Biblioteka uniwersytecka  i Nauka 2.0. Nowe wyzwania?  Dr Sabina Cisek Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa U...
Plan prezentacji  <ul><li>Nauka 2.0, wstępna charakterystyka  </li></ul><ul><li>Cechy nauki 2.0  </li></ul><ul><li>Wyzwani...
Nauka 2.0, wstępna charakterystyka   <ul><li>„ Nauka 2.0” – umowny termin, oznaczający:  </li></ul><ul><ul><li>procesy, te...
Nauka 2.0, wstępna charakterystyka   <ul><li>Szczególny wpływ na powstawanie nauki 2.0 mają dwa „megazjawiska” w Interneci...
Nauka 2.0, wstępna charakterystyka   <ul><li>Nauka 2.0 – taki model uprawiania nauki, w którym wykorzystanie nowoczesnych ...
Nauka 2.0, terminologia     <ul><li>Nauka 2.0  </li></ul><ul><li>Science 2.0  </li></ul><ul><li>Scholarship 2.0 </li></ul...
CECHY NAUKI 2.0 (wybrane)
Nowe lub zaadaptowane „stare” narzędzia i technologie w komunikacji naukowej   <ul><li>archiwa i repozytoria dokumentów, c...
Nowe postaci publikacji  i rozpowszechniania wiedzy <ul><li>Ewoluujące formy autorstwa  </li></ul><ul><li>Prawdopodobnie –...
Ocena jakości publikacji naukowych   <ul><li>Współistnienie tradycyjnych i nowych sposobów wartościowania opracowań naukow...
Zmiany w zachowaniach informacyjnych i komunikacyjnych naukowców  <ul><li>Nie tylko świadome i celowe poszukiwanie informa...
A w efekcie:  <ul><li>W kontekście komunikacji naukowej  </li></ul><ul><ul><li>zob. Tabela  </li></ul></ul><ul><li>W konte...
Tabela:  Wybrane cechy „nowej” komunikacji naukowej (faktyczne i oczekiwane) oraz ich skutki <ul><li>upublicznienie konfli...
WYZWANIA  DLA BIBLIOTEKI UNIWERSYTECKIEJ
Najważniejsze funkcje bibliotek uniwersyteckich   <ul><li>edukacyjna  </li></ul><ul><ul><li>wsparcie programów dydaktyczny...
Wyzwanie 1:  gromadzenie, opracowanie i udostępnianie naukowych zasobów 2.0 <ul><li>Wartościowanie i dostęp, filtracja i r...
Wyzwanie 2:  informowanie, „propagowanie” nauki 2.0 – zwłaszcza ruchu Open Access <ul><li>Dlaczego? Z różnych powodów, na ...
Wyzwanie 3:  tworzenie „przestrzeni” dla nowych form komunikacji, publikacji, współpracy, współtworzenia   <ul><li>Blogi z...
Wyzwanie 4:  dostosowanie usług bibliotecznych do „nowych” zachowań informacyjnych naukowców   <ul><li>Łączenie różnych fo...
Wykorzystane źródła i opracowania <ul><li>Cisek, Sabina (2008) [dok. elektr.]. Nauka 2.0: nowe narzędzia komunikacji nauko...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Biblioteka uniwersytecka i nauka 2.0. Nowe wyzwania?

1,845 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,845
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
8
Actions
Shares
0
Downloads
23
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Biblioteka uniwersytecka i nauka 2.0. Nowe wyzwania?

  1. 1. Biblioteka uniwersytecka i Nauka 2.0. Nowe wyzwania? Dr Sabina Cisek Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytet Jagielloński Ogólnopolskie Seminarium Biblioteki drugiej generacji – teraźniejszość i przyszłość Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku, 28 października 2008 r.
