Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

WG Sociale zekerheid (Jozef Mampuys)

1,779 views

Published on

Powerpointpresentatie gemaakt door Jozef Mampuys, naar aanleiding van de Dag van het Socialisme 2010 (20 maart 2010), Vooruit Gent

www.dagvanhetsocialisme.be

Published in: Education, News & Politics
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

WG Sociale zekerheid (Jozef Mampuys)

  1. 1. Sociale Zekerheid De geschiedenis in een notendop
  2. 2. SZ: Geschiedenis in een notendop <ul><li>Sociale ‘zekerheid’ voor kapitalisme </li></ul><ul><ul><li>Familie en dorpsgemeenschap </li></ul></ul><ul><ul><li>Private en publieke liefdadigheid </li></ul></ul><ul><li>Industriële revolutie: doorbraak kapitalisme </li></ul><ul><ul><li>Oude sociale ‘zekerheid’ verdwijnt </li></ul></ul><ul><ul><li>Geen werk, geen inkomen, geen sociale zekerheid </li></ul></ul>
  3. 3. Kapitalistische onzekerheid <ul><li>Strijd voor loon, arbeidsvoorwaarden én sociale zekerheid </li></ul><ul><li>SZ: onderdeel van de reproductie van de arbeidskracht van de arbeidersklasse als geheel </li></ul><ul><li>Vandaag: brutoloon + wkgbijdrage SZ (totale ‘loonkost’) vormen een geheel als vergoeding voor het ter beschikking stellen van de arbeidskracht in het prdouctieproces </li></ul>
  4. 4. Uitbouw en versterking SZ <ul><li>Resultaat van strijd, geen ‘spontaan’ proces </li></ul><ul><li>Parallel met de versterking van de arbeidersbeweging (syndicaal en politiek) </li></ul><ul><li>Doorbraakmomenten in tijden van sociale onrust/revolutionair klimaat (1886, WOI, algemene staking 1936, WOII): angst voor machtsverlies leidt tot toegevingen van de heersende klasse </li></ul>
  5. 5. Sociale ‘zekerheid’ voor WO I <ul><li>Privaat initiatief, vrijwillige toetreding </li></ul><ul><ul><li>Verenigingen van onderlinge bijstand </li></ul></ul><ul><ul><li>Syndicale werkloosheidskassen </li></ul></ul><ul><li>Toenemende subsidiëring overheid </li></ul><ul><ul><li>1896 erkende mutualiteiten </li></ul></ul><ul><ul><li>1900 erkende pensioenkassen </li></ul></ul><ul><ul><li>1907 rijkstoelage werkloosheidskassen </li></ul></ul><ul><li>Eerste verplichte verzekeringen </li></ul><ul><ul><li>1903 Wet op de arbeidsongevallen </li></ul></ul><ul><ul><li>1911 Pensioen mijnwerkers </li></ul></ul>
  6. 6. Invoering verplichting verzekering 1974 Recht op bestaansminimum 1969 Gewaarborgd inkomen bejaarden 1964 1971 1944 Ziekte en invaliditeit Gezondheidszorgen Arbeidsong. 1944 Werkloosheid 1936 Jaarlijkse vakantie 1971 1937 1930 Gezinsbijslag 1928 Tegemoetkoming minder validen 1927 Beroepsziekten 1969 1956 1924 / 1925 Pensioenen 1903 Arbeidsongevallen Bijstand Zelfstandigen Werknemers
  7. 7. 28 dec 1944: Besluitwet betreffende de maatschappelijke zekerheid der arbeiders <ul><li>Sociaal Pact ‘geest van trouwe samenwerking’ </li></ul><ul><ul><li>Geen herhaling jaren ’30 (sociaal/econom) </li></ul></ul><ul><ul><li>Angst voor communisme </li></ul></ul><ul><li>Grote sprong voorwaarts SZ </li></ul><ul><ul><li>Verplichte ziekte- en werkloosheidsverzekering </li></ul></ul><ul><ul><li>Financiering door bijdrage op loon + overheid </li></ul></ul><ul><ul><li>Centrale inning </li></ul></ul><ul><li>Compromis: opsplitsing wkn- en wkg-bijdrage </li></ul><ul><ul><li>Werkgeversbijdrage geen deel van (bruto)loon </li></ul></ul><ul><ul><li>Paritair beheer </li></ul></ul>
