Successfully reported this slideshow.
Your SlideShare is downloading. ×

Auteursrecht en de HBO Kennisbank

Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad

Check these out next

1 of 30 Ad

Auteursrecht en de HBO Kennisbank

Download to read offline

Presentatie voor het gebruikersoverleg van de HBO Kennisbank over de auteursrechtelijke aspecten van publicaties die in de HBO Kennisbank komen. Hierbij is behalve voor het auteursrecht ook aandacht voor Open Access en het gebruiksrecht van de publicaties.

Presentatie voor het gebruikersoverleg van de HBO Kennisbank over de auteursrechtelijke aspecten van publicaties die in de HBO Kennisbank komen. Hierbij is behalve voor het auteursrecht ook aandacht voor Open Access en het gebruiksrecht van de publicaties.

Advertisement
Advertisement

More Related Content

Slideshows for you (20)

Similar to Auteursrecht en de HBO Kennisbank (20)

Advertisement

More from Raymond Snijders (16)

Recently uploaded (20)

Advertisement

Auteursrecht en de HBO Kennisbank

  1. 1. Auteursrecht en de HBO Kennisbank Over auteursrecht, gebruiksrecht en Open Access Raymond Snijders Gebruikersoverleg HBO Kennisbank 17 mei 2016 Foto via https://www.flickr.com/photos/gbierens/3590454606 CC BY-NC-ND
  2. 2. Basis auteursrecht
  3. 3. Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld. (Artikel 1 Auteurswet) Auteursrecht
  4. 4. Wie is de maker? Degene die de intellectuele of creatieve prestatie levert is de maker van een werk. Maar die is niet altijd per se de auteursrechthebbende. Diegene wiens naam op het werk staat wordt als maker gezien (artikel 4 Aw). Bij stichtingen en verenigingen geldt artikel 8 Aw. Staat er geen naam? Dan uitgever (artikel 9) Bij een bundeling van meerdere werken wordt –los van de individuele werken - een redacteur als maker gezien (artikel 5 Aw) Indien een werk tot stand is gebracht naar het ontwerp van een ander en onder diens leiding en toezicht, wordt deze als de maker van dat werk aangemerkt. (artikel 6 Aw)
  5. 5. Werkgeversauteursrecht Werkgeversauteursrecht (artikel 7): als je in dienst bent van een werkgever, dan wordt de werkgever als maker aangemerkt van jouw werken; Voor het hbo komt daar artikel E-7 uit de cao bovenop. Dat stelt dat het auteursrecht op werken toekomen aan de werkgever indien het vervaardigen door de werknemer in de uitoefening van zijn functie is of wordt verricht ten behoeve van de werkgever. Het maakt hierbij dan niet meer uit of je dat onder werktijd of in je eigen tijd gemaakt hebt, alleen maar of het in het verlengde ligt van je werkzaamheden.
  6. 6. Werkgeversauteursrecht (2) Vereiste voor werkgeversauteursrecht is een arbeidsovereenkomst. Niet van toepassing voor leden van cvb’s maar ook niet voor freelancers en ingehuurd personeel! Voor zowel docenten als onderzoekers met een parttime aanstelling, met meerdere dienstverbanden (cao’s) en/of met een eigen bedrijf geldt dat een hogeschool het auteursrecht heeft op alle werken die zij in het kader van hun aanstelling en opgedragen werkzaamheden gemaakt hebben. Praktijk is natuurlijk een stuk weerbarstiger …
  7. 7. Maker van scripties Het lijkt simpel en auteursrechtelijk gezien is het dat ook: de student is maker en daarmee rechthebbende van een scriptie. Daar zijn onderwijsinstellingen, opleidingen en opdrachtgevers (bedrijven) niet altijd van overtuigd. Meerdere partijen hebben geïnvesteerd en denken daarmee ook rechten te hebben. Studenten weten soms niet dat ze rechthebbende zijn. Voorlichting is belangrijk. Duidelijke afspraken maken met studenten *en* opdrachtgevers over publiceren en gebruik van een scriptie is zelfs essentieel.
  8. 8. Wanneer is iets een werk?  Iets is al snel een werk maar het moet wel aan enkele criteria voldoen om als auteursrechtelijk beschermd werk bestempeld te worden.  Een eigen, oorspronkelijk karakter dat het persoonlijk stempel van de maker draagt.  Geen kopieën, geen bewerkingen, vertalingen enzovoorts  Niet banaal of trivial  Voor de HBO Kennisbank gaat het vooral om scripties, onderwijs- en onderzoekspublicaties