  2. 2. Plan prezentacji <ul><li>Nauka 2.0, wstępna charakterystyka </li></ul><ul><li>Cechy nauki 2.0 </li></ul><ul><li>Wyzwania dla biblioteki uniwersyteckiej </li></ul><ul><li>Załącznik: internet_w_nauce_21_wieku.doc </li></ul>
  3. 3. Nauka 2.0, wstępna charakterystyka <ul><li>„ Nauka 2.0” – umowny termin, oznaczający: </li></ul><ul><ul><li>procesy, tendencje i zjawiska związane z wykorzystaniem w nauce nowych technologii i środowisk informacyjno-komunikacyjnych, zwłaszcza narzędzi, usług i zasobów internetowych </li></ul></ul><ul><ul><li>a przede wszystkim – konsekwencje używania tychże technologii dla badań, tworzenia wiedzy naukowej, komunikacji w nauce, organizacji nauki, jej społecznych aspektów itd. </li></ul></ul>
  4. 4. Nauka 2.0, wstępna charakterystyka <ul><li>Szczególny wpływ na powstawanie nauki 2.0 mają dwa „megazjawiska” w Internecie: </li></ul><ul><ul><li>Open Access </li></ul></ul><ul><ul><li>Web 2.0 </li></ul></ul><ul><ul><li>przypuszczalnie także: tzw. Głęboki/Niewidzialny Internet – Deep/Invisible Web </li></ul></ul>
  5. 5. Nauka 2.0, wstępna charakterystyka <ul><li>Nauka 2.0 – taki model uprawiania nauki, w którym wykorzystanie nowoczesnych środowisk i zasobów informacyjnych i komunikacyjnych, zwłaszcza – ale nie tylko – typu 2.0, jest integralną częścią badań, kreowania wiedzy naukowej, jej transferu i publikacji, a także sposobów organizacji działalności naukowej i jej społecznego funkcjonowania. </li></ul>
  6. 6. Nauka 2.0, terminologia  <ul><li>Nauka 2.0 </li></ul><ul><li>Science 2.0 </li></ul><ul><li>Scholarship 2.0 </li></ul><ul><li>Social scholarship </li></ul>
  7. 7. CECHY NAUKI 2.0 (wybrane)
  8. 8. Nowe lub zaadaptowane „stare” narzędzia i technologie w komunikacji naukowej <ul><li>archiwa i repozytoria dokumentów, czasopisma w trybie Open Access </li></ul><ul><li>blogi i agregatory blogów, </li></ul><ul><li>fora dyskusyjne – discussion communities , </li></ul><ul><li>narzędzia współtworzenia dokumentów – np. wiki, </li></ul><ul><li>platformy dzielenia się wiedzą – typu Knol, Squidoo, </li></ul><ul><li>podcasty i inne multimedia, </li></ul><ul><li>RSS-y, </li></ul><ul><li>serwisy typu pytanie-odpowiedź – Q-A , </li></ul><ul><li>sharing sites, czyli serwisy społecznościowe mające na celu „dzielenie się” z innymi, upowszechnianie materiałów różnego rodzaju, </li></ul><ul><li>społecznościowe serwisy porządkujące zasoby Internetu – social bookmarking sites , online reference management </li></ul><ul><li>światy wirtualne </li></ul><ul><li>i inne </li></ul>
  9. 9. Nowe postaci publikacji i rozpowszechniania wiedzy <ul><li>Ewoluujące formy autorstwa </li></ul><ul><li>Prawdopodobnie – wzrost znaczenia publikowania nieformalnego </li></ul><ul><li>Zacieranie się granicy między publikowaniem a dyskutowaniem </li></ul><ul><li>I oczywiście – nowe formy publikacji wynikające z zastosowania nowych platform i narzędzi </li></ul>
