Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Dünyada ve Türkiyede Sivil Havacılığın Gelişimi

10,783 views

Published on

Türkiye'de ve dünyada Sivil Havacılık faaliyetleri ve gelişimi adına hazırlanış güzel bir sunum

Published in: Business
  • Be the first to comment

Dünyada ve Türkiyede Sivil Havacılığın Gelişimi

  1. 1. DÜNYA’DA VE TÜRKİYE’DE SİVİL HAVACILIK FAALİYETLERİ GELİŞİMİ Doç. Dr. Yıldırım SALDIRANER 18 Kasım 2011
  2. 2.  Uçma Arzusu  Balonlar, Zeplinler  İlk Uçaklar 2
  3. 3. Uçma Arzusu • İnsanoğlu ilk çağdan beri kuşlara özendi, uçmak istedi. • Yüksek yerlerden kanatlarla, paraşütle uçmaya çalıştı. • Pek çok başarısız deneme yaşandı. • Efsaneler, söylentiler  İkarus Efsanesi (kaz kanatları)  4. Yüzyıl Çinliler (planörler)  9. Yüzyıl; Mağribiler (planörler)  1002; İmam İsmail Cevheri (paraşüt) • ve 15. Yüzyıl; Leonardo da Vinci (ornithopter) çizimleri • İnsan gücünün uçmaya yetmeyeceği anlaşıldı. • Sıcak hava balonları bulundu ve sonrasında havanın kaldırma kuvveti anlaşıldı ve hızlı gelişme başladı. 1438; Leonardo de Vinci Çizimleri
  4. 4. Balonlar 1767 Balon Fikri Henry Cavendish (İngiltere) 1783, 5 Haziran İlk Sıcak Hava Balonu Uçuşu Montgolfier Kardeşler (Fransa) 1783, 27 Ağustos İlk Hidrojen Gazlı Balon Uçuşu Jacques A. Cesar Charles & M. N. Robert (Fransa) 1783, 19 Eylül Balonla Canlı Uçuşu Montgolfier Kardeşler (Fransa) (horoz, ördek, koyun) 1783 İlk Balonla İnsanlı Uçuş Jean Pilatre de Rozier (Fransa) 1784 İlk Güç ile Yönetilen Balon Jean Baptiste Meusnier (Fransa) 4
  5. 5. Zeplinler 1852; Henri Giffard (Fransa) 1900; David Schwarz (Hırvatistan) 1900; Ferdinand von Zeppelin (Almanya) 1908; Ticari Uçuşlar 1911-1914; Bombardıman amaçlı kullanım 1919; Londra-New York Uçuşu 1929; Dünya Turu 1937; Hindenburg Kazası (New Jersey) 5
  6. 6. İlk Motorlu Uçuş Wright Kardeşler (ABD) (Orville & Wilbur Wright) 1900-1902: Planör Uçuşları 17 Aralık 1903: İlk Motorlu Uçak Uçuşu 12 sn. 37 m. Kuzey Karolina, ABD Not-1: 1800’li yıllarda pek çok uçuş başarılı/ başarısız uçuş denemesi olmuştur. Not-2: İlk uçak tasarım ve patent; 1838-William Samuel Henson, (İngiltere) İlk Planör Uçuşları; 1856/1867-Kpt. Le Bris (Fransa) İlk Rüzgar Tüneli; 1871-Wenham & John Browning (ABD) Wright Kardeşler 6
  7. 7. Öncüler - İlk Uçaklar Benoist Bleriot Burgess Cornu Curtiss De Havilland Delagrange Dumont Fabre Farman Junkers Skorsky Lavavasseur Vuia Wright 7
  8. 8.  Osmanlı’da İlk Uçuşlar, Uçaklar 8
  9. 9. Osmanlı’da İlk Uçuşlar 1632 1632 Lagari Hasan Çelebi Hezarfen Ahmet Çelebi İstanbul’da roket’le yükselme, kanat’la iniş İstanbul Boğazı’nı kanat’la geçiş 9
  10. 10. Osmanlı’da İlk Uçak Uçuşları 2-5 Aralık 1909 Belçikalı Baron de Carters (Viosin) 1 saatlik uçuşun ardından Kasımpaşa Deresi’ne çakıldı. 11 Aralık 1909 Fransız Louis Bleriot (Bleriot) İniş sırasında bir eve çarptı. 1911 Rus Meslanikof (Farman III) Yeşilköy’de hava gösterisi. 1909 Louis Bleriot 10
  11. 11. Osmanlı’da İlk Uçaklar İlk Satın Alınan Uçaklar 15 Mart 1912 Deperdussin (Fransız yapımı) Fransa’dan 2 adet satın alındı. (Her ikisi de fırtınadan zarar gördü, uçamadı) 26 Nisan 1912 Rep 20 (Fransız yapımı) (İlk Türk Bayraklı uçak “ordu”; Yzb. Fesa Osmanlı topraklarında uçak kullanan ilk Türk pilotu) 11
  12. 12. Havacılığın İlk Altın Çağı (1918-1939) • Uçak gövde/kanat’da kumaş’tan alüminyuma geçiş • Sıralı su soğutmalı motor yerine yıldız ve hava soğutmalı motorlar • Kıtalar arası uçuşlar • Jet motor çalışmaları  İlk Diplomatik Konferans (Paris, 1919)  Havacılık Kulüpleri, Pilot Okulları, Yarışmalar  Hava Posta Servisleri  Ticari Uçuşlar, tarifeli seferler  Havaalanları, HSS Hizmetleri  Askeri amaçlı kullanım 12
  13. 13.  Cumhuriyet Dönemi 13
  14. 14. “İstikbal Göklerdedir.” Mustafa Kemal Atatürk, 16 Şubat 1925 14
  15. 15. İlk Sivil Havaalanlarımız • Yeşilköy, İstanbul (1912 & 1953) • Gaziemir, İzmir (1924) • Diyarbakır (1931) • Güvercinlik, Ankara (1935) • İnönü, Eskişehir (1936) • Adana (1937) • Esenboğa (1955) 15
  16. 16. Kamu Uçak Montaj- İmalat Fabrikalarımız • Eskişehir (1925-1928) Junkers bakım, MMV-1 (Müh. Selahattin Reşit Alan) • Kayseri TOMTAŞ (1925-1928) THK-Alman Ortaklığı Junkers A-20, A-35 • Kayseri Tayyare Fabrikası (1932-1950) ~112 uçak, 50 Planör Curtiss, Magister, Gotha, PZL, • Akköprü ve Etimesgut (1938-1952) ~158 uçak, 100 planör THK-2, THK-5, Magister, Planör • MKEK (1951-1965) THK tesisleri devralındı. Magister, THK-15 ABD Marshall Yardımı sonrasında tüm uçak imalat faaliyetleri durmuştur. 16 Türkiye 1920’lerde uçak montaj/imalatı yapan sayılı ülkelerden biriydi…
