SlideShare a Scribd company logo

გაკვეთილი V

Q
qimia
1 of 6
Download to read offline
გაკვეთილი N5

საშინაო დავალების შემოწმება


 5. M (NaCl) = 23 + 35,5 = 58,5 გ/მოლი

    ი (Na) = = 0,3932    ანუ    39,32%

         (Cl) = = 0,6068 ანუ    60,68%


 M (CuSO4) = 64 + 32 + 4 . 16 = 160 გ/მოლი


     (Cu) = = 0,4               ანუ    40%


         (S) = = 0,2     ანუ    20%




  % (O) = = 0,4                 ანუ    40%



 M (CaCO3) = 40 + 12 + 3 . 16 = 100 გ/მოლი

    ი (Ca) = = 0,4       ანუ    40%



    4 (C) = = 0,12       ანუ    12%



      % (O) = = 0,48     ანუ    48%


 M (H2SO4) = 2 . 1 + 32 + 4 . 16 = 98 გ/მოლი


 6 (H) = = 0,0204        ანუ    2,04%


 , (S) = = 0,3265        ანუ    32,65%
?   (O) = = 0,6531       ანუ 65,31%



M (C4H10) = 4 . 12+ 1 . 10 = 58 გ/მოლი


 0 (C) = = 0,8276         ანუ 82,76%


     (H) = = 0,1724       ანუ 17,24%



M (NaOH) = 23+ 16 + 1 = 40 გ/მოლი


     (Na) = = 0,575        ანუ 57,5%




     (O) = = 0,4            ანუ 40%




     (H) = = 0,025          ანუ 2,5%




6.    x : y = n (Pb) : n(O) =  : = 0,418: 0,8375 = 1 : 2
                   ე.ი. მივიღებთ PbO2


x : y : z = n (Sn) : n (O) : n (H) = :   : = 0,653 : 1,3125 : 1,3 = 1: 2,01 : 1,99

დავამრგვალოთ ეს რიცხვები, მივიღებთ                     1:2:2

ე.ი. SnO2H2    ანუ      Sn(OH)2.



x : y : z = n (Na) : n (C) : n (O) =     : : = 1,887 : 0,943 : 2,83 2 : 1 : 3


ე.ი. მივიღეთ Na2CO3.
I ტესტის პასუხები:
1. 3       2. 2       3. 2       4. 4        5. 2
6. 1       7. 3       8. 1       9. 4        10. 3




