Aro modernoa

4,984 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
4,984
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
761
Actions
Shares
0
Downloads
47
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Aro modernoa

  1. 1. AROMODERNOA1492 - 1808
  2. 2. - Granadako erresumakonkistatu zuten1492an.- Kanariar uharteak- Napoliko erresuma(Italian)- Afrikako iparraldekolurralde batzuk- Nafarroako Erresumaanexionatu zuten.Errege-erregina katolikoek elkarrekingobernatu zuten Gaztelako Koroetan etaAragoiko Koroetan; eta lurraldeak hedatuzituzten:
  3. 3. AMERIKAREN AURKIKUNTZAETA KONKISTA1492 Errege-erregina katolikoek KristobalKolonen espedizioa finantzatu zuten etaAmerika aurkitu zuen.
  4. 4. Garai hartako jendeak Lurra laua zela ustezuen. Baina Kolonek, ez. Ziur zegoen Lurrabiribila zela. Horregatik, Ozeano Atlantikoazeharkatu zuen eta mendebalderantz abiatuzen Asiara heltzeko asmoz.1492ko abuztuaren 3an, Kolon eta harenespedizioa Huelvatik irten ziren. 2 hilabetegeroago, urriaren 12an, lehorra ikusi zuten.Kolonek Japoniara iritsi zirela uste zuen,baina Karibeko uharte batera iritsi ziren.Urte batzuk geroago, Ameriko Vespuzioitaliar itsas-gizonak frogatu zuen lur haiek ezzirela Asiako zati bat, kontinente berri batbazik, eta Amerika jarri zioten haren omenez.
  5. 5. Kristobal Kolon(1436 – 1506)Kolonen Karabelak: Santa Maria, La Pinta eta La Niña
  6. 6. Kolonen bidaiak
  7. 7. • Ondoren, espainiarrek Karibe itsasokouharteak konkistatu zituzten.• Beste esploratzaile batzuk bestelurraldeak konkistatu zituzten: HernanCortesek Mexiko eta Francisco PizarrokPeru, besteak beste.
  8. 8. KOLONAURREKO HERRIAKAmerikan hainbat motatako herriak biziziren: Kolonaurreko esaten zaie. Herrihorietako asko tribu txikiak ziren, bainabeste herri batzuek inperio handiak sortuzituzten: inkek, aztekek eta maiek.Inkak gaur egun Peru, Ecuador eta Boliviarenzati batean bizi ziren; aztekak Mexikokoharan osoan bizi ziren; eta maiak, gauregungo Mexikoko hegoaldean, Guatemalaneta Hondurasen.Eskulangintzan eta metalurgian aritzen ziren.Maiak matematikan eta astronomian ere bai.
  9. 9. Chichen ItzáTeotihuacánCuzco
  10. 10. LURRALDEARENANTOLAMENDUA1492tik aurrera, Amerikaerregeordetzatan antolatu zen;erregeordeak ziren buru, eta boterehandiak zituzten.Abeltzaintza-estantzi handiak sortuzituzten, eta nekazaritza-etxaldezabalak ere bai. Gainera, urre- etazilar-meatzeak ustiatu zituzten.
  11. 11. GIZARTEATaldetan antolatu zen:- Espainiarrak: Gobernu-karguak zituzten.- Mestizoak: Gizon espainiarren etaemakume indiarren seme-alabak ziren.Batzuek kargu garrantzitsuak zituzten;beste batzuk pobrezian bizi ziren.- Indiarrak: gehiegikeria ugari pairatuzuten.- Beltzak: Afrikatik ekartzen zituzten,esklabo izateko eta lanik gogorrenakegiteko.
