Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
ื่
ระบบนิเวศใหม่ของสอ และบทบาท
ิ
ของวารสารศาสตร์เชงข ้อมูล
สฤณี อาชวานันทกุล
Fringer | คนชายขอบ
http://www.fringer.org/
ั
...
ื่
“ระบบนิเวศใหม่” ของสอ
- ชุมชนออนไลน์พดคุย
ู
และ “ขยาย” เรืองราวทีสอ
่
่ ื่
กระแสหลักสร ้าง

ื่
- ชุมชนเหล่านียงผลิตสอ
้...
ื่
การหลอมรวมสอ (media convergence)
• “โทรทัศน์” กับ “คอมพิวเตอร์” (เริมไปถึง
่

สมาร์ทโฟน) จะไม่มความแตกต่างอีกต่อไป
ี
ื่...
นิวมีเดีย = digital + interactive
New Media vs. Old Media
• การเข ้าถึง (access)

• ความคุ ้มค่า (cost effectiveness)
• อายุ (lifespan)
• ความรู ้ (knowledg...
คนอ่านข่าวจากหน ้าจอมากขึน กระดาษน ้อยลง
้
ี
ประเภทของโซเชยลมีเดีย
พูด/เขียน
เล่นเกม

สร ้าง
เครือข่าย
สถานที่

แบ่งปั น

สนทนา
ื้ ิ
ซอสนค ้า/บริการ
7
ี
โซเชยลมีเดียทีได ้รับความนิยมสูงสุด
่
ี
เราเสพ “ข่าว” ผ่านโซเชยลมีเดีย
ื่
ความท ้าทายในระบบนิเวศใหม่ของสอ
่
• การปกป้ องข ้อมูลสวนบุคคล
• ทักษะใหม่ๆ ทีจาเป็ น
่
• ความเร็ว vs. ความลึก vs. ความ ...
ื่
ี
บทบาทสอ “มืออาชพ” ในระบบนิเวศใหม่
1. ต ้อง “ทาหน ้าที” ให ้ดีกว่าเดิม (นาเสนอ
่
ข ้อมูลข่าวสารทีเป็ นประโยชน์ตอประชาช...
ี
่
ื่
โซเชยลมีเดียชวยงานสอได ้ แต่มข ้อจากัด
ี
ื
1. สบค ้น จัดระเบียบ จัดการข ้อมูลไม่ได ้
(Facebook, Twitter, Instagram ...
บางอย่างทีสอ+ภาคประชาชน ควรร่วมกันทา
่ ื่
ิ
1. วารสารศาสตร์เชงข ้อมูล (data journalism)
สองแบบ
•

่
ให ้ประชาชนมีสวนร่วมสร...
ิ
“วารสารศาสตร์เชงข ้อมูล” คืออะไร?
• Data + Journalism  ทาข่าวด ้วยข ้อมูล

ื่
สอมวลชน

ี่
ผู ้เชยวชาญ
ด ้านไอที &
อืนๆ
...
ิ
ประโยชน์ของวารสารศาสตร์เชงข ้อมูล
้
่
• สามารถเขียนและใชโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ชวย
สะสมรวบรวมและวิเคราะห์ข ้อมูลมหาศาล
• ทาใ...
ProPublica: Message Machine
วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ
ี
้
• ปี 2012 Message Machine เริมต ้นจากผู ้ใชทวิตเตอร์บางคน
่
ั
ี
สงสยว่า ทาไมอีเมลหาเสยงทีต...
ี ี ์ ่
ซรสขาว “Do No Harm” โดย Las Vegas Sun
วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ
ี
• ปี 2010 Las Vegas Sun วิเคราะห์ข ้อมูลบิลโรงพยาบาลในกรุง
ิ้
้
ลาสเวกัสกว่า 2.9 ล ้านชน จาก...
Texas Tribune : ฐานข ้อมูลเงินเดือนข ้าราชการ
วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ
ี
• ตังแต่ปี 2010 Texas Tribune จัดทาฐานข ้อมูลเงินเดือน
้
ั
ข ้าราชการในมลรัฐเท็กซสและอัพโหลด...
ตัวอย่างหัวข ้อทีน่าทา data journalism ในไทย
่
• ติดตามร่างกฏหมายทีเข ้าสภา
่
ี
– ร่างกฎหมายเป็ นประโยชน์กบคนกลุมไหน ใครเส...
่
ื่
Data journalism ชวยคุมจรรยาบรรณสอด ้วย
“ข ้อมูลเปิ ด” : Open Data
้ ้
“ข ้อมูลเปิ ด (open data) คือข ้อมูลทีทกคนสามารถนาไปใช ้ ใชซา
่ ุ
และเผยแพร่ได ้ฟรี ภายใต ้...
ข ้อมูลเปิ ด = มาตรฐาน data journalism
Open Data อย่างเดียวไม่พอ