                  ფიზიკური და ქიმიური თვისებები


  ფიზიკური თვისებები

   ნივთიერებებს გააჩნიათ ე.წ. ფიზიკური და ქიმიური თვისებები. ფიზიკური
თვისებებია: აგრეგატული მდგომარეობა, ფერი, სუნი, გემო, დუღილისა და ლღო
ბის ტემპერატურები და სხვა.
   ნივთიერებები შეიძლება გვხვდებოდეს მყარ, თხევად ან აირად მდგომა რე ო
ბაში (აგრეგატულ მდგომარეობაში). მყარ სხეულებს ახასიათებთ ფორმა და აქვთ
გარკვეული მოცულობა. თხევადი ნივთიერებები იღებენ იმ ჭურჭლის ფორ მას,
რომელშიც მათ მოვათავსებთ. ბოთლში ჩასხმულ წყალს ბოთლის ფორმა აქვს. თუ
ბოთლიდან წყალს ჭიქაში ჩავასხამთ წყალი ჭიქის ფორმას მიიღებს. მაგრამ,
სითხეები ინარჩუნებენ მოცულობას. აირები კი იღებენ იმ ჭურჭელის ფორმას და
მოცულობას, რომელშიც არიან მოთავსებულნი. ანუ მათ შეუძლიათ შეიცვალონ
როგორც ფორმა, ისე მოცულობა. მყარი ნივთიერებებია: სუფრის მარილი, შაქარი,
ცარცი. თხევადია: წყალი, სპირტი, გოგირდმჟავა. აირადია: ჟანგბადი (O2),
წყალბადი (H2 ) და სხვა.
   ნივთიერებები შეიძლება იყოს სხვადასხვა ფერის, მაგ: წყალი უფეროა, ნახშირი
შავია, ცარცი - თეთრი, გოგირდი - ყვითელი, შაბიამანი _ ლურჯი და ა.შ.
   ნივთიერებების ნაწილი უგემოა, ზოგს მწარე, ზოგს მლაშე, ზოგს ტკბილი გემო
აქვს. (ყურადღება! ყველა ნივთიერების გემოს გასინჯვა არ შეიძლება, რადგან
ნივთიერებების დიდი ნაწილი მომწამლავია).
   ნივთიერებებს შეიძლება ჰქონდეთ სასიამოვნო, მძაფრი ან არასასიამოვნო სუნი.
ზოგი მათგანი საერთოდ უსუნოა.
   მაგ: სუფთა წყალი უფერო, უსუნო და უგემო თხევადი ნივთიერებაა.. წყალი
იყინება 00C-ზე, ხოლო დუღს 1000C-ზე.
   შაბიამანი ლურჯი ფერის მყარი ნივთიერებაა. მას არა აქვს სუნი, აქვს მომ ჟა ვო
გემო (ძლიერი საწამლავია) .
   ჟანგბადი უფერო, უსუნო და უგემო აირია. დუღს -1830C-ზე, ლღვე ბა -2190C-
ზე.
   ცვლილებები, რომლებსაც ნივთიერება განიცდის იყოფა ორ ჯგუფად _ ფი ზი
კურ და ქიმიურ მოვლენებად.
   ფიზიკური მოვლენისას შეიძლება შეიცვალოს ნივთიერების ფორმა, ტემპე რა
ტურა, აგრეგატული მდგომარეობა და სხვა მახასიათებელი ნიშანი, მაგრამ არ
იცვლება ნივთიერების მილეკულა.
   წყალი შეიძლება რაიმე ჭურჭლიდან სხვა ჭურჭელში გადავასხათ. შეიძლება
გავაცივოთ 00-ზე უფრო დაბალ ტემპერატურაზე. ამ დროს წყალი გაიყინება (გა მ
ყარდება), მიღებული ყინული შეიძლება დავამსხვრიოთ უფრო მცირე ნაწი ლე ბად.
წყალი შეიძლება ავადუღოთ და ამ დროს წყალი თხევადი მდგომარეობიდან აირად
მდგომარეობაში გადადის. ყველა ეს გარდაქმნა ფიზიკური მოვლენაა, რადგან არ
იცვლება წყლის მოლეკულა H2O. ასეთი შედგენილობა აქვს როგორც თხევად წყალს,
ისე მყარს (ყინული) და აირს (წყლის ორთქლი). იცვლება მხო ლოდ წყლის
ფიზიკური მდგომარეობა.
   ზოგადად: კრისტალის ფორმის შეცვლა, დაქუცმაცება, ნივთიერების აგრე გა
ტული მდგომარეობის შეცვლა, ტემპერატურის ცვლილება _ ფიზიკური მოვლე
ნებია.



   ქიმიური მოვლენები . ქიმიური რეაქციები

   როდესაც ერთი სახის მოლეკუ ლე ბისგან ახალი მოლეკულები წარმოიქმნება,
მაშინ, ასეთ გარდაქმნას ქიმიური მოვლენა, ანუ ქიმიური რეაქცია ეწოდება.
   როგორც ვიცით ქიმიურ ელემენტთა სიმბოლოების საშუალებით შეიძლება
ჩაიწეროს ნივთიერებათა მოლეკულების ფორმულები. ამ ფორმულების საშუა ლე
ბით შეიძლება გამოვსახოთ თუ რომელი ნივთიერებები ურთიერთქმედებენ ერთ მა
ნეთთან და რომელი ახალი ნივთიერებები წარმოიქმნებიან ამ დროს.
   მაგ.: ფოსფორი იწვის ანუ რეაგირებს ჟანგბადთან. ამ დროს ფოსფორის
ჟანგბადნაერთი (ოქ სი დი) წარმოიქმნება. ფოსფორის, ჟანგბადის და ფოსფორის
ოქსიდის ფორ მუ ლების საშუალებით ჩვენ შეგვიძლია ამ რეაქციის სქემის ჩაწერა:

   P + O2     P2O5

   მიღებულ გამოსახულების მარჯვენა და მარცხენა მხარეში კოეფიციენტების
საშუალებით შეიძლება გავა ტო ლოთ ერთიდაიგივე ელემენტების ატომების
რაოდენობა. მარჯვენა მხარეში ჟანგბადის 5 ატომია, მარცხენაში _ 2. 2-ისა და 5-ის
უმარტივესი ჯერადია 10, ამიტომ მარჯვენა მხარეში შეგვაქვს კოეფიციენტი 2,
ხოლო მარცხენაში, ჟანგბადის მოლეკულის სიმბოლოს წინ _ კოეფიციენტი 5.

