Successfully reported this slideshow.
ทางเลือกของสังคม :สูกระบวนทัศนใหมแหงการรวมมือกัน              สฤณี อาชวานันทกุล             Fringer | คนชายขอบ       ...
หัวขอบรรยาย1. ความเขาใจผิดบางประการเกียวกับทุนนิยม มายาคติ                               ่   ของแนวคิดกระแสหลัก และขอเท...
1. ความเขาใจผิดบางประการ และมายา      คติของแนวคิดกระแสหลัก
ความเขาใจผิดบางประการเกี่ยวกับทุนนิยม• “Sample Bias”/ ปญหา Black Swan (Nassim Taleb)  – ทําใหมองไมเห็นความเสี่ยงของการ...
ลักษณะของระบบเศรษฐกิจที่ยั่งยืน• มีประสิทธิภาพในการจัดสรรทรัพยากรอยาง ‘เปนธรรม’   – มิฉะนันผูยากไรทปราศจากกําลังซื้อและ...
วิวัฒนาการ (?) ของระบบเศรษฐกิจ                          ทุนนิยมเสรีมีเพียงบาง                          ธุรกิจในบางประเทศ ใ...
ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (1)          มายาคติ                          ขอเท็จจริง• เงินซื้อไดทกอยาง     ...
Genuine Progress Indicator (GPI)แมแต Simon Kuznets ผูคิดวิธีวัด GDP ก็ไมเห็นดวย     • Genuine Progress Indicator เปน...
ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (2)         มายาคติ                        ขอเท็จจริง• ทุกภาคสวนควรมุงเนนการ   ...
ระดับความเหลือมล้าทางรายไดที่ไมเทากันในโลก สะทอน             ่   ํความหลากหลายของรูปแบบเศรษฐกิจการเมือง           ที่ม...
ที่มา: http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Gini_since_WWII.gif
ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (3)         มายาคติ                       ขอเท็จจริง• สมองมนุษยมีศักยภาพ        ...
โลกรอนมาเยือนไทย และเห็นไดดวยตาเปลาที่มา: http://www.sarakadee.com/web/modules.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=...
ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (4)         มายาคติ                          ขอเท็จจริง• ทุกบริษัทควรตั้งเปาหมาย...
ที่มา: http://wallstreetfollies.com/diagrams.htm
ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (5)         มายาคติ                          ขอเท็จจริง• ทุกคนควรทําแตในสิ่งที่ ...
ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (6)          มายาคติ                          ขอเท็จจริง• กรรมสิทธิ์สวนบุคคลเปน...
ความเครงครัดและพรมแดนกวางขวางของกฎหมายลิขสิทธิปจจุบนเปนอุปสรรคตอการสรางสรรค        ์   ั              อดีต         ...
พันธุพืชและยีนก็เปนกรรมสิทธิ์สวนบุคคลได?!                 ที่มา: http://www.etcgroup.org/upload/media_element/26/01/ba...
2. สูกระบวนทัศนใหมแหงการรวมมือกัน
จากทุนนิยมเสรีเทียม สู “ทุนนิยมสรางสรรค”เราสามารถทําใหพลังของตลาดทํางานในทางที่ชวยเหลือผูยากไรมากขึน หากเราสามารถพั...
คําถามใหญ• เปนไปไดไหมที่จะทําใหทนนิยมมีความออนโยน                            ุ  มากขึ้น เปนมิตรตอสิ่งแวดลอม ชุมชน ...
การแกปญหาทางสังคมใหเกิดผลจริง ตองประสานจุดแข็งของทุกฝายเขาดวยกัน               • อํานาจรัฐ (กฎหมาย ฯลฯ)     รัฐ    ...
กระบวนทัศนใหม ใน ‘ภาษา’ ของธุรกิจงบกําไรขาดทุน               • ไมหลอกลวงลูกคา เอาเปรียบคูคา                         ...
จะไปถึงกระบวนทัศนใหมไดอยางไร?         แนวคิดใหมๆ ที่สรางแรงจูงใจ                      +        เครื่องมือใหมๆ ที่ทํ...
3. แนวคิดใหมๆ ที่ประกอบสรางเปน        กระบวนทัศนใหม
ผูใชอินเทอรเน็ต 1.1 พันลานคน : มหาอํานาจใหม?
มหาอํานาจใหมเปน ‘ระบบอุบติเอง’                          ั    ที่มา: http://gc.sfc.keio.ac.jp/class/2004_14949/slides/05/...
มหาอํานาจใหมไมมีผูนํา แตจดการกันเอง                             ัที่มา: http://gc.sfc.keio.ac.jp/class/2004_14949/slid...
ประชาธิปไตยทางตรง• เปนไปไมไดที่จะใชประชาธิปไตย  ทางตรงแทนที่ประชาธิปไตยตัวแทน  100% เพราะอาจนําไปสู ‘เผด็จการ  เสียงข...
‘หลากหลายนิยม’ (Cosmopolitanism)              •   นักหลากหลายนิยม เปนทั้งพลเมืองของโลก                  (world citizen) แ...
