Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
O patrimonio por descubrir: o caso de Friol
De onde partimos?
O patrimonio silenciado
• Poboación dispersa que dificulta o autocoñecemento
• Sangría demográfica (acelera o abandono; di...
A densidade de poboación en Friol
Analizando o mapa
vemos que as parroquias
teñen dimensións
desiguais: hai unha
dualidade...
A sangría demográfica
Demografía
Poboación Friol 2011
Poboación total: 4202
Homes: 2082
Mulleres: 2120
Fonte : INE
Homes Mulleres
Taxas de natal...
Evolución demográfica
0
2000
4000
6000
8000
10000
12000
1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020
Habitantes
O abandono institucional
O abandono
institucional
O abandono institucional
A casa-torre de Friol como exemplo emblemático
A casa-torre de Friol,
camiño da súa desaparición
Torre da homenaxe, S. XIII
A casa-torre de Friol, camiño da súa desaparición
A casa-torre de Friol, camiño da súa desaparición
A casa-torre de Friol, camiño da
súa desaparición
A casa-torre en risco
Todo un exemplo do desprezo
-- á memoria,
-- á cultura…
-- e en definitiva,ao que somos.
A riqueza oculta
de Friol
… e tan oculta
Algunhas actuacións …
… condenadas ao
abandono?
Medorra de Monteirón
Megalitismo en Friol
Con 270 túmulos inventariados, Friol é o concello co maior número destes monumentos
funerarios de tod...
Megalitismo en Friol
Castros de Friol
Identificados 29 castros:
Gonce, Lea, Lobengos, Monte Cotón;
Paradela; Seixalbo, Xul (en zonas de
de terr...
Castros de Friol
Hai unha clara tendencia á
localización nas terras de
media e baixa vertente en
torno ao val do Narla.
Ba...
Arquitectura civil da Idade Media
Busca a Wally…
Arquitectura civil da Idade Media
Wally empeza a asomar …
Apareceu Wally
Románico
Románico
Polo xeral, o patrimonio da
igrexa … en mellor estado
Pero sen sinalización
Urxe intervir
Urxe intervir
Urxe intervir
Urxe intervir
Urxe intervir
Urxe intervir
Urxe intervir
Como tamén urxe intervir no
patrimonio inmaterial
Papel da escola
• A función social e educativa que desempeña non é atendida por
ningunha outra institución.
• Dá voz á cul...
Entendemos …
Que a escola non debe estar pechada con muros
opacos que a separen do medio no que desenvolve
a súa actividade
Entendemos …
Que o alumnado debe
ser o protagonista da
súa propia aprendizaxe.
Entendemos …
A comprensión e aprehensión do próximo e
concreto facilita o acceso ao coñecemento global.
Entendemos …
Que calquera recuncho da nosa
xeografía oferta recursos
integrables nesta aprendizaxe.
Que o que nos rodea forma
parte dun todo que conforma
o xeito de ser e estar dunha
comunidade.
Entendemos …
Que ese todo pode ser o
eixo que vertebre calquera
actividade didáctica.
Entendemos …
Curso 2008-2009
Nace o blog
“Algo máis que pan e queixo”
Nace como mirada crítica a unha
política que descoida o patrimonio
Obxectivos
Demostrar que Friol é algo máis que pan e queixo
Reivindicar lugares emblemáticos camiño da deturpación
Potenci...
Obxectivos
Facer ver que a historia con letra pequena, feita día a día
polos nosos devanceiros pode ter a mesma importanci...
Contidos do blog
O patrimonio
inmaterial
• Cancioneiro
• Contos
• Crenzas
• Feiras
• Romarías
• Lendas
• Medicina popular
• Refráns….
Historia
• Megalitismo
• Castros
• Romanización
• Idade Media
• Idade Moderna
• Idade Contemporánea
• O carlismo en Friol
...