   P + 5O2    2P2O5

   მარჯვენა მხარეში კოეფიციენტის შემოტანამ ფოსფორის ატომების რიცხვი
გახადა 4-ის ტოლი. ამიტომ გასატოლებელია მარცხენა მხარეში ფოსფორის
ატომების რიცხვი. ამისათვის ფოსფორის სიმბოლოს წინ ვწერთ კოე ფიცი ე ნ ტს 4.
(დავი მა ხ სოვროთ, რომ მოლეკულის ფორმულის წინ კოეფიციენტის შემო ტანა
ნიშნავს მოლეკულის შემადგენელი ყველა ატომის რაოდენობის იმდენ ჯერ ვე
გაზრდას). ასე, რომ 2P2O5 ნიშნავს, რომ გვაქვს 2 . 2 = 4 ატომი P და 2 . 5 = 10 ატომი
O. 5O2 ნიშნავს, რომ გვაქვს 2 . 5 = 10 ატომი O.

   4P + 5O2           2P2O5;

   კოეფიციენტის შემოტანის შემდეგ სქემის ორივე მხარეში, როგორც ფოსფორის,
ისე ჟანგბადის ატომები თანაბარი რაოდენობითაა. შეიძლება ისარი ტოლობის
ნიშნითაც შევცვალოთ.

   4P + 5O2 = 2P2O5

   ამ გამოსახულებას ქიმიური რექციის ტოლობა ეწოდება.
განვიხილოთ გოგირდის წვის რეაქცია:

  S + O2           SO2;

   როგორც ვხედავთ რეაქციის სქემის მარჯვენა და მარცხენა ნაწილებში ერ თი
დაიგივე ელემენტთა ატომების რაოდენობა ტოლია. ასე, რომ ზოგჯერ
კოეფიციენტების შემოტანა საჭირო არ არის

  S + O2 = SO2
  განვიხილოთ სხვა შემთხვევებიც: მაგ:

  Al2O3 + HCl        AlCl3 + H2O

   ჯერ გავატოლოთ         მარჯვენა    და   მარცხენა   მხარეებში   ალუმინის   ატომთა
რაოდენობა

  Al2O3 + HCl       2AlCl3 + H2O

  შემდეგ ქლორის ატომთა რაოდენობა:

  Al2O3 + 6HCl       2 AlCl3 + H2O

  შემდეგ კი ჟანგბადისა და წყალბადის ატომების რაოდენობა.

  Al2O3 + 6HCl       2 AlCl3 + 3H2O

   ამის შემდეგ, უკვე შეგვიძლია, შევცვალოთ ისარი ტოლობის ნიშნით. მივი ღებთ
ქიმიური რეაქციის ტოლობას

  Al2O3 + 6HCl = 2AlCl3 + 3H2O

   აქვე ავღნიშნოთ, რომ ქიმიური რეაქციის სქემის შედგენისას დაუშვებელია
ნივთიერებების ფორმულებში ინდექსების შეცვლა. ეს გამოიწვეს შედგენილობის
მუდმივობის კანონის დარღვევას.
   მოყვანილი მაგალითები უმარტივეს ქიმიურ რეაქციებს შეესაბამება. რთულ
შემთხვევებს განვიხილავთ მოგვიანებით.


  საშინაო დავალება :

  1.     ჩამოთვალეთ ნივთიერებათა ფიზიკური თვისებები?
  2.     რა არ იცვლება ფიზიკური მოვლენების დროს?
  3.     რას ეძახიან სხვაგვარად ქიმიურ მოვლენას?
  4.     გაატოლეთ ქვემოთ მოყანილი ქიმიური რეაქციების სქემები:

       Al + O2   Al2O3
       Mg + O2   Mg O
HgO H       Hg + O2
Fe2O3 + HBr     FeBr3 + H2O

Ca + N2      Ca3N2
BaO + H2O O Ba(OH)2
CaCO3       CaO + CO2
P2O5 + H2O O    H3PO4
CuO + HCl C CuCl2 + H2O

