Gezond Tijd Voeding In Onze Hedendaagse Maatschappij Raoul Rottiers

2,133 views

Published on

Published in: Travel, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,133
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
9
Actions
Shares
0
Downloads
17
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Dietary fat The common Western diet comprises some 40% of calories as fat. Considering the increasing prevalence of obesity in Western society and the relationship between dietary fat consumption and obesity, a target diet of 30% fat is desirable. Staessen L. et al. : Ann. Nutr. Metab. 1998; 42; 151-159
  • Gezond Tijd Voeding In Onze Hedendaagse Maatschappij Raoul Rottiers

    1. 1. GezondTijd: voeding in onze hedendaagse maatschappij R. Rottiers UG Vormingplus Kortrijk 1.02.2010
    2. 2. Voeding en gezondheid <ul><li>Rol van de voeding </li></ul><ul><li>Verband voeding-gezondheid </li></ul><ul><li>Hoeveel voedsel hebben wij nodig? </li></ul><ul><li>Samenstelling van de voeding: </li></ul><ul><li>- macronutriënten </li></ul><ul><li>- micronutriënten </li></ul><ul><li>Schadelijkheid van voeding </li></ul><ul><li>Praktische aanbevelingen voor gezonde voeding </li></ul>
    3. 3. Rol van de voeding <ul><li>Leveren van fysiologische energie : </li></ul><ul><li>- Groei en in stand houden van lichaam </li></ul><ul><li>- Op peil houden van fysiologische functies </li></ul><ul><li>(o.a. lichaamstemperatuur) </li></ul><ul><li>- Verrichten van mechanische arbeid </li></ul><ul><li>Psychosociale rol </li></ul>
    4. 4. Verband voeding-gezondheid <ul><li>Stukje geschiedenis: religie, magie, </li></ul><ul><li>natuurvoeding… </li></ul><ul><li>Dieetleer: voedingsvoorschriften bij ziekten (sinds 1500 a.C.) </li></ul><ul><li>bv. - lever bij nachtblindheid </li></ul><ul><li>- zeewier bij kropgezwel </li></ul><ul><li>Voedingsleer: studie voedsel in relatie tot levende organismen (sinds 18° eeuw) </li></ul><ul><li> positieve wetenschap </li></ul>
    5. 5. Historiek van de voeding <ul><li>Vier cultuurgemeenschappen </li></ul><ul><li>1. Jagersgemeenschappen: 1-3 miljoen j, </li></ul><ul><li>bv. Bosjesmannen </li></ul><ul><li>2. Landbouwgemeenschappen: 7.000 j, </li></ul><ul><li>bv. Mesopotamië, Egypte, Maya’s </li></ul><ul><li>(nu: Afrika, Azië, Z-Amerika) </li></ul><ul><li>3. Geürbaniseerd proletariaat: 200 jaar </li></ul><ul><li>West-Europa </li></ul><ul><li>4. Welvaartmaatschappij: 50 jaar </li></ul>
    6. 6. Hoeveel voedsel hebben wij nodig? <ul><li>Eenheid van energie: </li></ul><ul><li>- calorie : 1 cal = warmte-energie nodig om </li></ul><ul><li>de tp. van 1 g water te brengen van 15,5 </li></ul><ul><li>naar 16,5°C </li></ul><ul><li>- joule : 1 J = energieverbruik bij </li></ul><ul><li>bewegen van 1 kg over 1 meter door een </li></ul><ul><li>kracht van 1 newton </li></ul><ul><li>Omrekening: 1 cal = 4,185 J </li></ul><ul><li>1 Kcal = 4,185 KJ </li></ul>
    7. 7. Energiebehoefte van de mens <ul><li>Drie elementen : </li></ul><ul><li>1. Basaal metabolisme (B.M.): </li></ul><ul><li>0,9-1 Kcal/kg/u </li></ul><ul><li>2. Energie voor fysieke activiteit (PAL): </li></ul><ul><li>PAL= 1,5 tot 2,1 ~ intensiteit activiteit </li></ul><ul><li>B.M. X PAL </li></ul><ul><li>3. Thermisch effect van voeding : 6-10% </li></ul><ul><li>van B.M. (100-150 Kcal) </li></ul><ul><li> Totale energiebehoefte = </li></ul><ul><li>(B.M. X PAL) + Thermisch effect </li></ul>
