Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Koeien in de wei of op stal?Op dinsdag 2 november vond in De Rode Hoed de derde aflevering plaats van de7-delige debatreek...
Een medewerker van CLM benadrukt het belang van weidegang voor het imago van demelkveesector. Door dit goede imago zijn de...
wereld geen betere plek voor melkveehouderij dan in Noord-Europa. Het zou niet slimzijn om ons te beperken tot Europa.Een ...
Tot slot kondigt biologisch topkok Eric van Veluwe zijn op de Italiaanse keukengeïnspireerde hapjes aan.
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Verslag 'De prijs van ons voedsel' Afl. 3

341 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Verslag 'De prijs van ons voedsel' Afl. 3

  1. 1. Koeien in de wei of op stal?Op dinsdag 2 november vond in De Rode Hoed de derde aflevering plaats van de7-delige debatreeks “De prijs van ons voedsel”. Het thema van de avond:“Koeien in de wei of op stal?”. Ons weidelandschap en de Hollandse kaas zijnwereldberoemd. In 1984 heeft de EU de melkproductie gequoteerd om deoverproductie terug te dringen, maar in 2015 wordt de quotering afgeschaft.Daarmee wordt ook een verdere groei en schaalvergroting verwacht. Nu al staat26% van de koeien jaarrond in de stal. Lopen er na 2015 nog koeien in de wei?De sprekers van deze avond: Cees van Bruchem, Jan Cees Vogelaar en Sjoerdvan der Wouw.Cees van Bruchem, Landbouw Economisch Instituut: “De schaalvergroting zetdoor en drijft de koeien uit de wei; die tendens is moeilijk te keren”Oud-senator Cees van Bruchem, columnist voor het Agrarisch Dagblad, was tot voor kortmedewerker van het LEI en staat bekend als voorstander van de melkquotering. Hijbegint zijn verhaal met een schets van de ontwikkeling van de Nederlands veehouderijsinds 1950. In de jaren ’60 en ’70 steeg het aantal koeien sterk, gestimuleerd door deoverheid en de Europese landbouwsubsidies. Tegelijk werd dee melkproductie per koemeer dan verdubbeld. Het aantal bedrijven werd gedecimeerd: van tweehonderdduizendin 1950 tot twintigduizend nu. Dat betekent een enorme schaalvergroting. De totalemelkproductie per bedrijf vertwintigvoudigde. intussen werd de melk, gecorrigeerd voorinflatie, vier keer zo goedkoop. Van Bruchem verwacht dat de schaalvergroting doorzet:hij voorspelt gemiddeld 140 koeien per bedrijf in 2025.Als gevolg van de schaalvergroting worden koeien sinds de jaren ‘90 steeds meer binnengehouden. Vooral de melkrobots dragen hieraan bij. Liep in 1994 nog 96% van de koeienin de wei, in 2008 was dat nog 79%. In de praktijk geldt: hoe groter het bedrijf, hoeminder koeien in de wei. Toch maakt het weinig uit voor de kosten; het is vooral eenlogistieke kwestie. Pas boven de 200 koeien wordt het volgens Van Bruchem goedkoperom de koe binnen te houden. De milieuregels hebben volgens hem nog weinig invloed.Biogasproductie kan er wel toe leiden dat meer koeien binnen blijven, omdat het dan van Opmerking [WW1]:belang is zoveel mogelijk mest in de vergister te krijgen. Toelichting: mest in de wei gaat niet verloren.Van Bruchem stelt een lijst van voor- en nadelen van weidegang op. De plusjes zijn in demeerderheid. Er is consensus dat weidegang voor het welzijn van de koe beter is,ofschoon moderne stallen het beter wel doen dan oude stallen. Van Bruchem hechtbelang aan de aard van de koe als grazend kuddedier: een beest met vier harde poten,een brede bek en een lange tong. Er zijn ook aanwijzingen dat de vetzuursamenstellingvan de melk bij weidegang beter is. En de koe in de wei is cultureel erfgoed, wat demelkveehouderij een positief imago geeft.Weidegang kan met een aantal maatregelen gestimuleerd worden, maar het is de vraagof deze de trek naar grootschaligheid kunnen compenseren. Verbetering van deinfrastructuur van bedrijven kan een middel zijn. In Zweden heeft de overheid weidegangverplicht gesteld; met ons nieuwe kabinet lijkt dit in Nederland onwaarschijnlijk. Deomvorming van de Europese subsidies zal zeer belangrijk zijn. De EU zal premieswaarschijnlijk meer gaan koppelen aan groene diensten. Nederland zou weidegang daartoe kunnen rekenen.Over het effect van verhogen van de melkprijs heeft Van Bruchem twijfels. Bij eenhogere opbrengst wil de boer meer produceren, wat juist tot minder weidegang leidt. Deconsument kan het in elk geval niet oplossen, want 60% van de Nederlandse zuivel gaatnaar het buitenland. Bovendien moeten we de verantwoordelijkheid niet afschuiven.DiscussieEen melkveehouder stelt dat prijs wel degelijk invloed heeft, mits deze prijs direct aanweidegang gekoppeld wordt. Zijn coöperatie CONO betaalt 1 cent meer per liter voorweidegang; daardoor heeft 98% van de aangesloten boeren de koeien in de wei staan.