‘ทุนนิยมธรรมชาติ’ : แนวคิดดาน ‘การพัฒนาอัน ยั่งยืน’ ทีมความชัดเจนเรื่องแนวทางปฏิบัติที่สุด            ่ ีที่มา: http://en...
‘นิเวศอุตสาหกรรม’ (Industrial Ecosystem)    ที่มา: http://newcity.ca/Pages/industrial_ecology.html
‘Biomimicry’ :มิติใหมของการออกแบบที่มา:http://www.alphachimp.com/poptech/     pages/17_Jeanine-Benyus.htm     http://biom...
ความรับผิดชอบของธุรกิจตอสังคม (CSR)“Corporate Social Responsibility is not a cosmetic; it must be rooted inour values. It...
ประชาชนเรียกรองใหบริษทมี CSR มากขึน                       ั            ้    คุณคิดวาบทบาทของบริษัทขนาดใหญในสังคมคืออะไ...
CSR มีหลายมิติ และตัววัดบางตัวก็เปนอัตตวิสัยที่มา: http://www.globescan.com/csrm_research_findings.htm
4. เครื่องมือใหมๆ ที่ใชในภาคปฏิบติ                                  ั
โคดเสรี (open source)ที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Sloan-School-of-      Management/15-352Spring-2005/308C4BBD-F...
โคดเสรี (open source)ที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Sloan-School-of-Management/15-352Spring-2005/308C4BBD-FFBF-45...
กระบวนการทํางานของ open sourceที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Sloan-School-of-Management/15-352Spring-2005/308C4BBD...
โปรแกรมเมอรและผูสนใจทั่วโลก พัฒนา Linux ผานอินเทอรเน็ต สื่อสารกันเดือนละ 85,000 ขอความที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rd...
open source เปนปรากฏการณของ “Generation X”: ผูรวมพัฒนา Linux กวา 60% เปนอาสาสมัคร                                   ...
ลิขสิทธิ์ยืดหยุนแบบ Creative Commons  ที่มา: http://creativecommons.org/about/licenses/comics1/
ลิขสิทธิ์ยืดหยุนแบบ Creative Commons (ตอ)   ที่มา: http://creativecommons.org/about/licenses/comics2/
open source ไดรบความนิยมขึ้นเรื่อยๆ                ั
open source   ความรูและศิลปะไรขอบเขต
‘เทคโนโลยีเหมาะสม’ / ‘เทคโนโลยีปานกลาง’• E. F. Schumacher: ‘เทคโนโลยีปานกลาง’ หมายถึง เทคโนโลยีใดๆ  ก็ตามที่แพงกวาเทคโนโล...
ตัวอยางของ ‘เทคโนโลยีเหมาะสม’
แนวคิด ‘Triple Bottom Line’ และกรอบกฎหมาย/สนธิสัญญาระหวางประเทศ             (People)            (Planet)            (Prof...
การเติบโตของการลงทุนเพื่อสังคม (SRI) : เม็ดเงินลงทุนกวา US$3 ลานลานทั่วโลกองคประกอบหลักของกองทุนแบบ Socially Responsib...
ผลตอบแทนของกองทุน SRI ทัดเทียมตลาดที่มา: http://www.socialfunds.com/news/article.cgi/article1849.html   ที่มา: http://onli...
5. สถาบันใหมๆ ในกระบวนทัศนใหม
สถาบันใหมๆ ที่ผลักดันกระบวนทัศนใหม• มีธุรกิจเพื่อสังคมและเอ็นจีโอเกิดใหมจํานวนมาก เนนความรับ  ผิด ความโปรงใส และดัชน...
ระบบการเงินดั้งเดิมไมเอื้อตอการลงทุนเพื่อสังคม..        ที่มา: http://www.benetech.org/about/downloads/NothingVenturedFI...
