Opvolging in het Familiebedrijf:Een koud kunstje?Enschede, 29 maart 2012drs. Jacob-Jan MosselAdviesgroep FamiliebedrijvenB...
Introductie  • BDO Consultants, Adviesgroep Familiebedrijven  • drs. Jacob-Jan Mossel  • Bedrijfskunde, RuG  • 06 5112 671...
StartvraagHoeveel familiebedrijven zijn er in Nederland?                                        © 2010 BDO
Bijna 70% van alle bedrijven is een familiebedrijf!# werknemers                         Bedrijven                         ...
Bekende familiebedrijven                           © 2010 BDO
Kracht van het familiebedrijf• Betrokkenheid• Kennis en ervaring• Flexibiliteit in werk, tijd en geld• Lange termijn-denke...
Zwaktes van het familiebedrijf• Tijd staat stil• Extern aantrekken kapitaal• Opvolgingsplanning• Carrièremogelijkheden nie...
Familiebedrijf: twee systemenFamilie                              Bedrijf          F               B
Familie vs. Bedrijf Familie                       Bedrijf • Geboorte/ levenslang        • Eigen keuze/ tijdelijk • Intern ...
Familie- vs. Bedrijfbelangen Familiebelangen           Bedrijfsbelangen • Harmonie                • Slagvaardig bestuur • ...
Het familiebedrijf: verstrengelde systemen                                                                           Eigen...
Knelpunten in Familiebedrijven• Communicatie• Opvolging(splanning)• Geschiktheidsvraagstukken• Rolverwarring• Conflicten  ...
Opvolging in het FamiliebedrijfHet overdragen van leiding, eigendom en zeggenschap aanopvolger(s) met als doel het succesv...
Het opvolgingsproces in fasenEen opvolgingsproces duurt gemiddeld 5 tot 10 jaar.1.   Bewustwording2.   Bespreekbaar maken3...
1. Bewustwording – Welke aanleiding?•   Leeftijd•   Belang van het bedrijf•   Aankomende nieuwe generatie•   Fysieke onmog...
2. Bespreekbaar maken – Met wie?•   Partner•   De kinderen en hun partners•   Verdere familie•   Eventueel andere potentië...
3. Opvolgingsstappenplan•   Duidelijk en concreet•   Afspraken over:     -    bedrijf     -    rol en positie van de overd...
4. Voorbereidingsjaren•   Bedrijf klaar maken voor de overdracht•   Opleiding en coaching van opvolgers•   Overdragen van ...
5. De feitelijke overdracht•   Gefaseerde overdracht of in één keer•   Introductie nieuwe directie•   Waardebepaling•   Fi...
6. Na het afscheid•   Afstand nemen•   Nieuwe rol overdrager•   Wijze van betrokkenheid bij bedrijf•   Besteding van de ti...
Samenvatting•   Opvolging is een veranderingsproces – iedereen krijgt een andere rol•   Het raakt niet alleen de overdrage...
Hoe pak je een opvolging fiscaal-juridisch aan?                                       © 2010 BDO
Anticipatie op NoodOpvolging18% van de ondernemers verlaat door een calamiteit het (familie)bedrijfCalamiteiten zijn samen...
Uitkomsten onderzoek•   1 op de 3 heeft afgelopen 10 jaar    een noodsituatie meegemaakt•   55% zegt: ik ben er goed op   ...
Anticiperen op NoodOpvolging is niet:Bij de notaris ligt een verzegelde enveloppe, die pas na mijnoverlijden mag worden ge...
Anticiperen op NoodOpvolging is wel:•   Maatregelen op het terrein van leiding, eigendom én zeggenschap•   Communicatie bi...
Wat te regelen in het NoodOpvolgingsPlan?Opvolging in leiding:•   Wie benoemt nieuwe directeur?•   Wie neemt over / wie ne...
Wat te regelen in het NoodOpvolgingsPlan?Opvolging in eigendom:•   Wat ligt vast in statuten?•   Wat zegt aandeelhoudersov...
Wat te regelen in het NoodOpvolgingsPlan?Opvolging in zeggenschap:•   Wat geregeld in statuten?•   Zijn de aandelen gecert...
Vragen?          © 2010 BDO
Hartelijk dank voor uw aandacht!                           © 2010 BDO
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Opvolging in het familiebedrijf: een koud kunstje?