As + Cl2     AsCl3
C + H2       CH4
WO3 + H2       W + H2O

Recommended

გაკვეთილი VI
გაკვეთილი VIგაკვეთილი VI
გაკვეთილი VIqimia
 
გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3datiko43
 
G 011.doc
G 011.docG 011.doc
G 011.docqimia
 
გაკვეთილი II
გაკვეთილი IIგაკვეთილი II
გაკვეთილი IIqimia
 
გაკვეთილი III
გაკვეთილი IIIგაკვეთილი III
გაკვეთილი IIIqimia
 
გაკვეთილი № 6
გაკვეთილი № 6გაკვეთილი № 6
გაკვეთილი № 6datiko43
 
გაკვეთილი № 10
გაკვეთილი № 10გაკვეთილი № 10
გაკვეთილი № 10datiko43
 
გაკვეთილი №4
გაკვეთილი №4გაკვეთილი №4
გაკვეთილი №4datiko43
 

More Related Content

What's hot

გაკვეთილი № 5
გაკვეთილი № 5გაკვეთილი № 5
გაკვეთილი № 5datiko43
 
გაკვეთილი № 8
გაკვეთილი № 8გაკვეთილი № 8
გაკვეთილი № 8datiko43
 
გაკვეთილი № 9
გაკვეთილი № 9გაკვეთილი № 9
გაკვეთილი № 9datiko43
 
გაკვეთილი № 11
გაკვეთილი № 11გაკვეთილი № 11
გაკვეთილი № 11datiko43
 
გაკვეთილი IV
გაკვეთილი IVგაკვეთილი IV
გაკვეთილი IVqimia
 
გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25datiko43
 
გაკვეთილი № 37
გაკვეთილი № 37გაკვეთილი № 37
გაკვეთილი № 37datiko43
 
გაკვეთილი № 38
გაკვეთილი № 38გაკვეთილი № 38
გაკვეთილი № 38datiko43
 
გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15datiko43
 
G003 110923031634-phpapp02
G003 110923031634-phpapp02G003 110923031634-phpapp02
G003 110923031634-phpapp02barambo
 
გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14datiko43
 
გაკვეთილი №1
გაკვეთილი №1გაკვეთილი №1
გაკვეთილი №1datiko43
 
გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36datiko43
 
გაკვეთილი № 7
გაკვეთილი № 7გაკვეთილი № 7
გაკვეთილი № 7datiko43
 
გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18datiko43
 
გაკვეთილი № 22
გაკვეთილი № 22გაკვეთილი № 22
გაკვეთილი № 22datiko43
 
გაკვეთილი № 19
გაკვეთილი № 19გაკვეთილი № 19
გაკვეთილი № 19datiko43
 

What's hot (20)

გაკვეთილი № 5
გაკვეთილი № 5გაკვეთილი № 5
გაკვეთილი № 5
 
გაკვეთილი № 8
გაკვეთილი № 8გაკვეთილი № 8
გაკვეთილი № 8
 
გაკვეთილი № 9
გაკვეთილი № 9გაკვეთილი № 9
გაკვეთილი № 9
 
გაკვეთილი № 11
გაკვეთილი № 11გაკვეთილი № 11
გაკვეთილი № 11
 
გაკვეთილი IV
გაკვეთილი IVგაკვეთილი IV
გაკვეთილი IV
 
G009 1
G009 1G009 1
G009 1
 
გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25
 
G010 1
G010 1G010 1
G010 1
 
გაკვეთილი № 37
გაკვეთილი № 37გაკვეთილი № 37
გაკვეთილი № 37
 
გაკვეთილი № 38
გაკვეთილი № 38გაკვეთილი № 38
გაკვეთილი № 38
 
G 011 1
G 011 1G 011 1
G 011 1
 
გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15
 
G003 110923031634-phpapp02
G003 110923031634-phpapp02G003 110923031634-phpapp02
G003 110923031634-phpapp02
 
გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14
 
გაკვეთილი №1
გაკვეთილი №1გაკვეთილი №1
გაკვეთილი №1
 
გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36
 
გაკვეთილი № 7
გაკვეთილი № 7გაკვეთილი № 7
გაკვეთილი № 7
 
გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18
 
გაკვეთილი № 22
გაკვეთილი № 22გაკვეთილი № 22
გაკვეთილი № 22
 
გაკვეთილი № 19
გაკვეთილი № 19გაკვეთილი № 19
გაკვეთილი № 19
 

Viewers also liked

გაკვეთილი № 44
გაკვეთილი № 44გაკვეთილი № 44
გაკვეთილი № 44datiko43
 
გაკვეთილი № 42
გაკვეთილი № 42გაკვეთილი № 42
გაკვეთილი № 42datiko43
 
გაკვეთილი № 43
გაკვეთილი № 43გაკვეთილი № 43
გაკვეთილი № 43datiko43
 
გაკვეთილი № 47
გაკვეთილი № 47გაკვეთილი № 47
გაკვეთილი № 47datiko43
 
საქართველოს პატრული
საქართველოს პატრულისაქართველოს პატრული
საქართველოს პატრულიdatiko43
 