...แตกําลังมีการสรางผลิตภัณฑทางการเงินใหมๆ ขึ้นเพื่อสนับสนุนการลงทุนทางสังคม ที่มา: http://www.benetech.org/about/down...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Humane Capitalism

20,535 views

Published on

สไลด์ประกอบการบรรยาย เรื่อง "ทุนนิยมที่มีหัวใจ" ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต, 3 ธันวาคม 2550

Published in: Education
  • Be the first to comment

Humane Capitalism

  1. 1. ทางเลือกของสังคม :สูกระบวนทัศนใหมแหงการรวมมือกัน สฤณี อาชวานันทกุล Fringer | คนชายขอบ http://www.fringer.org/ มหาวิทยาลัยเทียงคืน, 7 กรกฎาคม 2550 ่ งานนี้เผยแพรภายใตลิขสิทธิ์ Creative Commons แบบ Attribution Non-commercial Share Alike (by-nc-sa) โดยผูสรางอนุญาตใหทําซ้ํา แจกจาย แสดง และสรางงาน ดัดแปลงจากสวนใดสวนหนึ่งของงานนี้ไดโดยเสรี แตเฉพาะในกรณีที่ใหเครดิตผูสราง ไม นําไปใชในทางการคา และเผยแพรงานดัดแปลงภายใตลขสิทธิ์เดียวกันนี้เทานั้น ิ
  2. 2. หัวขอบรรยาย1. ความเขาใจผิดบางประการเกียวกับทุนนิยม มายาคติ ่ ของแนวคิดกระแสหลัก และขอเท็จจริง2. สูกระบวนทัศนใหมแหงการรวมมือกัน 3. แนวคิดใหมๆ ที่ประกอบสรางเปนกระบวนทัศนใหม4. เครื่องมือใหมๆ ที่ใชในภาคปฏิบัติ5. สถาบันใหมๆ ในกระบวนทัศนใหม
  3. 3. 1. ความเขาใจผิดบางประการ และมายา คติของแนวคิดกระแสหลัก
  4. 4. ความเขาใจผิดบางประการเกี่ยวกับทุนนิยม• “Sample Bias”/ ปญหา Black Swan (Nassim Taleb) – ทําใหมองไมเห็นความเสี่ยงของการทําธุรกิจ และไมเห็นวา ‘ผูเลน  ทั่วไป’ ในระบบตลาดคือผูประกอบการรายยอยและลูกจาง ไมใช นายทุนเจาของบริษัทยักษใหญ• ระบบตลาดเปนระบบที่นําไปสู ประสิทธิภาพ สูงสุด – ระบบตลาดสามารถสรางประสิทธิภาพสูงสุดในการจัดสรรทรัพยากร เพราะเปนระบบแบบ self-emerging & chaordic – optimal result เกิดจากการตัดสินใจของผูเลนหลายคนที่คดแต ิ ผลประโยชนของตัวเองเปนหลัก (‘มือทีมองไมเห็น’ ของอดัม สมิธ) ่ แตทั้งนี้ การแขงขันตองเปนธรรม แปลวาผูเลนตองมีคณธรรมดวย  ุ• ความลมเหลวของตลาดเกิดจาก ‘โครงสรางเชิงสถาบัน’ – ความลมเหลวของตลาดมักไมไดเกิดจากตัวตลาดเอง หากเกิดจาก ความลมเหลวของโครงสรางเชิงสภาบัน (เชน กฎเกณฑของรัฐ) – การแขงขันเสรีดารงอยูยาก หากผูครองตลาดมีอํานาจสูง ํ 
  5. 5. ลักษณะของระบบเศรษฐกิจที่ยั่งยืน• มีประสิทธิภาพในการจัดสรรทรัพยากรอยาง ‘เปนธรรม’ – มิฉะนันผูยากไรทปราศจากกําลังซื้อและไมมีสิทธิมีเสียงใน ้  ่ี ระบอบการเมือง จะยิ่งเดือดรอนขึนเรือยๆ ้ ่• มองทรัพยากรที่มีวันหมด และ ‘externalities’ เชน ทุน ธรรมชาติ คอรรัปชั่น ฯลฯ วาเปน ‘ตนทุน’ ราคาแพง – มิฉะนัน ‘สมดุลสังคม’ จะเสื่อมลงเรื่อยๆ และในที่สุดโลกก็จะ ้ รองรับความตองการของมนุษยไมได• รองรับความหลากหลายของวัฒนธรรม คานิยม และวิถี ชีวิตของคนในแตละทองถินได ่ – มิฉะนันความตึงเครียดอาจนําไปสูความขัดแยงและความ ้ รุนแรง ไมใชระบบทุนนิยมกระแสหลักในปจจุบัน