แหล่งที่มา: http://wiki.okfn.org
Open Government คืออะไร?
รัฐบาลทีประกาศเป็ น “รัฐบาลเปิ ด” (Open Government) จะ
่
ทุมเทในสามเรืองใหญ่ๆ
่
่
1. ความโปร่งใส ...
้
Guardian แสดงข ้อมูลค่าใชจ่าย สส. อังกฤษได ้..
..เพราะสภาเปิ ดเผยข ้อมูลตามกฏหมายปี 2009
Sunlight Foundation โค ้ด+ความรู ้+นโยบาย
Open Government Partnership
“You never change things by fighting the
existing reality.
To change something, build a new model
that makes the existing ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

New Media Ecosystem & Role of Data Journalism

2,448 views

Published on

สไลด์ประกอบการบรรยายเรื่อง "ระบบนิเวศใหม่ของสื่อ และบทบาทของวารสารศาสตร์เชิงข้อมูล" ในงานสัมมนา Eisenhower Fellowships Alumni (Thailand) ณ โรงแรม Four Seasons, 8 ม.ค. 2014

Published in: Education
  • Be the first to comment

New Media Ecosystem & Role of Data Journalism

  1. 1. ื่ ระบบนิเวศใหม่ของสอ และบทบาท ิ ของวารสารศาสตร์เชงข ้อมูล สฤณี อาชวานันทกุล Fringer | คนชายขอบ http://www.fringer.org/ ั สมมนา Eisenhower Fellowships Alumni (Thailand), 8 ม.ค. 2557 ิ งานนีเผยแพร่ภายใต ้ลิขสทธิ์ Creative Commons แบบ Attribution Non-commercial ้ Share Alike (by-nc-sa) โดยผู ้สร ้างอนุญาตให ้ทาซ้า แจกจ่าย แสดง และสร ้างงาน ่ ่ ดัดแปลงจากสวนใดสวนหนึงของงานนีได ้โดยเสรี แต่เฉพาะในกรณีทให ้เครดิตผู ้สร ้าง ไม่ ่ ้ ี่ ้ ิ ์ นาไปใชในทางการค ้า และเผยแพร่งานดัดแปลงภายใต ้ลิขสทธิเดียวกันนีเท่านัน ้ ้
  2. 2. ื่ “ระบบนิเวศใหม่” ของสอ - ชุมชนออนไลน์พดคุย ู และ “ขยาย” เรืองราวทีสอ ่ ่ ื่ กระแสหลักสร ้าง ื่ - ชุมชนเหล่านียงผลิตสอ ้ ั ่ แบบมีสวนร่วม รายงานข่าว จากฐานราก แลกเปลียน ่ ความเห็น และตรวจสอบ ข ้อเท็จจริง ื่ - สอกระแสหลักสามารถใช ้ เนือหาของชุมชนเหล่านี้ ้ เป็ นประโยชน์ ในฐานะ แหล่งข่าว ไอเดียทาข่าว และ cross-check ข ้อมูล