G 010.docx
G 010.docxG 010.docx
G 010.docxqimia
 
G 009.docx
G 009.docxG 009.docx
G 009.docxqimia
 
G 020.doc
G 020.docG 020.doc
G 020.docqimia
 
G 013.doc
G 013.docG 013.doc
G 013.docqimia
 
G 014.doc
G 014.docG 014.doc
G 014.docqimia
 
G 007.docx
G 007.docxG 007.docx
G 007.docxqimia
 
G 012.doc
G 012.docG 012.doc
G 012.docqimia
 
გაკვეთილი № 46
გაკვეთილი № 46გაკვეთილი № 46
გაკვეთილი № 46datiko43
 
გაკვეთილი I
გაკვეთილი Iგაკვეთილი I
გაკვეთილი Iqimia
 
გაკვეთილი № 34
გაკვეთილი № 34გაკვეთილი № 34
გაკვეთილი № 34datiko43
 
გაკვეთილი № 39
გაკვეთილი № 39გაკვეთილი № 39
გაკვეთილი № 39datiko43
 
გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45datiko43
 
გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45datiko43
 
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.wdatiko43
 

Viewers also liked (20)

გაკვეთილი № 44
გაკვეთილი № 44გაკვეთილი № 44
გაკვეთილი № 44
 
გაკვეთილი № 42
გაკვეთილი № 42გაკვეთილი № 42
გაკვეთილი № 42
 
გაკვეთილი № 43
გაკვეთილი № 43გაკვეთილი № 43
გაკვეთილი № 43
 
G 040
G 040G 040
G 040
 
გაკვეთილი № 47
გაკვეთილი № 47გაკვეთილი № 47
გაკვეთილი № 47
 
საქართველოს პატრული
საქართველოს პატრულისაქართველოს პატრული
საქართველოს პატრული
 
G 010.docx
G 010.docxG 010.docx
G 010.docx
 
G 009.docx
G 009.docxG 009.docx
G 009.docx
 
G 020.doc
G 020.docG 020.doc
G 020.doc
 
G 013.doc
G 013.docG 013.doc
G 013.doc
 
G 014.doc
G 014.docG 014.doc
G 014.doc
 
G 007.docx
G 007.docxG 007.docx
G 007.docx
 
G 012.doc
G 012.docG 012.doc
G 012.doc
 
გაკვეთილი № 46
გაკვეთილი № 46გაკვეთილი № 46
გაკვეთილი № 46
 
გაკვეთილი I
გაკვეთილი Iგაკვეთილი I
გაკვეთილი I
 
გაკვეთილი № 34
გაკვეთილი № 34გაკვეთილი № 34
გაკვეთილი № 34
 
გაკვეთილი № 39
გაკვეთილი № 39გაკვეთილი № 39
გაკვეთილი № 39
 
გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45
 
გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45
 
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
 

Similar to გაკვეთილი V

G005 110923032204-phpapp02
G005 110923032204-phpapp02G005 110923032204-phpapp02
G005 110923032204-phpapp02barambo
 
G010 110926064001-phpapp02
G010 110926064001-phpapp02G010 110926064001-phpapp02
G010 110926064001-phpapp02barambo
 
G011 110926064302-phpapp02
G011 110926064302-phpapp02G011 110926064302-phpapp02
G011 110926064302-phpapp02barambo
 
G004 110923031950-phpapp01
G004 110923031950-phpapp01G004 110923031950-phpapp01
G004 110923031950-phpapp01barambo
 
G009 110926063614-phpapp01
G009 110926063614-phpapp01G009 110926063614-phpapp01
G009 110926063614-phpapp01barambo
 
G037 110928062458-phpapp02
G037 110928062458-phpapp02G037 110928062458-phpapp02
G037 110928062458-phpapp02barambo
 
G025 110928021137-phpapp01
G025 110928021137-phpapp01G025 110928021137-phpapp01
G025 110928021137-phpapp01barambo
 
