Mekanika e shkatërrimit I-Qëndrueshmëria (soliditeti)

1,050 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,050
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
16
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • {}
  • Mekanika e shkatërrimit I-Qëndrueshmëria (soliditeti)

    1. 1. QENDRUESHMERIA (SOLIDITETI) Pjesa më e madhe e detaleve të makinave në industri përgatiten prej metaleve dhe lidhjeve të tyre. Për të përcaktuar drejt llojin e metalit më të përshtatshëm për një detal çfarëdo, duhet të njihen vetitë e tyre. Ndër vetitë më kryesore të metaleve mund të përmenden: -vetitë fizike, -kimike, -mekanike dhe -teknologjike.
    2. 2. Vetitë fizike kanë të bëjnë me ngjyrën, dendësinë, temperaturën e shkrirjes, përcjellshmërinë e nxehtësisë dhe të elektricitetit etj. Vetitë kimike të metaleve konsistojnë në aftësinë e tyre për të vepruar me elemente ose substanca të tjera. Prej tyre më të rëndësishme janë vetitë e metaleve për t ,i qëndruar veprimit të kripërave, bazave acideve etj.
    3. 3. Vetitë mekanike të materialeve në krahasim me vetitë kimike dhe fizike janë dukshëm më të rëndësishme ngase mbi bazën e këtyre vetive bëhet edhe dimenzionimi i detaleve dhe pajisjeve. Me ndihmën e vetive mekanike është e mundur që në mënyrë të mirëfilltë të vlerësohet cilësia (kualiteti) i materialeve gjatë kontrollit hyrës të gjysmëprodukteve, gjegjësisht gjatë kontrollit përfundimtarë të produkteve të gatshme. Në bazë të vetive mekanike të materialeve përcaktohen edhe parametrat teknologjik gjatë procesit të prodhimit.
    4. 4. Vetitë mekanike të materialeve, ngjashëm si edhe vetitë tjera të tyre varen nga gjendja strukturore e materialeve e cila përcaktohet nga përbërja kimike e tyre dhe nga historiku i përftimit, respektivisht përpunimit. Pra, me zgjedhjen e përbërjes kimike dhe të procesit teknologjik të përftimit, respektivisht përpunimit arrihet qëllimi i dëshiruar, gjegjësisht rregullimi i vetive mekanike të materialeve dhe sigurohet performanca e tyre.
    5. 5. Ndikimi i teknologjise se perpunimit ne vetite e materialit
    6. 6. Duke e njohur korrelacionin „gjendja strukturore-vetitë mekanike“ është e mundur të llogariten vetitë mekanike duke shfrytëzuar parametrat mikro (strukturorë). Mirëpo, fatkeqësisht kjo është e mundur vetëm për materiale me strukturë ideale, ngase te materialet me strukturë reale janë të pranishëm defektet mikro (strkturore) të cilët nuk është e mundur në mënyrë ekzakte të vërehen dhe të përfaqësohen në llogaritje.
    7. 7. Vetitë mekanike më të rëndësishme janë: -qëndrueshmëria, -moduli i elasticitetit, -plasticiteti, -fortësia, -viskoziteti dinamik (shtalbësiaqëndresa në goditje) -lodhja, -shkarja
    8. 8. Aftesia e materialeve per ti rezistuar veprimit te ngarkesave te jashtme deri ne thyerje njihet me termin qendrueshmeri (soliditet).
    9. 9. Trupi pa ngarkese Ngarkese ne prerje Ngarkese ne terheqje Ngarkese ne shtypje Ngarkese ne perdredhje Ngarkese ne lakim Ngarkese e kombinuar
    10. 10. Llojet e ngarkesave
    11. 11. Forces This cylinder is in Tension This cylinder is in compression Flexural (bending) stress Shear Stress Tension, Compression, bending and shear
    12. 12. Korrelacioni ndermjet sforcimit dhe deformimit
