Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Kompetencje informacyjne jako kompetencje generyczne i ogólne. Charakterystyka, identyfikacja, ocena

1,964 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Kompetencje informacyjne jako kompetencje generyczne i ogólne. Charakterystyka, identyfikacja, ocena

  1. 1. Kompetencje informacyjne jako kompetencje generyczne i ogólne. Charakterystyka, identyfikacja, ocena. Dr Sabina Cisek Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UJ 2013-12-03, godz. 12:45-13:45
  2. 2. Spis treści • Czym są kompetencje informacyjne? Dlaczego mają generyczny charakter? • Kompetencje informacyjne w nauce i szkolnictwie wyższym – konteksty • Kompetencje informacyjne w nauce i szkolnictwie wyższym – wybrane aspekty praktyczne i sposoby realizacji • Kiedy kompetencje informacyjne są potrzebne w trakcie studiów i pracy badawczej – przykłady • Zakooczenie • Wybrana bibliografia Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 2
  3. 3. Częśd 1 CZYM SĄ KOMPETENCJE INFORMACYJNE? DLACZEGO MAJĄ GENERYCZNY I OGÓLNY CHARAKTER? Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 3
  4. 4. Kompetencje informacyjne (Information Literacy) • Information Literacy może byd rozumiane jako: – Kierunek badao, dyscyplina naukowa – perspektywa 1 – Zjawisko społeczne, cecha społeczeostwa, cel polityki edukacyjnej poszczególnych paostw i UE – perspektywa 2 – Charakterystyka, właściwośd kognitywna (poznawcza) jednostek – perspektywa 3 Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 4
  5. 5. Osoba posiadająca kompetencje informacyjne • Jest w stanie rozpoznad swoje potrzeby informacyjne • Potrafi zlokalizowad, wyszukad i uzyskad potrzebną informację • Umie wyszukaną/uzyskaną informację ocenid, zorganizowad i efektywnie wykorzystad m.in. dla realizacji swoich celów Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 5
  6. 6. Czym są kompetencje informacyjne? 1 • Kompetencje informacyjne NIE są tym samym, co –kompetencje cyfrowe, komputerowe itp. –kompetencje medialne Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 6
  7. 7. Czym są kompetencje informacyjne? 2 • Kompetencje informacyjne związane są przede wszystkim z informacją jako treścią. • Umiejętności komputerowe, techniczne są konieczne, ale NIE wystarczające, by byd kompetentnym informacyjnie. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 7
  8. 8. Czym są kompetencje informacyjne? 3 • Przykładowy, szczegółowy wykaz kompetencji informacyjnych (wg IFLA) – Lau, Jesus (2011). Kompetencje informacyjne w procesie uczenia się przez całe życie. Wytyczne. Warszawa: SBP. http://www.sbp.pl/repository/SBP/sekcje_komisj e/komisja_ds_edukacji_informacyjnej/Wytyczne. pdf, s. 28-29 Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 8
  9. 9. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 9
  10. 10. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 10
  11. 11. Dlaczego kompetencje informacyjne mają generyczny charakter? • Kompetencje generyczne = ogólne, uniwersalne – nie są związane z określonym kierunkiem studiów czy dziedziną wiedzy. Są potrzebne przedstawicielom wszystkich dyscyplin i na różnych poziomach kształcenia; – są niezbędną składową innych kompetencji, pomagają osiągnąd różne efekty kształcenia. • Takie właśnie są kompetencje informacyjne. Bez nich nie da się sprawnie uczyd, efektywnie prowadzid badao naukowych, przygotowad materiałów do zajęd etc. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 11
  12. 12. Częśd 2 KOMPETENCJE INFORMACYJNE W NAUCE I SZKOLNICTWIE WYŻSZYM – KONTEKSTY Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 12
  13. 13. Szerszy kontekst – europejski, prawny, organizacyjny, polityczny, społeczny • Alfabetyzacja informacyjna – Information literacy • Europejski i polski system kwalifikacji • Społeczeostwo obywatelskie, społeczeostwo wiedzy i problem wykluczenia informacyjnego • Uczenie się przez całe życie (Lifelong learning) Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 13
  14. 14. Trzy systemy ram kwalifikacji 1 • Europejska rama kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (ERK, EQF) i odpowiadające jej krajowe ramy kwalifikacji (KRK, NQF) • Bolooska Rama Kwalifikacji • W Polsce – Krajowe Ramy Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego, obowiązują od roku 2012/2013 Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 14