  6. 6. วิวัฒนาการ (?) ของระบบเศรษฐกิจ ทุนนิยมเสรีมีเพียงบาง ธุรกิจในบางประเทศ ใน “ทุนนิยมธรรมชาติ”ระดับเสรีภาพทางเศรษฐกิจ ระดับโลกยังเปนทุนนิยม ทุนนิยมเสรี “ทุนนิยมกาวหนา” สามานยอยู (แนวคิด ของประชาชน กระแสหลัก) ทุนนิยมผูกขาด/ ทุนนิยมในไทยยังเปน “ทุนนิยมสามานย” ทุนนิยมสามานย/ อยู สาเหตุหลักๆ อาจเปนเพราะ: ทุนนิยมพวกพอง • ธนกิจการเมืองยังเฟองฟู • โครงสรางศักดินา/อํานาจนิยมยังอยู • กฎหมายปองกันการผูกขาดไมมีผล เศรษฐกิจผูกขาด • กฎหมายคุมครองผูบริโภค สังคม ฯลฯ โดยรัฐ ยังใชไมไดจริง ระดับความยั่งยืนของระบบเศรษฐกิจ
  7. 7. ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (1) มายาคติ ขอเท็จจริง• เงินซื้อไดทกอยาง ุ • เงินซื้อความสุข, ความ• GDP วัด ‘สุขภาพสังคม’ ได ปลอดภัย, ฯลฯ ไมได ถา• ประโยชนจากทุนนิยมเสรี จะ กลไกตางๆ ไมทํางาน ‘ไหล’ ลงมาสูคนทุกระดับชัน ้ • Human Development เอง โดยทีรฐไมตอง ่ ั Index (Amartya Sen) วัด แทรกแซงตลาด – “The ระดับ ‘ความสุข’ ของ rising tide lifts all boats” ประชาชนไดดีกวา GDP• รัฐไมควรแตะ “สวนเกิน” • ความมั่งคั่งของคนจํานวน ของคนรวย เพราะสวนเกิน มากมาจากมรดกหรือการเก็ง เหลานันมาจากการทํางาน ้ กําไร ไมใชการทํางานหนัก หนักซึ่งกอใหเกิดผลผลิตที่ • “In the long run, we’re all เปนประโยชน dead” (John M. Keynes)
  8. 8. Genuine Progress Indicator (GPI)แมแต Simon Kuznets ผูคิดวิธีวัด GDP ก็ไมเห็นดวย • Genuine Progress Indicator เปนกับการใช GDP เปนเครื่องวัด “สุขภาพ” สังคม เขา ตัววัด “สุขภาพสังคม” ที่ดีกวากลาวในป 1962 วา GDP เพราะคํานวณผลกระทบตางๆ“The welfare of a nation can scarcely be inferred เปน ‘ตนทุน’ ไมใช ‘รายได’ ของfrom a measurement of national income... Goals ประเทศ เชนfor “more” growth should specify of what and 1. หักคาใชจายทื่เกิดจากfor what.” อาชญากรรมและการหยาราง 2. หักความเสียหายจากความเสื่อม โทรมของสิ่งแวดลอม และมลภาวะ 3. หักมูลคาของเวลาพักผอนของ ประชากร (ถามีนอยลง)  4. หักคาใชจายทางทหาร สินคา อุปโภคขนาดใหญ (ที่มีการสึก หรอ) และสาธารณูปโภค 5. หักมูลคาของเงินกูจากตางประเทศ ที่ใชในการบริโภค • นอกจากนี้ GPI ยังบวกมูลคาขอ งานที่ทาโดยแรงงานนอกระบบ ํ เชน งานบาน งานอาสาสมัคร และที่มา: http://www.redefiningprogress.org/projects/gpi/ สะทอนความเหลื่อมล้ําทางรายได
  9. 9. ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (2) มายาคติ ขอเท็จจริง• ทุกภาคสวนควรมุงเนนการ  • ประสิทธิภาพอยางเดียวอาจไมทํา สรางประสิทธิภาพสูงสุด ใหเกิดความเปนธรรมในสังคม (หรืออยางนอยก็สังคมที่มี อยางเดียว มนุษยธรรม) : สถานการณที่มี• เนื่องจากระบบตลาดเปน เศรษฐีไมกี่คนในขณะที่คนหลาย ระบบที่ดีทสุดในการสราง ี่ ลานคนตองอดอาหารตายอาจ “มี ประสิทธิภาพ รัฐจึงควรปลอย ประสิทธิภาพสูงสุด” (Pareto optimal) แลว หากไมมีทางที่จะ ใหระบบตลาดทํางานดวยตัว ชวยใหใครรอดชีวตโดยไมทําให ิ ของมันเอง เศรษฐีเสียประโยชน • มีแนวโนมสูงที่จะเกิด “ทุนนิยม สามานย” หากรัฐไมควบคุมตลาด อยางแข็งขันและเปนอิสระอยาง แทจริงจากภาคธุรกิจ
  10. 10. ระดับความเหลือมล้าทางรายไดที่ไมเทากันในโลก สะทอน ่ ํความหลากหลายของรูปแบบเศรษฐกิจการเมือง ที่มา: http://en.wikipedia.org/wiki/Image:World_Map_Gini_coefficient.png
  11. 11. ที่มา: http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Gini_since_WWII.gif