  9. 9. Openbaar maken en verveelvoudigen  Openbaar maken is het verspreiden, delen, uploaden, vertonen, voordragen, verhuren, uitlenen of uitzenden van een werk voor een breed publiek.  Verveelvoudigen (exploitatie):  Vertalingen, verfilmingen, bewerkingen en nabootsen in gewijzigde vorm  Vastleggen van een werk op een drager. Kopiëren dus.
  10. 10. Openbaar maken in de HBO Kennisbank  Als het om de HBO Kennisbank gaat hebben we het dus over openbaar maken van een scriptie of andere publicatie.  Hiervoor is toestemming nodig van de rechthebbende. Maar de vraag is of die toestemming kan geven voor de gehele publicatie. Is de student of docent wel rechthebbende van *alles* in de publicatie?  Excepties in de Auteurswet spelen een belangrijke rol. Tenminste, bij de totstandkoming van het werk!
  11. 11. Excepties
  12. 12. Maar je hebt niet altijd toestemming nodig  In de Auteurswet worden vele beperkingen genoemd. Dit zijn uitzonderingen op het auteursrecht van de maker en regelen dus wat er wel mag zonder dat er toestemming nodig is van de auteursrechthebbende.  De persoonlijkheidsrechten uit artikel 25 blijven bijv. altijd van toepassing. Deze kunnen nooit overgedragen worden. O.a. het recht op verzet tegen wijziging of aantasting van het werk.  Relevante beperkingen (voor studenten en medewerkers) zijn het citaatrecht, de thuiskopie en de onderwijsbeperking
  13. 13. Citaatrecht Dit maakt het mogelijk om beschermde werken zonder toestemming v/d maker op te nemen in een ‘wetenschappelijke verhandeling’. Ook een PowerPoint-presentatie Het (beeld)citaat moet functioneel zijn Omvang citaat moet gerelateerd zijn aan het doel
  14. 14. Thuiskopie 16b “Reprografisch” verveelvoudigen mag als het dient tot eigen oefening, studie of gebruik. Het mag zelfs door een ander voor je gedaan worden Maar … Zolang je het maar niet openbaar maakt!
  15. 15. Van scriptie tot publicatie  Een student kan zonder problemen (onbeperkt) auteursrechtelijk beschermde werken in zijn of haar afstudeerwerk opnemen. Met of zonder bronvermelding want plagiaat is geen auteursrechtelijke kwestie.  Zodra het afstudeerwerk gepubliceerd wordt in de HBO Kennisbank geldt echter de exceptie niet meer. Er moet dan toestemming zijn van alle rechthebbenden voordat het openbaar gemaakt mag worden.  Er is dus feitelijk een auteursrechtelijke check nodig op alle publicaties in de HBO Kennisbank.
  16. 16. Onderwijs exceptie “Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd de verveelvoudiging of openbaarmaking van gedeelten ervan uitsluitend ter toelichting bij het onderwijs, voor zover dit door het beoogde, niet- commerciële doel wordt gerechtvaardigd”
  17. 17. Van wet naar readerovereenkomst Voor (korte) overnames voor zover daarin al niet via licenties of enige andere wijze is voorzien  Een docent kan korte overnames uit auteursrechtelijk beschermde werken in leermiddelen opnemen dankzij de readerovereenkomst  Als het als open leermiddel gepubliceerd zou worden in de HBO Kennisbank dan geldt dit niet meer. Er moet dan toestemming zijn van alle rechthebbenden voordat het openbaar gemaakt mag worden.  Er is dus feitelijk een auteursrechtelijke check nodig op alle gepubliceerde leermiddelen.
  18. 18. Waarvoor is toestemming nodig? Alle auteursrechthobbels zijn genomen. Het is duidelijk van wie je toestemming nodig hebt. Maar waarvoor precies? Bij toestemming vragen hoort een specifiek doel! Openbaar maken is één ding maar wat mag een eindgebruiker vervolgens doen met die prachtige publicaties in de HBO Kennisbank?
  19. 19. Open Access en gebruiksrecht
  20. 20. Open Acces is een ‘ding’ “Het principe van Open Access omvat het gratis wereldwijd beschikbaar stellen van wetenschappelijke publicaties, tijdschriften en boeken. Mijn uitgangspunt is dat resultaten van publiek en publiek/privaat gefinancierd onderzoek altijd vrij beschikbaar moeten zijn… Mijn voorkeur gaat uit naar de Golden road.”  (November 2013) Maar de voorkeur van staatssecretaris Dekker doet er niet zo veel toe 