  2. 2. Een medewerker van CLM benadrukt het belang van weidegang voor het imago van demelkveesector. Door dit goede imago zijn de regels voor de melkveehouderij soepelerdan voor andere sectoren, bijvoorbeeld voor mest en vergunningen.Jan Cees Vogelaar, melkveehouder: “Weidegang is ook mogelijk met 1000koeien. Maak een harde koppeling tussen inkomenstoeslagen en weidegang.”Jan Cees Vogelaar is melkveehouder en bestuurder op Europees niveau. Hij richtte deNederlandse Melkveehoudersbond op en was voorzitter van LTO Melkveehouderij. Zijnbedrijf in de Flevopolder telt 120 koeien. Hij begint zijn verhaal met een krachtigeaanbeveling van het boekje “Anders groeien” van Paul Galama, dat alle ins en outs vanhet onderhavig debat behandelt. Daarna legt hij uit hoe zijn eigen bedrijf in elkaarsteekt: zijn koeien hebben weidegang van 1 april tot 1 november. Het bedrijf heeft eenmultifunctioneel karakter met windmolens, paarden en natuurbeheer.Hij legt uit dat het voer van de koeien maar voor een klein deel uit krachtvoer bestaat ennauwelijks bijdraagt aan het sojaprobleem; de brokken worden gemaakt vanrestproducten van de voedselindustrie zoals biermost en perspulp. De melkveesectorheet niks te maken met het kappen van regenwouden.In tegenstelling tot wat Van Bruchem zegt, jaagt het milieubeleid volgens Vogelaar dekoeien wel degelijk uit de wei, specifiek het mestbeleid. Dat is gebaseerd op fouteaannames; men mag maar zo weinig bemesten, dat het organisch stof gehalte van degrond achteruit holt.De markt zal bepalend zijn in de komende jaren. Globalisering is onontkoombaar. Weworden een global village. De markt groeit sterk in Azië, het Midden-Oosten en Afrika.Rotterdam is daarom een belangrijke kracht. Nu gaat tweederde van alle containers leegterug naar Azië; dat betekent dat er heel goedkoop transport mogelijk is zonder veelextra milieubelasting.Wat betreft dierenwelzijn doet Nederland het relatief goed: we snijden geen staarten af,drijven geen kalfjes af, gebruiken geen hormonen, schieten geen kalfjes af, en zijn heelvoorzichtig met antibiotica.Vogelaar is het niet met Van Bruchem eens dat schaalvergroting noodzakelijk tot minderweidegang leidt. Weidegang is zelfs mogelijk met 1000 koeien. Collega’s in Nieuw-Zeeland doen dit al. Hij wijst erop dat er in het jaar 1900 al meer koeien waren dan nu:2,5 miljoen. Als we extreem gaan groeien in de komende jaren, komen we tot 1,8miljoen koeien. Het is onzin om dan van een “tsunami van koeien” te spreken.Vogelaar ziet de dalende weidegang als enige echte minpunt van dit moment. Hij vindtdat de sector hier duidelijke keuzes moet maken. Hij pleit ervoor om een harde koppelingte maken tussen inkomenstoeslagen en weidegang; niet half, maar helemaal. Andersverander je niets. De politiek moet het lef moet hebben om echte keuzes te maken. Detwee laatste ministers hebben dat niet gedaan, Brinkhorst deed het wel.DiscussieDe voorzitter van het Platform Aarde Boer Consument zet vraagtekens bij Vogelaarsenthousiasme over de wereldmarkt. Vogelaar wijst erop dat Azië en het Midden-Oostenheel koopkrachtig zijn. LTO vult aan dat de recente prijsstijging van de melk juist op dewereldmarkt tot stand is gekomen, niet hier.Een toehoorder protesteert tegen de stelling dat ook zeer grote bedrijven weidegangkunnen toepassen. De Nederlandse grond heeft minder draagkracht dan in Ierland ofNieuw-Zeeland: het is hier drassiger. Daardoor ontstaan er eerder problemen bij grotekoppels, en zullen grote koppels wel degelijk leiden tot meer opstallen. Daarom is verderschaalvergroting niet wenselijk. Hij pleit er daarom voor om te kiezen voor de Europesemarkt, een welzijnsmarkt. Enkele anderen sluiten zich hierbij aan. Het zou beter voor deduurzaamheid zijn de markten her te verdelen, en meer voor regionale productie tegaan.Vogelaar noemt het herverdelen van markten echter een volstrekte utopie. De wereldwordt internationaler en transparanter en daar is niks aan te doen. Het idee vanherverkaveling van markten is al jaren geleden door de Russen losgelaten. Er is in de