G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01barambo
 
გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16datiko43
 
G 016.doc
G 016.docG 016.doc
G 016.docqimia
 
G024 110926074256-phpapp02
G024 110926074256-phpapp02G024 110926074256-phpapp02
G024 110926074256-phpapp02barambo
 
გაკვეთილი № 24
გაკვეთილი № 24გაკვეთილი № 24
გაკვეთილი № 24datiko43
 
G008 110923050138-phpapp01
G008 110923050138-phpapp01G008 110923050138-phpapp01
G008 110923050138-phpapp01barambo
 
G014 110926065624-phpapp01
G014 110926065624-phpapp01G014 110926065624-phpapp01
G014 110926065624-phpapp01barambo
 

Similar to გაკვეთილი V (18)

G005 110923032204-phpapp02
G005 110923032204-phpapp02G005 110923032204-phpapp02
G005 110923032204-phpapp02
 
G010 110926064001-phpapp02
G010 110926064001-phpapp02G010 110926064001-phpapp02
G010 110926064001-phpapp02
 
G011 110926064302-phpapp02
G011 110926064302-phpapp02G011 110926064302-phpapp02
G011 110926064302-phpapp02
 
G004 110923031950-phpapp01
G004 110923031950-phpapp01G004 110923031950-phpapp01
G004 110923031950-phpapp01
 
G 052
G 052G 052
G 052
 
G 037
G 037G 037
G 037
 
G009 110926063614-phpapp01
G009 110926063614-phpapp01G009 110926063614-phpapp01
G009 110926063614-phpapp01
 
G037 110928062458-phpapp02
G037 110928062458-phpapp02G037 110928062458-phpapp02
G037 110928062458-phpapp02
 
G025 110928021137-phpapp01
G025 110928021137-phpapp01G025 110928021137-phpapp01
G025 110928021137-phpapp01
 
G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01
 
O 015
O 015O 015
O 015
 
O 015
O 015O 015
O 015
 
გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16
 
G 016.doc
G 016.docG 016.doc
G 016.doc
 
G024 110926074256-phpapp02
G024 110926074256-phpapp02G024 110926074256-phpapp02
G024 110926074256-phpapp02
 
გაკვეთილი № 24
გაკვეთილი № 24გაკვეთილი № 24
გაკვეთილი № 24
 
G008 110923050138-phpapp01
G008 110923050138-phpapp01G008 110923050138-phpapp01
G008 110923050138-phpapp01
 
G014 110926065624-phpapp01
G014 110926065624-phpapp01G014 110926065624-phpapp01
G014 110926065624-phpapp01
 