  3. 3. ื่ การหลอมรวมสอ (media convergence) • “โทรทัศน์” กับ “คอมพิวเตอร์” (เริมไปถึง ่ สมาร์ทโฟน) จะไม่มความแตกต่างอีกต่อไป ี ื่ • หลอมรวมทัง “สอ” และ “อุปกรณ์” – ท่องเน็ ต ้ บนทีวได ้ ดูทวบนคอมพิวเตอร์ได ้ ี ี ี ื่ • ในเมือธรรมชาติของเน็ ต (new media) กับสอ ่ ดังเดิม (old media) แตกต่างกัน การหลอมรวม ้ ื่ สอจึงหลอมรวมตังแต่กระบวนการผลิตเนือหา ้ ้ ถึงกระบวนการเสพ
  4. 4. นิวมีเดีย = digital + interactive
  5. 5. New Media vs. Old Media • การเข ้าถึง (access) • ความคุ ้มค่า (cost effectiveness) • อายุ (lifespan) • ความรู ้ (knowledge) • มีผู ้สร ้างเนือหาไม่หยุดนิง (active ้ ่ content producers) | ผู ้เสพ=ผู ้สร ้าง • การโต ้ตอบกัน (interactive)
  6. 6. คนอ่านข่าวจากหน ้าจอมากขึน กระดาษน ้อยลง ้
  7. 7. ี ประเภทของโซเชยลมีเดีย พูด/เขียน เล่นเกม สร ้าง เครือข่าย สถานที่ แบ่งปั น สนทนา ื้ ิ ซอสนค ้า/บริการ 7
  8. 8. ี โซเชยลมีเดียทีได ้รับความนิยมสูงสุด ่
  9. 9. ี เราเสพ “ข่าว” ผ่านโซเชยลมีเดีย
  10. 10. ื่ ความท ้าทายในระบบนิเวศใหม่ของสอ ่ • การปกป้ องข ้อมูลสวนบุคคล • ทักษะใหม่ๆ ทีจาเป็ น ่ • ความเร็ว vs. ความลึก vs. ความ “แท ้” (authenticity) • การกาหนดวาระข่าว / self-selection bias ิ • ลิขสทธิ์ & การให ้เครดิต • พืนทีสวนตัว vs. พืนทีสาธารณะ ้ ่ ่ ้ ่ • แหล่งรายได ้
  11. 11. ื่ ี บทบาทสอ “มืออาชพ” ในระบบนิเวศใหม่ 1. ต ้อง “ทาหน ้าที” ให ้ดีกว่าเดิม (นาเสนอ ่ ข ้อมูลข่าวสารทีเป็ นประโยชน์ตอประชาชน ่ ่ เข ้าถึงและเข ้าใจง่าย) ิ 2. ต ้อง “อยูรอด” เชงธุรกิจ (เผยแพร่เนือหาได ้ ่ ้ อย่างกว ้างขวาง และสามารถสร ้างรายได ้) ประเด็นทีท ้าทาย คือ จะทา 1 และ 2 พร ้อมกัน ่ ได ้อย่างไร?
  12. 12. ี ่ ื่ โซเชยลมีเดียชวยงานสอได ้ แต่มข ้อจากัด ี ื 1. สบค ้น จัดระเบียบ จัดการข ้อมูลไม่ได ้ (Facebook, Twitter, Instagram ฯลฯ “ขาย” ข ้อมูลเราให ้สปอนเซอร์ และไม่ได ้ถูก ออกแบบมาเป็ นฐานข ้อมูลสาธารณะ) ี่ 2. ความเสยงทีจะ “ฟั งความข ้างเดียว” แต่ฝั่งที่ ่ ตัวเองชอบ (echo chamber effect) ี่ 3. ความเสยงทีจะกระจายข ้อมูลเท็จ ปลอมแปลง ่ บิดเบือน พูดความจริงครึงเดียว ฯลฯ ่
