлоход it is . . . , it was . . . -ындараа :It was the storm that destroyd the house. - Байшиннураасан юм...
ТОДОРХОЙГ VЙ ТЄЛЄЄНИЙ НЭР(Indefinite pronouns)some = зарим , хэд , жаахан , ямар нэгэн багазэрэг (тооны нэрийн ємнє )1. хэ...
any = ямар нэгэн , дурийн , альч1. Vнэхээр биш , хэдийд ч байхыг бага зэрэгилэрхийлдэг : You may come at any time. - Тахэз...
илэрхийлэхэд )• зєвхєн хавсрал нэрийн VVргээр : Every househas a roof - Байшин б Vр дээвэртэй .• нийлмэл Vг б Vтээхэд : ev...
ч зам нь буруу• нэр Vгийн VVргээр : either one or the other onemust leave - аль нэг нь явах ёстой ; neither of uscould hel...
it takes too much time many = олонmany families live there many a = зарим (нэг )a little = бага зэрэг , жааханa few = хэдэ...
(Interrogative-negative)Жирийн одоо цаг(The present indefinite tense) I openhe opens I do not openhe does not open do I op...
should (would )you open? should I not open?should (would) you not open?Жич :- Хэзээ ч ирээд Vй цаг болон єнгєрснийирээд Vй...
з Vйл хийх ёстой .• хэрэв to have - нь жирийн Vйл Vгийн VVргээр(гол тєлєв got гэсэн Vгээр х Vч нэмэгд VVлдэг )бол : have y...
асуух єг VVлбэр зохиоход хэрэглэнэ : do you likeit? - танд энэ таалагдаж байна уу ?Асуух єг VVлбэрийг дараах тохиолдлуудад...
Санамж : Захиран тушаах тєлєвийн Vг Vйсгэххэлбэр ямагт to do -гээр VVсдэг ба мєн туслахVйл Vгтэй бол to have болон to be -...
гэвч эхний єг VVлбэрт туслах Vйл Vг байгааддахин давтагдаж байвал : You are not glad, areyou? - Та баярлахг Vй байна , тий...
I shallБи тэгэх ёстой(энэ нь 3 дагч этгээдийн х Vслээр ) I shouldБи тэгэх ёстой байсан shall: Ямар нэгэн х Vндшууд тушаал ...
would:1. х Vчтэй х Vсэлт (ихэнхдээ Vг Vйсгэхэд ): hewould not go abroad - тэр гадаад явахг Vй байхбайсан .2. х Vсэн болзох...
энэ Vнэн байж болохг Vй .4. Vг Vйсгэсэн зєвшєєрєл : may not (тусгай хоригхорио ): you may not use this book - та энэ номыг...
need not: you must not tell a lie - та худал хэлэххэрэгг Vй .3. Vг Vйсгэсэн зайлшг Vй з Vйл : need not: I need nottell you...
(The tenses of the verb)Англи хэл єєрєє Vйлдэх буюу Vйлдэх хэвийн(active) 16 болон бусдын эрхэнд Vйлдэх буюуVйлдэгдэх хэви...
Єнгєрсєн цагууд(Past tenses) Жирийн єнгєрсєн цаг(The past indefinite tense) verb + ed(d) {only irregularverb} she worked т...
been + P1 (verb + ing) he will have been working тэражилласаар байж байх болноЄнгєрсний ирээд Vй цагууд(Future in the past...
залгана . Жнь : receive + d = recieved3. Vйл Vгийн єргєлттэй бит VV Vед "ed"залгахдаа с VVлчийн гийг VVлэгчийг хосболгоно ...
Одоо тєгссєн цагийн идэвхг Vй хэв(The passive present perfect tense) have / has been +P2 I have been called намайг дуудлаа...
дуудчихсан байх болно(би дуудагдчихсан байх болно )Єнгєрсний ирээд Vй цагууд(Future in the past) Єнгєрсєн цагийн єнгєнєєс ...
Гол єг VVлбэрт бол туслах єг VVлбэртhe says (present) that she is angry (present)was angry (past)he has said (perfect) has...
VЙЛ VГИЙН ТЄЛЄВ VVД (The moods of the verb)Захирах х Vсэх тєлєв The Imperative Mood ньзахирах , сануулах , шаардах , санал...
may(might) win the game. - Би т VVнийг хожоосойгэж х Vссэн .should (Vйл Vгийн цаг зохицох ёсыгхаргалзахг Vйгээр ) : It is ...
авна .If you ask me, I shall answer. - Хэрэв чи надаасасуух юм бол би хариулна .b) Хэрэв нєхцєл шалтгааны Vр д Vн ньболомж...
We are afraid that we shall lose our money - Бидмєнгєє алдчих вий гэхээс айж байна .VVнээс гадна х Vсэн болзох тєлєв нь ma...
d) Санаа бодол , зорилго : Санаа бодол зорилгозаасан єг VVлбэр VVд нь that болон in order to-тэй байх ба may - might -ийг ...
infinitive without to) хэлбэрээр VVсдэг :In April the weather will often change. -Дєрєвд Vгээр сард цаг агаар байнгаєєрчлє...
looking at John John is being looked at by then"to"-г Vй ЭС ТУХАЙЛАХ ТЄЛЄВ(Infinitive without to)Дараах тохиолдолд "to" -г...
2. Нэмэлт єг VVлэх VVний хэлбэрээр бол :He seemed to be angry. - Тэр ууртай юм шигсанагдсан .3. Шууд тусагдахууны хэлбэрээ...
Дараах тохиолдолд эс тухайлах тєлєв нь howto, want to, where to, so (such) . . . as to, in order to-тэй хамт байна .• Сург...
Rooms to let, you are to blame.ЭС ТУХАЙЛАХ ЯЛГАЦ ГИШ VVН(Accusative with the infinitive)to -г Vй (without to) байх тохиолд...
Let the boy return! - Х VVхдийг буцаж ирэхийгзєвшєєрнє VV!to - тэй (with to) байх тохиолдлууд нь :1. Х Vсэл илэрхийлсэн ут...
to reply, to hope, to fear гэсэн Vгсийн дараазєвхєн нэг л гиш VVн єг VVлбэр that -ийг авдаг .Жиш нь :He hoped that she wou...
VЙЛТ НЭР (The gerund)Нэр Vг болон Vйл Vгийн шинжийг агуулсан "-ing" тєгсгєл б Vхий Vйл Vгийг Vйлт нэр гэдэг .Vйлт нэр нь є...
явган явах дуртай .6. Дараах тохиолдолд Vйл Vг , нэр Vг , хавсралнэрээс хамаарч байгаа угтвар Vгийн дарааVйлт нэр Vг нь ба...
(temporal) заасан байцын :on leaving America - америкийг орхих Vедб ) for (= -ийн тулд , тєлєє , учраас ), for the sake of...
(Ялангуяа after -ийн дараа ) :after having finished - after finishing = дуусаад ,тєгсєєд ; for having stolen - for stealin...
хэрэглэх тохиолдлууд нь :1. Тодотгол гиш VVн єг VVлбэрийгхураангуйлахад : Энэ нь гол єг VVлбэрийн нэгхэсэгт тодотгол байдл...
gave up all hopeСанамж : Одоо цагт нєхцєл Vйл Vг нь тогтсонхэллэг VVдтэй байдаг . Жишээлбэл :considering тооцон Vзэх , анх...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Zowolgoo 3

1,177 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,177
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Zowolgoo 3

  1. 1. Англи хэлний алтан дүрэм Англи хэлний дүрмийн эмхэтгэл (Englishgrammar)• Тухайлах ялгац гиш VVн (The definite article)• Эс тухайлах ялгац гиш VVн (The indefinite article)• Нэр Vг (Nouns)• Хавсрал нэр (Adjectives)• Vйл хавсрал (Adverbs)• Тооны нэр (Numerals)• Биеийн тєлєєний нэр , хамаатуулах тєлєєнийнэр , эгэх ба х Vч нэмэгд VVлэх тєлєєний нэр(Personal, possessive, reflexive and emphaticpronouns)• Vйлдэх тєлєєний нэр (Reciprocal pronouns)• Заах тєлєєний нэр (Demonstrative pronouns)• Асуух тєлєєний нэр (Interrogative pronouns)• Холбох болон нэгтгэх тєлєєний нэр (Relativeand conjunctive pronouns)• Тодорхойг Vй тєлєєний нэр (Indefinite pronouns)• Жирийн Vйл Vг (Ordinary verbs)• Туслах Vйл Vг (Auxiliary verbs)• Баймж Vйл Vг (Modal verbs)• Vйл Vгийн цагууд (The tenses of the verb)• Vйл Vгийн цаг зохицох ёс (Sequence of thetenses)
  2. 2. • Vйл Vгийн тєлєв VVд (The moods of the verb)• Vргэлжлэх цагийн хэлбэр VVд (The progressiveforms)• Дадал зуршлыг илэрхийлэх нь (Expression ofhabit)• Идэвхг Vй хэв (The passive voice)• to - г Vй эс тухайлах тєлєв (Infinitive without to)• to - тэй эс тухайлах тєлєв (Infinitive with to)• Эс тухайлах тєлєвийн тусгай хэрэглээ (Specialuse of the infinitive)• Эс тухайлах тєлєвтэй тусагдахуун (Accusativewith infinitive)• Эс тухайлах тєлєвтэй нэрлэхийн тийн ялгал(Nominative with infinitive)• Vйлт нэр (The gerund)• Нєхцєлт Vйл Vг (The participles)• Тусах , эс тусах , эгэх Vйл Vгс (Transitive,Intransitive, reflexive verbs)• Хэлц Vйл Vг (Phrasal verbs)• Угтвар Vг (The prepositions)• Холбоос Vг (The conjunctions)• Д Vрэм бус Vйл Vг (Irregular verbs)ТУХАЙЛАХ ЯЛГАЦ ГИШ VVН (THE)(The definite article)
  3. 3. 1. the [ќЊ ] : гийг VVлэгчээр эхэлсэн Vгийн ємнє :the book, the boy, the lady, the university, the union2. the [ќ i] : эгшгээр эхэлсэн нэрийн ємнє : theAmerican, the animal; мєн Vл дуудагдах h-ээрэхэлсэн Vгийн ємнє : hour, honour, honest; эхнийVе нь єргєлтг Vй Vгийн h-ийн ємнє : the horizonтус тус хэрэглэгдэнэ .I . Тухайлах ялгац гиш VVн хэрэглэхтохиолдлууд• З Vг чиг заасан : towards the North, in the North,гэвч : from north to south, from east to west гэх мэттохиолдолд хэрэглэхг Vй .• Газар орон болон арлын нэр олон тоонд : theEast-Indies, the Netherlands, the Hebrides.• Гол мєрєн , нуур , далай , тэнгис , уулс олонтоонд : the Thames, the Atlantic, the Alps• Орчлонд ганц юмны нэрийн ємнє : the moon -сар , the earth - дэлхий , the sun - нар .• Ємнє нь дурдсан з Vйлээ дахин давтах Vед : Ibought a postage stamp yesterday. The stamp is veryinteresting.• Улс орны нэр нь republic, union, kingdom, statesгэсэн Vгтэй бол : The United states of America -АНУ• Ямар нэг б Vлэг юмыг ерєнхийд нь нэрлэхVед : the English - англичууд , the old - хєгшч VVл ,the wolf - чоно .