  10. 10. Ocena jakości publikacji naukowych <ul><li>Współistnienie tradycyjnych i nowych sposobów wartościowania opracowań naukowych, tj.: </li></ul><ul><ul><li>formalnego recenzowania przed publikacją – peer-review , np. w wielu czasopismach w trybie Open Access </li></ul></ul><ul><ul><li>nieformalnego „miękkiego” wartościowania przez wirtualne społeczności uczonych po upublicznieniu – soft peer-review , np. poprzez komentarze w blogach, linkowanie, tagowanie etc. </li></ul></ul>
  11. 11. Zmiany w zachowaniach informacyjnych i komunikacyjnych naukowców <ul><li>Nie tylko świadome i celowe poszukiwanie informacji, lecz coraz częściej – przypadkowe napotykanie wartościowej informacji </li></ul><ul><li>Poszukiwanie informacji zarówno w tradycyjnych (np. czasopisma naukowe – drukowane lub komercyjnie udostępniane online), jak i nie-tradycyjnych źródłach (np. archiwa i repozytoria Open Access, bookmarking sites ) </li></ul><ul><li>Prowadzenie kilku wyszukiwań jednocześnie </li></ul><ul><li>Ustawiczne komunikowanie, na wszystkich etapach pracy badawczej </li></ul>
  12. 12. A w efekcie: <ul><li>W kontekście komunikacji naukowej </li></ul><ul><ul><li>zob. Tabela </li></ul></ul><ul><li>W kontekście kreowania i rozwoju wiedzy naukowej </li></ul><ul><ul><li>współtworzenie, współudział – an age of participation </li></ul></ul><ul><ul><li>„ nowe” formy autorstwa </li></ul></ul><ul><ul><li>nowe sposoby akceptowania publikacji (jakość i naukowość) </li></ul></ul>
  13. 13. Tabela: Wybrane cechy „nowej” komunikacji naukowej (faktyczne i oczekiwane) oraz ich skutki <ul><li>upublicznienie konfliktów osobistych </li></ul><ul><li>czarny PR </li></ul><ul><li>wzmożenie społecznej kontroli, m.in. łatwiejsze „wychwytywanie” plagiatów </li></ul><ul><li>być może – szybszy rozwój i podniesienie jakości bada ń dzi ę ki ułatwionej dyskusji, współpracy i wzajemnej inspiracji </li></ul>(5) uwidocznienie i zwiększenie roli wspólnoty uczonych, „kolektywny umysł” pojawianie się wypowiedzi bezwartościowych pod względem merytorycznym, zbyt emocjonalnych czy wręcz obra ź liwych <ul><li>otwartość i pluralizm </li></ul><ul><li>włączanie się do dyskusji studentów, amatorów, laików, czasami oferujących świeże spojrzenie na „stare” problemy </li></ul><ul><li>wolny rynek idei </li></ul>(4) często nieformalny charakter – skutkujący obniżeniem barier w komunikacji naukowej: językowych, społecznych i innych <ul><li>możliwość efektywniejszego upowszechniania wyników badań naukowych wśród szerokiej publiczności oraz na potrzeby edukacji formalnej i samokształcenia </li></ul><ul><li>ułatwienie „migracji” wiedzy między dyscyplinami, zwiększenie interdyscyplinarności nauki </li></ul>(3) potencjalnie powszechny dostęp (2) potencjalna natychmiastowość dostępu rozpowszechnianie nieprzemyślanych, niesprawdzonych, a nawet fałszywych czy niebezpiecznych treści <ul><li>błyskawiczne upowszechnianie zarówno opinii jak i odkryć naukowych, bez przechodzenia tradycyjnego, często długotrwałego procesu publikacji w czasopismach, </li></ul><ul><li>prowadzenie dyskusji i wymiany poglądów niemal w czasie rzeczywistym, </li></ul><ul><li>przyspieszenie obiegu informacji w nauce (m.in. poprzez tzw. mikropublikacje [Nielsen 2007]) </li></ul>(1) łatwość i szybkość publikowania ( uwaga! cecha w niewielkim stopniu dotyczy recenzowanych czasopism online ) Konsekwencje negatywne Konsekwencje pozytywne Cechy