  12. 12. ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (3) มายาคติ ขอเท็จจริง• สมองมนุษยมีศักยภาพ • ปญหาสิ่งแวดลอมหลาย พอทีจะเขาใจการทํางานของ ่ ประการ เชน โลกรอน กําลัง ธรรมชาติอยางสมบูรณ บอนทําลายโลก และชัดเจน• ธรรมชาติเปรียบเสมือนเปน วาเกิดจากน้ามือมนุษย ํ ‘เครื่องจักร’ ที่เดินอยาง • กฎวิทยาศาสตรใหมๆ เชน เที่ยงตรงตามกฎเกณฑ Relativity, Uncertainty, แนนอนตายตัว Incompleteness พิสูจน• ดังนัน มนุษยจึงสามารถ ้ ชัดเจนวา ความไมแนนอน เอาชนะและควบคุมธรรมชาติ และความไมสัมบูรณเปนสัจ ได ธรรมของโลก และพรมแดน ความรูของมนุษยแปลวาไมมี วัน ‘เอาชนะ’ ธรรมชาติได
  13. 13. โลกรอนมาเยือนไทย และเห็นไดดวยตาเปลาที่มา: http://www.sarakadee.com/web/modules.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=686
  14. 14. ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (4) มายาคติ ขอเท็จจริง• ทุกบริษัทควรตั้งเปาหมายที่ • ปญหาขอมูลไมเทาเทียมกัน “ผลตอบแทนสูงสุดตอผูถือ  (asymmetric information) ระหวางผูบริหารบริษัทกับผูถือหุน หุน” เพราะผูถอหุนยอม  ื และระหวางบริษัทกับผูบริโภค/ คํานึงถึงประโยชนของ สังคม ทําใหเกิดการหลอกลวงและ สวนรวมอยูแลว  ฉอฉลงายและปกปดงายดวย• ดังนัน บริษททีมุงเนน ้ ั ่ • ทุกฝายมีผลประโยชนทับซอน เปาหมายนีจะชวยใหเกิด ้ • แนวโนมที่จะไดกําไรสูงกวาจาก ประโยชนสูงสุดตอสวนรวม การเก็งกําไรระยะสั้นในตลาดหุน เทียบกับเงินปนผลในระยะยาวทํา โดยอัตโนมัติ ใหผูถือหุน ‘มักงาย’ กวาที่ควร • ผูถือหุนในตลาดหลักทรัพย สมัยใหมไมกระจุกตัวเหมือนใน อดีต – ‘ความเปนเจาของ’ ลดลง
  15. 15. ที่มา: http://wallstreetfollies.com/diagrams.htm
  16. 16. ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (5) มายาคติ ขอเท็จจริง• ทุกคนควรทําแตในสิ่งที่ • นอกเหนือจากเงิน ภาคสังคมยัง ตัวเองเชี่ยวชาญที่สุด ภาค ตองการระบบ & องคความรูในการ บริหารจัดการ ซึ่งภาคธุรกิจมี ธุรกิจก็ควรทําธุรกิจ ภาค ความรูความเชี่ยวชาญดีที่สุด สังคมก็ทํางานดานสังคม • ระบบราชการของรัฐยังไร ภาครัฐก็นําเงินภาษีไปสราง ประสิทธิภาพ คอรรัปชั่น และไม ระบบสวัสดิการสังคม เหลียวแลผูดอยโอกาสที่สุด ซึ่งไม• นักธุรกิจที่อยากชวยเหลือ มีสิทธิมีเสียงในระบอบการเมือง ภาคสังคมนอกเหนือจากเงิน • ‘สังคมสงเคราะห’ ไมสามารถใช แกปญหาเชิงโครงสราง เชน ความ ภาษีที่จายรัฐ ก็ทําไดโดย  เสี่ยงในชีวิตและทรัพยสิน ไมมี ผานกิจกรรม ‘สังคม ที่ดินทํากิน ไรการศึกษา ฯลฯ สงเคราะห’ ตางๆ เชน การ • ผูทําหนาที่บริหารเงินไดดีที่สุดคือ บริจาค เทานันก็พอแลว ้ นักการเงิน ไมใชนักพัฒนาสังคม
  17. 17. ปญหาของสังคม: ‘มายาคติ’ ที่ไมเปนจริง (6) มายาคติ ขอเท็จจริง• กรรมสิทธิ์สวนบุคคลเปน • คนจํานวนมากไมไดสรางสรรคเพื่อ ปจจัยสําคัญในการผลักดัน เงิน แตเพื่อแบงปนใหกับผูอื่น ความเจริญทางเศรษฐกิจ • พื้นที่สาธารณะมากมายมีสมาชิก ในชุมชนเปนผูรวมกันดูแลอยางดี เพราะคนที่สามารถอาง โดยไมเคยตองมีเอกสารสิทธิ ‘ความเปนเจาของ’ เทานัน ที่ ้ • ระบบลิขสิทธิ์ที่เขมงวดคุมครอง จะมีแรงจูงใจในการผลิตงาน ผูสรางมากเกินไป และนําไปสูการ• ‘พื้นทีสาธารณะ’ ที่ปราศจาก ่ ผูกขาดความรู ตอยอดไมได เจาของจะไรคนดูแล • ในหลายกรณี ความเห็นแกตัวของ นักธุรกิจหนาเลือดและความไร• ดังนัน รัฐจึงตองตีกรอบและ ้ ประสิทธิภาพของรัฐ คือสาเหตุที่ มอบกรรมสิทธิ์สวนบุคคล  พื้นที่สาธารณะทรุดโทรม และคุมครองกรรมสิทธิ์นั้น • ระบบยอมออกสิทธิบัตรแมกระทั่ง อยางเครงครัด ธรรมชาติ เชน DNA, พันธุพช  ื