  17. 17. Özel Şirket Uçak İmalatları Vecihi Hürkuş İzmir, İstanbul (1925-1934?) 1925 K-VI Tek motorlu keşif, 1930 K-XIV Tek motorlu eğitim (ilk sivil) 1933 K-XIVA Eğitim 1933 K-XVI Antrenman (Nuri Bey) 1933 K-XVI Hafif yolcu uçağı 1934 K-XIVD Deniz eğitim uçağı Nuri Demirağ Uçak Fabrikaları: Beşiktaş, İstanbul (1936-1940?) Divriği, Sivas (1936-1937?) Uçak İmalatları: 1936 Nu.D 36 Eğitim uçağı (24 adet) 1944 Nu.D 38 Çift motor, yolcu uçağı Planör K-VI Vc K-XVI 17
  18. 18. Uzay’a Çıkış • 1942-43 İlk Dış Uzay’a çıkış Wernher Von Brown (A-4) • 4 Ekim 1957 İlk Uydu (Sputnik 1) • 12 Nisan 1961 Uzay’da İlk İnsan (Vostok 1) Yuri Gagarin • 20 Temmuz 1969 Ay’da İlk İnsan (Apollo 11) Neil A. Armstrong “That’s one small step for man, one giant leap for mankind.” • 19 Nisan 1971 İlk Uzay istasyonu (Solyut-1) • 1981-2011 Space Shuttle Projesi 135 uçuş 18
  19. 19. 1946 Sonrası 1946 İlk ticari helikopter Bell-47 1946 PanAm Atlantik uçuşları 1951 İlk “full” kargo seferleri 1957 İlk Jet yolcu uçağı B707 1969 B-747 Prototype (İlk uçuş; 1970) 1969 Concorde Uçuşu (Ticari uçuş; 1976) 1972 Cessna Aircraft 100 bininci uçak imalatı 1974 Airbus Company (İlk uçak 1980-A310) 19
  20. 20. Uluslararası Kuruluşlar • ICAO (1944) Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü Üye Ülke: 190 • IATA (1945) Uluslararası Hava Taşıyıcılar Birliği 115 Ülkeden 230 Havayolu Şirketi • ACI (1948) Uluslararası Havaalanları Konseyi 179 Ülkede 1.659 Havaalanı • ECAC (1955) Avrupa Sivil Havacılık Konferansı Üye Ülke: 44 (Avrupa) • EUROCONTROL (1960) Hava Sahasının Güvenliği için Avrupa Teşkilatı Üye Ülke: 39 (Avrupa) • JAA (1970) - EASA (2002) Avrupa Havacılık Güvenliği Ajansı Üye Ülke: 30 Avrupa) 20
  21. 21.  Dünya ve Türkiye’de Sivil Hava Trafiği 21
  22. 22. Dünya 2000 – 2010 Yılları Yolcu Sayısı Kaynak; ICAO 0 1.000 2.000 3.000 4.000 5.000 6.000 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 DÜNYA 2000 – 2010 YILLARI TOPLAM YOLCU SAYISI (MİLYON) 2010 Yolcu trafiği; 5.037.707.294 - 2010/2009; % 6,2 Uçak trafiği; 74.454.642 uçak Kargo trafiği; 90.746.876 ton 22
  23. 23. Türkiye – Ticari Uçak Trafiği Kaynak; DHMİ 0 100.000 200.000 300.000 400.000 500.000 600.000 700.000 800.000 900.000 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Yıllara Göre İç Hat - Dış Hat Ticari Uçak Trafik Değerleri İÇ HAT TİCARİ UÇAK TRAFİĞİ DIŞ HAT TİCARİ UÇAK TRAFİĞİ TOPLAM TİCARİ UÇAK TRAFİĞİ İç Hat; 409.402 Toplam ticari uçak; 809.141 2010/2009; % 14,7 Dış Hat; 309.739 Toplam uçak; 919.411 23
  24. 24. Türkiye – Yolcu Trafiği Kaynak; DHMİ 0 10.000.000 20.000.000 30.000.000 40.000.000 50.000.000 60.000.000 70.000.000 80.000.000 90.000.000 100.000.000 110.000.000 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Yıllara Göre Yolcu Trafiği Değerleri İç Hat - Dış Hat - Genel Toplam İÇ HAT TOPLAM DIŞ HAT TOPLAM GENEL TOPLAM İç Hat; 50.575.426 Toplam yolcu; 102.800.392 2010/2009; % 20 Dış Hat; 52.224.966 24
  25. 25. Türkiye – Kargo Trafiği Kaynak; DHMİ 0 500.000 1.000.000 1.500.000 2.000.000 2.500.000 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Yıllara Göre Yük (Kargo-Posta-Bagaj) Trafiği İç Hat - Dış Hat - Genel Toplam (ton) İÇ HAT TOPLAM DIŞ HAT TOPLAM GENEL TOPLAM İç Hat kargo; 71.216 ton Toplam kargo; 541.357 ton 2010/2009; % 27,3 Dış Hat kargo; 470.141 ton 25
  26. 26. Dünya’da Hava Ulaşım Hareketi* – İlk 30 Ülke *toplam uçak trafiği, ACI 1. ABD 2. ÇİN 3. KANADA 4. BREZİLYA 5. İNGİLTERE 6. FRANSA 7. ALMANYA 8. İSPANYA 9. MEKSİKA 10. İTALYA 11. AVUSTRALYA 12. JAPONYA 13. HİNDİSTAN 14. MALEZYA 15. NORVEÇ 16. TÜRKİYE 17. RUSYA FEDERASYONU 18. KOLOMBİYA 19. ENDONEZYA 20. İSVEÇ 21. İSVİÇRE 22. HOLLANDA 23. GÜNEY AFRİKA 24. BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ 25. KORE CUMHURİYETİ 26. AVUSTURYA 27. FİNLANDİYA 28. TAYLAND 29. BELÇİKA 30. SUUDİ ARABİSTANDiğer 2010 Yılı, Toplam Hava Ulaşımı Hareketi Dünya'da İlk 30 Ülke (ACI) 26 ICAO verilerine göre, Türkiye tarifeli seferlerde gerçekleştirilen toplam ton-km ve yolcu-km hesabıyla 20. sırada.