    13. 13. Qendrueshmeria maksimale Shkaterrimi Rm(Mpa) Deformimi plastik Kufiri i rrjedhshmerise Re(Mpa) Deformimi elastik 0.2% Zgjatimi –A (%)
    14. 14. Qendrueshmeria maksimale ne terheqje per materiale te ndryshme
    15. 15. Viskoziteti dinamik per materiale te ndryshme
    16. 16. Nëse analizohet pjesa lineare e diagramit σ-ε, mund të shihet se drejtimi i drejtzës mund të paraqitet me shprehjen: Ut tensio, sic vis – As the extension, so the force Konstanta E quhet moduli i elasticitetit ose moduli i Youngut dhe paraqet vetinë e materialeve që varen drejtpërdrejti nga qëndrueshmëria e lidhjeve në mes atomeve të rrjetës kristalore ose të strukturës amorfe. Sa më e qëndrueshme të jetë lidhja aq më I madh do të jetë moduli i elasticitetit.
    17. 17. Vlera e modulit të elasticitetit për disa materiale konstruktive është dhënë në tabelën në vazhdim. Vlera e modulit të elasticitetit për disa materiale konstruktive.
    18. 18. Deformimi linear F A σ = F/A (Njesia: N/m2 ose MPa)
    19. 19. Moduli i elasticitetit
    20. 20. Deformi tangjencial (rreshqitje-shkarje)
    21. 21. Ne literature haset edhe termi qendrueshmeria teorike (ideale). -Qendrueshmeria teorike (ideale), qe Ne varesi te kahut te veprimit mund te jete: -Qendrueshmeria ne terheqje qe i dedikohet sforcimit normal-σ -Qendrueshmeria ne prerje qe i dedikohet sforcimit ne prerje (sforcimit tangjencial)-τ.
    22. 22. Rrafshi rreshqijes
    23. 23. Qendrueshmeria teorike (ideale), ne terheqje, respektivisht sforcimi ne terheqje percaktohet nga relacioni: σteorik E ≈ 10 E-moduli i elasticitetit
    24. 24. • Ne literature mund te haset edhe relacioni i meposhtem qe tregon shtrirjen e vlerave te qendrueshmerise dinamike: E E  σ teorik  5 10 42000 MPa  σ teorik  21000 MPa
    25. 25. τ teorik G b ≤ 2π d G-moduli i rreshqitjes b-vektori i Burgersit d-distanca ndermjet rrafsheve kristalore Nese merret b=d, atehere:
    26. 26. τ teorik τ teorik ≤ G ≤ 2π 81000 2 x 3,14 ≤ 12900 MPa
    27. 27. • Per vleresimin e trupave monokristalore shpeshhere merret parasysh edhe relacioni: τ teorik G ≈ 30
    28. 28. -Qendrueshmeria teorike e materialeve paraqet qendresen ndaj shkaterrimit te lidhjes atomike, respektivisht qendresen e materialit ideal pa difekte te rrjetes kristalore, sic jane: -vendet vakante, -dislokacionet, -gabimet e paketimit e keshtu me radhe. -Ne vitin 1933 Taylori, Polany dhe Orowani parashikuan teorine e dislokacioneve e cila u vertetua ne vitin 1950 me zbulimin e mikroskopit elektronik.
    29. 29. • Keto shkencetare ne baze te teorise se dislokacioneve vertetuan se ekziston dallim i madh i qendrueshmerise ndermjet materialeve ideale dhe reale dhe ky dallim mund te jete prej 101000 here.
    30. 30. • The discrepancy between the molecular cohesive forces and the observed tensile strength of real material solids has been attributed by Griffith (1920) to the presence of planar defects or cracks that are since referred to as the Griffith cracks
    31. 31. Shqyrtimet qe behen ne kuader te mekanikes se shkaterrimit nisen nga parimi se ne te gjithe materialet jane te pranishem difekete-gabime te brendshme dhe shkaterrimi, respektivisht thyerja ndodh ne vlera shume me te vogla se sforcimi teorik.
    32. 32. Varësia e qëndrueshmërisë së fibrave të qelqit nga trashësia

    ×