  15. 15. Trzy systemy ram kwalifikacji 2 • Więcej na ten temat, m.in. w – Instytut Badao Edukacyjnych – Kwalifikacje po europejsku http://www.kwalifikacje.edu.pl/pl/stronaglowna, słownik http://www.kwalifikacje.edu.pl/pl/slownik – Ramy kwalifikacji http://www.procesbolonski.uw.edu.pl/ind ex.php?option=com_content&view=article &id=74&Itemid=76 Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 15
  16. 16. Jaki to ma związek z kompetencjami informacyjnymi? • We wszystkich tych dokumentach kompetencje informacyjne występują albo wprost, albo ich posiadanie jest niezbędne dla zdobycia kolejnych kwalifikacji. • Na marginesie – szkolnictwo wyższe w Polsce to poziomy 6 (studia I stopnia), 7 (studia II stopnia) i 8 (studia III stopnia) ERK i PRK Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 16
  17. 17. Uczenie się przez całe życie i kompetencje informacyjne • „Kompetencje informacyjne pozostają w silnym związku z procesem uczenia się przez całe życie. Ma to kluczowe znaczenie dla każdego człowieka, organizacji, instytucji czy kraju zainteresowanego osiągnieciem sukcesu w erze społeczeostwa informacyjnego.” (Lau 2011, s. 21) Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 17
  18. 18. Fundacja Nowoczesna Polska Katalog kompetencji medialnych i informacyjnych (2012) • http://nowoczesnapolska.org.pl/2012/ 05/29/katalog-kompetencjimedialnych-i-informacyjnych-juzdostepny/ Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 18
  19. 19. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 19
  20. 20. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 20
  21. 21. Częśd 3 KOMPETENCJE INFORMACYJNE W NAUCE I SZKOLNICTWIE WYŻSZYM – WYBRANE ASPEKTY PRAKTYCZNE I SPOSOBY REALIZACJI Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 21
  22. 22. Pierwsze założenie • Kompetencje informacyjne są potrzebne i ważne. • Kto ich potrzebuje? • Wszystkie grupy związane z uczelnią – – – – – – Studenci Doktoranci Nauczyciele akademiccy Pracownicy naukowi Bibliotekarze … Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 22
  23. 23. Drugie założenie • Wiele osób na uczelni, głównie studenci – ale nie tylko – NIE posiada adekwatnych kompetencji informacyjnych Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 23
  24. 24. Wniosek • Trzeba kształcid i rozwijad kompetencje informacyjne Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 24
  25. 25. Kto ma kształcid – studentów, doktorantów i pracowników uczelni – w zakresie kompetencji informacyjnych? 1 • Biblioteki uczelniane, bibliotekarze. – W Polsce mamy w tym zakresie długą tradycję (co najmniej od okresu międzywojennego), a i obecnie wiele się dzieje. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 25
  26. 26. Kto ma kształcid – studentów, doktorantów i pracowników uczelni – w zakresie kompetencji informacyjnych? 2 • Instytuty, katedry, wydziały, nauczyciele akademiccy w ramach wszystkich kierunków studiów, – albo w formie osobnego przedmiotu (tu rola profesjonalistów inib, którzy mogą oferowad takie zajęcia innym kierunkom studiów), – albo w obrębie poszczególnych zajęd (np. podstaw, proseminariów, seminariów) (embedded learning) Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 26
  27. 27. Kto ma kształcid – studentów, doktorantów i pracowników uczelni – w zakresie kompetencji informacyjnych? 3 • Samokształcenie • Inne? Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 27
  28. 28. Kto ma kształcid – studentów, doktorantów i pracowników uczelni – w zakresie kompetencji informacyjnych? 4 • W UJ – jedną z możliwości jest zorganizowanie dla zainteresowanych odpowiednich szkoleo przez Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UJ, który specjalizuje się m.in. w infobrokeringu i zasobach cyfrowych. • Obecnie prowadzimy zajęcia dla doktorantów Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 28
  29. 29. Jakie kompetencje informacyjne powinien posiadad absolwent studiów I i II stopnia? • Jak to ustalid? Na podstawie – obowiązujących przepisów, regulacji prawnych, zaleceo unijnych – proponowanych (przez autorytety) wykazów kompetencji informacyjnych dla studiów wyższych – własnego doświadczenia dydaktycznego Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 29