  27. 27. 2010 Dünya Havaalanları Uçak Trafiği ve Türkiye Kaynak; ACI, DHMİ DÜNYA HAVAALANLARI UÇAK TRAFİĞİ - 2010 TOPLAM % SIRA HAVAALANI UÇAK DEĞİŞİM 1 ATLANTA GA,US (ATL) 950.119 2,1 2 CHICAGO IL,US (ORD) 882.617 6,6 3 LOS ANGELES CA,US (LAX) 666.938 4,8 4 DALLAS/FORT WORTH TX,US (DFW) 652.261 2,1 5 DENVER CO,US (DEN) 630.063 3,8 6 HOUSTON TX,US (IAH) 531.347 1,3 7 CHARLOTTE NC,US (CLT) 529.101 3,9 8 BEIJING,CN (PEK) 517.584 6,0 9 LAS VEGAS NV,US (LAS) 505.591 1,1 10 PARİS,FR (CDG) 499.997 4,8 46 İSTANBUL ATATÜRK, TR (IST) 273.826 3,0 127 ANTALYA, TR (AYT) 143.035 16,8 198 İSTANBUL SABİHA GÖKÇEN, TR (SAW) 98.889 63,1 299 ANKARA ESENBOĞA, TR (ESB) 63.391 23,6 350 İZMİR ADNAN MENDERES, TR (ADB) 57.848 16,7 572 MUGLA DALAMAN, TR (DLM) 23.690 11,5 598 ADANA, TR (ADA) 22.495 13,0 614 BODRUM MİLAS, TR (BJV) 22.264 11,3 709 TRABZON, TR (TZX) 14.321 20,4 Türkiye Toplamı (% 1,24) 919.411 Dünya Toplamı 74.454.642 27
  28. 28. 2010 Dünya Havaalanları Yolcu Trafiği ve Türkiye Kaynak; ACI, DHMİ DÜNYA HAVAALANLARI YOLCU TRAFİĞİ - 2010 TOPLAM % SIRA HAVAALANI YOLCU DEĞİŞİM 1 ATLANTA GA,US (ATL) 89.331.622 1,5 2 BEIJING,CN (PEK) 73.948.113 13,1 3 CHICAGO IL,US (ORD) 66.774.738 4,1 4 LONDON GB (LHR) 65.884.143 0,2 5 TOKYO JP (HND) 64.211.074 3,7 6 LOS ANGELES CA,US (LAX) 59.070.127 4,5 7 PARİS,FR (CDG) 58.167.062 0,5 8 DALLAS/FORT WORTH TX,US (DFW) 56.906.610 1,6 9 FRANKFURT,DE (FRA) 53.009.221 4,1 10 DENVER CO,US (DEN) 52.209.377 4,1 37 İSTANBUL ATATÜRK, TR (IST) 32.165.817 8 60 ANTALYA, TR (AYT) 22.078.962 21 121 İSTANBUL SABİHA GÖKÇEN, TR (SAW) 11.598.026 72 176 ANKARA ESENBOĞATR (ESB) 7.788.214 28 182 İZMİR ADNAN MENDERES, TR (ADB) 7.518.333 21 277 MUGLA DALAMAN, TR (DLM) 3.809.245 13 314 BODRUM MİLAS, TR (BJV) 3.105.698 11 325 ADANA, TR (ADA) 2.849.775 14 382 TRABZON,TR (TZX) 1.968.363 23 Türkiye Toplamı (% 2,04) 102.800.392 Dünya Toplamı 5.037.707.294 28 Uluslararası yolcuda; Atatürk 19., Antalya 24. sırada…(Kaynak; ICAO)
  29. 29. 2010 – Dünya Havaalanları Kargo Trafiği ve Türkiye Kaynak; ACI, DHMİ DÜNYA HAVAALANLARI KARGO TRAFİĞİ (kg) - 2010 TOPLAM % SIRA HAVAALANI KARGO DEĞİŞİM 1 HONG KONG,HK(HKG) 4.165.852 23,2 2 MEMPHİS TN,US (MEM) 3.916.811 5,9 3 SHANGHAI,CN (PVG) 3.228.081 26,9 4 INCHEON,KR (ICN) 2.684.499 16,1 5 ANCHORAGE AK,US (ANC) 2.646.695 36,6 6 PARİS,FR (CDG) 2.399.067 16,8 7 FRANKFURT,DE (FRA) 2.275.000 20,5 8 DUBAI,AE (DXB) 2.270.498 17,8 9 TOKYO JP (HND) 2.167.853 17,1 10 LOUISVILLE KY,US (SDF) 2.166.656 11,2 42 İSTANBUL ATATÜRK, TR (IST) 452.146 21,7 248 İSTANBUL SABİHA GÖKÇEN, TR (SWA) 29.031 306,0 311 İZMİR ADNAN MENDERES, TR (ADB) 17.725 31,6 324 ANKARA ESENBOĞA, TR (ESB) 15.095 12,3 Türkiye Toplamı (% 0,6) 541.357 Dünya Toplamı 90.746.876 29
  30. 30.  Bugünkü Sivil Havacılığımız 30
  31. 31. 2010 Yılı Sektörel Büyüklüklerimiz 2010 YILI SEKTÖREL BÜYÜKLÜKLER Hava Taşıma işletmeleri Havaalanları Havayolu İşletmesi 14 (3 Kargo) Dış-İç Hat 23 Hava Taksi İşletmesi 61 Sadece İç Hat 31 Genel Havacılık İşletmesi 38 Özel Statülü 13 Balon İşletmesi 16 Toplam 67 Zirai İlaçlama İşletmesi 39 Toplam 168 Bakım ve Eğitim İşletmeleri Hava Araçları Bakım Organizasyonu 34 Havayolu İşletmeleri 332 Uçuş Eğitim Organizasyonu 16 Hava Taksi İşletmeleri 247 Tıp Eğitim Organizasyonu 14 Genel Havacılık 217 Toplam 64 Balon 106 Zirai İşletmeler vb. 69 Yer Hizmetleri Kuruluşları Özel İş Jetleri 98 A Grubu 3 Toplam 1.069 B Grubu 12 C Grubu 27 Yetkilendirme 1 Toplam 43 Aktif; 47 31