  4. 4. • Нэр Vгийг тодотгож байгаа дэс тооны ємнє :the first week - эхний долоо хоног , the second floor- гуравдугаар давхар .• Хавсрал нэрийн давуу зэргийн ємнє : thehighest mountain in the world - дэлхийн хамгийнєндєр уул .• Нэг гэр б Vлийг б Vхэлд нь нэрлэх Vед : theSmiths - Смитийнхэн• Сонин , найрал дуу , оркестр , поп хамтлагийннэрийн ємнє : the Daily News, the Bach Choir, theBeatlesСануулга : all, both, half, double, quite, twice - ынард нь "the" байна . all the world, double the sum, allthe money.II . Тухайлах ялгац гиш VVнийг орхихтохиолдлууд• Оноосон нэр (мєн poor, old, little, good, saint -тай )бол : poor Peter, little John• Цол хэргэм ураг тєрлийн нэр бол : А dmiralNelson, King Richard, Queen Elizabeth, Uncle Sam,Dr.Millerгэвч : the Queen of England гэх Vед хэрэглэнэ .Санамж : Англи цол хэргэм биш бол the авна :emperor, czar, archduke, elector : the EmperorWilliam, the Czar Peter I• Улс болон хотуудын нэр бол : Switzerland,Turkey, London,
  5. 5. гэвч : the London of today - гэх Vед хэрэглэгдэнэ .• Mount- , cape- , lake- , harbour- , bay- тай оноосоннэр байвал : Mount Everest, Cape Trafalgar, LakeGeneva, New York Harbour, Hudson Bay,гэвч : the Cape of Good Hope гэх Vедхэрэглэгддэг .• Гудамж , талбай , г VVр , барилга оноосоннэртэй бол : Oxford street, Trafalgar square,Windsor castle, London bridge.• Тоолж Vл болох ерєнхий нэрийн ємнє : life,death, love, Earth, Heaven, Hell ; He was weary of life.гэвч : the life of the whole nation гэх Vед ялгацгиш VVн авна .• Нэр Vгийн ємнє тооны нэр , тєлєєний Vг орвол: two boys, his friend, this room, some apples.• Church, school, college, prison, bisiness, chapel,hospital, market, sea, table, town, work, bed гэх мэтVгс нь ерєнхий утгаар хэрэглэгдвэл : church isover, school begins, he was sent to prison, go to bed.гэвч : тодорхой утгатай бол ялгац гиш VVнхэрэглэгдэнэ : The school is near the church. -Сургууль с Vмийн хажууд байдаг .• Материалын нэр : coal, iron , wood, gold : coal isimportant for export,гэвч : the coal of Wales (Уэльсийн н VVрс ) гэхмэтээр хэрэглэх нь бас бий .
  6. 6. • Нэр олон тоонд байвал : cats, mice, dogs, birds :swallows are pretty birds.гэвч : the swallows of this summer - энэ зуныхараацайнууд гэхчилэн ялгац гиш VVнхэрэглэх тохиолдлууд байна .• Улирал , сар , єдєр : summer, March, Sunday : onMonday, in Winter, in April, at Christmasгэвч : the last Sunday in August. гэх Vед хэрэглэнэ .• Шинжлэх ухааны тусгай салбарын нэрийнємнє :My brother studies algebra. - Ах маань алгебрсудалдаг .Photography is my hobby. - Фото зураг бол минийхобби .Сануулга : "of"- ын тусламжтайгаар холбогдсонбуюу т VVнтэй адил б Vх тохиолдолд ялгацгиш VVн авна .the Cape of good Hope, The England I know isdifferent from . . .
  7. 7. ЭС ТУХАЙЛАХ ЯЛГАЦ ГИШ VVН (А , AN)(The indefinite article)1. a : гийг VVлэгчээр эхэлсэн Vгийн ємнє : a boy,a lady, a European2. an : эгшгээр эхэлсэн Vгийн ємнє : an animal,an english book,мєн Vл дуудагдах h-ээр эхэлсэн Vгийн ємнє :an hour, an heir, an honourэхний Vе нь єргєлтг Vй Vгийн h-ийн ємнє : anhistorian• Анх яригдаж байгаа ба зєвхєн ганц тоондбайгаа тоологдох нэрийн ємнє : I have a pen. Isee a dog.• Нэг тєрєл з Vйлийн юмыг нєгєєгєєс ньялгахын тулд : a dof is domestic animal. ("нохой "гэсэн ерєнхий утгаар )• Мэргэжил , Vндэстэн , шашинтан бол : mybrother is a painter, he is an englishman, she becamea Protestantгэвч : the title of (doctor), the rank of (general), thedignity of (senator)-ийн дараа эс тухайлах ялгацгиш VVнг Vй байна .• Хэмжээ , жин , цаг , тоолол бол : four shillings ayard, sixpence a pound, twice a year, four times a day• Тоо хэмжээ заасан тодорхой Vгийн ємнє : a
  8. 8. million, a thousand, a dozen, a couple, a littleСанамж : "а " - нь half, such, quite, many (заримнэг ), rather, what - ийн ард байна : half a dozen - 6ширхэг , such a good story - тийм сайн єг VVллэг ."а " - нь as, so, too, how, however - ээр холбогдсонхавсрал нэрийн ард байна : as good a swimmeras I am - над шиг сайн сэлдэг х Vн ; to heavy aweight - дэнд VV х Vнд жин ; too difficult a task -маш хэц VV даалгавар
  9. 9. НЭР VГ (The noun)I . Х Vйс : Д Vрмийн х Vйс = Байгалын х Vйса . Х Vн ба эд з VйлЭр х Vйсийн х Vн , амьтан эр х Vйсийн тєлєєнийVг авна he him his he met his friendЭм х Vйсийн х Vн , амьтан эм х Vйсийн тєлєєнийVг авна she her she saw her friendЭд з Vйлс болон хийсвэр з Vйлс эрс х Vйсийнтєлєєний Vг авна it its the book is in its placeб . АмьтанАмьтны нэр ерєнхийдєє эрс х Vйс авна : Thelion licked its paw.гэвч : Гэрийн тэжээмэл болон Vлгэрийнамьтан гол тєлєв х Vйсээр ялгагдана .эр х Vйсийн (х Vчтэй ) амьтан = эр х Vйс : the dog,his nameэм х Vйсийн (сул дорой ) амьтан = эм х Vйс : thecat, she is deadЗарим нэр Vг "-ess" тєгсгєл авч эм х VйсVVсгэдэг . Жишээлбэл : actor - actress, host -hostess, prince - princess, waiter - waitress, lion -lioness, duke - duchessСанамж : Хєлєг онгоц , улс орон болон хотыннэр гол тєлєв эм х Vйсийг хэрэглэдэг : theAtlantic lost her crew, England and her dominionsII . Нэр Vгийн олон тоо VVсгэхSingular + s : dog - dogs, friend - friends
  10. 10. Д Vрмийн олон тоо VVсгэхдээ ганц тоон дээр "-s" залгадаг . Жишээлбэл : leg -legs, wall - walls,tree - trees, table - tables.Нэр Vгийн тєгсгєл нь дараах байдалтай бол :• s, ss, x, z, ch, sh, tch, бол "-es" залгана . Жиш : ass -asses, box - boxes, church - hurches• гийг VVлэгч + y бол "-ies" залгаж олон тооVVсгэнэ . Жиш : baby - babies• fe, f бол "-ves" залгана . Жиш нь : wife - wives,knife - knives, wolf - wolves гэх мэт . Гэвч : chief -chiefs, roof - roofs гэж VVсдэгийг анхаар .• о - бол "- oes" : hero - heroes, potato - potatoes.Гэвч зарим гадаад Vгэнд : photo - photos, piano -pianos, radio - radios гэсэн байдлаар VVсдэг .Yл єєрчлєгдєх Vгс• зарим шувуу , амьтан : sheep - хонь , deer - буга ,swine - гахай , fish - загас , fruit - жимс , grouse -ятуу .• зарим загас : trout - хулд , salmon - салмон , carp- мєрєг , pike - цурхай гэх мэт . Гэвч herring, -s =май , eel, -s = могой загас гэж VVсдэг Vгс чбайдаг .• яс Vндэс , оршин суугчдын нэр : Japanese, Swiss,Vietnameseox, child, brother гэсэн Vгс бол -(r)en тєгсгєл авна: ox - oxen, child - children, brother - brethrenЗарим нэр Vг Vндсээрээ єєрчлєгдєж олон тоо
  11. 11. VVсгэдэг . Жишээлбэл : man - men, woman -women, foot - feet, tooth - teeth, goose - geese,mouse - mice, person -people, louse - liceСанамж : man - тэй холбогдсон нэр Vгс олонтоон дээр : gentleman - gentlemen, Frenchman -Frenchmen гэх мэтээр хувирна .Гэвч : German, -s; Roman, -s; Norman, -s гэх мэтVгс шууд "-s" залгаснаар олон тоо болно .Зарим нэг хийсвэр (Abstract) болон хам нэр(Collective) зєвхєн ганц тоонд байна . Жиш :advice - зєвлєлгєє , business - ажил хэрэг , furniture- мебель , knowledge - мэдлэг , merchandise - эдбараа , progress - хєгжил дэвшил гэх мэт .Санамж : Хоёроос дээш хэсэгтэй з Vйлс зєвхєнолон тоонд байдаг : scissors - хайч , tongs - бахь ,spectacles - н Vдний шил , lungs - уушиг , trousers -ємд , scales - жин хэмж VVр ,These spectacles are strong. - Энэ н Vдний шил бєх .Анхаар ! : Vйлийн эзэн олон тоонд байвалхувцас болон биеийн хэсгийн нэр олон тоондбайна .They came in with their hats on their heads - Тэдорж ирэхдээ малгайтайгаа байсан .III . Тийн ялгал (The case)Нэрлэх (Normative) = (the, a, an)Хамаатуулах (Genitive - угтвар Vгтхамаатуулах ) =of (the, a, an)
  12. 12. Єгєх орших (Dative - угтвар Vгт єгєх орших ) = to(the, a, an)Заах (Accusative) = (the, a, an)Англи хэлэнд угтвар Vгт хамаатуулахаасгадна мєн Саксоны хамаатуулах гэж байдагба энэ нь нэр Vгийн ганц тоонд s, олон тоонд s-ийг залгаж хэрэглэдэг . Хэрэглэхтохиолдолууд :• Х Vн амьтанд хамаарагдах з Vйлийн тухайярихдаа : Jacks blue book. they boys book• Эд з Vйл болон цаг хугацаа , газар орон , тоохэмжээний тухай ярихдаа : a weeks holiday, amonths stay, a miles walk, at arms length, a stonesthrow• Ярианы хэллэгт : for Heavens sake - б Vх гэгээнхутагтын тєлєє , for Gods sake - бурхны тусынтулд , for goodness sake - сайн сайхны тєлєєСанамж : Хэрэв Саксоны хамаатуулахад house,shop, church, practice гэсэн Vгс байвал орхижбичнэ .I am at my uncles (house). - Би эгчийндээ (гэрт )байна . at the doctors (practice) - эмчийн дадлагадЄгєх оршихын тийн ялгал нь Заахын тийнялгалын ємнє байрлавал to - г Vй орно .Єг VVлэгдэх VVн Єг VVлэх VVн Єгєх орших ЗаахWe gave the beggar a penny Бид гуйлгачинд нэгпенни єгсєн
  13. 13. I sent you some books Би чамд хэдэн номилгээсэнУгтвар Vгт Єгєх оршихын тийн ялгал : Єгєхоршихын тийн ялгал нь Заахын тийн ялгалындараа байрлавал to - тэй орно .Єг VVлэгдэх VVн Єг VVлэх VVн Заах Угтвар VгтЄ .о .тяWe Gave a penny to the beggarI Sent some books to you(and not to him)Єгєх оршихын тийн ялгал нь зарим Vйл Vгболон хавсрал нэрийн дараа Заахын тийнялгалын ємнє to - тэй байдаг . Жишээлбэл :english mongolian english mongolian englishmongolianto add -д нэмэх to reply to -д хариулах cruel toхаргис зэрлэгto listen to чагнах , сонсох to happen to -д болохтохиолдох just to шударгаto declare, explain to -д мэдэгдэх тайлбарлах tosay to хэлэх , ярих polite to эелдэг , найрсагto mention to дурдах сануулах kind to нєхєрсєг ,эелдэгЄгєх оршихын тийн ялгал нь зєвхєн Заахынтийн ялгалын утга агуулж байгаа Vйл Vгэндхолбогддог . Гол хэрэглэдэг Vйл Vгс нь :english mongolian english mongolian englishmongolian english mongolian