  30. 30. Kompetencje informacyjne absolwentów studiów I i II stopnia wg Krajowym Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego (Dz.U. 2011 nr 253 poz. 1520) • Są różnie sformułowane dla poszczególnych obszarów wiedzy, dla niektórych jasno i wyraźnie (nauki humanistyczne, przyrodnicze, techniczne, rolnicze) dla innych niemal wcale (nauki społeczne) Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 30
  31. 31. Nauki humanistyczne, efekty kształcenia Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 31
  32. 32. Nauki ścisłe, efekty kształcenia Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 32
  33. 33. Nauki przyrodnicze, efekty kształcenia Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 33
  34. 34. Nauki techniczne, efekty kształcenia Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 34
  35. 35. Nauki medyczne, efekty kształcenia Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 35
  36. 36. Nauki rolnicze, leśne i weterynaryjne, efekty kształcenia Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 36
  37. 37. Kompetencje informacyjne w szkolnictwie wyższym wg Association of College and Research Libraries (Information Literacy Competency Standards for Higher Education) • http://www.ala.org/acrl/standards/info rmationliteracycompetency, s. 8-16 Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 37
  38. 38. Częśd 4 KIEDY KOMPETENCJE INFORMACYJNE SĄ POTRZEBNE W TRAKCIE STUDIÓW I PRACY BADAWCZEJ – PRZYKŁADY Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 38
  39. 39. Analiza i krytyka piśmiennictwa 1 • Występuje we wszystkich dyscyplinach, w każdym projekcie badawczym • Bez niej nie można napisad żadnej pracy na stopieo, począwszy od licencjatu, skooczywszy na profesurze; artykułu też nie • Pomaga określid co już wiadomo na dany temat (stan badao), a czego jeszcze nie, jakie są kierunki badao, niezbadane obszary etc. • Więcej na temat analizy i krytyki piśmiennictwa w Cisek, S. (2010). Metoda analizy i krytyki piśmiennictwa … . Przegląd Biblioteczny R. 78, nr 3. Dostęp online w Bibliologicznej Bibliotece Cyfrowej http://bbc.uw.edu.pl/dlibra/doccontent?id=489&dirids=1 Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 39
  40. 40. Analiza i krytyka piśmiennictwa 2 • Nie wykonamy jej prawidłowo, jeżeli nie wiemy – Gdzie szukad literatury (publikacji) i innych materiałów – Jak efektywnie szukad, jak formułowad zapytania – Jak oceniad jakośd, wiarygodnośd etc. wyszukanych materiałów – Jak zarządzad informacją i publikacjami na własny użytek – Jak przetwarzad informacje, także z uwzględnieniem praw autorskich Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 40
  41. 41. Gdzie szukad literatury (publikacji) i innych materiałów? • Nie tylko w bibliografiach załącznikowych znanych nam już artykułów  • I nie tylko w Google i Google Scholar, jest o wiele więcej możliwości i przydatnych narzędzi i zasobów  – Można zajrzed tutaj http://sabinacisek.blogspot.com/ Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 41
  42. 42. Jak efektywnie szukad, jak formułowad zapytania? 1 • Można zajrzed tutaj http://eprints.rclis.org/18457/ Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 42
  43. 43. Jak efektywnie szukad, jak formułowad zapytania? 2 • Przykłady – Chcesz znaleźd wszystkie informacje dotyczące Parlamentu Europejskiego, pochodzące wyłącznie ze stron www polskich instytucji rządowych. Żadna z poszukiwanych stron nie może zawierad linku do serwisu internetowego Sejmu RP. *Google] – Chcesz znaleźd wszystkie informacje dotyczące prac magisterskich, pochodzące wyłącznie z oficjalnego serwisu IINiB UJ. [Google] – Potrzebne Ci zdjęcie lodowca piargowego, udostępnione na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0. – Znajdź kilka prostokątnych zdjęd bibliotek publicznych. Zdjęcia mają byd darmowe (do ponownego wykorzystania) i w formacie JPG. Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 43
  44. 44. Jak efektywnie szukad, jak formułowad zapytania? 3 • Odpowiedź – „Parlament Europejski” site:.gov.pl -link:.sejm.gov.pl • Odpowiedź – „prace magisterskie” site:www.inib.uj.edu.pl • Odpowiedź – Wykorzystaj Wikimedia Commons • Odpowiedź – Google Grafika plus wyszukiwanie zaawansowane Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 44