  32. 32. DHMİ Genel Müdürlüğü • 1933: Kuruluş • 1984: Kamu İktisadi Teşebbüsü • Havaalanı İşletmeciliği (2010) 12 Havalimanı 33 Havaalanı • 2010 yılında (DHMİ işletimindeki H/A); 806.766 uçak, 91.512.666 yolcu, 512.366 ton kargo. • 2010 Ciro: 1.553.400.000 TL • 7.864 Personel 32
  33. 33. DHMİ Genel Müdürlüğü • Hava Seyrüsefer Hizmetleri (ATC, ASM, ATFM) 2 Saha Kontrol Merkezi (ACC), 16 Yaklaşma Kontrol Ünitesi (APP), 34 Meydan Kontrol Ünitesi (TWR) • 615 Kontrolör • 25 Radar • 6 PSR • 19 SSR • 38 ILS • 57 VOR • 96 DME • 63 NDB 33
  34. 34. DHMİ Genel Müdürlüğü DHMİ YAP İŞLET DEVRET PROJE ADI KAPASİTE İŞLETME İŞLETME TOPLAM SÖZLEŞME BAŞLANGIÇ BİTİŞ İŞLETME TARİHİ TARİHİ TARİHİ SÜRESİ ANTALYA HL 16.02.1996 5.000.000 01.04.1998 14.09.2007 9 YIL 45 GÜN I.DIŞ HATLAR ANTALYA HL 24.02.2004 5.000.000 07.04.2005 23.09.2009 3 YIL 5 AY 26 GÜN II. DIŞ HATLAR ATATÜRK HL 14.10.1997 20.000.000 10.01.2000 02.07.2005 4 YIL 10 AY 15 GÜN DIŞ HATLAR DALAMAN HL (ATM) 23.06.2004 5.000.000 01.07.2006 28.04.2015 8 YIL 2 AY 17 GÜN DIŞ HATLAR ESENBOĞA HL (TAV) 18.08.2004 10.000.000 16.10.2006 24.05.2023 15 YIL 8 AY İÇ-DIŞ HATLAR ADNAN MENDERES HL (TAV) 20.04.2005 5.000.000 13.09.2006 10.01.2015 7 YIL 4 AY 26 GÜN DIŞ HATLAR MİLAS-BODRUM HL (ASTALDİ) DIŞ HATLAR 25.05.2009 5.000.000 - - 3 YIL 9 AY ZAFER HL (IC) 23.12.2010 2.000.000 - - 29 YIL 11 AY Yeni İhaleler 1- İzmir Adnan Menderes Havalimanı yeni İç Hatlar Terminali yapımı ve Dış Hatlar Terminali kiralama 2- Çukurova (Adana-Mersin) Bölgesel Havalimanı yapımı 34
  35. 35. DHMİ Genel Müdürlüğü DHMİ KİRALAMA İHALELERİ PROJE ADI SÖZLEŞME TARİHİ KAPASİTE YOLCU/YIL İŞLETME BAŞLANGIÇ TARİHİ İŞLETME BİTİŞ TARİHİ İŞLETME SÜRESİ ATATÜRK HAVALİMANI (TAV) İÇ-DIŞ HATLAR TERMİNAL BİNASI, KATLI OTOPARK VE GENEL HV. TERM. 16.06.2005 25,5 MİLYON DIŞ HAT 12,8 MİLYON İÇ HAT 03.07.2005 03.01.2021 15,5 YIL ZONGULDAK ÇAYCUMA HL (ZONHAV) 04.10.2006 500.000 20.08.2007 20.08.2032 25 YIL ANTALYA HAVALİMANI (ICF) I. II. ETAP DIŞ HATLAR TERMİNALİ, CIP VE İÇ HATLAR TERMİNALİ 22.05.2007 10 MİLYON DIŞ HAT 3,7 MİLYON İÇ HAT 14.09.2007 23.09.2009 31.12.2024 31.12.2024 I. ETAP 17 YIL 3 AY 17 GÜN II. ETAP 15 YIL 3 AY 8 GÜN ANTALYA GAZİPAŞA HAVAALANI (TAV) 04.01.2008 500.000 13.07.2009 13.07.2034 25 YIL 35
  36. 36. TAV Havalimanları Holding A.Ş. • Kuruluş: 1997 • Hissedarlar; Tepe İnş. San. A.Ş. (%26,1), Akfen Holding A.Ş. (%26,1), Sera Yapı End. Tic. A.Ş. (%4,2), Diğer (%3,5) Halka Açık (%40,1) • TC Havalimanları o İstanbul Atatürk, Ankara Esenboğa, İzmir Adnan Menderes (Dış Hatlar) Antalya Gazipaşa, • HAVAŞ (%65) • 2010 ciro: 785 milyon avro • 18.768 personel 36
  37. 37. TAV Havalimanları Holding A.Ş. Yurt Dışı Havaalanları o Gürcistan (2027) Tiflis Batum o Tunus (2047) Monastır Enfidha o Makedonya (2030) Üsküp Ohrid 37
  38. 38. HAVAŞ-Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. • 8 Nisan 1958: Kuruluş • 1987: Yer (HAVAŞ) – İkram (USAŞ) hizmetlerinin ayrılması • 1995: Özelleştirme • Bugünkü Yapı: TAV (%65) + İş Girişim Yatırım Ortaklığı/HSBC Inv. Bank • TGS’nin %50 ortağı • 22 Havaalanında 200 Havayolu Şirketine hizmet • 2010 Ciro: 163,5 milyon avro • Personel sayısı 9.688 38
  39. 39. ÇELEBİ Hava Servisi • 1 Şubat 1958: Kuruluş • 1991: Tüm uçuş tiplerine hizmet sunma • 1996: Halka Açılma • 2006-2009: Havalimanı terminal işletmeciliği (Antalya) • 2006+: Uluslararası terminal/yer hizmetleri işletmeciliği (Budapeşte, Bombay, Yeni Delhi) • 26 Havaalanında 250 Havayolu Şirketine hizmet • 2010 Ciro: 347 milyon TL • TC personel sayısı 3.500 • Tüm personel sayısı 9.500 39