  13. 13. บางอย่างทีสอ+ภาคประชาชน ควรร่วมกันทา ่ ื่ ิ 1. วารสารศาสตร์เชงข ้อมูล (data journalism) สองแบบ • ่ ให ้ประชาชนมีสวนร่วมสร ้างเนือหา วิเคราะห์ ้ และตีความ • ื่ สอทาเอง 2. ผลักดันมาตรฐาน “ข ้อมูลเปิ ด” (Open Data) 3. ผลักดันมาตรฐาน “รัฐเปิ ด” (Open Government)
  14. 14. ิ “วารสารศาสตร์เชงข ้อมูล” คืออะไร? • Data + Journalism  ทาข่าวด ้วยข ้อมูล ื่ สอมวลชน ี่ ผู ้เชยวชาญ ด ้านไอที & อืนๆ ่ ประชาชน
  15. 15. ิ ประโยชน์ของวารสารศาสตร์เชงข ้อมูล ้ ่ • สามารถเขียนและใชโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ชวย สะสมรวบรวมและวิเคราะห์ข ้อมูลมหาศาล • ทาให ้ข่าวมี “หางยาว” (long tail) กว่าปกติ ั ้ • เปลียนรูปแบบการนาเสนอประเด็นซบซอนทีม ี ่ ่ ข ้อมูลมหาศาล โดยเฉพาะตัวเลข ให ้เป็ น Infographic เข ้าใจง่าย ่ • ปล่อยข ้อมูล = เปิ ดเวทีให ้ผู ้อ่านชวยวิเคราะห์ • สร ้างความแตกต่างจากคูแข่ง ่ ื่ • สร ้างแหล่งรายได ้ใหม่ให ้กับสอ
  16. 16. ProPublica: Message Machine
  17. 17. วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ ี ้ • ปี 2012 Message Machine เริมต ้นจากผู ้ใชทวิตเตอร์บางคน ่ ั ี สงสยว่า ทาไมอีเมลหาเสยงทีตนได ้รับจากแคมเปญของโอบา ่ ่ ุ มาถึงได ้มีเนือหาทีแตกต่างกัน ไม่ใชทกคนได ้รับอีเมลเดียวกัน ้ ่ ่ ่ • ทีมข่าว ProPublica ประกาศให ้ผู ้อ่านชวยสงอีเมลแบบนีให ้ ้ สุดท ้ายได ้อีเมลกว่า 30,000 ฉบับจากคนอ่าน • โค ้ดโมเดลคอมพิวเตอร์ เทคนิค Decision Tree (AI) มาวิเคราะห์ • พบว่าประเด็นทีแตกต่างทีสดคือ จานวนเงินทีขอบริจาคขึนอยูกบ ่ ่ ุ ่ ้ ่ ั ว่าผู ้รับอีเมลเคยบริจาคเงินให ้พรรคเท่าไร ถ ้าเคยบริจาคจะขอ $500 ถ ้าไม่เคยจะขอ $3 ตังต ้น ้ • แสดงผลการวิเคราะห์และอีเมลทุกฉบับบนเว็บ ทาให ้คนมองเห็น ่ บางสวนของ “กลยุทธ์การกาหนดกลุมเป้ าหมาย” ่ ี (microtargeting) ในแคมเปญหาเสยงของพรรคการเมือง
  18. 18. ี ี ์ ่ ซรสขาว “Do No Harm” โดย Las Vegas Sun