2,202 views

Published on

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,202
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
18
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Opvolging in het familiebedrijf: een koud kunstje?

  1. 1. Opvolging in het Familiebedrijf:Een koud kunstje?Enschede, 29 maart 2012drs. Jacob-Jan MosselAdviesgroep FamiliebedrijvenBDO Consultants
  2. 2. Introductie • BDO Consultants, Adviesgroep Familiebedrijven • drs. Jacob-Jan Mossel • Bedrijfskunde, RuG • 06 5112 6719, jacob-jan.mossel@bdo.nl • www.bdo.nl/familiebedrijven
  3. 3. StartvraagHoeveel familiebedrijven zijn er in Nederland? © 2010 BDO
  4. 4. Bijna 70% van alle bedrijven is een familiebedrijf!# werknemers Bedrijven % Familiebedrijven Familiebedrijven2-9 304.418 72,9% 221.92110-49 58.046 56% 32.50650-99 6.939 49,7% 3.449100-199 3.407 44,8% 1.526>200 2.348 27,6% 648Totaal 375.158 69,3% 260.050Bron: Family Business in The Netherlands, Characteristics & success factors; Prof. Dr. Roberto Flören, Prof. Dr. Lorraine Uhlaner & Marta Berent-Braun MSc © 2010 BDO
  5. 5. Bekende familiebedrijven © 2010 BDO
  6. 6. Kracht van het familiebedrijf• Betrokkenheid• Kennis en ervaring• Flexibiliteit in werk, tijd en geld• Lange termijn-denken• Platte organisatie• Snelle besluitvorming• Betrouwbaarheid en trots © 2011 BDO
  7. 7. Zwaktes van het familiebedrijf• Tijd staat stil• Extern aantrekken kapitaal• Opvolgingsplanning• Carrièremogelijkheden niet-familieleden• (Gebrek aan) professioneel leiderschap• Communicatie/ emotie• Groei © 2011 BDO
  8. 8. Familiebedrijf: twee systemenFamilie Bedrijf F B
  9. 9. Familie vs. Bedrijf Familie Bedrijf • Geboorte/ levenslang • Eigen keuze/ tijdelijk • Intern georiënteerd • Extern georiënteerd • Minimaliseren verandering • Gebruik van verandering • Afkomst • Prestaties • Emotioneel • Rationeel © 2011 BDO
  10. 10. Familie- vs. Bedrijfbelangen Familiebelangen Bedrijfsbelangen • Harmonie • Slagvaardig bestuur • Gelijke behandeling • Kwaliteit leiding © 2011 BDO
  11. 11. Het familiebedrijf: verstrengelde systemen Eigendom E F BHoe groter de verstrengeling, des te groter is de rol van emotionele factoren en de kans op conflicten.
  12. 12. Knelpunten in Familiebedrijven• Communicatie• Opvolging(splanning)• Geschiktheidsvraagstukken• Rolverwarring• Conflicten © 2010 BDO
  13. 13. Opvolging in het FamiliebedrijfHet overdragen van leiding, eigendom en zeggenschap aanopvolger(s) met als doel het succesvol voortzetten van deonderneming en het behoud van de harmonie binnen defamilie! © 2010 BDO
  14. 14. Het opvolgingsproces in fasenEen opvolgingsproces duurt gemiddeld 5 tot 10 jaar.1. Bewustwording2. Bespreekbaar maken3. Opstelling opvolgingsstappenplan4. Voorbereidingsjaren5. De feitelijke overdracht6. Na het afscheid © 2010 BDO
  15. 15. 1. Bewustwording – Welke aanleiding?• Leeftijd• Belang van het bedrijf• Aankomende nieuwe generatie• Fysieke onmogelijkheid• Motivatie verdwenen• Genieten van oude dag• Cashen © 2010 BDO
  16. 16. 2. Bespreekbaar maken – Met wie?• Partner• De kinderen en hun partners• Verdere familie• Eventueel andere potentiële opvolgers• Managementleden / commissarissen• Bevriende relaties / ondernemers• Extern deskundigen / adviseurs © 2010 BDO