    8. 8. Gemiddelde basale energiebehoefte bij man: Europese cijfers: 24 kcal/dag x LG in kg of 100 kJ/ dag x LG in kg  bv. 24 x 70 kg = 1680 kcal/dag
    9. 9. Basaal metabolisme <ul><li>Wordt beïnvloed door: </li></ul><ul><li>- leeftijd </li></ul><ul><li>- gestalte </li></ul><ul><li>- gewicht </li></ul><ul><li>- geslacht </li></ul><ul><li>- lichaamssamenstelling </li></ul><ul><li>- houding </li></ul><ul><li>- temperatuur </li></ul><ul><li>- zwangerschap </li></ul><ul><li>- ziekte </li></ul>
    10. 10. Energiebehoefte bij de mens <ul><li>Kinderen: absolute behoefte neemt toe tot </li></ul><ul><li>15-18 jaar </li></ul><ul><li>Volwassenen: B.M. ♂ : 1 Kcal/kg/u </li></ul><ul><li>♀ : 0,9 Kcal/kg/u </li></ul><ul><li>Seniores: </li></ul><ul><li>- na 40 jaar: 5% lager/ decennium </li></ul><ul><li>- na 60 jaar: 10% lager/ decennium </li></ul><ul><li> spiermassa neemt vanaf 20 j af met 2-3% </li></ul>
    11. 11. Samenstelling van het lichaam <ul><li>Aandeel in het lichaamsgewicht: </li></ul>15,0% 15,0% organen 5,5% 5,6% huid 13,4% 14,3% bot 32,9 % 37,4% spieren 34,6% 28,1% vetweefsel vrouw man
    12. 12. Hoe beoordeelt men een « normaal » gewicht?
    13. 13. <ul><li>Body Mass Index: meest aanvaard </li></ul><ul><li>BMI = gewicht (kg) “Quetelet-index” </li></ul><ul><li> lengte (m) 2 </li></ul><ul><li>Interpretatie: </li></ul><ul><ul><li>BMI Classificatie Risico </li></ul></ul><ul><ul><li><18.5 ondergewicht laag </li></ul></ul><ul><ul><li>18.5-24.9 gezond gemiddeld </li></ul></ul><ul><ul><li>25-30 overgewicht matig  </li></ul></ul><ul><ul><li>>30 obees belangrijk  </li></ul></ul>
    14. 14. Lenden/heup omtrek Correleert met visceraal vet Epidemiologisch gecorreleerd met morbiditeit van obesitas
    15. 15. Obesitas <ul><li>Definities bij volwassenen </li></ul><ul><li>- Lenden/heup ratio (W/H) </li></ul><ul><li>verhoogd > 1.0 mannen </li></ul><ul><li>> 0.85 vrouwen </li></ul><ul><li>- Lendenomtrek </li></ul><ul><li>verhoogd > 94 cm mannen </li></ul><ul><li>> 80 cm vrouwen </li></ul><ul><li>sterk verhoogd > 102 cm mannen </li></ul><ul><li>> 88 cm vrouwen </li></ul>
    16. 16. Samenstelling van de voeding <ul><li>6 Basiselementen of nutriënten: </li></ul><ul><li>Koolhydraten </li></ul><ul><li>Vetten </li></ul><ul><li>Eiwitten </li></ul><ul><li>Vitamines </li></ul><ul><li>Mineralen </li></ul><ul><li>Water </li></ul>
    17. 17. Samenstelling van de voeding (2) <ul><li>Fysiologische rol : </li></ul><ul><li>- Bouwstoffen: eiwitten, water, calcium,… </li></ul><ul><li>- Brandstoffen: koolhydraten, vetten </li></ul><ul><li>- Beschermende stoffen: vitamines, </li></ul><ul><li>mineralen, … </li></ul>
    18. 18. Samenstelling van de voeding (3) <ul><li>Macronutriënten: (gram) </li></ul><ul><li>- eiwitten (vlees, vis, …) </li></ul><ul><li>- vetten (boter, margarine, …) </li></ul><ul><li>- koolhydraten (brood, aardappelen, …) </li></ul><ul><li>1 g eiwit = 4 Kcal </li></ul><ul><li>1 g vet = 9 Kcal </li></ul><ul><li>1 g KH = 4 Kcal </li></ul>