  40. 40. TGS (Turkish Ground Services) Yer Hizmetleri A.Ş. • 1 Ocak 2010 Kuruluş • THY-HAVAŞ Ortaklığı • THY, Anadolu Jet hizmetleri • 6 Havaalanı • 2010 Ciro: 39,8 milyon avro • 6.000 personel 40
  41. 41. TC Havayolu Şirketleri TC HAVAYOLU ŞİRKETLERİ YOLCU UÇAĞI KARGO UÇAĞI GENEL KURULUŞ AIRBUS BOEING DİĞER TOPLAM AIRBUS BOEING DİĞER TOPLAM TOPLAM THY 1933 83 88 0 171 6 0 0 6 177 PEGASUS* 1990 5 34 0 39 0 0 0 0 39 ONUR AIR 1992 33 0 0 33 0 0 0 0 33 SUN EKSPRESS 1989 28 0 0 28 0 0 0 0 28 ATLAS JET 2001 13 3 0 16 0 0 0 0 16 SKY 2001 4 10 0 14 0 0 0 0 14 TURİSTİK HT (CORENDON) 2004 0 9 0 9 0 0 0 0 9 HÜRKUŞ (FREE BIRD) 2001 8 0 0 8 0 0 0 0 8 TAILWIND 2009 0 5 0 5 0 0 0 0 5 SAGA 2004 2 2 0 4 0 0 0 0 4 BORA JET 2008 0 0 4* 4 0 0 0 0 4 *ATR 72-500 MNG (KARGO) 1996 0 0 1* 1 9 1 0 10 11 *Challenger 601 MYCARGO(KARGO) 2004/2011 0 0 0 0 6 1 0 7 7 ULS (KARGO) 2004/2009 0 0 0 0 6 0 0 6 6 TOPLAM 176 151 5 332 27 2 0 29 361 *Izair ile birlikte 41
  42. 42. Türk Hava Yolları A.Ş. 1933: Hava Yolları Devlet İşletme İdaresi Milli Savunma Bakanlığı 5 uçak (2’si Junkers F-13) 1938: Devlet Hava Yolları Umum Md. Ulaştırma Bakanlığı 1945: 52 uçak (30’u Douglas DC-3) 1946: Devlet Hava Yolları İşl. Gn. Md. 1947: İlk yurt dışı seferi (Atina) 1955/56: Türk Hava Yolları A.O. 1960: F-27 1967: İlk jet uçağı (DC-9) 1971-74: B-707, B-727, DC-10 1984: Kamu İktisadi Kuruluşu 1985: Atlantik aşırı uçuşlar (A-310) 1990: Özelleştirme 1991: B-737 1993: A-340 1997: B-737-800 2011: B-777 Türkiye yolcu trafiğinde %53 pay, %72,6 uçak doluluk oranı 146 dış – 41 iç – toplam 187 uçuş noktası 2010 ciro: 4.236 milyon avro - Personel 17.871 0 5.000.000 10.000.000 15.000.000 20.000.000 25.000.000 30.000.000 35.000.000 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 THY 1991-2010 Yılları Arası Toplam Taşınan Yolcu Sayıları
  43. 43. THY Uçak Filosu (177 Uçak) Dünya’da Filo ve RPK (ücretli yolcu km) bağlamında ilk 25 havayolu içinde… 171 Yolcu Uçağı (124-337 yolcu koltuk), 6 Kargo Uçağı (39-64 ton yük kapasite) 43
  44. 44. Türk Hava Yolları A. Ş. İştirakleri (2010) Şirket Unvanı Faaliyet Konusu İştirak Oranı THY Teknik A.Ş. Teknik Bakım 100% Sun (Güneş) Ekspres Havacılık A.Ş. Hava Taşımacılığı 50% THY Do & Co İkram Hizmetleri A.Ş. İkram Hizmetleri 50% P&W.T.T Uçak Bakım Merkezi Ltd. Şti Teknik Bakım 49% Bosna Hersek Havayolları Hava Taşımacılığı 49% TGS Yer Hizmetleri A.Ş. Yer Hizmetleri 50% THY Opet Havacılık Yakıtları A.Ş. Uçak Yakıtı 50% 44
  45. 45. TOSHİD – Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği Havayolları (13) Terminal İşleticileri (3) ACT (Kargo) Fraport-İÇTAŞ Atlas Jet HEAŞ Turistik Hava Taşımacılık (CORENDON) TAV Freebird (HÜRKUŞ) Yer Hizmet /İkram Kuruluşları (3) ULS (Kargo) Çelebi MNG (Kargo) HAVAŞ Onur Turkish Do&Co Pegasus- IZair (İzmir) Bakım Kuruluşları (3) Saga MNG Teknik Sky MRO Teknik Sun Express (Güneş) THY Teknik Tailwind Diğer Bora Jet 5 Kuruluş: 1989 Amaç; İşletmelerin en yüksek seviyede havacılık emniyetine sahip olarak büyümesine ve rekabetin korunmasına destek olmak, İşletmeler arasında teknik ve ticari işbirliğini artırmak, güç birliği oluşturmak, ticari sivil havacılık sektörünü Ülke ekonomisi yararına geliştirmek, meslek ahlak ve tesanütü korumak… Etki; Dernek üyesi kuruluş görüş ve önerilerini ilgili Makamlara iletilerek, çözümünün sağlanması… 45