  8. 8. Bloei tussen oorlog en crisis 1945 - 1975 <ul><li>Uitbreiding, hogere uitkeringen, nieuwe reglementeringen </li></ul><ul><li>Financiering: hogere bijdrage op loon </li></ul><ul><li>Bijstandsregelingen </li></ul><ul><ul><li>1974 Wet op bestaansminimum </li></ul></ul>
  9. 9. SZ in crisis(tijden) 1975-2010 <ul><li>SZ wordt ‘onbetaalbaar’ </li></ul><ul><li>Uitkeringen steeds meer gedifferentieerd met het oog op gemiddelde daling of minder snelle stijging </li></ul><ul><li>Werkgevers en overheid proberen op alle mogelijke manieren hun deel van de stijgende uitgaven te drukken en door te schuiven naar de werknemers </li></ul><ul><li>Discussie over SZ is discussie over de financiering: wie betaalt? </li></ul>
  10. 10. Basisprincipes SZ <ul><li>Verzekering </li></ul><ul><ul><li>Bijdrage geeft recht op uitkering </li></ul></ul><ul><ul><li>Hoogte bijdrage bepaalt hoogte uitkering </li></ul></ul><ul><li>Solidariteit </li></ul><ul><ul><li>Ongelijke risico’s, gelijke bijdragepercentages </li></ul></ul><ul><ul><li>Forfaitaire, gezinsgemoduleerde uitkeringen </li></ul></ul><ul><ul><li>Min/Max uitkeringen </li></ul></ul><ul><ul><li>Intergenerationele en nationale solidariteit </li></ul></ul><ul><ul><li>Solidariteit tussen personen, niet tussen gebieden </li></ul></ul>
  11. 11. Twee hoofddoelstellingen SZ <ul><li>1. Behoud levensstandaard </li></ul><ul><ul><li>Sinds 1975 steeds minder gerealiseerd </li></ul></ul><ul><ul><li>Afzwakking verzekeringsprincipe </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Optrekken loonplafonds berekening uitkering </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Vastleggen hogere vervangingspercentages </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Dalende vervangingspercentages </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Welvaartsvastheid </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Automatische welvaartskoppeling </li></ul></ul></ul>
  12. 12. Twee hoofddoelstellingen SZ <ul><li>2. Armoede verhinderen </li></ul><ul><ul><li>Met SZ: 15,2% zonder SZ: 42% </li></ul></ul><ul><ul><li>Armoede neemt sinds 15 jaar opnieuw toe </li></ul></ul><ul><ul><li>Minimumuitkeringen optrekken tot armoededrempel </li></ul></ul><ul><ul><li>Alle uitkeringen op niveau van gezinsgemoduleerde armoededrempels </li></ul></ul>
  13. 13. Drie functies SZ <ul><li>Vervangen van inkomen </li></ul><ul><ul><li>Ziekte, invaliditeit, werkloosheid, ouderdom </li></ul></ul><ul><li>Aanvullen van inkomen </li></ul><ul><ul><li>Gezondheidszorg, kinderen </li></ul></ul><ul><li>Waarborging minimuminkomen </li></ul><ul><ul><li>Armoedebestrijding </li></ul></ul><ul><ul><li>Geen verzekering, volledige solidariteit </li></ul></ul>
  14. 14. Drie stelsels <ul><li>W erknemers </li></ul><ul><li>Zelfstandigen </li></ul><ul><ul><li>Beperkt tot pensioenen en kinderbijslag </li></ul></ul><ul><ul><li>Minder bijdrage en minder goede bescherming </li></ul></ul><ul><li>Ambtenaren </li></ul><ul><ul><li>Grotendeels gefinancierd uit belastinggeld </li></ul></ul><ul><ul><li>Enkel geneeskundige verzorging en overlevingspensioenen voor weduwen en wezen via de SZ </li></ul></ul>