Toponimia
• Friol
• Santalla de Madelos
• Bra
• Rocha
• Serén
• S. Martiño de Condes
• Anxeriz
• Roimil
• Vilafiz
• S. Mam...
Construcións adxectivas
Patrimonio material
• Construcións adxectivas
• Hórreos
• Cruceiros
• Torre de San Paio
• Casas-Torre
• Pazos
• Vivendas
•...
Patrimonio natural
Fraga de Suouteiro
Friol en branco e negro
…mostra o abandono
Aplicacións didácticas
Integración dos contidos na práctica
docente
O patrimonio de Friol como eixe que
vertebra diferente...
Proxecto interdisciplinar
Proxecto interdisciplinar
Camiñada entre as Torres
Camiñada entre as Torres
Camiñada entre as Torres
Saída a Vilalvite- Cotá –Serén-
Guldriz- A Devesa
Xogo de pistas…
2ª saída
Saímos como reporteiros á caza de información…
Grupo de teatro
• A serpe da cova
• As damas do Narla
• De serpes e segas
• Non o creo !
• Representacións: Torre de S. Pa...
PDC, contidos globalizados
Fío condutor: Dolmen de Muruxosa
Sociais Lingua
• A Prehistoria en Friol:
periodización, interp...
PDC: “Megalitismo en Friol”
Dolmen de Muruxosa. Cotá
É o mellor conservado. Ten cámara poligonal , 6
ortostatos, e tampa m...
PDC: Friol medieval
Arquitectura civil (casas-torre, escudos):
interpretación e elaboración de fichas
técnicas.
PDC: Friol medieval
O románico.
A tradición oral: lenda da Cova da Serpe.
4º ESO: memoria
histórica
Recompilación de
testemuños, documentación
…
Repercusión no
profesorado: saídas
formativas
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Friol: Algo máis que pan e queixo
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Friol: Algo máis que pan e queixo

3,832 views

Published on

Presentación empregada na exposición do blog

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Friol: Algo máis que pan e queixo

  1. 1. O patrimonio por descubrir: o caso de Friol
  2. 2. De onde partimos?
  3. 3. O patrimonio silenciado • Poboación dispersa que dificulta o autocoñecemento • Sangría demográfica (acelera o abandono; dificulta a capacidade asociativa) • Abandono institucional • Leva canda si : perda da memoria e perda de identidade; afastamento emocional do propio e incluso rexeitamento (“Aquí non hai nada”)
  4. 4. A densidade de poboación en Friol Analizando o mapa vemos que as parroquias teñen dimensións desiguais: hai unha dualidade entre un grupo de parroquias periféricas de gran tamaño e un núcleo central de pequenas freguesías con maior densidade de poboación en xeral. Habitantes: 4202 repartidos en 344 lugares e 32 parroquias. Densidade de poboación: arredor de 15 habitantes por Km2 (Ano 2011)
  5. 5. A sangría demográfica
  6. 6. Demografía Poboación Friol 2011 Poboación total: 4202 Homes: 2082 Mulleres: 2120 Fonte : INE Homes Mulleres Taxas de natalidade: 3 %0 Taxas de mortalidade: por riba do 14%0 Índice de avellentamento: 389’4 Datos de 2010
  7. 7. Evolución demográfica 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020 Habitantes
  8. 8. O abandono institucional
  9. 9. O abandono institucional
  10. 10. O abandono institucional A casa-torre de Friol como exemplo emblemático
  11. 11. A casa-torre de Friol, camiño da súa desaparición Torre da homenaxe, S. XIII
  12. 12. A casa-torre de Friol, camiño da súa desaparición
  13. 13. A casa-torre de Friol, camiño da súa desaparición
  14. 14. A casa-torre de Friol, camiño da súa desaparición
  15. 15. A casa-torre en risco Todo un exemplo do desprezo -- á memoria, -- á cultura… -- e en definitiva,ao que somos.