  46. 46. TOBB Türkiye Sivil Havacılık Meclisi • Kuruluş; 2005 • Amaç; Sektörel gelişmeyi teşvik etmek, sorunları incelemek ve önlemleri tespit etmek. • Oluşum; İlgili kamu kurum ve kuruluşları, Sektör’de faaliyet gösteren havaalanları işleticileri, havacılık şirketleri, hava aracı imalatçıları, bakımcıları, yer hizmetleri kuruluşları, ikram kuruluşları, eğitim müesseseleri, ilgili dernekler…. (40 temsilci) • Çalışma Şekli; Düzenli toplantı, raporlama • Etki; Çalışma sonuçlarının (öneriler + mevcut sorunlar) TOBB aracılığıyla ilgili Bakanlık ve kuruluşlara iletilerek çözümlenmesi… 46
  47. 47. Türkiye’de Uçak Bakım Hizmetleri BOY-Bakım-Onarım-Yenileme • TC Pazarı: 674,1 milyon $ • İç Pazar payı payı: 85% • İç pazarda THY payı: 85% • 2,1 milyon $ /uçak • THY Teknik • My Teknik • MNG Teknik 47
  48. 48. Bakım Kuruluşları - THY Teknik • JAR 145, EASA 145, FAR 145 onaylı • THY filosundaki tüm uçaklara yapısal, motor, komponent bakımları.. • 160 müşteri, • İstanbul ve Ankara’da 73.500 m² kapalı alan (4 hangar) • 2.900 personel (279 mühendis, 2.177 teknisyen • Bakım kabiliyetleri (uçak) Airbus (A300B2/B4/F4, A300-600, A310-200/300, A318 Series, A319, A320, A321, A330 Series, A340 Series) Boeing (B707-120/320, B727-200, B737 Series (100 hariç) B747-400, B757-200, B767-200/300, B777- 200/300), MD 80 Series, BAe RJ 70/85/100,/146, Gulfstream, G-IV-G500/550, Cessna 172, Diamond DA 42 • Bakım kabiliyetleri (motor) CFMI CFM 56-3, 56-5C ve 56-/B series, QEC, GE CF6-80C2 Series, GE 90, V2500, LM 6000, • Bakım kabiliyetleri (atölyeler) • Avionik, Apu, Pnömatik, NDT, yakıt, lastik-jant- fren, iniş takımları, hidrolik, mekanik oksijen, slide , boya… 48
  49. 49. Bakım Kuruluşları - THY Teknik • 2010 brüt gelir Yurt içi: 659 milyon TL Yurt dışı: 64 milyon TL • Son Gelişmeler o 2010 Türk Motor Merkezi (Pratt & Whitney ile ortak) o 2010 Zorlu O&M Enerji Motor bakım, ileride parça imalatı) o 2010 Goodrich THY Teknik Servis (Gebze; motor bakım) o 2011 Cabin Interior (TAI ile ortak) o 2012 HABOM (Havacılık Bakım Onarım ve Mod. Merkezi) İnşa halinde; ayni anda 15 uçak bakımı, 3.500 personel çalışacak… Kaynak; THY Teknik-2010 Faaliyet Raporu 49
  50. 50. Bakım Kuruluşları - My Technic • Kuruluş: 2008 (İstanbul SG Havalimanı) 2011: HNA Group Co. %60 • JAR 145,147 – EASA 145 onaylı • 60.000 m² (15.000 m² hangar) • ~500 personel • Eylül 2008’den beri; 70 farklı Ülke (%79 yabancı), 192 uçak 13 farklı müşteri (%85 yabancı), 46 motor 65 farklı müşteri (%71 yabancı), 5.002 komponent 70’den fazla değişik müşteriye C seviyesi harici bakım 114 Uçak Bakım Teknisyen Yardımcısı Eğitimi Müşteriler 1.520 adam/gün eğitim. • Bakım Kabiliyetleri (uçak) Airbus (A300 B2/B4/F4, A300-600, A319, A320, A321, A310-200/300) Boeing (B-737 Series (100/200 hariç), B757-200, MD 80 Series • Bakım Kabiliyetleri (motor) GE CFT6 Series, P&W JT8D-200 Series • Bakım Kabiliyetleri (atölyeler) Avionik, mekanik, lastik-jant- fren, iniş takımları, slide, hidrolik, NDT, boya… 50
  51. 51. Bakım Kuruluşları - MNG Technic • Kuruluş: 2002 (İstanbul) • JAR 145/147 – EASA 145/147, FAR 145 onaylı • 60.000 m² (25.000 m² hangar) • 35 mühendis, 543 teknisyen • 2010 yılında; 29 yerli, 132 yabancı toplam 161 uçağa bakım hizmeti, 4.792 yerli, 2.825 yabancı müşteriye komponent bakım hizmeti verilmiştir. • Bakım Kabiliyetleri (uçak) Airbus (A300, A300-600, A310, A319, A320, A321, Boeing (B727, B737 Series (100/200 hariç), B757-200/300, B767 200/300, MD 80 Series • Bakım Kabiliyetleri (motor) GE CFT6 Series, P&W JT8D-200 Series • Bakım Kabiliyetleri (atölyeler) Avionik, mekanik, lastik-jant- fren, iniş takımları, slide, hidrolik, NDT, boya… 51