  19. 19. วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ ี • ปี 2010 Las Vegas Sun วิเคราะห์ข ้อมูลบิลโรงพยาบาลในกรุง ิ้ ้ ลาสเวกัสกว่า 2.9 ล ้านชน จากการใชกฏหมายข ้อมูลข่าวสาร ราชการขอข ้อมูลมา ่ ื้ • ผลการวิเคราะห์ค ้นพบกรณีทป้องกันได ้ เชน การติดเชอ การรับตัว ี่ ผู ้ป่ วยมาใหม่ (readmit) และข ้อผิดพลาดในการผ่าตัด รวมกัน 3,600 กรณี ในจานวนนีม ี 300 กรณีทผู ้ป่ วยตายจากความ ้ ี่ ผิดพลาดทีป้องกันได ้ ่ ี ี ์ ี้ ี ั ้ ้ • ข่าวในซรสนมทงข ้อเขียน แผนที่ เสนเวลา (timeline) แสดงให ้ ื้ ่ เห็นการติดเชอทีกระจายไปทีละโรงพยาบาล และกราฟฟิ กเล่นได ้ (interactive graphics) ให ้คนอ่านเรียงข ้อมูลตามประเภทที่ ื่ ต ้องการ (ชอโรงพยาบาล ประเภทของอาการทีป้องกันได ้ ฯลฯ) ่ ี ี ์ ี ิ • หลังจากซรสตพมพ์ สภามลรัฐเนวาดาออกกฏหมาย 5 ฉบับ เพิม ่ ความโปร่งใสในโรงพยาบาล ปี 2011
  20. 20. Texas Tribune : ฐานข ้อมูลเงินเดือนข ้าราชการ
  21. 21. วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ ี • ตังแต่ปี 2010 Texas Tribune จัดทาฐานข ้อมูลเงินเดือน ้ ั ข ้าราชการในมลรัฐเท็กซสและอัพโหลดขึนเว็บให ้คนเข ้าไปค ้น ้ ฟรี ปั จจุบนมีข ้อมูลของข ้าราชการกว่า 660,000 คน ั ื่ ื่ ื่ • สามารถค ้นตามชอคน ชอตาแหน่ง ชอหน่วยงาน และจานวน เงินเดือนได ้ • ข ้าราชการบางคนติดต่อขอให ้ลบข ้อมูลออก บางคนมองว่าความ ่ เป็ นสวนตัวถูกละเมิด หลังจากพบว่าเงินเดือนตัวเองเป็ นลิงก์แรก ื่ ทีกเกิลแสดงผล เวลาไปค ้นชอตัวเองในกูเกิล บรรณาธิการ ่ ู ื หนังสอพิมพ์โพสอธิบายยืนยันเหตุผล • หน ้าโครงการ data journalism ทานองนี้ (ปั จจุบนมีกว่า 50 ั โครงการ) รวมกันดึงดูดคนอ่านมากกว่าหน ้าข่าวอืนๆ ของ Texas ่ Tribune ทังหมด ้
  22. 22. ตัวอย่างหัวข ้อทีน่าทา data journalism ในไทย ่ • ติดตามร่างกฏหมายทีเข ้าสภา ่ ี – ร่างกฎหมายเป็ นประโยชน์กบคนกลุมไหน ใครเสยประโยชน์ ั ่ – แสดงความคืบหน ้าของกฏหมาย – สส. สว. คนไหนยกมือผ่าน ไม่ผาน ่ ้ ั • การใชจ่ายเงินประชาสมพันธ์ของรัฐ • ป้ ายโฆษณาทีมหน ้านักการเมือง ่ ี – ขนาด ตาแหน่ง ประเภท (ผลงาน พีอาร์ ฯลฯ) และจานวน ื้ • การจัดซอจัดจ ้างในโครงการของรัฐ – ราคาทีรัฐจ่าย เปรียบเทียบกับราคาตลาด ่
  23. 23. ่ ื่ Data journalism ชวยคุมจรรยาบรรณสอด ้วย