  15. 16. Structuur SZ werknemers <ul><li>7 takken </li></ul><ul><li>7 instellingen: RIZIV, RVP, RVA, RKW, FAO, FBZ, RJV </li></ul><ul><li>Hun rol is verschillend: uitbetalen, verder verdelen, controleren, reguleren, adviseren </li></ul>
  16. 17. Structuur SZ werknemers <ul><li>RIZIV </li></ul><ul><ul><li>Betaalt niet zelf uit </li></ul></ul><ul><ul><li>Verdeelt het geld onder de ziekenfondsen en de Hulpkas (HKZIV) </li></ul></ul><ul><ul><li>Die betalen zowel de uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid als de kosten voor geneeskundige verzorging </li></ul></ul><ul><li>RVP betaalt rechtstreeks de pensioenen uit </li></ul>
  17. 18. Structuur SZ werknemers <ul><li>RVA </li></ul><ul><ul><li>Verdeelt het geld onder de vakbonden en de Hulpkas (HVW) </li></ul></ul><ul><ul><li>Die betalen werkloosheidsvergoedingen uit </li></ul></ul><ul><li>RKW verdeelt het geld onder de kinderbijslagfondsen of betaald zelf uit </li></ul><ul><li>FAO betaalt ingeval de werkgever niet verzekerd is </li></ul><ul><li>FBZ betaalt vergoedingen uit </li></ul><ul><li>RJV verdeelt het geld onder de vakantiefondsen of betaalt zelf uit </li></ul>
  18. 19. Financiering SZ <ul><li>Kern van alle huidige discussies </li></ul><ul><ul><li>Privatisering (tweede pijler, hospitalisatieverzekering), activering (werkloosheid, langer werken, afschaffing brugpensioen, onbeperkt bijverdienen na pensioen) uitgavenorm RIZIV </li></ul></ul><ul><li>Tot 1977: steeds overschot </li></ul><ul><li>Sinds 1978: meer tekort dan overschot </li></ul><ul><li>Crisis op korte termijn en vergrijzing op (half)lange termijn: groeiende uitgaven </li></ul>
  19. 20. Financiering SZ vandaag (2008) <ul><li>Bijdrage op loon: 68% </li></ul><ul><li>Staatstoelagen: 10,5% </li></ul><ul><li>‘ Alternatieve’ financiering: 16,5% </li></ul><ul><ul><li>Compensatie verminderde staatstoelagen en vermindering werkgeversbijdrage </li></ul></ul><ul><ul><li>Sinds 2001 voor 90% afkomstig van een voorafname van 23,5% op BTW </li></ul></ul><ul><ul><li>‘ Onzichtbare’ verschuiving van staatstoelage en werkgeversbijdrage naar netto-uitgave voor werknemers </li></ul></ul>
  20. 21. Echte alternatieve financiering SZ <ul><li>Meer mensen aan het werk </li></ul><ul><ul><li>Door meer bijkomende jobs </li></ul></ul><ul><ul><li>Niet door afschaffing brugpensioen of onbeperkt bijverdienen na pensioen </li></ul></ul><ul><li>Afbouw vermindering werkgeversbijdragen </li></ul><ul><li>Nieuwe heffing op kapitaal(sinkomsten) </li></ul><ul><ul><li>Noodzakelijke voorwaarde: opheffing bankgeheim en opstelling vermogenskadaster </li></ul></ul><ul><ul><li>Duidelijkste en meest doelgerichte heffing: vermogensbelasting </li></ul></ul>
  21. 22. Algemene Sociale Bijdrage <ul><li>Heffing op alle soorten inkomens (dus ook op kapitaal) </li></ul><ul><li>Vervangt deel van bestaande financiering </li></ul><ul><li>Gekoppeld aan invoering tweepijlersysteem in SZ (arbeidsgebonden en algemeen) </li></ul><ul><li>Gevaar voor forse vermindering werkgeversbijdrage grotendeels betaald door werknemers </li></ul><ul><li>Ingewikkeld en beperkte meeropbrengst </li></ul><ul><li>Ondergraaft huidige zekerheid van financiering SZ door bijdragen op loon. </li></ul>

×