  52. 52. TAİ – Türk Havacılık Sanayi • Kuruluş: 1984 • 120’ü mühendis 3.000 personel • Uçak-helikopter tasarım-montaj-imalat • Parça/komponent imalat • Çalışmalardan Örnekler F-16, CN-235, SF-260, ATR-72, Cougar AS-532 • Projelerden Örnekler Hürkuş uçağı, İnsansız hava aracı, ATAK helikopter • İşbirliklerinden Örnekler Aeromacci, Agusto Westland, Airbus, Boeing, EADS CASA, Eurocopter, Lockheed Martin, Northrog, Grumman, MDHI, Skorsky 52
  53. 53.  Sivil Hava Ulaşımı Gelişimi  Öngörüler 53
  54. 54. Sivil Hava Ulaşım Gelişimi – Krizlerden Etkilenme (Kaynak; ICAO, Airbus GMF) 54
  55. 55. Sivil Hava Ulaşım Gelişimi – Her 15 yılda 2 kat büyüme (Kaynak; ICAO, Airbus GMF) 55
  56. 56. Uçak Doluluk Oranı Gelişimi (Kaynak; Airbus GMF) 56 2010 gerçekleşme %78 (Kaynak; ICAO)
  57. 57. Uçak İmalatçıları; İki Dev - Airbus – Boeing Boeing Aircraft Company • Kuruluş: 1916 • 160.500 personel • 70 Ülke’den üretim katkısı • 13.000’in üzerinde uçak faaliyette • ~4.200 kesin sipariş (2011: 435) Ticari uçak: 31.8 b$ B787 57
  58. 58. Airbus – Boeing Airbus Commercial • Kuruluş: 1974 • EADS Grubu (European Aeronautic Defence and Space Company; Astrium, Cassidian, Eurocopter) • Fransız, Alman, İspanyol Ortaklığı • 54.000 personel • 30 Ülke’den üretim katkısı • 6.500’ün üzerinde uçak faaliyette • ~5.200 kesin sipariş 58
  59. 59. Airbus – Boeing 2030 Öngörüleri • Önümüzdeki 20 yıl için yılda % 4,8 artış • RPK (trilyon); 2010 4,8 – 2030 12,3 (% 157 artış) • Mevcut ~21.500 uçak ICAO mtow>9.000 kg. tüm ticari uçaklar; 24.684 (turbojet; 20.939 – turboprop; 3.678 – piston; 67) • Her yıl 1.350 yeni yolcu uçağı • 2030’a kadar ~32.500 yeni uçak (3,5-4 Trilyon $) (~20.000’i tek koridorlu, 100-210 yolcu kapasiteli, ~6.5000’ü 150 koltuklu) o Asya-Pasifik ~ 9.000 o Avrupa ~ 6.000 o Kuzey Amerika ~ 6.000 • 2030’da; o Toplam ~37.800 uçak o 87 mega-şehir (İstanbul dahil; günde 10.000’den fazla dış hat yolcusu) o %15’e varan yakıt tasarrufu, yaygın biyo-yakıt kullanımı, daha az CO2 salımı 59
  60. 60. Airbus Yeni Yolcu Uçak Öngörüsü Airbus Yeni Yolcu Uçak Öngörüsü Tek Koridor (19.165) Çift Koridor (4.518) Orta (1.907) Çok Büyük (1.331) Toplam Koltuk Kapasite 100 125 150 175 210 250 300 350 400 400+ 26.921 Uçak Sayısı 1.735 3.380 6.429 4.757 2.864 2.362 2.156 1.206 701 1.331 (Kargo: 939) 60
  61. 61. Airbus Yeni Yolcu Uçak Öngörüsü 61
  62. 62. Boeing Yeni – Toplam Yolcu Uçak Öngörüsü BOEING Yolcu Uçak Gelişimi Mevcut Yeni Yeni Yeni Toplam Uçak/Yıll Uçak Uçak Uçak Uçak El Değişitirecek Ayni Taşıyıcı'da Uçak 2010 2011-2020 2021-2030 2011-2030 Uçak Kalacak Uçak 2030 50 koltuk 4.917 642 843 1.485 828 101 2.414 70/85 koltuk 1.557 1.619 1.843 3.462 344 172 3.978 100 koltuk 1.455 996 739 1.735 147 130 2.012 125/210 koltuk 10.232 8.246 9.184 17.430 2.715 818 20.963 Küçük-Çift koridor 2.348 2.318 2.200 4.518 455 57 5.030 Orta-Çift koridor 916 787 1.120 1.907 116 52 2.075 Çok Büyük 51 508 823 1.331 7 6 1.344 Toplam 21.476 15.116 16.752 31.868 4.612 1.336 37.816 62
  63. 63. Airbus, Boeing 2030 Öngörüleri FİRMA 2011-2030 2030 YENİ UÇAK TOPLAM UÇAK*** AIRBUS* 27.860 31.424 BOEING** 31.868 37.816 *Airbus; Yolcu Uçağı > 100 yolcu, Kargo Uçağı > 10 ton **Boeing; Tüm yolcu uçakları ***36.000 yolcu uçağı, 3.500 kargo uçağı ***Toplam 39.500 uçak 63