  14. 14. to give єгєх to bring авчрах to forgive уучлах totell хэлэхto lend зээл VVлэх to take -д аваачих to costVнэтэй байх to write бичихto offer санал тавих to send -д илгээх to oweєртэй байх to sell худалдахto promise амлах to fetch авчрах to pay тєлєх toshow Vз VVлэхСанамж : Заахын тийн ялгал "it" - нь биеийнтєлєєний Vгийн Єгєх оршихын тийн ялгалынємнє байрлана :give it me - VVнийг надад єгєєч ; bring it us -VVнийг бидэнд авч ирээчХАВСРАЛ НЭР (The adjective)Тэмдэг нэр буюу хавсрал нэр нь байнгаєєрчлєгддєгг Vй . The great poets of England -Английн их найрагчид . гэх мэтI . Хавсрал нэрийн харьцуулалтын зэрэг
  15. 15. (Degrees of Comparison of the Adjective)Зєвшєєх (positive) Харьцуулсан (comparative)Давуу (superlative)Богино Vет - er - estlong урт longer арай урт the longest хамгийн уртlarge том larger арай том the largest хамгийн томОлон Vет more mostbeautiful гоё more beautiful ил VV гоё the mostbeautiful хамгийн гоёД Vрэм бус good сайн Better ил VV сайн the bestхамгийн сайнbad муу worse б Vр муу the worst хамгийн мууЖич : Давуу зэрэгт хавсралт нэрийн ємнєтухайлах ялгац гиш VVн "the"-г хэрэглэнэ .• Богино Vет хавсрал нэрэнд : а ) нэг Vетхавсрал нэр b ) хоёрдугаар Vе дээрээєргєлттэй хавсрал нэр : (polite - politer - thepolitest , severe - severer - the severest) болонгийг VVлэгчийн дараа -y, -le, -er, - ow, - some -ээртєгссєн хоёр Vет хавсрал : happy - happier - thehappiest, clever - cleverer - the - cleverest .• Олон Vет хавсрал нэрэнд : a ) эхний Vедээєргєлттэй хоёр Vет хавсрал нэр : cautious - morecautious - the most cautious, useful - more useful - themost useful. b ) олон Vет хавсрал нэр болонхавсрал нэрийн VVргээрх нєхцєл Vйл Vг VVд :interesting - more interesting - the most interesting,
  16. 16. delighted - more delighted - the most delighted.Хавсрал нэрээс харьцуулалтын зэрэг VVсгэхбичлэгийн д Vрэм :• "e" - ээр тєгссєн бол гээж -er, -est залгана .Жиш : fine - finer - finest, polite - politer - politest• Vгийн эцэст гийг VVлэгчийн дараа "y" байгаабол "y" - нь "- i -" болно . Жиш : dry - drier - driest,happy - happier - happiest.• Vгийн эцэст дан гийг VVлэгч байх , эцсийнгийг VVлэгчийн ємнє богино эгшиг байх , Vгийнэцсийн Vе єргєлттэй байх тохиолдолд эцсийнгийг VVлэгчийг давхар бичдэг . Жиш : big - bigger- biggest, hot - hotter - hottest, fit - fitter - fittest.Дараах хавсрал нэр VVд хавсрал нэрийнзэргийг хоёр хэлбэрээр VVсгэхдээ єєр єєрутга агуулдаг .Зєвшєєх Харьцуулсан зэрэг Давуу зэрэгИлэрхийлэх утга Хэрэглэх жишээlate later latest Цаг хугацаа Ill see you later - Бичамтай дараа уулзана . the latest paper -с VVлчийн баримтlatter last дэс дараа the latter sentence -дараачийн єг VVлбэр , (the) last time - с VVлчийнудааfar farther farthest орон зайн the farthest way -
  17. 17. хамгийн хол замfurther furthest д Vрслэл without frther delay -цаашид саатахг Vйгээрold older oldest насны ялгаа he is older than I - тэрнадаас ахмад , the oldest tree - хамгийн хєгшинмодelder eldest зєвхєн хамаатан садны насныялгаанд тодотголын VVргээр my elder brother -миний ах , his eldest son - т VVний том х VVnear nearer nearest орон зайн the nearest way tothe station - буудал х Vрэх хамгийн дєт замnext цаг хугацаа болон дэс дараа next month -дараагийн сар . the next stop - дараагийн буудалlittle smaller smallest жижиг гэсэн хэмжээ thesmallest room - хамгийн жижиг єрєєless least бага гэсэн хэмжээг he drinks less winethan milk - тэр с VVг бодвол дарс бага уудагII . Харьцуулсан хам б Vтэц• Ижил байдал : as - as : my sister is as big as I am -миний эгч над шиг том .• Ижил биш байдал : not so - as (эсвэл not as - as) :he is not so (not as) tall as his brother - тэр ах шигээтийм єндєр биш• эсвэл харьцуулсан зэрэг (comparative) + than :he is bigger than his brother - тэр ахаасаа ил VVтом юм .• the - the : the further they went the worse the road
  18. 18. was - цааш явах тутам зам муудсан .• the less - the less : the less you work, the less youwill earn - чи бага ажиллах тусам бага мєнгєолно .Санамж :the former - ємнєх нь , эхнийх ньthe same the - . . . шиг адилханthe latter - . . . с VVлчийнх ньother than - . . . -с єєр , . . . -с ондооIII . Хавсрал нэр нэрших нь (Substantivization ofadjectives)Хэсэг б Vлэг х Vм VVсийг нас , Vндэс угсаа , биебялдар , хєрєнгє чинээ гэх мэт онцлог шинжчанараар нь нэрлэхдээ хавсрал нэрийгерєнхий буюу хийсвэр нэрийн VVргээр the -ийн хамт хэрэглэдэг ба олон тоондхувирдагг Vй .the good сайчууд Хавсрал нэрээс VVссэнерєнхий нэр Vгээс онцолж тодорхой б Vлэг х Vн ,хэн нэг х Vнийг нэрлэхдээ man / woman, boy /girl, gentleman / lady, person / people гэх мэттєлєєний Vг хэрэглэдэг . Жиш : the blind women,the poor person, poor people . . . гэх мэтthe blind харааг Vйч VVдthe poor ядуучууд"-sh", "-ch - ээр тєгссєн яс Vндэс заасан Vгс ньолон тооны хэлбэрт хувидагг Vй ба эдгээрээс
  19. 19. тодорхой нэг х Vнийг яс Vндсээр нь онцлохдооman / woman, gentleman / lady - ийнтусламжтайгаар нэрлэдэг .Жиш : the English - an Englishman, the French - aFrench lady, the Scotch - two Scotchmen, the Dutchsome DutchmenЗарим яс Vндэс заасан Vгс нь олон тооныхэлбэрт байдаг . Жиш : (the) Americans, (the)Germans, (the) RussiansIV . Хавсрал нэрийг хэрэглэх хэлбэр1. Хавсрал нэр нь нэр Vгийн ємнє оржтодотголын VVрэг (attributive use) г Vйцэтгэнэ .Жиш : This is an interesting book. - Энэ болсонирхолтой ном . They live in the old house. - Тэдхуучин байшинд амьдардаг .2. Хавсрал нэр нь Vйл Vгийн ард оржєг VVлэх VVний хэрэглээ (predicative use) болдогвЖиш : This book is interesting. - Энэ номсонирхолтой . Their house is old. - Тэдний байшинхуучин .
  20. 20. VЙЛ ХАВСРАЛ (Adverb)Дайвар Vг буюу хавсрал нь Vйлийн шинжчанар , байр , байдал , цаг хугацаа , зэрэг ,давтамжийг заадаг .I . Vйл хавсрал VVсгэх хэлбэрAdjective + ly = Adverb , Хавсрал нэрэндихэвчлэн "- ly" залгаж VVсмэл Vйл хавсралVVсгэдэг ба дараах д Vрмийг баримтлана .1. Хоёр ба т VVнээс дээш Vетэй хавсралнэрийн с VVлийн гийг VVлэгч + "- y" бол "-y"-ийг"-i" -ээр солино . Жиш : happy - happily, easy -easily.2. Нэг Vетэй хавсрал нэрийн "-y" -ийг хэвээрхадгалж болно . dryly ба drily,жич : gay - gaily байх тохиолдол бий .3. Дараах Vг VVдийн -e тєгсгєлийг гээнэ . true -truly, whole - wholly, due - duly, noble - nobly4. full - fully5. хавсрал нэр нь "- ic" тєгсгєлтэй бол "- ally" -гзалгаж VVсгэнэ . Жиш : fantastic - fantastically,diplomatic - diplomaticallyАнхаар ! Хавсрал нэр нь "-ly" тєгсгєлтэй бол in a. . . manner (way) б Vлэг Vгс ашиглан сольжболно . Жиш : in a friendly manner; in a lovely wayХавсрал нэр болон Vйл хавсралын адил
  21. 21. хэлбэр VVд байдаг . Жишээ нь цаг хугацаагзаахад "-ly" : early, daily, weekly, monthly, yearly . . .гэх мэтГэвч ижил хэлбэртэй боловч єєр єєр утгаилэрхийлдэг . Жишээ ньpretty only still veryХавсрал нэр (adjective) хєєрхєн цорын ганц намг Vм жинхэнэ , Vнэн , ягVйл хавсрал (adverb) нэлээд зєвхєн , ердєє басч , арай ч тун , маш , ихЗарим "-ly" дагавар авч VVссэн Vйл хавсралVндсэн утгаа гээдэг тохиолдол бий . Жиш :hardly - ч VV чамай , арай ядан ; nearly - бараг ,шахууСанамж : " маш их " = very - нь хавсрал нэрболон Vйл хавсралын ємнє хэрэглэгддэг : verygood, very badly,(very) much Vйл Vгэнд : I thank you very much.Санамж : Хавсрал нэр (Adjective) нь Vйлхавсралын (adverb) оронд дараах байдлаарилэрхийлэгддэг : to work hard - их ажиллах , towalk slow - явган удаан явах , to talk loud (low) -чанга ярилцах , to spell right (wrong) - зєв (буруу )дуудах , to feel happy - аз жаргалыг мэдрэх , tostop short - т Vр зогсохII . Vйл хавсралын харьцуулалтын зэрэг(Degrees of Comparison of the adverb)
  22. 22. 1. Олон Vет харьцуулалтын зэрэг : ("-ly" -ээрVVссэн б Vх Vйл хавсрал "more, most" - ийг авч )brightly - more brightly - most brightly ; slowly - moreslowly - most slowly2. Богино Vет харьцуулалтын зэрэг : ("-ly"залгаж VVсээг Vй буюу Vндсэн Vйл хавсрал "-er,est" авч )soon - sooner - soonest ; often - oftener - oftenest ;early - earlier - earliest3. Д Vрэм бус харьцуулалтын зэрэг :well - better - best ; badly - worse - worst ; little - less -least ; much - more - mostlate - latter - last ; far - farther (further) - farthest(furthest) ; near - nearer - nearest (next)III. Vйл хавсралыг хэрэглэх хэлбэрVндсэн д Vрэм : Vйл хавсрал нь хэзээ чєг VVлэх VVн болон тусгагдахууны хоорондбайрладагг Vй .Єг VVлбэрт байрлах д Vрэм :1. Єргєлттэй Vйл хавсрал (байрлал , тодорхойцаг заасан Vйл хавсрал болон байдал заасанєргєлттэй Vйл хавсрал ) нь єг VVлбэрийн эхэндбуюу эцэст байрлана . (єргєлт анхаар !) Жишээнь :Байрлал заасан : in 1999 we went to LondonТодорхой цаг заасан : I met him yesterday.Байдал заасан : We thanked him heartily
  23. 23. 2. Єргєлтг Vй Vйл хавсрал (тодорхой бус цагзаасан Vйл хавсрал болон байдал заасанєргєлтг Vй Vйл хавсрал ) нь жирийн одоо цагбол Vйл Vгийн ємнє , нийлмэл цаг бол эхнийтуслах Vйл Vгийн ард байрлана . Жишээ нь :Тодорхой бус цаг : She allways heard the child cry.- Тэр х VVхэд уйлахыг Vргэлж сонсдог байсан .I have often been in America - Би дандаа АмериктбайсанБайдал заасан : I did not quite understand you. -Би таныг ердєє ойлгонг Vй .3. Єг VVлбэрт олон Vйл хавсрал байх болбайрлал нь : Байдал + байр + цаг гэсэндараалалтай байна . Жишээ нь : We arrivedsafely in London yesterday.ТООНЫ НЭР (The Numeral)Vндсэн тооны нэр (Cardinal numerals)1 -one, 2 - two, 3 - three, 4 - four, 5 - five, 6 - six, 7 -seven, 8 - eight, 9 - nine, 10 - ten,11- eleven, 12 -twelve, 13 - thirteen, 14 - fourteen,15 - fifteen, 16 -sixteen, 17 - seventeen, 18 - eighteen, 19 - nineteen,20 - twenty, 21 - twenty one, 22 - twenty two, 30 -thirty, 40 - forty, 50 - fifty, 60 - sixty, 70 - seventy, 80 -