  12. 12. INPERIOHISPANIKOA
  13. 13. XVI. mendean, Espainia oso inperio handiabihurtu zen,Geroago, ordea, hurrengo mendean, inperiohandi hori zatitu egin zen.Inperio Hispanikoak lurralde mota askozituzten: Espainia, Herbehereak, Italiarenzati handi bat, zenbait lurralde Europakoerdialdean, Amerikako koloniak eta bestejabetza asko Afrikan eta Asian. Gainera1580an, Portugalgo Erresuma hartu zuen.Lurralde guztiek zuten errege bera.
  14. 14. AUSTRIAKKarlos IFelipe II
  15. 15. KARLOS I.arenERREGEALDIA• Karlos l.a Errege-erregina Katolikoen biloba zen, Flandesenhezia. Erregea izan zen 1516.urtetik 1556. urte arte.• 1516an, Espainiako tronua hartu zuen eta atzerrikoaholkularien laguntza baliatu zuen.• Egoera horren ondorioz, 1520an Komunitateen Matxinadaizan zen Gaztelako hiri nagusietan.
  16. 16. •Espainiatik kanpo, Frantzia bihurtu zenarerio nagusia, Europako boterea lortzeko.Hori dela eta, Karlos l.ak askotan izanzituen gatazkak Frantziako erregearekineta turkiarren aurka ere bai.• Gainera, Europako erdialdean, luteranoeiegin zien aurre, ez baitzuten AitaSantuaren autoritatea onartzen.• Porrokogatik Karlos I.ak tronua uzteaerabaki zuen.
  17. 17. FELIPE II.arenERREGEALDIA• Erregea izan zen 1556.urtetik 1598.urte arte.•Arazo handiak izan zituzten inperioari eusteko.Frantzia garaitu zuen.• 1571n turkiarrak garaitu zituen, LepantokoGuduan. Lepantoko Guda
  18. 18. • Herbehereak oso eremu gatazkatsuaizan ziren eta independentzia nahi zuten.Erregeak ez zuen onartu eta gerra hasizen 1568.urtean. 1648.urtean amaitu zenhaien independentziarekin.• Felipe ll.ak Itsas Armanda Garaitezinabidali zuen haien aurka egiteko.Gerra horiek guztiek gastu izugarriaksortu zituzten. Horren ondorioz,herritarrak pobretu egin ziren.
  19. 19. “La rendición de Breda”de Velázquez (1634)Urrezko Mendea
  20. 20. INPERIOARENKRISIA
  21. 21. XVlll. mendean, beste dinastia batekhartu zuen Espainiako tronua:borboitarrek. Politika antolatzekoideia berriak ekarri zituzten erregehoriek.
  22. 22. 1598an Felipe II hil zen etainperioa ahultzen eta zatitzenhasi zen.XVll. mendeko erregeek,Felipe lll.ak, Felipe lV.ak etaKarlos ll.ak, balidoen esku utzizuten gobernua.Aholkulariak ziren. Batzuekbotere handia lortu zuten, halanola Lermako dukeak etaOlivaresko konde-dukeak.Felipe III. Bereerregealdianbake-aldia izanzen.Olivaresko konde-dukea
  23. 23. Lermako dukeaKarlos II “El hechizado”Azken austria izen zen.Felipe IVBere erregealdiarenamaieran Espainiakbere nagusitasunagaldu zuen.
  24. 24. ONDORENGOTZA GERRA1700ean, Karlos ll.a oinordekorik utzi gabe hilzen. Bi erregegai aurkeztu ziren tronuahartzeko: Karlos artxidukea, alemaniarjatorrikoa; eta Felipe Anjou, frantsesa.Ondorengotza Gerra sortu zen: nazioartekogerra eta gerra zibila izan zen.Gerra 1713an amaitu zen, Utrechteko Itunenbidez.Felipe Anjouk Espainiako tronua hartu zueneta Felipe V bihurtu zen.Europako lurralde batzuk utzi behar zituen.BIDEOA
  25. 25. BORBOITARRAKFelipe V eta bere familia.Lehen borboitarra zen.
