Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Frumur Gerð og hlutverk frumna
Frumur <ul><li>Allar lífverur eru úr einni eða fleiri frumum. </li></ul><ul><li>Frumur eru grunneiningar allra lífvera, bæ...
Frumur – frh. <ul><li>Dýrafrumur og plöntufrumur eru ekki eins. </li></ul><ul><li>En flestar frumur hafa ýmsa sameiginlega...
Frumur - frh. <ul><li>Hvað eru frumur stórar? </li></ul>
Frumur Plöntufrumur   Þekjuvefsfrumur úr lauk Þekjuvefsfrumur úr fagurfífli (daisy)   Dýrafrumur Taugafrumur Fósturfrumur
Frumur – frh. Umfrymi Kjarni Frumuhimna                                                                          Dýrsfruma...
Frumur – frh. <ul><li>Plöntufruma ~ frumulíffæri </li></ul>
Frumur – frh. <ul><li>Að hvaða leyti eru þessar frumur ólíkar? </li></ul>
Frumur  - frh. <ul><li>Frumuveggurinn </li></ul><ul><li>er ysta lag plöntufrumu.  </li></ul><ul><li>er sterkur hjúpur úr  ...
Frumur  - frh. <ul><li>Frumuhimnan </li></ul><ul><li>Er ysta lagið í dýrafrumu </li></ul><ul><li>Er rétt innan við frumuve...
Frumur  - frh. <ul><li>Frumuhimnan – frh. </li></ul><ul><li>er himna eða hjúpur sem umlykur frumuna og stjórnar flutningi ...
Frumur  - frh. <ul><li>Kjarninn </li></ul><ul><li>er líffæri sem stjórnar allri starfssemi frumunnar </li></ul><ul><li>ski...
Frumur  - frh. <ul><li>Kjarnakornið </li></ul><ul><li>er inn í kjarna frumunnar  </li></ul><ul><li>er gert úr prótínum og ...
Frymisnet  frumu Hverju líkist frymisnetið? Hvað ætli sé hlutverk þess?
Frumur  - frh. <ul><li>Frymisnetið   </li></ul><ul><li>er flókið kerfi himna </li></ul><ul><li>tekur þátt í smíði og flutn...
Frumur  - frh. <ul><li>Ríbósóm  </li></ul><ul><li>sitja á frymisnetinu (eru líka frjáls í umfryminu) </li></ul><ul><li>Þar...
Frumur  - frh. <ul><li>Hvatberar  </li></ul><ul><li>eru orkustöðvar frumunnar </li></ul><ul><li>Þar fer frumuöndunin fram ...
Frumur  - frh. <ul><li>Safabólur  </li></ul><ul><li>Eru vökvafylltir dropar í umfryminu. </li></ul><ul><li>eru yfirleitt s...
Frumur  - frh. <ul><li>Leysikorn  </li></ul><ul><li>gegnir hlutverki í meltingarstarfi frumunnar.   </li></ul><ul><li>geym...
Frumur  - frh. <ul><li>Grænukornin  </li></ul><ul><li>Finnast eingöngu í plöntu-frumum </li></ul><ul><li>Innihalda blaðgræ...
Frumur – frh. <ul><li>Golgiflétta eða frymisflétta  </li></ul><ul><li>er einskona vinnslu, pökkunar og dreifingarstöð fyri...
Frumur – frh. <ul><li>Að hvaða leyti eru þessar frumur ólíkar? </li></ul>
Frumur  - frh. <ul><li>Verkefni:  Gera veggspjald af frumum </li></ul><ul><li>Hver nemandi skoðar eitt frumulíffæri </li><...
Frumur - veggspjald <ul><li>Munið að merkja texta og geta heimilda ! </li></ul>
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Frumur