  64. 64. Sivil Hava Ulaşım Gelişimi – Pazar (Kaynak; ICAO, Airbus GMF) 2010 yılında ABD İç hat trafiği önde 2030 yılında Asya-Pasifik öne geçecek 64
  65. 65. 2030 Dünya Pilot – Teknisyen İhtiyacı Kaynak; Boeing 237.400 470.400 0 100.000 200.000 300.000 400.000 500.000 2011 2030 2030 Pilot İhtiyacı 40% 18% 20% 8% 9%2% 3% 2030 Bölgelere göre Pilot İhtiyacı Asia Pacific North America Europe Middle East Latin America CIS 184.400 324.600 0 100.000 200.000 300.000 400.000 2011 2030 2030 Teknisyen İhtiyacı 38% 21% 20% 8% 8%2%3% 2030 Bölgelere göre Teknisyen İhtiyacı Asia Pacific North America Europe Middle East Latin America CIS 65
  66. 66. Ulaştırma Bakanlığı 2023 Öngörüleri • Havacılıkta ilk 10 Ülke içine girmek, • Sivil Havacılık Pazarı’nın %5’ine Uçak Bakım Pazarı’nın %10’una sahip olmak, Dünya’daki en iyi 10 havacılık okulundan birini Türkiye’de kurmak. • Kendi uçağını yapmak, Uçak yapımında ortak projeler içinde yer almak, Uçak parça üretimine başlamak. • Yılda 2.500 uçağa bakım yapabilecek alt yapı tesisleri ve personele sahip olmak, • İnsansız uzay uçuşunu gerçekleştirmek, • Ticari uçak filomuzu 750 uçağa çıkarmak (mevcut; 361), • Yeni havaalanları yapmak (toplamda 80- mevcut; 47), 386 milyon yolcu/yıl’a ulaşmak (2010; 103 milyon) 27 Eylül - 1 Ekim 2009 66
  67. 67. Geleceğin Hava Seyrüsefer Sistemleri Uydu temelli data ve ses sistemleri, otomatik uyarılar 67
  68. 68. Çevre Duyarlı/Dostu Havaalanları Sürdürülebilir Çevre Politikası için Çalışmalar-Önlemler • İklim Değişikliği/Hava Kalitesi - Enerji Tüketimi • Atık Yönetimi-Geri Dönüşüm • Su Kalitesi-Tüketimi/ Atık Su-Arıtma • Gürültü Önleme/Azaltma • Doğal Yaşamın Korunması 68
  69. 69. Sonuç • Dünya’da ve Türkiye’de sivil havacılık faaliyetleri hızla gelişiyor, taşımacılık artıyor. • Dünya’da yıllık ortalama % 4,8 artış bekleniyor. • Bugün için 5 milyar olan yolcu sayısının 2030 yılında 12-13 milyara, 21.500 olan yolcu-kargo uçak adedinin de 32.000’i yeni 39.500’e çıkması bekleniyor. • Türkiye’deki gelişim çok daha hızlı. Havayolu ile taşımacılığın 20 yıl için de 3 katına yükselmesi bekleniyor. • Yolcu sayısı 100 milyondan 350 milyona, uçak sayısı ise 361’den 750’ye çıkacak. • Uçak imalat ve bakımında daha ileriye gidilmesi, Dünya’da söz sahibi olunması öngörülüyor. • Bu hızlı artışları karşılamak için önlemler alınmalı. Kapsamlı bir plan dahilinde; o Altyapı gelişimi hızlandırılmalı. o Hava seyrüsefer ve havaalanları kapasiteleri geliştirilmeli. o Personel eğitim imkanları arttırılmalı, kalite ve sayısal yönden gelişim sağlanmalı. o Sektörel işbirliği güçlendirilmeli. 69
  70. 70. Doç. Dr. Yıldırım SALDIRANER Atılım Üniversitesi Sivil Havacılık Yüksekokulu Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği Bölümü 0312-210 72 53 0533-627 08 35 saldiranery@gmail.com TEŞEKKÜRLER 70
  71. 71. Kullanılan Temel Kaynaklar • Dünden Bugüne Türk Hava Yolları (1933-1983) • Türk Havacılık Kronolojisi (Stuart Kline), 2002 • Türkiye’de Havacılık Tarihi (Gökhan Sarıgöl, Stuart Kline), 2009 • TC Ulaştırma Bakanlığı, 10. Ulaştırma Şurası Raporu, 2009 • Boeing Current Market Outlook, 2011-2030 • The Boeing Company 2010 Annual Report • Airbus Global Market Forecast, 2011-2030 • Airbus (EADS) Annual Review, 2010 • ICAO, 2010 Annual Report • DHMİ İstatistik Yıllığı, 2010 • IATA ve ACI, 2010 Yılı İstatistikleri ve • İlgili kuruluş web siteleri 71
  72. 72. Uçak Kazaları Kaynak; ICAO 72

×