გაკვეთილი V

  • 1. გაკვეთილი N5 საშინაო დავალების შემოწმება 5. M (NaCl) = 23 + 35,5 = 58,5 გ/მოლი ი (Na) = = 0,3932 ანუ 39,32% (Cl) = = 0,6068 ანუ 60,68% M (CuSO4) = 64 + 32 + 4 . 16 = 160 გ/მოლი (Cu) = = 0,4 ანუ 40% (S) = = 0,2 ანუ 20% % (O) = = 0,4 ანუ 40% M (CaCO3) = 40 + 12 + 3 . 16 = 100 გ/მოლი ი (Ca) = = 0,4 ანუ 40% 4 (C) = = 0,12 ანუ 12% % (O) = = 0,48 ანუ 48% M (H2SO4) = 2 . 1 + 32 + 4 . 16 = 98 გ/მოლი 6 (H) = = 0,0204 ანუ 2,04% , (S) = = 0,3265 ანუ 32,65%
  • 2. ? (O) = = 0,6531 ანუ 65,31% M (C4H10) = 4 . 12+ 1 . 10 = 58 გ/მოლი 0 (C) = = 0,8276 ანუ 82,76% (H) = = 0,1724 ანუ 17,24% M (NaOH) = 23+ 16 + 1 = 40 გ/მოლი (Na) = = 0,575 ანუ 57,5% (O) = = 0,4 ანუ 40% (H) = = 0,025 ანუ 2,5% 6. x : y = n (Pb) : n(O) = : = 0,418: 0,8375 = 1 : 2 ე.ი. მივიღებთ PbO2 x : y : z = n (Sn) : n (O) : n (H) = : : = 0,653 : 1,3125 : 1,3 = 1: 2,01 : 1,99 დავამრგვალოთ ეს რიცხვები, მივიღებთ 1:2:2 ე.ი. SnO2H2 ანუ Sn(OH)2. x : y : z = n (Na) : n (C) : n (O) = : : = 1,887 : 0,943 : 2,83 2 : 1 : 3 ე.ი. მივიღეთ Na2CO3.
  • 3. I ტესტის პასუხები: 1. 3 2. 2 3. 2 4. 4 5. 2 6. 1 7. 3 8. 1 9. 4 10. 3 ფიზიკური და ქიმიური თვისებები ფიზიკური თვისებები ნივთიერებებს გააჩნიათ ე.წ. ფიზიკური და ქიმიური თვისებები. ფიზიკური თვისებებია: აგრეგატული მდგომარეობა, ფერი, სუნი, გემო, დუღილისა და ლღო ბის ტემპერატურები და სხვა. ნივთიერებები შეიძლება გვხვდებოდეს მყარ, თხევად ან აირად მდგომა რე ო ბაში (აგრეგატულ მდგომარეობაში). მყარ სხეულებს ახასიათებთ ფორმა და აქვთ გარკვეული მოცულობა. თხევადი ნივთიერებები იღებენ იმ ჭურჭლის ფორ მას, რომელშიც მათ მოვათავსებთ. ბოთლში ჩასხმულ წყალს ბოთლის ფორმა აქვს. თუ ბოთლიდან წყალს ჭიქაში ჩავასხამთ წყალი ჭიქის ფორმას მიიღებს. მაგრამ, სითხეები ინარჩუნებენ მოცულობას. აირები კი იღებენ იმ ჭურჭელის ფორმას და მოცულობას, რომელშიც არიან მოთავსებულნი. ანუ მათ შეუძლიათ შეიცვალონ როგორც ფორმა, ისე მოცულობა. მყარი ნივთიერებებია: სუფრის მარილი, შაქარი, ცარცი. თხევადია: წყალი, სპირტი, გოგირდმჟავა. აირადია: ჟანგბადი (O2), წყალბადი (H2 ) და სხვა. ნივთიერებები შეიძლება იყოს სხვადასხვა ფერის, მაგ: წყალი უფეროა, ნახშირი შავია, ცარცი - თეთრი, გოგირდი - ყვითელი, შაბიამანი _ ლურჯი და ა.შ. ნივთიერებების ნაწილი უგემოა, ზოგს მწარე, ზოგს მლაშე, ზოგს ტკბილი გემო აქვს. (ყურადღება! ყველა ნივთიერების გემოს გასინჯვა არ შეიძლება, რადგან ნივთიერებების დიდი ნაწილი მომწამლავია). ნივთიერებებს შეიძლება ჰქონდეთ სასიამოვნო, მძაფრი ან არასასიამოვნო სუნი. ზოგი მათგანი საერთოდ უსუნოა. მაგ: სუფთა წყალი უფერო, უსუნო და უგემო თხევადი ნივთიერებაა.. წყალი იყინება 00C-ზე, ხოლო დუღს 1000C-ზე. შაბიამანი ლურჯი ფერის მყარი ნივთიერებაა. მას არა აქვს სუნი, აქვს მომ ჟა ვო გემო (ძლიერი საწამლავია) . ჟანგბადი უფერო, უსუნო და უგემო აირია. დუღს -1830C-ზე, ლღვე ბა -2190C- ზე. ცვლილებები, რომლებსაც ნივთიერება განიცდის იყოფა ორ ჯგუფად _ ფი ზი კურ და ქიმიურ მოვლენებად. ფიზიკური მოვლენისას შეიძლება შეიცვალოს ნივთიერების ფორმა, ტემპე რა ტურა, აგრეგატული