  24. 24. eighty, 90 - ninety, 100 - a (one) hundred,101 - a (one)hundred and one, 200 - two hundred, 1000 - a (one)thousand, 2000 - two thousand, 100 000 - a (one)hundred thousand, 1 000 000 - a (one) million, 2 000000 - two million(s)Дэс тоо ба бутархай тоо (Ordinal numerals andFractional numerals)Ordinal numerals = Cardinal numerals + th : thehundredth . Д Vрэм бус : first, second, third (1st, 2nd,3rd)Бичих Vед анхаар : five - fifth, eight - eighth, nine -ninth, twelve - twelfth, twenty - twenthieth гэх мэт .Цаг тоолол : He was born on July 14th буюу on the23rd of July ; Хаад ноёдын нэр : Elizabeth II -Elizabeth the second (уншихдаа )Дэс тооны ємнє "the" тухайлах ялгац гиш VVнавдаг . the first, the second, the eleventh, 101 - thehundred and firstЭнгийн бутархай (Common Fractions): 1/2 a (one)half, 1/3 one third, 2/5 two fifths, 2.3/7 two and threeseventhsАравтын бутархай (Decimal Fractions): 0.3 nought(zero) point three, 2.35 two point three five (thirty five)Тоон Vйл хавсралДэс дараа : эхлээд - дараа нь = first - then :First he lived at home, then he went to England. -Эхлээд тэр гэртээ амьдарч байсан дараа нь
  25. 25. Англи явсан .Зєрчил : эхэндээ - с VVлдээ = at first - at last, atlenght :At first I believed him, but at last I became distrustful. -Эхний удаа би т VVнд итгэсэн , харин эцэст ньитгэлг Vй болсон .Б Vртгэх : нэгд Vгээрт = firstly буюу in the firstplace ; гуравдугаарт = thirdly буюу in the thirdplace . . . ; тавын тооноос эхлээд зєвхєн in thefifth place гэх мэт . Жишээ нь : зургадугаарт = inthe sixth placeДавтамж : нэг удаа =once хэдэн удаа ? =howmany times? гурван удаа three times (thrice)хоёр удаа =twice заримдаа , хааяа =sometimesдахин once moreХувилалт : нэг дахин =single гурав дахин =treble,threefould 100 дахин =a (one) hundredfoldхоёр дахин =double дєрєв дахин =fourfold олондахин =manifold гэх мэтБИЕИЙН ТЄЛЄЄНИЙ НЭР , ХАМААТУУЛАХТЄЛЄЄНИЙ НЭР ,ЭГЭХ БА Х VЧ НЭМЭГД VVЛЭХ ТЄЛЄЄНИЙНЭР(Personal, Possessive, Reflexive and EmphaticPronouns)Биеийн тєлєєний нэр Хамаатуулах тєлєєний
  26. 26. нэр Эгэх ба х Vч нэмэгд VVлсэн т .н-self - дээр єргєлт авна .Нэрлэх = єг VVлэгдэх VVнNominative = Subject Заах = ТусгагдахуунAccusative = Objective I хэлбэр II хэлбэрI –би me -намайг , надад my - миний mine -минийх myself - (би ) єєрийгєє , єєрєєyou – чи you - чамайг , чамд , таньд , таныг your -чиний , таны yours - чинийх , таных yourself - (чи ,та ) єєрийгєє , єєрєєhe - тэр (эрэгтэй ) him - т VVнийг , т VVнд his -т VVний his - т VVнийх himself - єєрийгєє , єєрєє(эрэгтэй )she - тэр (эмэгтэй ) her - т VVнийг , т VVнд her -т VVний hers - т VVнийх herself - єєрийгєє , єєрєє(эмэгтэй )it - энэ , тэр юм it - т VVнийг , т VVнд ,VVнийг , VVнд its - VVний(эд з Vйл ) its - VVнийх itself - єєрийгєє , єєрєє (энэ ,тэр юм )we - бид , бид нар us - биднийг , бидэнд , биднарт our - манай , бидний ours - манайх ,биднийх ourself - єєрсдийгєє , єєрсдєє (бид )you - та нар you - та нарыг , та нарт your - танай ,та нарын yours - танайх , та нарынх yourselves -(та нар ) єєрсдийгєє , єєрсдєєthey - тэд , тэд нар them - тэднийг , тэд нарыг ,
  27. 27. тэдэнд their - тэдний , тэд нарын theirs -тэднийх , тэд нарынх themselves - (тэд )єєрсдийгєє , єєрсдєєone one ones ones (own) oneselfСануулга : Биеийн тєлєєний нэр ньЄгєх оршихын тийн ялгалд заахын тийнялгалын ємнє бол to -г Vй : give me the bookЄгєх оршихын тийн ялгалд заахын тийнялгалын дараа бол to -тэй : give the book to meТєлєєний нэрийг єг VVлбэрт хэрэглэх нь :Тєлєєний нэрс Г Vйцэтгэх VVрэг ЖишээБиеийн Нэрлэхийн т .я -д єг VVлэгдэх VVн I shallspeak to him. - Би т VVнтэй ярина .єг VVлх VVн That was he. - Тэр бол тэр байв .Заахын т .я -д тусгагдахууны VVргээр I shallspeak to him. - Би т VVнтэй ярина .Хамаатуулах I хэлбэр нь тодотголын VVргээрHer paper was interesting. - Т VVний єг VVлэлсонирхолтой байсанII хэлбэр нь єг VVлэгдэх VVн My ruler is long yoursis longer. - Миний шугам урт , чинийх б Vр урт .єг VVлэх VVн This car is his. - Энэ машин т VVнийх .тусгагдахуун We havent seen your paper, we haveseen only theirs. - Бид чиний зохион бичлэгийгVзээг Vй , зєвхєн тэд нарынхыг VзсэнЭгэх тусгагдахууны VVргээр I wash myself. - Биєєрийгєє угаадаг .
  28. 28. Х Vч нэмэгд VVлэх нэр Vг (тєлєєний нэр )-ийнутгыг х Vч нэмэгд VVлэх VVргээр He himself sawit. - Тэр єєрєє VVнийг Vзсэн .He saw it himself. - Тэр VVнийг єєрєє Vзсэн .VЙЛДЭХ ТЄЛЄЄНИЙ НЭР (Reciprocal pronouns)each other - хэн хэнийгээ , one another - нэг ньнєгєєгєє , Жишээ нь :They greeted each other. - Тэд бие биентэйгээмэндлэв .We know each other very well. - Бид бие биенээтун сайн мэднэ .The children look at each other in the mirror. -Х VVхд VVд толинд бие биенийгээ хардаг .ЗААХ ТЄЛЄЄНИЙ НЭР (Demonstrative pronouns)Ойр ХолГанц тоо this - энэ that - тэрОлон тоо these - эдгээр those - тэдгээр1. Єг VVлэгдэх VVний VVргээр : This was pleasant. -Энэ нь аятайхан байсан .2. Єг VVлэх VVний хэсгийн VVргээр : It was that. -Энэ бол тэр байсан .3. Тусгагдахууны VVргээр : He likes this. - Т VVндэнэ таалагддаг .
  29. 29. АСУУХ ТЄЛЄЄНИЙ НЭР (Interrogative Pronouns)Тийн ялгал 1. Нэр Vг 2. Хавсрал нэрХ Vн Эд з Vйл Х Vн ба эд з Vйл(сонголт , ангилалт ) Х Vн ба эд з VйлНэрлэх who? = хэн ?Who can swim? what? = юу ?What is this? which? = аль , ямар , хэн , юу ?Which of you is ill? what?,which?Харъяалах whose = хэний ?of whom? = хэний тухай ?1. Whose book is this?2. Of whom did you speak? of what? = юуны тухай ?Of what did you speak? of which? = хэнийх , юуных ?There were two accidents. Of which did you near?what (which) boy?what (which) table?Єгєх орших to whom? = хэнд ?To whom did you give? to what? = юунд ?To what does this refer? to which?There are two teams, to which do you belong?Заах whom? = хэнийг ?Whom did you call? what? = юуг ?What do you see? which?Which do you like better, tea or coffee?Санамж : Асуух тєлєєний нэрэнд угтвар Vгс(Prepositions) орохдоо гол тєлєв Vйл Vгийн ардбайрлана :
  30. 30. Whom are you speaking of? - Чи хэний тухай ярьжбайна .What is he laughing at? - Тэр юуг шоолж байна ?What are you talking about? - Та юуны тухай ярьжбайна .ХОЛБОХ БА НЭГТГЭХ ТЄЛЄЄНИЙ НЭР(Relative and conjunctive pronouns)Тийн ялгал Х Vн дээр Эд з Vйлд Х Vн ба эд з VйлНэрлэх who which thatХаръалах whose, of whom of which (whose) (that -of)Єгєх орших to whom to which (that - of)Заах whom which thatНэрлэх who my friend who made a trip to London -Лондон руу аялсан миний найзХаръяалах whose the girl whose father I know -аавыг нь мэдэх охинthe house whose walls are grey - саарал ханатайбайшинof whom the boy of whom we spoke - бидний ярьжбайгаа х VVЄгєх орших to whom the pupil to whom he gave thebook - т VVний номоо єгсєн сурагчЗаах whom the man whom I asked - миний юмасуусан тэр эмэгтэйНэрлэх which the train which (that) arrived - ирсэн
  31. 31. галт тэрэгХаръалах of which the house, the windows of which. . . (ард нь Vргэлж т VVнтэй холбоотой Vг орно )Єгєх орших to which the story to which we listened- бидний сонссон т VVхЗаах which the things which (that) we need -бидэнд хэрэгтэй з VйлсСанамж : Холбох ба нэгтгэх тєлєєний нэртэйхамт угтвар Vгс нь (Preposition) орохдоо VйлVгийн ард байдаг .The man whom I was waiting for. - Миний х Vлээжбайгаа эрэгтэй .The house, that I lived in. - Миний суудаг байшин .that - зєвхєн тодотгол гиш VVн єг VVлбэртбайдаг дараах тохиолдлуудад хэрэглэнэ .1. who, which-ын оронд :Who was the man that you were talking of? - Чинийярьж байсан эрэгтэй хэн бэ ?This is the bird (that) he caught. - Энэ бол т VVнийбарьсан шувуу .2. Тодорхойг Vй тєлєєний нэр (Indefinitepronouns) болон тооны ухагдахууны дараа : all,everything, something, anything, much, little, nothing,the same :That is everything (that) I know. - Миний мэдэх б Vхюм энэ .
  32. 32. 3. Ямар нэг юм онцлоход it is . . . , it was . . . -ындараа :It was the storm that destroyd the house. - Байшиннураасан юм шуурга байсан .4. Хэрэв тєлєєний нэр нь х Vн ба эд з Vйлээсхамаарч байвал :They talked about the natives and plants (that) theyhad found interesting. - Тэдэнд сонирхолтойсанагдсан амьтан ургамалын талаар тэдярилцсан .Санамж : that -ийн ємнє хэзээ ч угтвар Vгбайрладагг Vй ба угтвар Vг нь Vйл Vгийн ардбайрлана .The train that I waited for arrived. - Миний х Vлээжбайсан галт тэрэг ирлээ .Анхаар : Хэрэв тодотгол гиш VVн єг VVлбэрттусгагдахуун юм уу Vйл хавсрал байвалхолбох ба нэгтгэх тєлєєний нэрийг гээжболдог .This is the boy (whom) Iike best. - Надад хамгийних таалагддаг х VV бол энэ .The house (that) we live in. - Бидний амьдардагбайшин .
  33. 33. ТОДОРХОЙГ VЙ ТЄЛЄЄНИЙ НЭР(Indefinite pronouns)some = зарим , хэд , жаахан , ямар нэгэн багазэрэг (тооны нэрийн ємнє )1. хэмжээ хязгаар илэрхийлэхэд хэрэглэгддэг :We had some books. - Бидэнд хэдэн ном байлаа .2. Зєвшєєрсєн х VVрнэхєг VVлбэртхэрэглэгддэг : In the evening we hadsome tea. - Орой бид цай уусан .
