Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Historiaurretik erdi arora

2,451 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Historiaurretik erdi arora

  1. 1. HISTORIAURRETIKERDI ARORA
  2. 2. DUELA 1.000.000 URTEGIZAKIA AGERTU ZENIDAZKERA ASMATU ZEN
  3. 3. HISTORIAURREA• Gizakia agertu zenetik, idazkeraasmatu arte.• Duela milioi bat urte inguru.• Hiru aro bereizten dira:• Paleolitoa• Neolitoa• Metal Aroa.
  4. 4. PALEOLITOA• Duela milioi bat.• Ehizan, arrantzan, eta bilketan aritzenziren, janaria lortzeko.• Nomadak ziren.• Tributan antolatzen ziren: 30 lagun• Haitzuloetan bizi ziren.• Tresna xumeak erabiltzen zituzten; harrizeta hezurrez egindakoak.
  5. 5. NEOLITOA• 7.000 urte inguru.• Landareak hazten eta animaliak hezten hasiziren.• Herrixkak sortu zituzten: sedentarioak ziren.• Harri leunduko tresnak, ehunak etazeramikazko ontziak egiten ikasi zuten.• Lanak bereizten hasi ziren.
  6. 6. METAL AROA• Duela 6.000 urte inguru.• Metalezko objektuak egiten ikasi zuten:kobrea, brontzea eta burdina.• Hiri txikiak agertu ziren eta buruzagi bataukeratzen zuten.• Lan desberdinak egiten zituzten: gerrariak,merkatariak, nekazariak …• Asmatu zituzten: gurpila, bela eta goldea.
  7. 7. LEHENBIZIKO ARTISTAK• Paleolitoan, animaliak margotzenzituzten haitzuloetako paretetan edosabaietan: labar- pinturak. Koloreaklortzeko, mineral birrintzen zituzten.
  8. 8. • Neolitoan, eguneroko egoerakmargotzen zituzten kolore bakarraerabiliz; irudiak eskematikoak dira.• Metal Aroan, monumentu megalitoakegiten zituzten harri handiak erabiliz.
  9. 9. ANTZINAROA• Duela 3.000 urte Penintsulan herri zeltak etaiberiarrak bizi ziren.• Tributan, harresiz inguratutako herrixketan.
  10. 10. ZELTAK ETA IBERIARRAK• Zeltak Iberiar goi-lautadan etaPenintsularen kostalde atlantikoan biziziren.• Abeltzaintzan aritzen ziren.• Oso trebeak ziren metalezko tresnaklantzen.
  11. 11. • Iberiarrak kostalde mediterraneoan bizi ziren.• Salerosketan aritzen ziren.• Dirua ere bazuten.• Bazekiten idazten eta eskultura ederrak egitenzituzten.
  12. 12. TARTESO ETA HERRIKOLONIZATZAILEAK• Tarteso erresuma zen Guadalquivir ibaiarenibarrean.• Lurralde horretan metal ugari zeuden: urre,zilar eta kobrea.• Oso trebeak ziren metalezko objektuaklantzen.
  13. 13. • K.a. VII. Mendean, Feniziarrak etorri ziren.Merkatari handiak ziren eta koloniak sortuzituzten.• Geroago, K.a. VI. mendean, greziarrak iritsiziren, Kataluniako kostaldera. Zeramikaksaltzen zituzten eta metalak erostenzituzten.• Gero, K.a. III. mendean, kartagotarrakiritsi ziren Afrikatik eta Balear Uharteetaneta Penintsularen ekialdean finkatu ziren.Metalak eta ehunak salerosten zituzten.
  14. 14. ERROMATAR HISPANIA• K.a 218an, erromatarrak Emporionenlehorreratu ziren, kartagotarrekinborrokatzeko eta kanporatzeko.• K.a. 19an amaitu zen konkista.Augusto enperadoreak probintziatanbanatu zuen eta probintzia bakoitzeangobernadore bat ipini zuen: Hispania.• Beren legeak ezarri zituzten eta berehizkuntza ofiziala latina izan zen.Euskara izan zen iraun zuen hizkuntzabakarra.
  15. 15. • Hasieran, jainko-jainkosak gurtzenzituzten, baina 380.urtean,kristautasuna erlijio ofiziala bihurtuzen.• Gizartea: gizon-emakume batzuklibreak ziren (eskubideak zituzten) etabeste batzuk esklaboak ziren (ez zuteneskubiderik).
  16. 16. ERROMATAR ARTEA• Eraikitzaile bikainak ziren.• Hiriak bi kale nagusiren inguruanantolatuta zeuden: “Cardus”(iparraldetik hegoalderazeharkatzen zuen hiria) eta“decamanus” (ekialdetikmendebaldera).• Bi kaleen elkargunean foroa egotenzen.