  21. 21. Goud en groen Gouden route: artikelen worden door de uitgever zelf in Open Access gepubliceerd. In volledig OA Journals of in hybride tijdschriften die zowel artikelen bevatten die vrij toegankelijk zijn als artikelen die alleen voor abonnees toegankelijk zijn – de auteur, diens werk- of subsidiegever betaalt dan een Article Processing Charge (APC). Groene route: artikelen worden na peer review maar vóór definitieve opmaak door of namens de auteur zelf gearchiveerd in een open repository (van de eigen instelling, zoals de HBO Kennisbank). Daar heeft een uitgever vaak een embargo- periode voor ingesteld. Dit heet self-archiving, is gratis en maakt vaak onderdeel uit van het beleid van het tijdschrift. In Sherpa Romeo kun je dat controleren.
  22. 22. Open Access in de Auteurswet Per 1 juli 2015 is de Auteurswet aangepast met het auteurscontractenrecht om de positie van makers te versterken. Inclusief een nieuwe Open Access bepaling: OA publiceren is nu een niet over te dragen persoonlijkheidsrecht. Ongeacht de afspraken met een uitgever en met terugwerkende kracht! De maker van een kort werk van wetenschap waarvoor het onderzoek geheel of gedeeltelijk met Nederlandse publieke middelen is bekostigd, heeft het recht om dat werk na verloop van een redelijke termijn na de eerste openbaarmaking ervan, om niet beschikbaar te stellen voor het publiek, mits de bron van de eerste openbaarmaking daarbij op duidelijke wijze wordt vermeld.
  23. 23. Open Access? Daar weten jullie alles van als het goed is Of misschien toch niet …
  24. 24. Open Access is meer dan vrij toegankelijk Bij Open Access horen ook gebruiksrechten want wat heb je aan kennis(producten) die je niet mag gebruiken? Gebruiksrecht is (vooraf) toestemming krijgen voor bepaalde vormen van gebruik van een publicatie. Mag je delen ervan opnieuw gebruiken? Mag je de publicatie bewerken? En er geld aan verdienen? In de meeste gevallen worden artikelen in OA tijdschriften gepubliceerd onder een Creative Commons (Naamsvermelding) licentie.
  25. 25. Creative Commons licenties  Creative Commons biedt 6 licenties waarmee de auteursrechthebbende kan bepalen in welke mate (en voor welke doeleinden) zijn of haar werk verder verspreid mag worden, en onder welke voorwaarden dit mag.  Het gebruik van een CC-licentie betekent niet dat er auteursrecht wordt overgedragen maar is ook niet vrijblijvend. Eens gegeven blijft gegeven!  Een rechthebbende kan/moet dus goed nadenken of (en hoe) die zijn of haar werk wil delen met anderen. Het is niet zonder consequenties namelijk.
  26. 26. De zes Creative Commons licenties Naamsvermelding Naamsvermelding-GelijkDelen Naamsvermelding-NietCommercieel Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken
  27. 27. Conclusies? Voorlichting over wie er toestemming moet en kan geven is meer nodig dan ooit. Er zijn in de hogescholen (betere) afspraken nodig over het kunnen publiceren in de HBO Kennisbank. Zowel over auteursrecht als publicatiebeleid. Er is onduidelijkheid over gebruiksrecht en Open Access van publicaties in de HBO Kennisbank.
  28. 28. Bedankt voor de aandacht. Nog vragen? Raymond Snijders Windesheim AIP auteursrechten@windesheim.nl http://www.vakblog.info
  29. 29. Vragen aan jullie
  30. 30. Wat vinden jullie? Wat moeten eindgebruikers van de HBO Kennisbank kunnen doen met de publicaties? Mogen ze het aanpassen en hergebruiken? Zowel wel als niet- commercieel? En moet dat voor elke publicatie kunnen verschillen? Verplicht zijn? Welke Creative Commons- licentie(s)? Hoe pak je het toestemming vragen (beter) aan? Snappen studenten waar ze toestemming voor geven? Zo nee, hoe licht je ze voor? En hoe zorg je er voor dat je die toestemming zo snel/makkelijk mogelijk krijgt? Wat is de rol van een publicatiebeleid binnen je hogeschool?

×