  14. 14. WYZWANIA DLA BIBLIOTEKI UNIWERSYTECKIEJ
  15. 15. Najważniejsze funkcje bibliotek uniwersyteckich <ul><li>edukacyjna </li></ul><ul><ul><li>wsparcie programów dydaktycznych – przede wszystkim (ale nie tylko) uczelni macierzystej oraz studiowania indywidualnego [Wojciechowski 2001, s. 113, 114] </li></ul></ul><ul><li>informacyjna </li></ul><ul><ul><li>„ możliwie kompletny serwis informacyjny z ustalonych (…) zakresów wiedzy, a także materiały do badań naukowych” [Wojciechowski 2001, s. 114] </li></ul></ul><ul><li>intelektualna </li></ul><ul><ul><li>„ pobudzanie myślowej refleksji w następstwie procesów komunikacji (…), inspiracja procesów intelektualnych” [Wojciechowski 2001, s. 114, 115] </li></ul></ul>
  16. 16. Wyzwanie 1: gromadzenie, opracowanie i udostępnianie naukowych zasobów 2.0 <ul><li>Wartościowanie i dostęp, filtracja i rekomendacja </li></ul><ul><li>Biblioteczny portal dedykowany nauce 2.0? Serwis tematyczny o kontrolowanej jakości – subject gateway ? Przewodnik po naukowych narzędziach, platformach, serwisach wyszukiwawczych, zasobach 2.0? </li></ul>
  17. 17. Wyzwanie 2: informowanie, „propagowanie” nauki 2.0 – zwłaszcza ruchu Open Access <ul><li>Dlaczego? Z różnych powodów, na przykład: </li></ul><ul><ul><li>w wielu dziedzinach – kto chce „być na bieżąco” musi śledzić blogi </li></ul></ul><ul><ul><li>w poszukiwaniach piśmiennictwa (stany badań etc.) nie można już pomijać archiwów i repozytoriów dziedzinowych i instytucjonalnych </li></ul></ul>
  18. 18. Wyzwanie 3: tworzenie „przestrzeni” dla nowych form komunikacji, publikacji, współpracy, współtworzenia <ul><li>Blogi związane z poszczególnymi dziedzinami nauki, prowadzone przez bibliotekarzy dziedzinowych we współpracy np. z instytutami? Podobnie – wiki? Knol-e? </li></ul><ul><li>Oferowanie „otwartych” serwisów WWW, w ustawicznej „wersji beta”, które mogą być współtworzone przez naukowców i studentów – użytkowników biblioteki </li></ul>
  19. 19. Wyzwanie 4: dostosowanie usług bibliotecznych do „nowych” zachowań informacyjnych naukowców <ul><li>Łączenie różnych form pracy, usług informacyjnych i źródeł </li></ul><ul><li>„ Płynne przejście” pomiędzy OPAC-iem, specjalnymi wyszukiwarkami naukowymi, pełnotekstowymi zasobami Open Access, połączone z możliwością komentowania, rekomendowania, sprawdzania cytowań, tagowania, tworzenia bibliografii online </li></ul>
  20. 20. Wykorzystane źródła i opracowania <ul><li>Cisek, Sabina (2008) [dok. elektr.]. Nauka 2.0: nowe narzędzia komunikacji naukowej. Dostęp: http://eprints.rclis.org/archive/00012894/01/nauka_2.0.pdf </li></ul><ul><li>Cohen, Laura (2007) [dok. elektr.]. Social Scholarship on the Rise. Dostęp: http://liblogs.albany.edu/library20/2007/04/social_scholarship_on_the_rise.html </li></ul><ul><li>Siemens, George (2007) [dok. elektr]. Scholarship in the age of participation. Dostęp: http://intouch.emeraldinsight.com/paulcoyne/weblog/1770.html </li></ul><ul><li>Wojciechowski, Jacek (2001). Uwagi o typologii bibliotek. Biblioteka nr 5 (14), s. 109-122. </li></ul>

×