  26. 26. • Felipe V• Fernando VI(Feliperen anaia)• Karlos III (Feliperensemea)• Karlos IV• Fernando VII• Isabel II• Alfonso XII• Alfonso XIII• Juan• Juan Karlos I
  27. 27. Felipe V.ak gobernu mota berri bat ezarrizuen: monarkia absolutua; sistema horretan,erregeak zituen estatuko botere guztiak.Legeak eta erakundeak desegin zituen .1707tik eta 1716ra bitartean, Planta BerrikoDekretuak aldarrikatu zituzten: haien bidez,Kataluniako, Aragoiko, Valentziako etaMallorcako Gorteak desegin eta bertakoforuak edo legeak bertan behera utzi zituen.Baina hori ez zen gertatu Nafarroan etaEuskadin, erregearen alde borrokatuzutelako.
  28. 28. XVIII. MENDEKOERREFORMAKXVlll. Mendeko erregeek Felipe V.ak, FernandoVl.ak, Karlos lll.ak eta Karlos lV.ak erreformaasko jarri zituzten:•Administrazioaren erreformak: Balidoen ordez,ministroak izendatu zituzten,•Lan publikoak egin zituzten: Errepideak etaubideakErreforma ekonomikoak.
  29. 29. ARO MODERNOARENAMAIERAXVIII.mendean zehar,erregeek gatazka izanzituzten Britainia Handiarekin eta Portugalekin.Gerra horiek gastu izugarriak sortu zituzten etahorregatik herritarrak pobrezian bizi ziren etaprotestak sortu ziren.1808an, Aranjuezko Matxinada izan zen, etahorren ondorioz, Karlos IV.ak abdikatu eginbehar izan zuen, bere seme Fernando VII.arenalde.
  30. 30. GIZARTEA ETAKULTURAXVI. mendearenerdialdetik XVII.mendearen amaierarabitartean, kalitatehandiko literatura-laneta artelan ugari sortuziren Espainian. Horidela eta, aldi horriUrrezko Mendea esatenzaio.
  31. 31. GIZARTEAAro Modernoan, gizartea bi talde banatutazegoen: pribilegiodunak eta pribilegiorikgabeak.•Noblezia eta kleroa pribilegiodunak ziren.•Nekazariek eta burgesiak (merkatariak etaeskulangileak) pribilegiorik gabeko klasea edoherri xehea osatzen zuten. Zergakordaintzen zituzten eta alde handiak zeuden:nekazariak pobrezian bizi ziren eta merkatarihandiak aberatsak ziren.
  32. 32. LITERATURAInprimategiak -XV. mendeanasmatua- idazleen lanakhedatzen lagundu zuen.•XVI. mendean, idazle haueknabarmendu ziren: SantaTeresa Jesusena eta San JoanGurutzekoa; eta Garcilaso de laVega, olerkaria zen.•XVII. Mendean: Miguel deCervantes, Francisco deQuevedo, Luis de Góngora,Lope de Vega eta Calderón dela Barca.
  33. 33. ARTEAArkitekturan, XVI. mendean, herreriarestiloko eraikinak egin zituzten: apaingarrigutxi zituzten (Escorialeko monasterioa).XVII. mendean, berriz, eraikin barrokoaknagusitu ziren: apaingarriz betetzenzituzten.XVIII. mendean, eraikin neoklasikoak eginzituzten, erromatarren garaiko eraikinenantzera.
  34. 34. Eskulturan, erretaulak etaerlijio-irudiaknabarmentzen dira.Pinturan, Greconabarmendu zen XVI.mendean: oso irudiluzangak marraztenzituen. XVII. mendean,errealismoa nagusitu zenpinturan. Inportanteenak,Velazquez, Zurbarán etaMurillo.
  35. 35. ZIENTZIAREN GARAPENAXVIII. MENDEANXVIII. mendean, zientzia-erakundeasko sortu ziren, hala nolamuseoak, behatokiak eta lorategibotanikoak eta akademiak.

×