  34. 34. any = ямар нэгэн , дурийн , альч1. Vнэхээр биш , хэдийд ч байхыг бага зэрэгилэрхийлдэг : You may come at any time. - Тахэзээ ч ирж болно .2. a) асуух єг VVлбэрт : Do you see any mistakes? -Та ямар нэгэн алдаа хардаг уу ?b) Vг Vйсгэсэн єг VVлбэрт : No, I do not see anymistakes. - Vг Vй , би ямарч алдаа хардагг Vй .c) болзох єг VVлбэрт : If you see any mistakes ... -Хэрэв та ямар нэгэн алдаа харвал ...3. зєвшєєрєх єг VVлбэрт "ямар нэгэн " гэсэн утгагаргахад : Give me any book. - Надад ямар нэгэнном єгєєч .Мєн some болон any-гээр нийлмэл Vг б Vтээдэг .someone, somebody - хэн нэгэн , зарим х Vн ;something - нэг юм , ямар нэг юм ; somewhere -хаа нэг газар , ямар нэг газар , хаан ч ; anyone,anybody - ямар нэг х Vн , хэн ч ; anything - ямарнэг , аливаа юм , юм ; anywhere - хаа нэгтэй , хаанэг газар , хаана ч , хаашаа чeach = нэг б Vр , тус б Vр , тутам , б Vр (х Vн , юм нэгб Vрийг тусад нь авч Vзэхэд хэрэглэдэг )• хавсрал нэрийн VVргээр : Each player did his best- Тоглогч б Vр чадах б Vхнээ хийсэн• нэр Vгийн VVргээр : Each of them did his best -Тэд б Vгд чадах б Vхнээ хийсэнevery = б Vр (х Vн , юмсын тухай ерєнхий ойлголт
  35. 35. илэрхийлэхэд )• зєвхєн хавсрал нэрийн VVргээр : Every househas a roof - Байшин б Vр дээвэртэй .• нийлмэл Vг б Vтээхэд : everyone, everybody -х Vн б Vр , б Vгд , х Vн болгон ; everything - юм б Vгд ,б Vх юм• хэллэг : every day - єдєр тутмын ; every fortnight- 14 хоногийн ; every other day - єнжєєдall = б Vх , б Vгд (ерєнхий юмнаас тодорхой хэсэгб Vлгийг авч Vзэхэд хэрэглэгднэ )• хавсрал нэрийн VVргээр : all men - б Vх эрч VVд• нэр Vгийн VVргээр : all of them - тэд б Vгдээрээ• Vйл хавсралын VVргээр : he was all dirty - тэрзаваан байсан• хэллэг : all the better - тэгвэл б Vр сайн ; not at all- з Vгээр , з Vгээр ; all at once - нэг мєсєн : after all -эцэст нь , с VVлд нь ; first of all - эхлээд , юуныємнє ; once for all - б Vр мєсєн ; all the day - б Vхэлєдєр , б Vхэл єдєржингєє ;whole = б Vх , б Vгд (all - оос ил VV ерєнхийбайдал заадаг ): the whole town, the whole of Asia• хэллэг : the whole day - б Vхэл єдєр , б Vхэлєдєржингєє ;either = аль нэг нь , аль нь ч ; neither = аль нь чбиш , ямарч , хэн ч биш , юу ч биш• хавсрал нэрийн VVргээр : on either side of river -голын аль нэг эрэг дээр ; neither way is right - аль
  36. 36. ч зам нь буруу• нэр Vгийн VVргээр : either one or the other onemust leave - аль нэг нь явах ёстой ; neither of uscould help him - бидний хэн нь ч т VVнд тусалжчадахг Vй байсанСанамж : either ... or - ... юм уу эсвэл ...; neither ...nor - ... ч Vг Vй ... ч Vг Vйnor - either - мєн Vг Vй I cannot swim, nor myborther either - би сэлж чаддагг Vй , ах маань чмєн адилnot - either I cannot swim, he cannot swim either - бисэлж чаддагг Vй , тэр мєн сэлж чаддагг Vйother = нєгєє , єєр , бусад• хавсрал нэрийн VVргээр : the other girl - нєгєєохин• нэр Vгийн VVргээр : the others stayd at home -бусад нь гэртээ Vлдсэн• хэллэг : the other day - саяхан , саявтар ; theother morning - саяхны єглєє ; every other day -єнжєєд ; one after another - ар араасаа ; some dayor other - ямар нэг єдєр ; some time or other -хэзээ нэгэн цагт , санамсарг Vй ; on the other hand- нєгєєтэйг VVр ; another (cup of coffee) - єєр баснэг (аяга кофе )Ганц тоо Олон тоо Санамжmuch = их
  37. 37. it takes too much time many = олонmany families live there many a = зарим (нэг )a little = бага зэрэг , жааханa few = хэдэн , цєєн , хэдхэнlittle = багаI have little hope few = цєєнI saw only few boysХэлллэгa greate deal of = Vнэхээр их ; a good many = машолон , тун их ; very much = маш их ; in few words =цєєн Vгээр ; very many, greate many = маш олонЖИРИЙН VЙЛ VГ(Ordinary verbs)Д Vрмийн Vйл Vгсийг гол цагуудадєг VVлбэрийн тєрл VVдээр to open (нээх ,онгойлгох ) Vйл Vгээр тєлєєл VVлэн Vз VVлэв .Єг VVлбэрийн хэлбэр VVдГол цагууд Батлах єг VVлбэр (Affirmate)Vг Vйсгэх єг VVлбэр(Negative) Асуух єг VVлбэр(Interrogative) Асууж Vг Vйсгэх єг VVлбэр
  38. 38. (Interrogative-negative)Жирийн одоо цаг(The present indefinite tense) I openhe opens I do not openhe does not open do I open?does he open? do I not open?does he not open?Жирийн єнгєрсєн цаг(The past indefinite tense) I opened I did not open did Iopen? did I not open?Одоо тєгссєн цаг(The present perfect tense) I have opened I have notopened have I opened? have I not opened?Єнгєрєн тєгссєн цаг(The past perfect tense) I had opened I had not openedhad I opened? had I not opened?Жирийн ирээд Vй цаг(The future indefinite tense) I shall openyou will open I should not openyou will not open shall I open?shall (will) you open? shall I not open?shall (will) you not open?Єнгєрсєн цагийн єнгєнєєс эс тухайлахирээд Vй цаг(The future indefinite in the past) I should openyou would open I should not openyou would not open should I open?
  39. 39. should (would )you open? should I not open?should (would) you not open?Жич :- Хэзээ ч ирээд Vй цаг болон єнгєрснийирээд Vй цаг нь when, if, while, as soon as - аархолбогдсон хавсарсан нийлмэл єг VVлбэрт цугордогг Vй .Жнь :I shall go out when I am ready - би бэлэнболохоороо гадагшаа гарна .he would do it if he could - тэр чаддаг байсан болVVнийг хийх байсан .ТУСЛАХ VЙЛ VГС(Auxiliary verbs)to have = -тай , тэйVйл Vгийн нийлмэл цаг б Vтээхэдхэрэглэгддэг : he has come - тэр ирсэн• to have + тусагдахуун + єнгєрсєн цагт нєхцєлтVйл Vг бол = - уулна , VVлнэ : I have my hair cut -Би Vсээ тайруулсан .• to have + заахын т /я + эс тухайлах тєлєв(infinitive) бол = -уулах , VVлэх , - лгах , хийлгэх :the teacher will the boys learn by heart - багшхєвг VVдийг цээжл VVлэх болно .• to have + to -тэй эс тухайлах тєлєв (infinitivewith to) бол = ёстой : he has much to do - тэр их
  40. 40. з Vйл хийх ёстой .• хэрэв to have - нь жирийн Vйл Vгийн VVргээр(гол тєлєв got гэсэн Vгээр х Vч нэмэгд VVлдэг )бол : have you (got) a new house? Асуух болонVг Vйсгэх хэлбэрт to do - ийн тусламжтайгаарєєрчлєн бичиж болдог . Do you have a new house?- Чи ямар нэгэн шинэ байшинтай юу ?to be = байх• Идэвхг Vй хэв (passive) VVсгэхэд хэрэглэгддэг :the story was told by father - аавын ярьж єгсєнт VVх• Vргэлжлэх цагийн хэв (progressive form)VVсгэхэд хэрэглэгддэг : it is raining - бороо оржбайна .• to be + to - тэй эс тухайлах тєлєв (infinitive withto) бол = тэгэх ёстой (3 дагч этгээдийн х Vсэлтбуюу хувь тавилангийн эрхээр хийгдэж байгааилэрхийлнэ ) : he was to die in Africa - тэр АфрикдVхэх ёстой байсан .• to be + идэвхг Vй хэвийн эс тухайлах тєлєв = -ах ёстой : the lesson is to be finished - хичээлийгдуусгах ёстой .• to be - нь жирийн Vйл Vгийн VVргээр бол : "Tobe or not to be" that is the question - "Орших эсорших " нь асуудал .to do = хийх , Vйлдэх• Хэрэв єг VVлэх VVн нь жирийн Vйл Vг бол
  41. 41. асуух єг VVлбэр зохиоход хэрэглэнэ : do you likeit? - танд энэ таалагдаж байна уу ?Асуух єг VVлбэрийг дараах тохиолдлуудад todo-гийн тусламжтайгаар єєрчлєхг Vй :1. Хэрэв єг VVлэх VVн нь туслах Vйл Vгтэй хамтбол : will he come? - тэр ирэх VV?2. Хэрэв єг VVлэгдэх VVнээр эхэлсэн асуухєг VVлбэр бол : who knows that? - Хэн VVнийгмэдэх вэ ?гэвч асуух єг VVлбэр нь Vг Vйсгэсэн хэлбэртбайвал to do -ийг хэрэглэнэ : who does not knowthat? - Хэн VVнийг мэдэхг Vй вэ ?• Жирийн Vйл Vгийг Vг Vйсгэх хэлбэрторуулахад хэрэглэнэ : we do not forget it - бидVVнийг мартахг VйVг Vйсгэх хэлбэрийг дараах тохиолдлуудад todo - гийн тусламжтайгаар єєрчлєхг Vй :1. ямар нэгэн туслах Vйл Vгтэй бол : he cannotswim - тэр сэлж чаддагг Vй .2. not (never, nothing etc.) - ийн тусламжтайгаарVVссэн бусад Vг Vйсгэх хэлбэрт : you never cantell - та хэзээ ч хэлж чадахг Vй . we sow nothing -бид юу ч харааг Vй .3. Хэрэв not нь Vйл Vгийг биш харин асуухєг VVлбэрийг нийтэд нь Vг Vйсгэж байвал : is sheill? - no I suppose not. Тэр євчтэй юм уу ? Vг Vй битэгж бодохг Vй байна .
  42. 42. Санамж : Захиран тушаах тєлєвийн Vг Vйсгэххэлбэр ямагт to do -гээр VVсдэг ба мєн туслахVйл Vгтэй бол to have болон to be -гээр VVсдэг :do not have a look at it? - dont be sorry! - VVнийгхарааг Vй юу ? Б VV харамс !• урьдах (ємнє нь гарсан ) жирийн Vйл Vгээ to do-гээр орлуулахдаа дараах тохиолдлуудадхэрэглэгдэнэ :1. Харицуулсан єг VVлбэрт Vйл Vгийг дахиндавтхаас зайлс хийхэд : he knows more then I do.- Тэр надаас ил VV мэднэ .2. Эелдгээр дэмжих , Vйл дэмжихийг хэлэхдээyes болон no - гээр : Do you listen to the music? Yes,we do. No we do not.3. Монгол хэлний "би ч бас ", "би ч гэсэн ", "би чбас биш ", "би ч гэсэн бас биш " - ийгорчуулахад : He reads much - so do I - тэр ихуншдаг , би ч гэсэн . She does not read much - nordo we - Тэр их уншдагг Vй бид ч мєн адил .4. Монгол хэлний "Vнэн юм биш VV? Vнэн биздээ ?" гэдгийг баталсан єг VVлбэр болонVг Vйсгэсэн асуултанд илэрхийлэхэд : You feelbetter, do not you? - Таны бие сайжирсан , тиймбиз дээ ?Мєн Vг Vйсгэсэн єг VVлбэр болон баталсанасуултанд : he didnt say so, did he? - Тэр тэгжхэлээг Vй тийм биз дээ ?