  17. 17. 3. Opvolgingsstappenplan• Duidelijk en concreet• Afspraken over: - bedrijf - rol en positie van de overdrager(s) - rol en positie van de opvolger(s) - betrokkenheid van de overige familieleden - overdracht van de eigendom• Beslismomenten aangeven• Tijdpad• Commitment uitspreken naar elkaar © 2010 BDO
  18. 18. 4. Voorbereidingsjaren• Bedrijf klaar maken voor de overdracht• Opleiding en coaching van opvolgers• Overdragen van en introducties in netwerken• Bepaling juiste (holding)structuur en treffen van juridische en fiscale maatregelen• Overdracht verantwoordelijkheden• Bestuursstructuur inrichten• Informeren personeel © 2010 BDO
  19. 19. 5. De feitelijke overdracht• Gefaseerde overdracht of in één keer• Introductie nieuwe directie• Waardebepaling• Financiering / (achtergestelde) lening• Contracten / notaris• Afscheidsreceptie © 2010 BDO
  20. 20. 6. Na het afscheid• Afstand nemen• Nieuwe rol overdrager• Wijze van betrokkenheid bij bedrijf• Besteding van de tijd• Beheer vrijkomend vermogen• Concretisering financiële planning © 2010 BDO
  21. 21. Samenvatting• Opvolging is een veranderingsproces – iedereen krijgt een andere rol• Het raakt niet alleen de overdrager en opvolger, betrek de hele familie• Breng familie- en bedrijfsbelangen in kaart• Een opvolgingsplan schept duidelijkheid• Het leven na het afscheid begint al daarvoor!• Feitelijke overdracht is een complex geheel• Neem de tijd• Communicatie is de sleutel tot succes © 2010 BDO
  22. 22. Hoe pak je een opvolging fiscaal-juridisch aan? © 2010 BDO
  23. 23. Anticipatie op NoodOpvolging18% van de ondernemers verlaat door een calamiteit het (familie)bedrijfCalamiteiten zijn samen te vatten met OASE:• Overlijden• Arbeidsongeschiktheid• Stoppen met werken• Echtscheiding © 2010 BDO
  24. 24. Uitkomsten onderzoek• 1 op de 3 heeft afgelopen 10 jaar een noodsituatie meegemaakt• 55% zegt: ik ben er goed op voorbereid• In werkelijkheid is minder dan de helft van hen goed voorbereid• Kloof tussen perceptie en werkelijkheid © 2010 BDO
  25. 25. Anticiperen op NoodOpvolging is niet:Bij de notaris ligt een verzegelde enveloppe, die pas na mijnoverlijden mag worden geopend. Daarin staat precies wat erna mijn overlijden met de zaak moet gebeuren. © 2010 BDO
  26. 26. Anticiperen op NoodOpvolging is wel:• Maatregelen op het terrein van leiding, eigendom én zeggenschap• Communicatie bij opstelling en over inhoud van het plan met alle betrokkenen• Vastlegging van de afspraken in plan © 2010 BDO
  27. 27. Wat te regelen in het NoodOpvolgingsPlan?Opvolging in leiding:• Wie benoemt nieuwe directeur?• Wie neemt over / wie neemt waar?• Wat weet het Managementteam?• Is er iets geregeld in het ondernemingsplan?• Is er een Keymanpolis?• Aan wie is volmacht afgegeven?
  28. 28. Wat te regelen in het NoodOpvolgingsPlan?Opvolging in eigendom:• Wat ligt vast in statuten?• Wat zegt aandeelhoudersovereenkomst?• Wat geregeld via testament?• Hoe luiden huwelijkse voorwaarden?
  29. 29. Wat te regelen in het NoodOpvolgingsPlan?Opvolging in zeggenschap:• Wat geregeld in statuten?• Zijn de aandelen gecertificeerd?• Wie in bestuur Stichting Administratiekantoor?• Wat geregeld in bestuursreglement?
  30. 30. Vragen? © 2010 BDO
  31. 31. Hartelijk dank voor uw aandacht! © 2010 BDO

×