    19. 19. Samenstelling van de voeding (4) <ul><li>Macronutriënten: </li></ul><ul><li>Dagelijkse behoefte: Realiteit: </li></ul><ul><li>- eiwitten: 1 g/kg LG = 15% 15% </li></ul><ul><li>- vetten: 1 g/kg LG = 30% 45% </li></ul><ul><li>- KH: 4 g/kg LG = 55% 40% </li></ul>
    20. 20. Samenstelling van de voeding (5) <ul><li>Micronutriënten: (mg of mcg) </li></ul><ul><li>- mineralen: calcium, fosfor, natrium, </li></ul><ul><li>kalium, … </li></ul><ul><li>- sporenelementen: ijzer, jodium, </li></ul><ul><li>selenium, … </li></ul><ul><li>- vitamines: A, B, C, D,… </li></ul><ul><li> beschermende of regulerende stoffen </li></ul>
    21. 21. Enkelvoudige koolhydraten <ul><li>“ Suikers”: snelle absorptie </li></ul><ul><li>Voornaamste bronnen: siroop, suiker, honig </li></ul><ul><li>1 eetlepel: 15 g KH </li></ul><ul><li>Monosacchariden: - glucose ( druivensuiker ) </li></ul><ul><li>- fructose ( vruchtensuiker ) </li></ul><ul><li>- galactose </li></ul><ul><li>Disacchariden: - sucrose (saccharose, biet- </li></ul><ul><li>rietsuiker) </li></ul><ul><li>- maltose (moutsuiker) </li></ul><ul><li>- lactose (melksuiker) </li></ul>
    22. 22. Complexe koolhydraten Polysacchariden <ul><li>* Zetmeel (planten): </li></ul><ul><li>wordt omgezet in glucose </li></ul><ul><li>is verlengde en trage energiebron </li></ul><ul><li>* Glycogeen (dieren): </li></ul><ul><li>opstapelingsvorm van glucose: onbelangrijk </li></ul>
    23. 23. Vet <ul><li>Functies: </li></ul><ul><li>isolatie tegen koude </li></ul><ul><li>ondersteunt organen </li></ul><ul><li>brengt vetoplosbare vitamines aan </li></ul><ul><li>energiebron </li></ul><ul><li>basismateriaal voor hormonen </li></ul>
    24. 24. Voedingsvet Typisch Belgisch dieet Koolhydraten 40–50% Eiwitten 15–20 % Vet 40% Gewenst Belgisch dieet Koolhydraten 45–55% Eiwitten 15–20 % Vet 30% Staessen L. et al. : Ann. Nutr. Metab. 1998; 42; 151-159
    25. 25. Vetsoorten <ul><li>Triglyceriden (neutraal vet, </li></ul><ul><li>opstapelingsvet): </li></ul><ul><li>opgebouwd uit glycerol en vetzuren </li></ul><ul><li>Cholesterolesters : </li></ul><ul><li>opgebouwd uit cholesterol en vetzuren </li></ul><ul><li>Fosfolipiden (orgaanvet, bv. Hersenen): </li></ul><ul><li>opgebouwd uit glycerol, vetzuren en N- </li></ul><ul><li>alcohol </li></ul><ul><li> Vetzuren bepalen kwaliteit van vetten </li></ul>
    26. 26. Cholesterol <ul><li>Vetachtige stof ( sterol ), circuleert als cholesterolester (aan vetzuur gebonden) </li></ul><ul><li>Dient voor vorming van celmembranen, hormonen </li></ul><ul><li>Endogene (2/3) en exogene (1/3) bronnen </li></ul><ul><li>Bij normale persoon daalt synthese bij verhoogde inname (feedback) </li></ul><ul><li>Gedragen door lipoproteinen (A, B) om in bloed oplosbaar te zijn </li></ul><ul><li>Niet aanwezig in plantaardige vetten </li></ul>
    27. 27. Voedingsvetten <ul><li>Verzadigde vetten </li></ul><ul><ul><li>vast op kamertemperatuur </li></ul></ul><ul><ul><li>dierlijke vetten (vette vleessoorten, eidooier, volle zuivelproducten) </li></ul></ul><ul><li>Gehydrogeneerde vetten </li></ul><ul><ul><li>oorspronkelijk plantaardige oliën, gewijzigd om ze te verharden </li></ul></ul><ul><li>Transvetzuren </li></ul><ul><ul><li>komen vooral voor in gehydrogeneerde vetten </li></ul></ul><ul><ul><li> Slechte vetten </li></ul></ul>