  17. 17. • Tenpluak, anfiteatroak, antzokiak,zirkuak, termak, galtzadak, akueduktuaketa zubiak ere eraikitzen zituzten.• Margolanez eta mosaikoz apaintzenzituzten hormak.
  18. 18. ERDI AROA• V. mendean bisigodoek Hispaniainbaditu zuten eta erresuma bat sortuzuten; hiriburua Toledo zen.• VIII. Mendean musulmanek erresumabisigodoa konkistatu zuten eta AlAndalus deitu zuten.
  19. 19. MUSULMANEN KONKISTA• 711. urtean musulmanek bisigodoakgaraitu zituzten eta Penintsulakolurralde asko eta Balear uharteakmenderatu zituzten. Al Andalus deituzioten eta Kordoba izan zen hiriburua.-Hasieran, Al Andalusemirerria zen Damaskokokalifaren mendean zegoen.- Baina, 929. urteankaliferri bihurtu zuen Abdar Rahman IIIak.
  20. 20. KRISTAU –ERRESUMENAURRE EGITEA
  21. 21. • Iparraldeko kristauekaurre egin ziotenmusulmanenkonkistari etaAsturiasko Erresumasortu zen.Gero, sortu zirenLeongo Erresuma etaGaztelako Erresuma.Pirinioetan sortu zirenNafarroako Erresuma,KataluniakoKonderriak etaAragoiko Erresuma.
  22. 22. • 1031. urtean, AlAndalus zenbaittaifatan banatu zenelkarren aurkazeudelako.• Orduan , Kristau –Erresumek mugakhegoalderantzhedatu zituzten.• Afrikatik almohadeak etaalmorabideak heldu zirenmusulmanei laguntzera.
  23. 23. • Kataluniako konderriek eta Aragoiko Erresumakbat egin zuten eta Aragoiko Koroa sortu zen.(1137. urtean)• Leongo Erresuma eta Gaztelakoak ere bat eginzuten eta Gaztelako Koroa sortu zen. (1230.urtean)
  24. 24. AL ANDALUSENBUKAERANavas de Tolosako Guda
  25. 25. • 1212. urtean, Kristau-Erresumek bateginda, musulmanak azpiratu zituztenNavas de Tolosako Guduan.• Al Andalus murriztu zen etaGranadako Nazarien Erresuma geratuzen.Alhambra
  26. 26. • 1492. urtean, Elisabet Gaztelakoak etaFernando Aragoikoak, Errege – ErreginaKatolikoek, Granadako Erresumamenderatu zuten.Boabdil eta GranadakoErresumaBideoa: La Reconquista
  27. 27. GIZARTEA ETA ARTEA• Musulmanak oso toleranteak ziren. Horregatik,musulmanak, kristauak eta juduak elkarrekin lasai biziziren. Kristau batzuk musulman bihurtu ziren etamuladi deitu zieten.• Gizartea bi taldetan banatuta zegoen: pribilegiatuek(nobleak eta kleroa) ez zuten zergarik ordaindu behareta ez-pribilegiatuak (nekazariak, merkatariak etaeskulangileak) zergak ordaindu behar zituzten.
  28. 28. • Bi estiloak zeuden: erromanikoa eta gotikoa.• Erdi Aroaren hasieran eliza eta monasterioerromaniko asko eraiki zituzten kristau-erresumetan. Harrizkoak ziren. Oso hormalodiak eta leiho txikiak zituzten.
  29. 29. • XIII menditik aurrera jauregi eta katedralgotikoak egiten hasi ziren. Altuera handia, leihatehandiak beiratez apaindutakoak...• Arte erromanikoan eta gotikoan, margolanak etaeskulturak erabiltzen zituzten elizak etakatedralak apaintzeko.
  30. 30. BESTE TERMINO BATZUK• MozárabeCristianos que vivían en Al-Andalus. Nombre dado a la población cristiana quetras la invasión árabe en el 711, no se convirtió al islam, conservando su lengua,leyes y religión, a cambio de pagar un tributo al Estado.• MuladíCristianos convertidos al Islam para no tener que pagar impuestos especiales,pero también porque la profesión de la fe islámica no les llevaba a renegar deJesús ni de la Virgen María.• MudéjarMusulmán que se quedaba, mediante pacto, en los reinos cristianos peninsularesal ser conquistada su tierra. Tenía un estatuto especial, pagaba tributo yconservaba su religión y propiedades bajo ciertas condiciones.• MoriscoNombre dado a los musulmanes obligados a convertirse, por propia voluntad o ala fuerza, al cristianismo, tras la toma de Granada en 1492 hasta su expulsiónde España en 1610.

×