4,378 views

Published on

Frumur

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Frumur

  1. 1. Frumur Gerð og hlutverk frumna
  2. 2. Frumur <ul><li>Allar lífverur eru úr einni eða fleiri frumum. </li></ul><ul><li>Frumur eru grunneiningar allra lífvera, bæði að gerð og hlutverki. </li></ul><ul><li>Innan í frumum eru frumulíffæri </li></ul>
  3. 3. Frumur – frh. <ul><li>Dýrafrumur og plöntufrumur eru ekki eins. </li></ul><ul><li>En flestar frumur hafa ýmsa sameiginlega eiginleika. </li></ul>
  4. 4. Frumur - frh. <ul><li>Hvað eru frumur stórar? </li></ul>
  5. 5. Frumur Plöntufrumur Þekjuvefsfrumur úr lauk Þekjuvefsfrumur úr fagurfífli (daisy) Dýrafrumur Taugafrumur Fósturfrumur
  6. 6. Frumur – frh. Umfrymi Kjarni Frumuhimna                                                                          Dýrsfruma ~ frumulíffæri
  7. 7. Frumur – frh. <ul><li>Plöntufruma ~ frumulíffæri </li></ul>
  8. 8. Frumur – frh. <ul><li>Að hvaða leyti eru þessar frumur ólíkar? </li></ul>
  9. 9. Frumur - frh. <ul><li>Frumuveggurinn </li></ul><ul><li>er ysta lag plöntufrumu. </li></ul><ul><li>er sterkur hjúpur úr beðmi (löng keðja úr glúkósasameindum). </li></ul><ul><li>verndar frumuna og veitir henni styrk. </li></ul>
  10. 10. Frumur - frh. <ul><li>Frumuhimnan </li></ul><ul><li>Er ysta lagið í dýrafrumu </li></ul><ul><li>Er rétt innan við frumuvegginn í plöntufrumum. </li></ul>
  11. 11. Frumur - frh. <ul><li>Frumuhimnan – frh. </li></ul><ul><li>er himna eða hjúpur sem umlykur frumuna og stjórnar flutningi efna inn og út úr henni </li></ul><ul><li>er þunn og sveigjanleg </li></ul><ul><li>er valgegndræp (hleypir tilteknum efnum inn og út) </li></ul><ul><ul><li>inn fer t.d. súrefni, næring og vatn, en koltvíoxíð og úrgangur út úr henni. </li></ul></ul>
  12. 12. Frumur - frh. <ul><li>Kjarninn </li></ul><ul><li>er líffæri sem stjórnar allri starfssemi frumunnar </li></ul><ul><li>skiptist í kjarnahimnu, kjarnakorn og litninga </li></ul>Litningarnir stýra starfsseminni og miðla erfðaeiginleikum til nýrra frumna.  Kjarnsýrurnar í litningunum eru tvenns konar: DKS og RKS
  13. 13. Frumur - frh. <ul><li>Kjarnakornið </li></ul><ul><li>er inn í kjarna frumunnar </li></ul><ul><li>er gert úr prótínum og RKS. </li></ul><ul><li>tekur þátt í smíði prótína ásamt öðrum frumulíffærum </li></ul>
  14. 14. Frymisnet frumu Hverju líkist frymisnetið? Hvað ætli sé hlutverk þess?
  15. 15. Frumur - frh. <ul><li>Frymisnetið </li></ul><ul><li>er flókið kerfi himna </li></ul><ul><li>tekur þátt í smíði og flutningi prót í na í frumunni </li></ul><ul><li>tengist  öllum hlutum frumunnar </li></ul><ul><li>mikill fjöldi ríbósóma festur við það </li></ul>
  16. 16. Frumur - frh. <ul><li>Ríbósóm </li></ul><ul><li>sitja á frymisnetinu (eru líka frjáls í umfryminu) </li></ul><ul><li>Þar tengjast amínósýrur saman og mynda prótín </li></ul>
  17. 17. Frumur - frh. <ul><li>Hvatberar </li></ul><ul><li>eru orkustöðvar frumunnar </li></ul><ul><li>Þar fer frumuöndunin fram </li></ul><ul><li>Glúkósa og öðrum fæðuefnum er sundrað </li></ul><ul><li>Við sundrunina myndast orka </li></ul><ul><li>Hvatberarnir beisla orkuna sem losnar og geymir í sérstökum orkuríkum sameindum sem nýtast frumunni </li></ul>
  18. 18. Frumur - frh. <ul><li>Safabólur </li></ul><ul><li>Eru vökvafylltir dropar í umfryminu. </li></ul><ul><li>eru yfirleitt smáar í dýrsfrumum. </li></ul><ul><li>geyma vatn, ensím og fæðuefni (sem fruman þarf á að halda við starfsemi sína). </li></ul><ul><li>geyma úrgangsefni sem flutt eru út úr frumunni (t.d. fyrir tilstuðlan golgikerfis). </li></ul>
  19. 19. Frumur - frh. <ul><li>Leysikorn </li></ul><ul><li>gegnir hlutverki í meltingarstarfi frumunnar.  </li></ul><ul><li>geymir ensím sem brjóta niður stórar fæðusameindir fyrir hvatberana.  </li></ul><ul><li>melta ýmis konar úrgang s.s. úr sér gengið efni úr frumunni.  </li></ul><ul><li>algeng í dýrsfrumum en sjaldgæf í plöntufrumum. </li></ul>
  20. 20. Frumur - frh. <ul><li>Grænukornin </li></ul><ul><li>Finnast eingöngu í plöntu-frumum </li></ul><ul><li>Innihalda blaðgrænu </li></ul><ul><li>Nýta sólarljósið, ásamt vatni og koltvíoxíð til ljóstillífunar. </li></ul><ul><li>Við ljóstillífun verður til efni sem heitir glúkósi og er sykra. </li></ul><ul><li>Glúkósinn er gott fæðuefni fyrir plöntuna. </li></ul>
  21. 21. Frumur – frh. <ul><li>Golgiflétta eða frymisflétta </li></ul><ul><li>er einskona vinnslu, pökkunar og dreifingarstöð fyrir prótín og fitu. </li></ul><ul><li>í belgjum fléttunnar breytir hún sameindum þessara efna á ýmsan hátt og pakkar þeim inn í litlar blöðrur til flutninga (burður) </li></ul>
  22. 22. Frumur – frh. <ul><li>Að hvaða leyti eru þessar frumur ólíkar? </li></ul>
  23. 23. Frumur - frh. <ul><li>Verkefni: Gera veggspjald af frumum </li></ul><ul><li>Hver nemandi skoðar eitt frumulíffæri </li></ul><ul><li>Prentar út mynd af því </li></ul><ul><li>Skrifar stuttan texta - aðalatriðin </li></ul><ul><li>Tengir við réttan stað á frumu á veggspjaldi </li></ul>
  24. 24. Frumur - veggspjald <ul><li>Munið að merkja texta og geta heimilda ! </li></ul>

×