  16. 16. A riqueza oculta de Friol … e tan oculta
  17. 17. Algunhas actuacións …
  18. 18. … condenadas ao abandono? Medorra de Monteirón
  19. 19. Megalitismo en Friol Con 270 túmulos inventariados, Friol é o concello co maior número destes monumentos funerarios de toda Galicia. Con 0’92 túmulos por Km2, case duplica a densidade de outras zonas de Galicia con importante presenza do fenómeno megalítico.
  20. 20. Megalitismo en Friol
  21. 21. Castros de Friol Identificados 29 castros: Gonce, Lea, Lobengos, Monte Cotón; Paradela; Seixalbo, Xul (en zonas de de terreos extensivos). Carregal, Castrodá, Condes, Gudín, Guntín, Lagouzos, Lamas, Macedo, M andín, Narla, Ousá, Romá, San Paio, Seoane, Silvarredonda, Silvela, Trasmonte e Vilafiz (en terreos de “primeira”). Enxeito e Prado (terreos non tan bos). Bra e Guldriz (sen patrón claro)
  22. 22. Castros de Friol Hai unha clara tendencia á localización nas terras de media e baixa vertente en torno ao val do Narla. Baleiros na divisoria de augas ó oeste e nordeste e na zona máis baixa do val do Narla. É unha distribución xeral dos castros en forma de anel. Ningún sinalizado
  23. 23. Arquitectura civil da Idade Media Busca a Wally…
  24. 24. Arquitectura civil da Idade Media Wally empeza a asomar …
  25. 25. Apareceu Wally
  26. 26. Románico
  27. 27. Románico
  28. 28. Polo xeral, o patrimonio da igrexa … en mellor estado Pero sen sinalización
  29. 29. Urxe intervir
  30. 30. Urxe intervir
  31. 31. Urxe intervir
  32. 32. Urxe intervir
  33. 33. Urxe intervir
  34. 34. Urxe intervir
  35. 35. Urxe intervir
  36. 36. Como tamén urxe intervir no patrimonio inmaterial
  37. 37. Papel da escola • A función social e educativa que desempeña non é atendida por ningunha outra institución. • Dá voz á cultura rural silenciada, afirma o seu valor e potencialidade no contexto da mundialización. • É un instrumento para defender e garantir a identidade colectiva e cultura rural. • É un medio alternativo de resistencia fronte á cultura hexemónica do medio urbano (consolidada desde os propios libros de texto).
  38. 38. Entendemos … Que a escola non debe estar pechada con muros opacos que a separen do medio no que desenvolve a súa actividade
  39. 39. Entendemos … Que o alumnado debe ser o protagonista da súa propia aprendizaxe.
  40. 40. Entendemos … A comprensión e aprehensión do próximo e concreto facilita o acceso ao coñecemento global.
  41. 41. Entendemos … Que calquera recuncho da nosa xeografía oferta recursos integrables nesta aprendizaxe.
  42. 42. Que o que nos rodea forma parte dun todo que conforma o xeito de ser e estar dunha comunidade. Entendemos …
  43. 43. Que ese todo pode ser o eixo que vertebre calquera actividade didáctica. Entendemos …
  44. 44. Curso 2008-2009 Nace o blog
  45. 45. “Algo máis que pan e queixo” Nace como mirada crítica a unha política que descoida o patrimonio
  46. 46. Obxectivos Demostrar que Friol é algo máis que pan e queixo Reivindicar lugares emblemáticos camiño da deturpación Potenciar a autoestima, loitar contra o autoodio que temos co noso.
  47. 47. Obxectivos Facer ver que a historia con letra pequena, feita día a día polos nosos devanceiros pode ter a mesma importancia que esa historia oficial que estudamos nos libros. Ser un bastión en defensa da nosa lingua. Recuperar a memoria. Reflectir que o noso pode ser aproveitado como recurso educativo.
  48. 48. Contidos do blog
  49. 49. O patrimonio inmaterial • Cancioneiro • Contos • Crenzas • Feiras • Romarías • Lendas • Medicina popular • Refráns….