  45. 45. Jak oceniad jakośd, wiarygodnośd etc. wyszukanych materiałów? • Bożena Bednarek-Michalska (2007). Ocena jakości informacji elektronicznej. Pułapki sieci. http://www.ebib.pl/2007/86/a.php?bednarek Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 45
  46. 46. Jak zarządzad informacją i publikacjami na własny użytek? • Menedżery bibliografii, można zajrzed m.in. tu http://ekulczycki.pl/warsztat_badacza/dlaczego -warto-uzywac-menedzera-bibliografii/ • Inne pomocne oprogramowanie http://dirt.projectbamboo.org/, https://www.inscripte.pl/ Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 46
  47. 47. Jak przetwarzad informacje, także z uwzględnieniem praw autorskich? • Wszelkie prawa zastrzeżone → niektóre prawa zastrzeżone → domena publiczna • Creative Commons http://creativecommons.pl/ Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 47
  48. 48. Jak prawidłowo zrobid bibliografię, przypisy, cytowad, napisad abstrakt? • W bibliografii i przypisach najważniejsza jest konsekwencja, poza tym są różne style • O abstraktach tutaj http://ekulczycki.pl/warsztat_badacza/jaknapisac-dobry-abstrakt/ Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 48
  49. 49. Zakooczenie ZAKOOCZENIE Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 49
  50. 50. Na zakooczenie • Potrzebujesz kursu, szkolenia, warsztatów w zakresie doskonalenia szeroko rozumianych kompetencji informacyjnych? • Zapraszamy do Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UJ http://www.inib.uj.edu.pl/ Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 50
  51. 51. Wybrana bibliografia 1 • • • • • • ACRL Association of College and Research Libraries (2000). Information Literacy Competency Standards for Higher Education. http://www.ala.org/acrl/standards/informationliteracycompetency Batorowska, Hanna (2013). Od alfabetyzacji informacyjnej do kultury informacyjnej: rozważania o dojrzałości informacyjnej. Warszawa: Wydawnictwo SBP. Cisek, Sabina. Informacja biznesowa, naukowa i infobrokering [blog]. http://sabinacisek.blogspot.com/ Cisek, Sabina; Próchnicka, Maria (2010). Kształtowanie kultury informacyjnej w szkolnictwie wyższym. http://www.slideshare.net/sabinacisek/ksztatowaniekultury-informacyjnej-14-122010 Derfert-Wolf, Lidia (2009). Kształcenie umiejętności informacyjnych – rola bibliotekarzy. http://bg.uwb.edu.pl/download/bialystok_information_literacy_2009.pdf Dziak, Joanna i in. (2013). Edukacja informacyjna w polskich bibliotekach akademickich – raport z badao. Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy, nr 1 (31). http://www.bibliothecanostra.awf.katowice.pl/nr-1-31-2013information-literacy-teoria-i-praktyka Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 51
  52. 52. Wybrana bibliografia 2 • • • • • • • • Katalog kompetencji medialnych i informacyjnych (2012). Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska. http://nowoczesnapolska.org.pl/2012/05/29/katalogkompetencji-medialnych-i-informacyjnych-juz-dostepny/ Kluczowe kompetencje w uczeniu się przez całe życie. http://europa.eu/legislation_summaries/education_training_youth/lifelong_learning/ c11090_pl.htm Kulczycki, Emanuel. Warsztat badacza [blog]. http://ekulczycki.pl/ Lau, Jesus (2011). Kompetencje informacyjne w procesie uczenia się przez całe życie. Wytyczne. Warszawa: SBP. http://www.sbp.pl/repository/SBP/sekcje_komisje/komisja_ds_edukacji_informacyjn ej/Wytyczne.pdf Niedźwiedzka B., Hunskar I. (red.) (2010). MedLib Train: zostao lepszym nauczycielem kompetencji informacyjnych: przewodnik nie tylko dla bibliotekarzy. Kraków: Collegium Medicum UJ. http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/dlibra/doccontent?id=21288&dirids=1 Pindlowa, Wanda (1984). Kształcenie studentów jako użytkowników informacji naukowej. Z pogranicza informatologii i pedagogiki. Kraków: Wydawnictwo UJ. Rozkosz, Ewa. Edukacja informacyjna [blog]. http://www.edukacjainformacyjna.pl/ Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 listopada 2011 r. w sprawie Krajowych Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego. Dz.U. 2011 nr 253 poz. 1520. http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112531520 Tydzieo Jakości Kształcenia UJ, grudzieo 2013 52

×