    28. 28. Voedingsvetten (2) <ul><li>Polyonverzadigde vetten </li></ul><ul><ul><li>saffloer, maïs, zonnebloem, sesam, </li></ul></ul><ul><ul><li>katoenzaad </li></ul></ul><ul><li>Mono-onverzadigde vetten </li></ul><ul><ul><li>olijf, aardnoot, avocado </li></ul></ul><ul><li>Omega-3 vetzuren </li></ul><ul><ul><li>vis (EPA, DHA): zalm, tonijn, makreel, haring, sardien, paling, forel, sprot </li></ul></ul><ul><ul><li>plantaardige ( α -linoleenzuur) : raapzaad, </li></ul></ul><ul><ul><li>mosterdzaad, okkernoot, soyaboon </li></ul></ul><ul><ul><li> Goede vetten </li></ul></ul>
    29. 29. LDL en HDL <ul><li>LDL: </li></ul><ul><li>Lage densiteit lipoproteine (B) </li></ul><ul><li> veroorzaakt atherosclerosis </li></ul><ul><li>HDL: </li></ul><ul><li>Hoge densiteit lipoproteine (A) </li></ul><ul><li> haalt teveel aan cholesterol weg </li></ul>
    30. 30. Cholesterolverlagende tips <ul><li>Om LDL te verlagen: </li></ul><ul><ul><li>verlaag inname van verzadigd vet </li></ul></ul><ul><ul><li>verlaag cholesterolinname via voeding </li></ul></ul><ul><ul><li>mediterraan dieet: cfr. Kreta! </li></ul></ul><ul><li>Om HDL te verhogen: </li></ul><ul><ul><li>lichaamsbeweging </li></ul></ul><ul><ul><li>stop met roken </li></ul></ul><ul><ul><li>matig alcoholverbruik </li></ul></ul>
    31. 31. Voedingscholesterol <ul><li>Alleen aanwezig in dierlijke producten </li></ul><ul><li>Bronnen met hoogste concentratie : </li></ul><ul><ul><li>eieren (212 mg/dooier) </li></ul></ul><ul><ul><li>garnalen (194 mg/100g) </li></ul></ul><ul><ul><li>inktvis (231 mg/100g) </li></ul></ul><ul><ul><li>lever (389 mg/100g rund, 631 mg/100 g kip) </li></ul></ul><ul><ul><li>vlees (75-95 mg/100g rund, kip, varken) </li></ul></ul>
    32. 32. Bloedlipiden Streefwaarden <ul><li>Totaal cholesterol: < 190 mg/dl </li></ul><ul><li>LDL-cholesterol: < 115 mg/dl (< 100?) </li></ul><ul><li>HDL-cholesterol: M: > 40 mg/dl </li></ul><ul><li>V: > 50 mg/dl </li></ul><ul><li>(streefwaarde: > 60 mg/dl) </li></ul><ul><li>Triglyceriden: > 150 mg/dl </li></ul><ul><li>Oxy-LDL-cholesterol ? </li></ul>
    33. 33. Eiwitten <ul><li>Functies: </li></ul><ul><li>weefselgroei en herstel (spieren, botten, …) </li></ul><ul><li>vormt delen van bloed, hormonen, enzymes, celmembranen </li></ul><ul><li>opgebouwd uit aminozuren (approx. 20) </li></ul><ul><li>9 essentiële aminozuren (moeten via </li></ul><ul><li>voedsel worden aangevoerd) </li></ul>
    34. 34. Belangrijkste bronnen van eiwit <ul><li>Vlees, gevogelte, vis, eieren, melk en </li></ul><ul><li>melkproducten </li></ul><ul><li>droge bonen, erwten, soya, noten </li></ul><ul><li>Kies bronnen met laag vetgehalte! </li></ul>
    35. 35. Hoeveel eiwit is noodzakelijk? <ul><li>0.8 gram per kilogram L.G. </li></ul><ul><li>Overmaat aan eiwit: </li></ul><ul><li> wordt omgezet tot vet </li></ul><ul><li> overbelasting van de nieren (?) </li></ul><ul><li> verhoogt calciumuitscheiding </li></ul>
    36. 36. Vitamines <ul><li>Organische stoffen </li></ul><ul><li>Helpen lichaamsprocessen (enzymes) </li></ul><ul><li>Vetoplosbare (A,D,E,K) </li></ul><ul><li>Wateroplosbare (B vitamines, C) </li></ul><ul><ul><li>Foliumzuur voorkomt neurologische geboortedefecten </li></ul></ul><ul><li>Antioxidanten (C, E, beta-caroteen) </li></ul><ul><ul><li>Vernietigen vrije radicalen </li></ul></ul>