  43. 43. гэвч эхний єг VVлбэрт туслах Vйл Vг байгааддахин давтагдаж байвал : You are not glad, areyou? - Та баярлахг Vй байна , тийм биздээ ?• мєн жирийн Vйл Vгийн VVргээр (асуух болонVг Vйсгэх єг VVлбэрт to do -гийн тусламжтайєєрчилж болдог ): He did his best - Тэр чадахб Vхнийгээ л хийсэн . How do you do? - Та сайнбайна уу ?БАЙМЖ VЙЛ VГС(Modal verbs)Єг VVлбэрт бие дааж хэрэглэдэгг Vй зєвхєнбусад Vйл Vгтэй нийлж утга санаа илтгэдэгVйл Vгсийг баймж Vйл Vг гэдэг .Одоо цаг Єнгєрсєн цаг Хэрэглэх ОрлуулахVйл VгI canБи ...-ийг чадна I couldБи ...-ийг чадах байсан 1. Биеийн чадвар : I canswim - би сэлж чадна2. Оюуны чадвар : he could translate - тэрорчуулж чадах байсан3. Боломж : can I help you? - би танд туслах уу ? tobe able to: I play chess = Im able to play chess - бишатар тоглож чадна(Vг Vйсгэх Vед ) to be unable to - чадахг Vй(зєвхєн 2-т ): to know, (know to) - мэдэх
  44. 44. I shallБи тэгэх ёстой(энэ нь 3 дагч этгээдийн х Vслээр ) I shouldБи тэгэх ёстой байсан shall: Ямар нэгэн х Vндшууд тушаал єгєх Vед :you shall not steal! - Чи хулгай хийх ёсг Vй !should:1. Дам ярианд : the teacher said we should workбиднийг ажиллах ёстой байсан гэж багшхэлсэн2. Х Vсэн болзох тєлєв , VVрэг даалгавар : youshould tell the truth - чи Vнэнээ хэлэх ёстойбайсан to be to1. Гуравдагч этгээдийн тушаал : what am I to do -би юу хийх ёстой вэ ?2. Хувь тавилан : his death was to decide her fate -т VVний Vхэл тэр эмэгтэйн хувь тавилангшийдсэн3. Цуу ярианд : to be said - to be supposed to : he issaid (supposed) to be ill - т VVнийг євчтэй байх гэжхэлсэнI willби ... -ийг х Vсэж байна I wouldби ... -ийг х Vсэж байсан will: х Vчтэй х Vсэлт : I willget on in my life - би амьдралдаа амжилт олохболно
  45. 45. would:1. х Vчтэй х Vсэлт (ихэнхдээ Vг Vйсгэхэд ): hewould not go abroad - тэр гадаад явахг Vй байхбайсан .2. х Vсэн болзох тєлєвтэй : I would I were at home- би гэртээ байсан сан бол3. ёс заншил д Vрэм : boys will be boys - эрэгтэйх VVхэд бол эрэгтэй х VVхэд л байх болно .she would play every day - тэр єдєр б Vр тоглохбайсан . 1. Х Vсэл : to want, to wish, to like: I want tosee him - би т VVнийг хармаар байна .do as you like - єєрийн х Vссэнээрээ бай .2. Санаа бодол болон тодорхойг Vй ирээд VйVед : going to, to mean to, to propose to3. Бэлэн байдал : to be willinf to: he is willing to doall - тэр б Vгдийг хийхийг х Vсэж байсан .4. Хэрэгж VVлэхэд хэц VV х Vсэл : to wish - would +х Vсэн болзох тєлєв : I would the day were over -Би єдєр дуусаасай гэдгийг х Vссэн .5. Энд VV санаа бодол : to pretend: he pretends tobe ill - тэр євчтэй юм шиг ж Vжиглэсэн .may-магадг Vй , байх might-тэгсэн ингэсэн байх may:1. Боломж : this may be true - энэ Vнэн байх2. Зєвшєєрєл : you may come.3. Vг Vйсгэсэн боломж : cannot: this cannot be true -
  46. 46. энэ Vнэн байж болохг Vй .4. Vг Vйсгэсэн зєвшєєрєл : may not (тусгай хоригхорио ): you may not use this book - та энэ номыгашиглахг Vй байж болно .5. Vг Vйсгэсэн зєвшєєрєл : must not (нийтлэгболон Vйлчилж буй хориг ): you must not smoke -та тамхи татах ёсг Vй .6. Vг Vйсгэсэн х Vсэл : may not : may you never beunhappy! - та хэзээ ч аз жаргалтай байхг Vй нь !might: бараг х Vсэн болзох байдлаар боломжилэрхийлбэл : he might have missed the trian - тэргалт тэрэгнээсээ хоцорчихож магадг Vй л юм .to be allowed to / to be permitted to = ЗєвшєєрєлI have not been allowed to smoke - Намайг тамхитатахыг зєвшєєрєхг Vй байсан .they will not be permitted to play - тэднийгтоглохыг зєвшєєрєхг Vй .it is possible - энэ бол боломжтой .I mustБи тэгэх ёстой .(шаардлагатай ) (єєрийн х Vслээр ) (I must)Би тэгэх ёстой байсан(гол єг VVлбэрт хэрэглэхг Vй )I ought to must:1. Зайлшг Vй з Vйл албадлага : all men mustsurvive - б Vх эрч VVд амьд Vлдэх ёстой .2. Vг Vйсгэсэн болон нийтлэг хориг : must not,
  47. 47. need not: you must not tell a lie - та худал хэлэххэрэгг Vй .3. Vг Vйсгэсэн зайлшг Vй з Vйл : need not: I need nottell you this story - би танд энэ т VVхийг яриххэрэгг Vй .I ought to : журамт VVрэг : I ought to go to church -би с Vмр VV очих ёстой . to have to: I had to stay athome - би гэртээ Vлдэх ёстой байсанto be forced to: he was forced to leave his country -т VVнийг єєрийн орноо орхихыг шаардсан .to be obliged to: she was obliged to earn her living -тэр єєрийн амжиргааны зардлыг олох VVрэгх Vлээсэнto be compelled to: they were compelled to work hard- тэднийг шаргуу ажиллахыг шаардсанto be bound to: she is bound to her freedom - тэрэрх чєлєєгєє хязгаарлуулсанЖич : нэг зэрэг жирийн Vйл Vг болон туслахVйл Vг байвал :(to) need - хэрэгтэй , шаардлагатай байх .he does not need to come / he need not come(to) dare - з Vрхлэх , зориглохhe did not dare to go out / he dared not go outVЙЛ VГИЙН ЦАГУУД
  48. 48. (The tenses of the verb)Англи хэл єєрєє Vйлдэх буюу Vйлдэх хэвийн(active) 16 болон бусдын эрхэнд Vйлдэх буюуVйлдэгдэх хэвийн (passive) 10 цаг , нийт 26цагтай .Жич :P1 - одоо цагт нєхцєлт Vйл VгP2 - єнгєрсєн цагт нєхцєлт Vйл Vг / (д Vрэм буснєхцєлт Vйл Vг )Vйлдэх хэвийн цагууд(The active tenses)Цагууд (Tenses) Цаг VVсгэх хэлбэр (Form) Жишээ(Example) Орчуулга (Translation)Одоо цагууд(Present tenses) Жирийн одоо цаг(The present indefinite tense) verb / verb + s (es) sheworks тэр (эмэгтэй ) ажилладагОдоо Vргэлжилж байгаа цаг(The present continuous tense) am / are / is + P1 (verb+ ing) he is working тэр (эрэгтэй ) ажиллаж байнаОдоо тєгссєн цаг(The present perfect tense) have / has + P2 (verb + ed)she has worked тэр ажиллачихаад байж байнаОдоо тєгсєн Vргэлжлэх цаг(The present perfect continuous tense) have / hasbeen + P1 (verb + ing) he has been working тэражилласаар байж байна
  49. 49. Єнгєрсєн цагууд(Past tenses) Жирийн єнгєрсєн цаг(The past indefinite tense) verb + ed(d) {only irregularverb} she worked тэр ажилллавЄнгєрєн Vргэлжилсэн цаг(The past continuous tense) was / were + P1 (verb +ing) he was working тэр ажилласаар байсанЄнгєрєн тєгссєн цаг(The past perfect tense) had + P2 (verb + ed) she hadworked тэр ажиллачихсан байсанЄнгєрєн тєгсєн Vргэлжлэх цаг(The past perfect continuous tense) had been + P1(verb + ing) he had been working тэр ажилласаарбайж байсанИрээд Vй цагууд(Future tenses) Жирийн ирээд Vй цаг(The future indefinite tense) shall / will +verb she willwork тэр ажилланаИрээд Vйд Vргэлжлэх цаг(The future continuous tense) shall / will be + P1 (verb+ ing) he will be working тэр ажиллаж байх болноИрээд Vйд тєгсєх цаг(The future perfect tense) shall /will have + P2 (verb +ed) she will have worked тэр ажиллачихсан байхболноИрээд Vйд тєгсєн Vргэлжлэх цаг(The future perfect continuous tense) shall / will have
  50. 50. been + P1 (verb + ing) he will have been working тэражилласаар байж байх болноЄнгєрсний ирээд Vй цагууд(Future in the past) Єнгєрсєн цагийн єнгєнєєс эстухайлах ирээд Vй цаг(The future indefinite in the past tense) should / would+ verb she would work тэр ажиллах байсанЄнгєрсєн цагийн єнгєнєєс ирээд VйдVргэлжлэх цаг(The future continuous in the past tense) should /would be + P1 (verb + ing) he would be working тэражилласаар байх байсанЄнгєрсєн цагийн єнгєнєєс ирээд Vйд тєгсєх цаг(The future perfect in the past) should / would have+P2 (verb + ed) she would have worked тэражиллачихаад байх байсанЄнгєрсєн цагийн єнгєнєєс ирээд Vйд тєгсєнVргэлжлэх цаг(The future perfect continuous in the past) should /would have been + P1 (verb + ing) he would havebeen working тэр ажилласаар байж байхбайсанД Vрмийн Vйл Vгийн цаг VVсгэх хэлбэр1. Vйл Vг нь гийг VVлэгчээр тєгссєн бол "ed"тєгсгєл авна . Жнь : work + ed = worked2. Vйл Vг нь "e" - гээр тєгссєн бол зєвхєн "d"
  51. 51. залгана . Жнь : receive + d = recieved3. Vйл Vгийн єргєлттэй бит VV Vед "ed"залгахдаа с VVлчийн гийг VVлэгчийг хосболгоно . Жнь : stop + ed = stopped4. Vйл Vг нь гийг VVлэгчийн ард "y" тєгсгєлтэйбол "ed" тєгсгєл авах Vедээ "y" нь "i" болдог .Жнь : carry + ed = carried(гэвч эгшгийн дараах "у " нь єєрчлєгддєгг Vй .Жнь : obey + ed = obeyed)Идэвхг Vй хэвийн цагууд(The passive tenses)Цагууд (Tenses) Цаг VVсгэх хэлбэр (Form) Жишээ(Example) Орчуулга (Translation)Одоо цагууд(Present tenses) Жирийн одоо цагийн идэвхг Vйхэв(The passive present indefinite tense) am / are / is +P2 I am called намайг дууддаг(би дуудагддаг )Одоо Vргэлжлэн байгаа цагийн идэвхг Vй хэв(The passive present continuous tense) am / are / isbeing + P2 I am being called намайг дуудаж байна(би дуудагдаж байна )
  52. 52. Одоо тєгссєн цагийн идэвхг Vй хэв(The passive present perfect tense) have / has been +P2 I have been called намайг дуудлаа(би дуудагдлаа )Єнгєрсєн цагууд(Past tenses) Жирийн єнгєрсєн цагийн идэвхг Vйхэв(The passive past indefinite tense) was / were + P2 Iwas called намайг дууджээ(би дуудагджээ )Єнгєрєн Vргэлжилсэн цагийн идэвхг Vй хэв(The passive past continuous tense) was / were being+ P2 I was being called намайг дуудсаар байсан(би дуудагдсаар байсан )Єнгєрєн тєгссєн цагийн идэвхг Vй хэв(The passive past perfect tense) had been + P2 I hadbeen called намайг дуудчихсан байсан(би дуудагдчихсан байсан )Ирээд Vй цагууд(Future tenses) Жирийн ирээд Vй цагийн идэвхг Vйхэв(The passive future indefinite tense) shall / will be + P2I shall be called намайг дуудна(би дуудагдна )Ирээд Vйд тєгсєх цагийн идэвхг Vй хэв(The passive future perfect tense) shall / will havebeen + P2 I shall have been called намайг
  53. 53. дуудчихсан байх болно(би дуудагдчихсан байх болно )Єнгєрсний ирээд Vй цагууд(Future in the past) Єнгєрсєн цагийн єнгєнєєс эстухайлах ирээд Vй цагийн идэвхг Vй хэв(The passive future indefinite in the past) should /would be + P2 I should be called намайг дуудахбайлаа(би дуудагдах байлаа )Єнгєрсєн цагийн єнгєнєєс ирээд Vйд тєгсєхцагийн идэвхг Vй хэв(The passive future perfect in the past) should / wouldhave been + P2 I should have been called намайгдуудчихсан байх байлаа(би дуудагдчихсан байх байлаа )VЙЛ VГИЙН ЦАГ ЗОХИЦОХ ЁС(Sequens of tenses)Англи хэлний нийлмэл єг VVлбэрийн голєг VVлбэрийн Vйл Vгээс хамаарч туслахєг VVлбэрийн Vйл Vгийн цаг VVсдэг . VVнийг цагзохицох ёс гэдэг ба цаг зохицох ёсонд доорхд Vрмийг баримтлана :a) Дам ярианд (х Vний хэлсэн Vгийг найрууланєєрчилж хэлэх ):
  54. 54. Гол єг VVлбэрт бол туслах єг VVлбэртhe says (present) that she is angry (present)was angry (past)he has said (perfect) has been angry (perfect)had been angry (past perfect)he will say (future) will be angry (future)would be angry (conditional)Гол єг VVлбэрт бол туслах єг VVлбэртhe said (past) that she was angry (past)he had said (past perfect) had been angry (past perfect)he would say (conditional) would be angry(conditional)Жич : Тогтсон мэдээ баримт буюу мєнхийнVнэн байдал илэрхийлэгдэж байвал туслахєг VVлбэрт одоо цаг (present) хэрэглэнэ .Жнь : He stated that the earth is round - Тэрдэлхийг бєєрєнхий гэж мэдэгдсэн .b) "if єг VVлбэр VVд " - ийг Vз .