  3. 3. wereld geen betere plek voor melkveehouderij dan in Noord-Europa. Het zou niet slimzijn om ons te beperken tot Europa.Een ex-akkerbouwer stelt dat de liberalisering een politieke keuze is geweest en geennatuurverschijnsel. Iedere regio mag zijn eigen markt beschermen. We halen veel eiwituit alle delen van de wereld en dat is gewoon niet goed.Een burger vraagt toelichting op het mestbeleid. Vogelaar stelt dat dit beleid totaalachterhaald is en gebaseerd op kennis uit de jaren ’80. Hij neemt zichzelf kwalijk dat hijals bestuurder niet harder verzet heeft geboden.Sjoerd van de Wouw, Wakker Dier: “Voor 1 cent meer per liter kunnen dekoeien in de wei staan. Prijsstunten is gênant.”Sjoerd van de Wouw is met Wakker Dier een van meest effectieve campagnevoerders inNederland. Met een minimaal budget heeft zijn organisatie grote verschuivingenveroorzaakt in de pluimveesector en de varkenssector, mede omdat het succes ookwordt gegund aan bedrijven die de kritiek ter harte nemen.Van de Wouw geeft aan hoe belangrijk weidegang voor een koe is; als de koeien na deopstalperiode weer buiten komen, gaan ze totaal uit hun dak.Door de industrialisering is de productie per koe enorm opgevoerd, maar in samenhangdaarmee staat nu 26% van de koeien jaarrond op stal. Volgens Van de Wouw krijgtjaarlijks 70% van de koeien klauwontsteking, en 40% uierontsteking. De boeren wordenvoor deze manier van werken totaal niet beloond: een liter melk bij de AH kost nu 52cent, een liter water 104 cent. Boeren zijn kennelijk slechte marketeers. Een kilokippenpoten wordt verkocht voor 2,99 terwijl Sheba voor de poes 12,40 per kilo kost.Dat is puur een kwestie van marketing. Voor de poes luidt de reclame: gun je poes hetallerbeste. Bij kip of melk wordt echter nooit reclame gemaakt met: gun jezelf het beste.Integendeel, er wordt reclame gemaakt met: gun jezelf het goedkoopste. Dat leidt totkoeien uit de wei en op den duur misschien tot gebruik van melkstimulerend hormoon.De koe dreigt zo een halffabricaat te worden in plaats van een dier. En waarvoor? Demeerkosten van weidegang bedragen hooguit 1 cent per liter melk; dat kan dus geenargument zijn.Wat zijn de oplossingen? De eerste is een meerwaardestrategie: kwaliteit voor eenbetere prijs. Supermarkten moeten stoppen met prijsstunten, dat is gênant. Reclamesmoeten zich richten op kwaliteit in plaats van prijs. Voor een paar cent extra per liter kanje de meeste welzijnsproblemen oplossen. Van de Wouw betreurt dat Wakker Dier metweidegang nog weinig heeft bereikt. Daar zal meer op worden ingezet. Hij denkt dat dekoppeling van premies aan weidegang binnen een jaar geregeld kan zijn. Met een kleinbeetje druk zullen ook de supermarkten snel overstag gaan.DiscussieHarm-Evert Waalkens, oud-kamerlid met een groot biologisch melkveebedrijf inGroningen, vertelt dat hij per jaar 500 euro premie van de zuivelindustrie krijgt voorweidegang. Dat is dus niks. De toeslagen uit Brussel moeten wat hem betreft helemaalgekoppeld worden aan weidegang. Europa geeft nu 40% van zijn budget uit aan het GLB.Over 10 jaar zal dit volledig gekoppeld zijn aan agrarische maatschappelijke diensten.Het heet straks geen subsidie meer, maar betaling voor dienstverlening.Siem Jan Schenk van LTO Melkveehouderij meldt dat hij met Wakker Dier in gesprek isover hoe premies aan groene en blauwe diensten gekoppeld kunnen worden.Arie van den Brand, voorzitter van de Groep van Brugge, voegt toe dat in Brussel veelwordt gepraat over de toegevoegde waarde die de boer produceert: biodiversiteit,waterkwaliteit, natuurlandschap en cultuurlandschap.Een natuurwinkelier vertelt dat hij zijn Demetermelk bij wijze van proef 5 cent duurderheeft gemaakt. Dit leverde geen omzetdaling op, eerder een stijging.Een ander toehoorder stelt voor om op elk melkpak een tekst te zetten: “Met 1 centextra houd u de koeien in de wei”.Joke Stoop van de natuurvereniging Water, Land en Dijken boven Amsterdam meldt dathaar club subsidie heeft gekregen voor een project om te experimenteren met een GLBnieuwe stijl. Daarbij worden toeslagen gekoppeld aan weidegang.
  4. 4. Tot slot kondigt biologisch topkok Eric van Veluwe zijn op de Italiaanse keukengeïnspireerde hapjes aan.

×