  18. 18. ความเครงครัดและพรมแดนกวางขวางของกฎหมายลิขสิทธิปจจุบนเปนอุปสรรคตอการสรางสรรค ์  ั อดีต ปจจุบัน• ในอดีต งานสรางสรรคสวนใหญไมถูกควบคุมโดยกฎหมาย แตในปจจุบัน งาน สวนใหญอยูภายใตกฎหมายลิขสิทธิ์ โดยเฉพาะหลังเกิดอินเทอรเน็ต (ซึ่งถือ เปน ‘ก็อปป’ ของงานทุกชนิด)• อายุของกฎหมายลิขสิทธิ์ยืดยาวขึ้นเรื่อยๆ เกินระยะเวลาเหมาะสมที่ผูสรางจะ ไดกาไรจากงานนั้นไปแลว ทําใหเปนอุปสรรคตอการสรางสรรคงานใหมๆ ํ
  19. 19. พันธุพืชและยีนก็เปนกรรมสิทธิ์สวนบุคคลได?! ที่มา: http://www.etcgroup.org/upload/media_element/26/01/badpats.jpg
  20. 20. 2. สูกระบวนทัศนใหมแหงการรวมมือกัน
  21. 21. จากทุนนิยมเสรีเทียม สู “ทุนนิยมสรางสรรค”เราสามารถทําใหพลังของตลาดทํางานในทางที่ชวยเหลือผูยากไรมากขึน หากเราสามารถพัฒนาทุน ้นิยมที่สรางสรรคกวาเดิม หากเราสามารถขยับขยายพรมแดนของระบบตลาด ใหคนจํานวนมากกวาเดิมสามารถทํากําไรได หรืออยางนอยก็เอาตัวรอดได ในทางที่รับใชผูยากไรทกาลังเดือดรอนจากความไมเทาเทียมอัน ี่ ํรายกาจที่สุด นอกจากนั้น เราก็ยังสามารถกดดันรัฐบาลทั่วโลกใหใชเงินภาษีไปในทางที่สะทอนคุณคาตาง ๆ ทีผู่เสียภาษีเหลานั้นใหความสําคัญ อยางดีขึ้นกวาเดิม - บิล เกตส, 7 มิถุนายน 2550
  22. 22. คําถามใหญ• เปนไปไดไหมที่จะทําใหทนนิยมมีความออนโยน ุ มากขึ้น เปนมิตรตอสิ่งแวดลอม ชุมชน และ สังคมมากขึ้น โดยไมตองโยนทิ้งทั้งระบบ?• เปนไปไดไหมที่จะรังสรรค ‘ความเปนธรรมใน สังคม’ หรืออยางนอยก็ลดทอนความไมเทา เทียม โดยไมตองเสียสละ ‘ประสิทธิภาพ’ ของ ระบบตลาด?• “สิ่งที่กดขวางความเปลี่ยนแปลงไมใชความ ี หวงใยทีมไมพอ หากเปนความซับซอนที่มีมาก ่ ี เกินไป” – บิล เกตส, 7 มิถุนายน 2550
  23. 23. การแกปญหาทางสังคมใหเกิดผลจริง ตองประสานจุดแข็งของทุกฝายเขาดวยกัน • อํานาจรัฐ (กฎหมาย ฯลฯ) รัฐ • ความสามารถในการรับความเสี่ยงทางธุรกิจ • ‘องคความรู’ ดานการบริหารจัดการ  ธุรกิจ • การจัดหาและบริหารเงินทุน, นวัตกรรมใหมๆ • ความรูความเขาใจในปญหา, ขอมูลเชิงลึกชุมชน, NGO • ภูมิปญญาทองถิน ่ • “เจาของปญหา”, จิตสาธารณะ ประชาชน • “กองทัพมด”
  24. 24. กระบวนทัศนใหม ใน ‘ภาษา’ ของธุรกิจงบกําไรขาดทุน • ไมหลอกลวงลูกคา เอาเปรียบคูคา ฉอโกงคูแขง หรือตกแตงตัวเลข รายได • ใชกระบวนการผลิตที่เปนมิตรตอ- ตนทุนขาย สิ่งแวดลอมและชุมชน- คาใชจายพนักงาน • ไมเอาเปรียบแรงงาน/ลูกจาง- ดอกเบี้ย คาใชจายอืนๆ ่ • ไมโกงภาษีรัฐ- ภาษี= กําไรสุทธิ งบดุล• ไมสรางมูลคาเทียม สินทรัพย =• เจาหนี้ปลอยกูตามหลักธรรมาธิบาล เงินกู + สวนของผูถือหุน • ผูถอหุนผลักดันบริษัทใหรับผิดชอบ  ื
  25. 25. จะไปถึงกระบวนทัศนใหมไดอยางไร? แนวคิดใหมๆ ที่สรางแรงจูงใจ + เครื่องมือใหมๆ ที่ทําใหแรงจูงใจ เปนจริงได + สถาบันใหมๆ ที่ใชแนวคิดและ เครื่องมืออยางมีประสิทธิภาพ
  26. 26. 3. แนวคิดใหมๆ ที่ประกอบสรางเปน กระบวนทัศนใหม
  27. 27. ผูใชอินเทอรเน็ต 1.1 พันลานคน : มหาอํานาจใหม?