  24. 24. “ข ้อมูลเปิ ด” : Open Data ้ ้ “ข ้อมูลเปิ ด (open data) คือข ้อมูลทีทกคนสามารถนาไปใช ้ ใชซา ่ ุ และเผยแพร่ได ้ฟรี ภายใต ้เงือนไขอย่างมากคือ ให ้เครดิตทีมา และ ่ ่ ให ้เผยแพร่แบบเดียวกันเท่านัน” - http://opendefinition.org/ ้ ลักษณะของ open data: ่ • เข ้าถึงง่าย : เชน เผยแพร่ผานเน็ต ทาซ้าได ้โดยมีต ้นทุนตามาก ่ ่ หรือไม่มเลย อยูในรูปแบบทีใชสะดวกและดัดแปลงได ้ ี ่ ่ ้ ้ ้ • ใชซ้าและเผยแพร่ได ้ : เผยแพร่โดยอนุญาตให ้คนอืนนาไปใชฟรี ่ เผยแพร่ฟรี และนาไปผสมรวมกับชุดข ้อมูลอืนได ้ ่ ่ ิ ้ • ทุกคนมีสวนร่วมได ้ : ทุกคนมีสทธินาไปใช ้ ใชซ้า และเผยแพร่ ไม่ ่ ้ ึ เลือกปฏิบตใดๆ เชน ไม่มเงือนไขว่าจะต ้องใชในการศกษาเท่านัน ั ิ ี ่ ้ ้ ่ ห ้ามนาไปใชเพือการค ้า ฯลฯ
  25. 25. ข ้อมูลเปิ ด = มาตรฐาน data journalism
  26. 26. Open Data อย่างเดียวไม่พอ แหล่งที่มา: http://wiki.okfn.org
  27. 27. Open Government คืออะไร? รัฐบาลทีประกาศเป็ น “รัฐบาลเปิ ด” (Open Government) จะ ่ ทุมเทในสามเรืองใหญ่ๆ ่ ่ 1. ความโปร่งใส (Transparency) • องค์กรสาธารณะ (หน่วยงานราชการและองค์กรอิสระ) จะ “โปร่งใสเป็ นค่า ้ ตังต ้น” (ไม่ต ้องรอให ้ใครใชกฏหมายข ้อมูลข่าวสารขอข ้อมูล) ้ ั • เปิ ดเผยข ้อมูลต่างๆ เกียวกับกระบวนการทังหลายอย่างชดเจนและสมาเสมอ ่ ้ ่ ้ ้ • ใชรูปแบบ (format) ข ้อมูลทีเป็ นข ้อมูลเปิ ด ได ้มาตรฐาน และใชซ้าได ้ ่ 2. ่ การมีสวนร่วม (Participation) • รับฟั งความคิดเห็นจากประชาชนสาหรับกิจกรรมทังหมด ้ • ทางานร่วมกับประชานชนในหน ้าทีสาคัญๆ 3. การเพิมพลัง (Empowerment) ่ • เปิ ดข ้อมูลและบริการต่างๆ ในทางทีคนอืนนาไปต่อยอดได ้ ให ้ทรัพยากรกับ ่ ่ พลเมืองในการแก ้ปั ญหา ิ ่ ่ • เคารพในสทธิความเป็ นสวนตัว ประชาชนเป็ นเจ ้าของข ้อมูลสวนบุคคลของ ิ ้ ตัวเอง มีสทธิตรวจสอบและควบคุมว่าจะให ้รัฐใชข ้อมูลนั นๆ ด ้วยวิธใดบ ้าง ้ ี
  28. 28. ้ Guardian แสดงข ้อมูลค่าใชจ่าย สส. อังกฤษได ้..
  29. 29. ..เพราะสภาเปิ ดเผยข ้อมูลตามกฏหมายปี 2009
  30. 30. Sunlight Foundation โค ้ด+ความรู ้+นโยบาย
  31. 31. Open Government Partnership
  32. 32. “You never change things by fighting the existing reality. To change something, build a new model that makes the existing model obsolete.” --R. Buckminster Fuller

×