  55. 55. VЙЛ VГИЙН ТЄЛЄВ VVД (The moods of the verb)Захирах х Vсэх тєлєв The Imperative Mood ньзахирах , сануулах , шаардах , санал болонурих , зааварчилгаа , бухимдал зэрэг утгыгилэрхийлнэ . Come here! - Нааш ир ! , Close thedoor! - Хаалга хаа !Цаг заах тєлєв The Indicative Mood бодиттєлєвийг илэрхийлдэгХ Vсэх болзох тєлєв The Subjective Mood санаабодлын тєлєв байдал болон байж болох ,тєсєєлєгдєх бодит бус Vйл хєдлєлийгилэрхийлдэг . (Ярианы хэлэнд гол тєлєв цагзаах тєлєвийг эрхэмлэдэг )Хэлбэр VVд :1. Сонгодог хэлбэр : a) 3-р биеийн одоо цагийнганц тоонд "-s"-ийг орхино . Жиш : He have ; Heliveб ) I, you, he etc. be : If that be true - Хэрэв энэ Vнэнбайх юм бол .I, you, he etc. were : I wish I were you - Би таныоронд байхсан ; I wish I were rich. - Би баянбайсан ч болоосой .2. Орлуулах хэлбэр : may - might : I wish(ed) he
  56. 56. may(might) win the game. - Би т VVнийг хожоосойгэж х Vссэн .should (Vйл Vгийн цаг зохицох ёсыгхаргалзахг Vйгээр ) : It is impossible that he shouldknow it. - Тэр VVнийг мэдэх боломжг Vй .Хэрэглэх нь :1. Таамаглал - Тєсєєлєл - Зєвшєєрєх - Зэмлэлилэрхийлэхдээ it is right, wrong, natural, necessary,good (better), impossible, time зэрэг эзэн биег Vйхэллэгийн дараа should, may, might -тайдараалж байна . Жиш :It is natural that she should marry him. - Тэрэмэгтэй т VVнтэй гэрлэх нь ойлгомжтой .It is possible, is probable -дараа may might -тайбайна . Жиш : It is possible that he may (might) come.2. Найр тавих єг VVлбэрт : (al)though - whatever -whoever - however гэх зэрэг холбоос Vгтэй хамт:Whoever he may be, we shall help him. - Тэр хэн чбайсан бид т VVнд туслах ёстой .3. Нєхцєл заасан єг VVлбэрт :If - єг VVлбэрт Present Past Past perfectГол єг VVлбэрт Future indefinite Conditional 1Conditional 24.a) Хэрэв нєхцєл шалтгааны Vр д Vн ньмагадг Vй буюу гарцааг Vй бол цаг заах тєлєв
  57. 57. авна .If you ask me, I shall answer. - Хэрэв чи надаасасуух юм бол би хариулна .b) Хэрэв нєхцєл шалтгааны Vр д Vн ньболомжг Vй буюу байж боломг Vй бол х Vсэнболзох тєлєв авна . Гэхдээ :Нєхцєл заасан єг VVлбэрт Гол єг VVлбэртБолзох тєлєвийн єнгєрсєн цаг I тєрлийнболзолт єг VVлбэр (Conditional 1)If I were in your place(Хэрэв би чиний оронд байсан бол ) I should gohome(гэртээ харих байсан )Болзох тєлєвийн єнгєрєн тєгссєн цаг IIтєрлийн болзолт єг VVлбэр (Conditional 2)If I had been in your place(Хэрэв би чиний оронд байсан сан бол ) I shouldhave gone home(гэртээ харьчих л байсан )5.6. Сэтгэл хєдлєх , з Vрх догдлох Vед :a) Аймшиг , айдас : энэ нь ирээд Vйд ямар нэгболгоомжлол , айдас илэрхийлж байгаа болирээд Vй цаг ба болзолт єг VVлбэр байна .Жишээ нь :
  58. 58. We are afraid that we shall lose our money - Бидмєнгєє алдчих вий гэхээс айж байна .VVнээс гадна х Vсэн болзох тєлєв нь may -might -тай байна . Жишээ нь :She feared that she might be gravely ill. - Тэрх Vндээр євдчих вий гэхээс айсан .b) Баяр хєєр - євчин зовиур - харамсал -гайхшрал буюу гэнэтийн з Vйл уур хилэнилэрхийлэх бол х Vсэн болзох тєлєв нь should -тай байна . Жишээ нь :to be glad - баяртай байх ; it is a pity -харамсалтай байна ; It is pity than they should beso lazy. - Тэд тийм залхуу байдаг ньхарамсалтай .c) Х Vсэл : Ямар нэгэн х Vслийн Vр д Vн биелэхболомжг Vй бол єнгєрєн тєгссєн цагийн ердийнх Vсэн болзох тєлєв байна . Жишээ нь :I wish I were in England now. Би одоо Англидбайсан ч болоосой .Хэрвээ х Vслийнх нь Vр д Vн биелэх боломжтойбол may - might байна . Жишээ нь :May you be right ! - Магадг Vй таны зєв !I wished that he might be right. - Би т VVний зєвбайгаасай гэж х Vсэж байсан .
  59. 59. d) Санаа бодол , зорилго : Санаа бодол зорилгозаасан єг VVлбэр VVд нь that болон in order to-тэй байх ба may - might -ийг хэрэглэдэг .Жишээ нь :Speak loud that I may hear you. - Та нададсонсогдохоор чанга ярина уу .VРГЭЛЖЛЭХ ЦАГИЙН ХЭЛБЭР VVД(Progressive forms)Ямар нэгэн дуусааг Vй Vйл явдлын Vргэлжилжбайгааг илэрхийлдэг ба to be + Одоо цагийннєхцєлт Vйл Vг буюу нєхцєлт Vйлийн хэлбэр (tobe + Participle present or Participle 1) VVсдэг .Vргэлжлэх цагийн б Vх хэлбэр VVдийг VйлVгийн цагуудад Vз VVлсэн .I am reading (now) = Би (одоо ) уншиж байна .It was raining (then) = Бороо орсоор л байсан . гэхмэтСанамж : Ижил цаг хугацаанд хоёр Vйл явдалзэрэг Vргэлжилж байвал гол болон туслахєг VVлбэрт хоёуланд нь Vргэлжлэх хэлбэр(Progressive form) байна .We were working, while they were sleeping.ДАДАЛ ЗУРШЛЫГ ИЛЭРХИЙЛЭХ НЬ(Expression of Habit)Дадал болсон хэлбэр нь одоо цагт (Presenttense) will + to-г Vй эс тухайлах тєлєв (will +
  60. 60. infinitive without to) хэлбэрээр VVсдэг :In April the weather will often change. -Дєрєвд Vгээр сард цаг агаар байнгаєєрчлєгдєнє .Дадал болсон хэлбэр нь єнгєрсєн цагтVVсэхдээ дараах хоёр хэлбэрээр VVсдэг .would to-г Vй эс тухайлах тєлєв(infinitive without to): I would go there. = Би тийшээVргэлж явдаг .used to + эс тухайлах тєлєв(infinitive) : I used to take a bus. = Би автобусанддандаа суудаг .ИДЭВХГ VЙ ХЭВ(The passive voice)Дээр идэвхг Vй хэвийн цагийн б Vх хэлбэрийгVз VVлсэн тул идэвхтэй болон идэвхг Vй хэвийнялгагдах байдлыг Vз VVлэв . to be + Participleperfect or Participle 2 (ярианы хэлэнд гол тєлєв tobe-ийн оронд to get-ийг хэрэглэдэг )Active PassiveОдоо цаг (Present) The master punishes John John ispunished by the masterЄнгєрсєн цаг (Past) Did the master punish John?Was John punished by the master?Ирээд Vй цаг (Future) The master will not punishJohn John wiil not be punished by the masterVргэлжлэх хэлбэр (Progressive form) They are
  61. 61. looking at John John is being looked at by then"to"-г Vй ЭС ТУХАЙЛАХ ТЄЛЄВ(Infinitive without to)Дараах тохиолдолд "to" -г Vй эс тухайлах тєлєвбайна :1. Туслах Vйл Vг болон to do -ийн дараа :I shall go home - Би гэр л VVгээ явна . We do notdrink. - Би архи уудагг Vй .2. Vйлдэх хэвд (Active) to make, to let, to did-ийндараа :I let him come. - Би т VVний ирэхийг зєвшєєрсєн .3. Бодитой мэдрэгдэж байгаа илтгэх Vйл Vгийндараа :I hear him sing (singing) - Би т VVний дуулахыгсонсдог .4. Дараах хэлбэрийн хэллэг VVдийн дараа :I had rather . . . ; I had better . . . ; I cannot but . . . ; Ihad as good . . . ."to"-тэй ЭС ТУХАЙЛАХ ТЄЛЄВ(Infinitive with to)Дараах тохиолдолд "to" -тэй эс тухайлах тєлєвнь байна :1. Єг VVлэгдэх VVний VVргээр :o а . Vйл Vгийн ємнє бол : Always to help is not easy.- Дандаа туслах нь амарг Vй .o б . эзэн биег Vй хэлбэрийн дараа бол : It isbetter to stay here. - Энд Vлдсэн чинь дээр дээ .