  28. 28. มหาอํานาจใหมเปน ‘ระบบอุบติเอง’ ั ที่มา: http://gc.sfc.keio.ac.jp/class/2004_14949/slides/05/17.html
  29. 29. มหาอํานาจใหมไมมีผูนํา แตจดการกันเอง ัที่มา: http://gc.sfc.keio.ac.jp/class/2004_14949/slides/05/17.html
  30. 30. ประชาธิปไตยทางตรง• เปนไปไมไดที่จะใชประชาธิปไตย ทางตรงแทนที่ประชาธิปไตยตัวแทน 100% เพราะอาจนําไปสู ‘เผด็จการ เสียงขางมาก’• แตเปนกลไกที่ใชไดดในประเด็นระดับ ี ทองถิ่น (เชน การตั้งโรงเรียน การเก็บ ภาษีทองถิ่น)• กฎ 5% popular veto, 5% popular vote, หรือ double majority• E-Democracy ผานอินเทอรเน็ต ที่มา: http://home.swipnet.se/~w-38823/jiri4.htm
  31. 31. ‘หลากหลายนิยม’ (Cosmopolitanism) • นักหลากหลายนิยม เปนทั้งพลเมืองของโลก (world citizen) และพลเมืองของชุมชนตัวเอง (community member) ในเวลาเดียวกัน • ไมมีวัฒนธรรมใดในโลกที่ปราศจากการปนเปอน หรืออิทธิพลจากวัฒนธรรมอื่นๆ • นักหลากหลายนิยมตองการสรางบทสนทนา ไมใช มองวาทุกคนตองเห็นดวยกับแนวคิดของตัวเอง (conversation, not agreement) • ยอมรับความแตกตางและความหลากหลายของคน อื่น แตไมยอมรับความไรศีลธรรมอยางสิ้นเชิง (moral relativism) เพราะเชื่อวามนุษยทุกคนควร ไดมีโอกาสใชชีวิตอยางมีศักดิ์ศรี ดังนั้น คุณคาบาง ประการจึงตอง ‘เปนสากล’ (ประชาคมโลกเห็นพอง ตองกัน) • ตัวอยางของคุณคาที่ควรเปนสากล (ตอรองไมได) ไดแก สิทธิมนุษยชนขันพื้นฐาน เสรีภาพในการ ้ ดํารงชีวิต (คลายกับแนวคิดของ Amartya Sen)
  32. 32. ‘ทุนนิยมธรรมชาติ’ : แนวคิดดาน ‘การพัฒนาอัน ยั่งยืน’ ทีมความชัดเจนเรื่องแนวทางปฏิบัติที่สุด ่ ีที่มา: http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Sustainable_development.svg http://www.housing.gov.za/Content/Housing%20Atlas%2005/document/doc.htm
  33. 33. ‘นิเวศอุตสาหกรรม’ (Industrial Ecosystem) ที่มา: http://newcity.ca/Pages/industrial_ecology.html
  34. 34. ‘Biomimicry’ :มิติใหมของการออกแบบที่มา:http://www.alphachimp.com/poptech/ pages/17_Jeanine-Benyus.htm http://biomimicry.net/
  35. 35. ความรับผิดชอบของธุรกิจตอสังคม (CSR)“Corporate Social Responsibility is not a cosmetic; it must be rooted inour values. It must make a difference to the way we do our business.” Company X Group Managing Director ความสามารถ ในการแขงขัน ธรรมาภิบาล CSR บริษัท พฤติกรรม/ ภาวะผูนํา คุณธรรมใน และวิสัยทัศน การดําเนิน ธุรกิจ
  36. 36. ประชาชนเรียกรองใหบริษทมี CSR มากขึน ั ้ คุณคิดวาบทบาทของบริษัทขนาดใหญในสังคมคืออะไร? – The Millennium Poll ที่มา: http://www.environment.gov.au/settlements/industry/finance/publications/respon- investment.html
  37. 37. CSR มีหลายมิติ และตัววัดบางตัวก็เปนอัตตวิสัยที่มา: http://www.globescan.com/csrm_research_findings.htm
  38. 38. 4. เครื่องมือใหมๆ ที่ใชในภาคปฏิบติ ั
  39. 39. โคดเสรี (open source)ที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Sloan-School-of- Management/15-352Spring-2005/308C4BBD-FFBF-45F4- 87B8-92C1075F8078/0/karimlakhani_ope.pdf
  40. 40. โคดเสรี (open source)ที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Sloan-School-of-Management/15-352Spring-2005/308C4BBD-FFBF-45F4- 87B8-92C1075F8078/0/karimlakhani_ope.pdf
  41. 41. กระบวนการทํางานของ open sourceที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Sloan-School-of-Management/15-352Spring-2005/308C4BBD-FFBF-45F4- 87B8-92C1075F8078/0/karimlakhani_ope.pdf
  42. 42. โปรแกรมเมอรและผูสนใจทั่วโลก พัฒนา Linux ผานอินเทอรเน็ต สื่อสารกันเดือนละ 85,000 ขอความที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Sloan-School-of-Management/15-352Spring-2005/308C4BBD-FFBF-45F4- 87B8-92C1075F8078/0/karimlakhani_ope.pdf