    37. 37. Mineralen <ul><li>Anorganische stoffen </li></ul><ul><li>7 majeure mineralen </li></ul><ul><ul><li>calcium, fosfor, natrium, kalium, zwavel, chloor, magnesium </li></ul></ul><ul><li>Sporenelementen </li></ul><ul><ul><li>Heel kleine hoeveelheden zijn nodig </li></ul></ul><ul><ul><li>14 zijn essentiëel voor goede gezondheid </li></ul></ul><ul><ul><li>ijzer, zink, jood, selenium, … </li></ul></ul><ul><li>Wees voorzichtig met supplementen! </li></ul><ul><li> Calcium en ijzer: speciaal belangrijk voor </li></ul><ul><li>vrouwen </li></ul>
    38. 38. Water <ul><li>De “vergeten nutriënt” </li></ul><ul><li>2,5 l/dag, waarvan 1,5 l extra </li></ul><ul><li>Alcohol en cafeine verhogen nood </li></ul><ul><li>aan H 2 O </li></ul><ul><li>Functies: </li></ul><ul><ul><li>vervoer nutriënten </li></ul></ul><ul><ul><li>afvoer afvalproducten </li></ul></ul><ul><ul><li>regulatie lichaamstemperatuur </li></ul></ul>
    39. 39. Vezels <ul><li>Onoplosbare vezels: cellulose </li></ul><ul><li>hemicellulose </li></ul><ul><ul><li>niet verteerd door het lichaam </li></ul></ul><ul><ul><li>volle granen, zemelen , schil van fruit & groenten </li></ul></ul><ul><ul><li>bevordert maag-darmperistaltiek </li></ul></ul><ul><ul><li>verhoogt massa van stoelgang & voorkomt constipatie </li></ul></ul><ul><ul><li>verlaagt risico van dikdarmkanker </li></ul></ul>
    40. 40. Vezels <ul><li>Oplosbare vezels: pectine, agar </li></ul><ul><li>- Zetten bloedcholesterol om in galzuren, waardoor de </li></ul><ul><li>bloedcholesterolspiegel daalt </li></ul><ul><li>- Binden galzuren in dundarm, zodat die niet worden </li></ul><ul><li>gereabsorbeerd in het laatste stuk van de dundarm </li></ul><ul><li>- Verhogen het volheidsgevoel </li></ul><ul><li>- Vertragen opname van suikers </li></ul><ul><li>- Beste bronnen: </li></ul><ul><ul><li>haver, bonen/peulen, rijstzemelen, gerst </li></ul></ul><ul><ul><li>wortelen, broccoli, zoete bataat, </li></ul></ul><ul><ul><li>citrus, papaya, appelen, aardbeien </li></ul></ul>
    41. 41. Alcohol <ul><li>Niet-stapelbare energie -> ‘warmte’ </li></ul><ul><li>Houd uw verbruik onder controle </li></ul><ul><li>( 7 kCal/g ) ~ obesitas </li></ul><ul><li>Capaciteit om alcohol af te breken neemt af met de leeftijd </li></ul><ul><li>1-2 porties per dag (vrouw-man) </li></ul><ul><li>Bij overmaat aan de basis van vele vormen van kanker : lever, slokdarm, mond, blaas, pancreas, … </li></ul>
    42. 42. Toegevoegde producten aan de voeding <ul><li>« Besmetting » via productie, bewaring, </li></ul><ul><li>bereiding </li></ul><ul><li>- contaminanten: toevallig toegevoegd </li></ul><ul><li>bv. pesticiden, insecticiden </li></ul><ul><li>- additieven: vrijwillig toegevoegd </li></ul><ul><li>bv. kleurstoffen, bewaarmiddelen, </li></ul><ul><li>smaakstoffen, … (E-lijsten) </li></ul>
    43. 43. Voeding <ul><li>Ziekten door tekort zijn zeldzaam </li></ul><ul><li>Huidige problemen: </li></ul><ul><ul><li>Te hoge energie-inname </li></ul></ul><ul><ul><li>Onevenwicht in nutriënten </li></ul></ul><ul><ul><li> Te veel van de “goede” dingen!! </li></ul></ul>

    ×