  50. 50. Historia • Megalitismo • Castros • Romanización • Idade Media • Idade Moderna • Idade Contemporánea • O carlismo en Friol • Recuperación da memoria histórica • Reconstrución da política do concello…
  51. 51. Toponimia • Friol • Santalla de Madelos • Bra • Rocha • Serén • S. Martiño de Condes • Anxeriz • Roimil • Vilafiz • S. Mamede de Nodar • Guldriz • S. Martiño de Prado • Seoane da Pregación • Ousá • Ermo, Carlín, Anafreita, Castronela, Xiá, Guimarei, A Freiría, Bertamil…..
  52. 52. Construcións adxectivas
  53. 53. Patrimonio material • Construcións adxectivas • Hórreos • Cruceiros • Torre de San Paio • Casas-Torre • Pazos • Vivendas • Igrexas • Imaxinería • Heráldica • Paisaxes
  54. 54. Patrimonio natural Fraga de Suouteiro
  55. 55. Friol en branco e negro
  56. 56. …mostra o abandono
  57. 57. Aplicacións didácticas Integración dos contidos na práctica docente O patrimonio de Friol como eixe que vertebra diferentes proxectos • Proxecto interdisciplinar • Proxectos de diversificación curricular • Traballos de campo co alumnado •Ámbito creativo
  58. 58. Proxecto interdisciplinar
  59. 59. Proxecto interdisciplinar
  60. 60. Camiñada entre as Torres
  61. 61. Camiñada entre as Torres
  62. 62. Camiñada entre as Torres
  63. 63. Saída a Vilalvite- Cotá –Serén- Guldriz- A Devesa Xogo de pistas…
  64. 64. 2ª saída Saímos como reporteiros á caza de información…
  65. 65. Grupo de teatro • A serpe da cova • As damas do Narla • De serpes e segas • Non o creo ! • Representacións: Torre de S. Paio
  66. 66. PDC, contidos globalizados Fío condutor: Dolmen de Muruxosa Sociais Lingua • A Prehistoria en Friol: periodización, interpretación. • Estudo xeográfico da contorna • O texto descritivo: descrición do dolmen e a contorna. • A tradición oral: as lendas. Local Local Os inicios da Humanidade: a Prehistoria no mundo. Monumentos megalíticos en Europa Xeografía: Europa Elementos da comunicación e funcións da linguaxe. Universal
  67. 67. PDC: “Megalitismo en Friol” Dolmen de Muruxosa. Cotá É o mellor conservado. Ten cámara poligonal , 6 ortostatos, e tampa monolítica desprazada da posición orixinal (apoiada sobre 3 ortostatos). Conserva restos da estrutura tumular. Aínda que case non se perciben, no interior apareceron restos de pintura vermella e negra en zig-zag e puntos sobre unha base branca. Gándaras de Narla O conxunto das Gándaras de Narla (medorra de Monteirón, medorra aberta…) son dun tamaño excepcional, superando con moito á media. Estase a acondicionar unha ruta arqueolóxica para visitalas. Tanto o dolmen da Muruxosa, como as Gándaras de Narla, están en proceso de ser declaradas Ben de Interese Cultural. Outros exemplos: En Friol están inventariados ata 270 túmulos, densidade que duplica á media de Galicia. Entre estes o Alto das Mámoas (entre Nodar e Anafreita), Medorras de Bra, de Agruñá, Mámoa do Pico (Ousá), Forno dos Mouros (Vilalvite), Medornas de Penelas e de Robellos (Guldriz)…
  68. 68. PDC: Friol medieval Arquitectura civil (casas-torre, escudos): interpretación e elaboración de fichas técnicas.
  69. 69. PDC: Friol medieval O románico. A tradición oral: lenda da Cova da Serpe.
  70. 70. 4º ESO: memoria histórica Recompilación de testemuños, documentación …
  71. 71. Repercusión no profesorado: saídas formativas

×