  43. 43. open source เปนปรากฏการณของ “Generation X”: ผูรวมพัฒนา Linux กวา 60% เปนอาสาสมัคร • ใชเวลาทํางานใหโครงการ Linux เฉลี่ย 7.5 ชั่วโมงตอ สัปดาห • ผูรวมพัฒนารอยละ 45.4 มี อาชีพโปรแกรมเมอรในชีวิตจริง • มีประสบการณเขียนโปรแกรม 11 ปโดยเฉลี่ย Age ที่มา: http://ocw.mit.edu/NR/rdonlyres/Sloan-School-of-Management/15-352Spring-2005/308C4BBD-FFBF-45F4- 87B8-92C1075F8078/0/karimlakhani_ope.pdf
  44. 44. ลิขสิทธิ์ยืดหยุนแบบ Creative Commons ที่มา: http://creativecommons.org/about/licenses/comics1/
  45. 45. ลิขสิทธิ์ยืดหยุนแบบ Creative Commons (ตอ) ที่มา: http://creativecommons.org/about/licenses/comics2/
  46. 46. open source ไดรบความนิยมขึ้นเรื่อยๆ ั
  47. 47. open source ความรูและศิลปะไรขอบเขต
  48. 48. ‘เทคโนโลยีเหมาะสม’ / ‘เทคโนโลยีปานกลาง’• E. F. Schumacher: ‘เทคโนโลยีปานกลาง’ หมายถึง เทคโนโลยีใดๆ ก็ตามที่แพงกวาเทคโนโลยีปจจุบันในประเทศกําลังพัฒนา 10 เทา แต ในขณะเดียวกันก็ถูกกวาเทคโนโลยีในประเทศพัฒนาแลว เทคโนโลยี ปานกลางสามารถซือหาไดสะดวกและใชงายสําหรับคนจน สามารถ ้ เพิมผลิตภาพ (productivity) ไดโดยกอความเสียหายทางสังคมนอย ่ ที่สด (ถาจะใหดี ชาวบานควรสรางไดเองดวย) ุ• มีราคาถูกและคาใชจายในการดูแลรักษาต่า ํ• ชาวบานสามารถซอมแซมเองได โดยใชวตถุดิบในทองถิ่น ั• ไมจาเปนตองเปนเทคโนโลยี “ขั้นต่า” ํ ํ – อาจใชผลงานวิจัยลาสุดได เชน ผากรองน้ําที่ทําจากผาสาหรีเกาๆ ในบังคลาเทศ มาจากงานวิจัยเรื่องการเดินทางของเชื้ออหิวาตกโรคในน้ํา – ไดโอดเปลงแสง (light-emitting diode หรือ LED) ใชไฟฟานอยกวาหลอด ไฟฟาธรรมดา 4-5 เทา แตอยูไดนานถึง 50,000 ชั่วโมง• ไมสิ้นเปลืองเชื้อเพลิง และใชทรัพยากรที่หาไดในทองถิ่น แปลวามี ความยังยืน (sustainable) กวาเทคโนโลยีชนิดอื่น ่
  49. 49. ตัวอยางของ ‘เทคโนโลยีเหมาะสม’
  50. 50. แนวคิด ‘Triple Bottom Line’ และกรอบกฎหมาย/สนธิสัญญาระหวางประเทศ (People) (Planet) (Profit) Social Environment Economics Johannesburg Action Plan ภาษี Rio Declaration กฎหมายปองกันการ The International ผูกขาด Bill of Human The UN UN Anti-Corruption Rights Biodiversity Convention Convention มาตรฐานบัญชีและ มาตรฐานอื่นๆ เชน ตรวจสอบบัญชี ISO 14000 / นานาชาติ • ยังมีปญหาและขอถกเถียงกันมาก โดยเฉพาะคําถามวาจะ คํานวณ ‘ผลลัพธสุทธิ’ ของ CSR แตละบริษทไดอยางไร (เชน ั บริษท x จัดโครงการสอนหนังสือเด็กกําพรา 1,000 คนทุกป แต ั ‘ฮั้ว’ กับบริษทคูแขงล็อกราคาในตลาด) ั
  51. 51. การเติบโตของการลงทุนเพื่อสังคม (SRI) : เม็ดเงินลงทุนกวา US$3 ลานลานทั่วโลกองคประกอบหลักของกองทุนแบบ Socially Responsible Investing (SRI)• Screening• Shareholder Advocacy• Community Investment
  52. 52. ผลตอบแทนของกองทุน SRI ทัดเทียมตลาดที่มา: http://www.socialfunds.com/news/article.cgi/article1849.html ที่มา: http://online.wsj.com/public/resources/images/MI- AI704C_track_20060831210529.gif
  53. 53. 5. สถาบันใหมๆ ในกระบวนทัศนใหม
  54. 54. สถาบันใหมๆ ที่ผลักดันกระบวนทัศนใหม• มีธุรกิจเพื่อสังคมและเอ็นจีโอเกิดใหมจํานวนมาก เนนความรับ ผิด ความโปรงใส และดัชนีวดความสําเร็จที่วดได ั ั• ชวยโดย ‘สถาบันเกื้อหนุนการเปลียนแปลง’ (change enablers) ่
  55. 55. ระบบการเงินดั้งเดิมไมเอื้อตอการลงทุนเพื่อสังคม.. ที่มา: http://www.benetech.org/about/downloads/NothingVenturedFINAL.pdf
  56. 56. ...แตกําลังมีการสรางผลิตภัณฑทางการเงินใหมๆ ขึ้นเพื่อสนับสนุนการลงทุนทางสังคม ที่มา: http://www.benetech.org/about/downloads/NothingVenturedFINAL.pdf

×