  62. 62. 2. Нэмэлт єг VVлэх VVний хэлбэрээр бол :He seemed to be angry. - Тэр ууртай юм шигсанагдсан .3. Шууд тусагдахууны хэлбэрээр бол :He promised to come. - Тэр ирнэ гэж амласан .4. Дараах тохиолдлуудад Нэмэлт хэлбэрээр :o Vйл Vгэнд орох бол : We helped him to translatethe letter. - Бид т VVнийг захиаг орчуулахад ньтусалсан .o хавсрал нэрэнд орох бол : Be slow to promise. -Битгий хурдан амла .o нэр Vгэнд орох бол : I have the pleasure to knowhim - VVнийг мэдэхэд надад таатай байв .o дэс тооны ард орох бол : He was the first toswim - Сэлэхдээ тэр мундаг нь байсан5. Дараах тохиолдлуудад байцын хэлбэрээрбайх бол :o зорилго болон шалтгаан заасан : I harried tofetch a doctor. - Би эмч дуудахаар яарсан .o Vр дагаварын : He was too tired to learn. - Тэрсурахад маш их ядарсан байсан .Эс тухайлах тєлєвийн тусгай хэрэглээ(Special use of the Infinitive)
  63. 63. Дараах тохиолдолд эс тухайлах тєлєв нь howto, want to, where to, so (such) . . . as to, in order to-тэй хамт байна .• Сургах , сурах , ойлгох утга б Vхий Vйл Vгийндараа how to (хэрхэн яаж ) орох бол .He learns how to ride a bike - Тэр дугуй хэрхэнунадагийг сурч байна .• what to (юу ), where to (хаана )-г хэрэглэх Vед :He did not know what to say; I showed him where tobuy the books.• Хураангуйлсан гиш VVн єг VVлбэр VVдэд "so"болон "such"-ийн дараа as to-авах Vед (голболон туслах єг VVлбэрийн эзэн нэг байх Vед ) :You were such a fool as to believe him. - Т VVнд чиитгэх нь шал тэнэг хэрэг байсан .• in order to(-ийн тулд )-г хэрэглэх бол :He made him come in order to punish him. - Тэрт VVнийг шийтгэхийн тулд л ирсэн .Сануулга : Vйлдэгдэх хэвийн утга дараахтохиолдолд Vйлдэх хэвийн хэлбэрт байжболдог .1. Хэрэв учрыг нь Vл ойлгох байдалг Vй болхавсрал нэрийн дараа :This apple is good to eat. - Алим идэхэд сайн .2. there is, there are -ийн дараа :There is nothing to say. - Хэлэх юм юу ч алга .3. to let, to blame хэрэглэх Vед :
  64. 64. Rooms to let, you are to blame.ЭС ТУХАЙЛАХ ЯЛГАЦ ГИШ VVН(Accusative with the infinitive)to -г Vй (without to) байх тохиолдолууд нь :1. Мэдрэх Vйтэй холбоотой to see (харах ), to hear(сонсох ), to feel (барьж Vзэх ), to watch (харах ,ажиглах ), to observe (ажиглалт хийх ) гэх зэрэгVйл Vгийн дараа : I saw him come. - Би т VVнийирэхийг харав .2. Дараах Vйл Vг VVдийн дараа :а ) хийлгэх утгатай : to make, to have(to bid): Youmake me laugh. - Чи миний инээдийг х Vргээдбайна .б ) зєвшєєрєх утгатай : to let (зєвшєєрєх ,боломж олгох ). Жишээ нь :
  65. 65. Let the boy return! - Х VVхдийг буцаж ирэхийгзєвшєєрнє VV!to - тэй (with to) байх тохиолдлууд нь :1. Х Vсэл илэрхийлсэн утгатай to want, to wish, tolike-ийн дараа . Жишээ ньI wish his to learn. - Би т VVнийг сурахыг х Vсчбайна .2. Дараах утгатай Vйл Vгсийн дараа :а ) хийлгэх гэсэн утгатай to cause, to order, tocommand гэх мэт Vйл Vгийн дараа .Жишээ нь :We caused him to send for a doctor. - Бид т VVнийгэмч р VV явахыг шаардсанб ) зєвшєєрєх утгатай to allow, to permit, to sufferгэх мэт Vйл Vгийн дараа . Жишээ нь :We allowed the girls to come in. - Бид охиндорохыг зєвшєєрсєн .3. Хэлэх , ярих болон бодох гэсэн утгатай todeclare, to deny, to expect, to believe, to think, tosuppose, to remember гэсэн зарим Vйл Vгсийндараа :England expect every man to do his duty. - Х Vн б Vрєєрийн VVргээ биел VVлэхийг Англи улсх Vлээж байна .Анхаар : Ярианы хэлэнд гиш VVн єг VVлбэртthat - ийг хэрэглэхийг эрхэмлэдэг .Санамж : to say, to tell (хэлэх , сонсгох ), to answer,
  66. 66. to reply, to hope, to fear гэсэн Vгсийн дараазєвхєн нэг л гиш VVн єг VVлбэр that -ийг авдаг .Жиш нь :He hoped that she would come. - Т VVнийг ирэх лбайх гэж тэр найдсан .ЭС ТУХАЙЛАХ ТЄЛЄВТЭЙ НЭРЛЭХИЙНТИЙН ЯЛГАЛ(Nominative with the infinitive)Эс тухайлах тєлєвтэй тусгагдахуун (Accusativewith the infinitive) -нь идэвхг Vй хэвд (Passive)орохоороо эс тухайлах тєлєвтэй нэрлэхийнтийн ялгал (Nominative with the infinitive) болдог .Жишээ нь :He was heard to come in. - Т VVний орж ирэх ньсонсогдов .I am told to stay away. - Намайг ирэхг Vй бай гэжхэлсэн .My father was told to prepare everything. - Б Vхюмаа бэлтгэхийг аавд маань хэлсэн .Санамж : Эс тухайлах тєлєв (Infinitive)- ньхавсрал нэр (Adjective)-д for -ийнтусламжтайгаар холбогддог . Жишээ нь : Thetown is too distant for me to be seen - Энэ хотыгVзэхэд миний хувьд хэтэрхий хол .
  67. 67. VЙЛТ НЭР (The gerund)Нэр Vг болон Vйл Vгийн шинжийг агуулсан "-ing" тєгсгєл б Vхий Vйл Vгийг Vйлт нэр гэдэг .Vйлт нэр нь єг VVлбэрт аль болох Vйл Vгийнойролцоо байрлан дараах VVргийг г Vйцэтгэнэ .1. Єг VVлэгдэх VVний VVргээр : Swimming ishealthy. - Усанд сэлэх нь эр VVл мэндэд тустай .2. Єг VVлэх VVний хэсгийн VVргээр : That isrunning a great risk - Энэ бол том эрсдэл3. Шууд тусгагдахууны VVргээр : Ялангуяацагийн хамаарал заасан Vйл Vг , дур х Vсэлэсвэл дур гутсаныг илтгэсэн Vйл Vгийн дараахэрэглэгдэнэ .Vйлт нэр Vг нь дараах Vйл Vгийн дараа байхёстой :to go on to have done with to put off to give up tostopto keep I do not mind to risk I cannot to finish4. Жишээ нь : Go on reading. - Vргэлжл VVлэнунших .Vйлт нэр Vг нь дараах Vгийн дараа байжболно .to like to prefer to mind to remember to excuseto hate to enjoy to love to regret to start5. Жишээ нь : I like walking - I like to walk - Би
  68. 68. явган явах дуртай .6. Дараах тохиолдолд Vйл Vг , нэр Vг , хавсралнэрээс хамаарч байгаа угтвар Vгийн дарааVйлт нэр Vг нь байрлана .а ) Vйл Vг :to complain of to delight in to insist (up) on to object toto succeed into depend on to despire of to prevent from to quarrelabout to think of7.Жишээ нь : He succeeded in escaping.б ) Нэр Vг :to be in the habit of to be in danger of a plan for to beon the point of the way of8.Жишээ нь : He was in danger of getting drowned.в ) Хавсрал нэр :fond of capable of keen on accustomed toproud of disappointed at far from9.Жишээ нь : She was found of being admired.10. Vйлт нэр Vг нь дараах тохиолдлуудадгиш VVн єг VVлбэрт дараах байцын VVрг VVдийгг Vйцэтгэнэ .а ) before - after - on - upon - ны дараах цаг
  69. 69. (temporal) заасан байцын :on leaving America - америкийг орхих Vедб ) for (= -ийн тулд , тєлєє , учраас ), for the sake of(=-ын тулд ), on account of(= -ын тулд , -аас болж )-ын дараа шалтгаан заасан (causal) заасанбайцын :He was punished for having stolen. - . . . -ынх ньтєлєє тэр буудчихсан .в ) by (-аар ), with (-ийн тулд ), without (- г Vйгээр ),instead of (-ын оронд ) -ын дараа арга хэлбэрийнбайцын :He left without saying goodbye. - Тэр баяртай чгэлг Vй яваад єгєв .г ) by (- учраас , тэгэх завсар ) -ын дараа дэмжих(instrumental) байцын :By inventing a machine he became famous. - Машинзохиосноор тэр алдартай болсон .д ) in spite of (-боловч , вч , ч ) -ын дараа найртавих байцын :In spite of being late you can hear the speech. - Тахожимдсон ч гэсэн илтгэлийг сонсч болно .Санамж : Vйлт нэр Vгийн нийлмэл цагийноронд гол тєлєв энгийн цаг хэрэглэдэг .
  70. 70. (Ялангуяа after -ийн дараа ) :after having finished - after finishing = дуусаад ,тєгсєєд ; for having stolen - for stealing - хулгайхийснийхээ тєлєєНЄХЦЄЛТ VЙЛ VГ (The participles)Хавсрал нэр болон Vйл Vгийн шинжийгагуулсан "-ing" ба "-ed" тєгсгєлтэй Vйл Vгийгнєхцєлт Vйл Vг гэдэг . Нєхцєлт Vйл Vг нь одооцагт нєхцєлт Vйл Vг (The prsesent participle) =нєхцєлт Vйл Vг ийн нэгд Vгээр хэлбэр (Participle1) болон єнгєрсєн цагт нєхцєлт Vйл Vг (Theperfect participle) = нєхцєлт Vйл Vгийнхоёрдугаар хэлбэр (Participle 2) гэсэн хоёрхэлбэртэй байдаг .Одоо цагт нєхцєлт Vйл Vг нь ямагт "-ing"тєгсгєлтэй : I saw a boy beating a dog. - Би нохойзодож байгаа х VVг харсан .Єнгєрсєн цагт нєхцєл Vйл Vг нь д Vрмийн VйлVгэнд "-ed" залгаж VVснэ . (д Vрэм бус Vйл VгийгVзнэ VV)There lived a little girl called Red riding hood. - ТэндУлаан малгайт гэдэг жижигхэн охинамьдардаг байв .I . Нийлмэл нєхцєлт Vйл Vг нь єг VVлбэрийгтовч хураангуй болгоход хэрэглэгддэг ба
  71. 71. хэрэглэх тохиолдлууд нь :1. Тодотгол гиш VVн єг VVлбэрийгхураангуйлахад : Энэ нь гол єг VVлбэрийн нэгхэсэгт тодотгол байдлаар ордог . Жишээ нь :The American, visiting our town, was very delighted. -Манай хотод зочилж байгаа Америкчууд маших сэтгэл хангалуун байсан .2. Дараах тохиолдлууд дахь байц єг VVлбэрийг(adverbial clause) хураангуйлахад :а ) цаг заасан : Having done their work, they wenthome. - Єєрсдийн ажлаа дуусгаад гэртээхарьцгаасан .б ) учир шалтгаан заасан : (being) tired of waiting, Iwent offв ) арга хэлбэр заасан : He entered the roomcarrying some books. - Тэр хэдэн ном барьсаарєрєєнд орсон .г ) Нєхцєл шалтгаан заасан : This poem, ifcarefully declaimed, will be impressiveУтгыг нь тодорхой болгохын тулд холбоос Vгашиглаж болно . (while, though гэх мэт )II . Нийлмэл бус нєхцєлт Vйл Vг (зєвхєнбичгийн хэлэнд хэрэглэгддэг ) нь бие даасанєг VVлэгдэх VVнтэй байдаг ба дараах байдлаарилэрхийлэгддэг .a) цаг заасан : This done, we went home.б ) шалтгаан заасан : The task being too hard, he
  72. 72. gave up all hopeСанамж : Одоо цагт нєхцєл Vйл Vг нь тогтсонхэллэг VVдтэй байдаг . Жишээлбэл :considering тооцон Vзэх , анхааралдаа авахexcepting VVнээс гадна , гадна , -аас бусадincluding оролцуулаад , багтаан , VVнд , VVнийдоторsupposing єргємєл , Vрчилсэнstrictly speaking чухамдаа болgenerally speaking нийтийн , ерєнхий , т VгээмэлТУСАХ , ЭС ТУСАХ , ЭГЭХ VЙЛ VГС(Transitive, intransitive, reflexive verbs)1. Тусах Vйл Vг (The transitive verb) нь нэр VгийгЄгєх орших болон Заахын тийн ялгалдзахирдаг ба нэр Vгээ Єгєх оршихын тийнялгалд захирч байвал шууд биш тусгагдахуун(Indirect object), Заахын тийн ялгалд захирчбайвал шууд тусгагдахуун (Direct object) гэнэ .Жишээ нь :Заахын тийн ялгалт тусг

×