მდგომარეობა და სხვა მახასიათებელი ნიშანი, მაგრამ არ იცვლება ნივთიერების მილეკულა. წყალი შეიძლება რაიმე ჭურჭლიდან სხვა ჭურჭელში გადავასხათ. შეიძლება გავაცივოთ 00-ზე უფრო დაბალ ტემპერატურაზე. ამ დროს წყალი გაიყინება (გა მ ყარდება), მიღებული ყინული შეიძლება დავამსხვრიოთ უფრო მცირე ნაწი ლე ბად. წყალი შეიძლება ავადუღოთ და ამ დროს წყალი თხევადი მდგომარეობიდან აირად მდგომარეობაში გადადის. ყველა ეს გარდაქმნა ფიზიკური მოვლენაა, რადგან არ
  • 4. იცვლება წყლის მოლეკულა H2O. ასეთი შედგენილობა აქვს როგორც თხევად წყალს, ისე მყარს (ყინული) და აირს (წყლის ორთქლი). იცვლება მხო ლოდ წყლის ფიზიკური მდგომარეობა. ზოგადად: კრისტალის ფორმის შეცვლა, დაქუცმაცება, ნივთიერების აგრე გა ტული მდგომარეობის შეცვლა, ტემპერატურის ცვლილება _ ფიზიკური მოვლე ნებია. ქიმიური მოვლენები . ქიმიური რეაქციები როდესაც ერთი სახის მოლეკუ ლე ბისგან ახალი მოლეკულები წარმოიქმნება, მაშინ, ასეთ გარდაქმნას ქიმიური მოვლენა, ანუ ქიმიური რეაქცია ეწოდება. როგორც ვიცით ქიმიურ ელემენტთა სიმბოლოების საშუალებით შეიძლება ჩაიწეროს ნივთიერებათა მოლეკულების ფორმულები. ამ ფორმულების საშუა ლე ბით შეიძლება გამოვსახოთ თუ რომელი ნივთიერებები ურთიერთქმედებენ ერთ მა ნეთთან და რომელი ახალი ნივთიერებები წარმოიქმნებიან ამ დროს. მაგ.: ფოსფორი იწვის ანუ რეაგირებს ჟანგბადთან. ამ დროს ფოსფორის ჟანგბადნაერთი (ოქ სი დი) წარმოიქმნება. ფოსფორის, ჟანგბადის და ფოსფორის ოქსიდის ფორ მუ ლების საშუალებით ჩვენ შეგვიძლია ამ რეაქციის სქემის ჩაწერა: P + O2 P2O5 მიღებულ გამოსახულების მარჯვენა და მარცხენა მხარეში კოეფიციენტების საშუალებით შეიძლება გავა ტო ლოთ ერთიდაიგივე ელემენტების ატომების რაოდენობა. მარჯვენა მხარეში ჟანგბადის 5 ატომია, მარცხენაში _ 2. 2-ისა და 5-ის უმარტივესი ჯერადია 10, ამიტომ მარჯვენა მხარეში შეგვაქვს კოეფიციენტი 2, ხოლო მარცხენაში, ჟანგბადის მოლეკულის სიმბოლოს წინ _ კოეფიციენტი 5. P + 5O2 2P2O5 მარჯვენა მხარეში კოეფიციენტის შემოტანამ ფოსფორის ატომების რიცხვი გახადა 4-ის ტოლი. ამიტომ გასატოლებელია მარცხენა მხარეში ფოსფორის ატომების რიცხვი. ამისათვის ფოსფორის სიმბოლოს წინ ვწერთ კოე ფიცი ე ნ ტს 4. (დავი მა ხ სოვროთ, რომ მოლეკულის ფორმულის წინ კოეფიციენტის შემო ტანა ნიშნავს მოლეკულის შემადგენელი ყველა ატომის რაოდენობის იმდენ ჯერ ვე გაზრდას). ასე, რომ 2P2O5 ნიშნავს, რომ გვაქვს 2 . 2 = 4 ატომი P და 2 . 5 = 10 ატომი O. 5O2 ნიშნავს, რომ გვაქვს 2 . 5 = 10 ატომი O. 4P + 5O2 2P2O5; კოეფიციენტის შემოტანის შემდეგ სქემის ორივე მხარეში, როგორც ფოსფორის, ისე ჟანგბადის ატომები თანაბარი რაოდენობითაა. შეიძლება ისარი ტოლობის ნიშნითაც შევცვალოთ. 4P + 5O2 = 2P2O5 ამ გამოსახულებას ქიმიური რექციის ტოლობა ეწოდება.
  • 5. განვიხილოთ გოგირდის წვის რეაქცია: S + O2 SO2; როგორც ვხედავთ რეაქციის სქემის მარჯვენა და მარცხენა ნაწილებში ერ თი დაიგივე ელემენტთა ატომების რაოდენობა ტოლია. ასე, რომ ზოგჯერ კოეფიციენტების შემოტანა საჭირო არ არის S + O2 = SO2 განვიხილოთ სხვა შემთხვევებიც: მაგ: Al2O3 + HCl AlCl3 + H2O ჯერ გავატოლოთ მარჯვენა და მარცხენა მხარეებში ალუმინის ატომთა რაოდენობა Al2O3 + HCl 2AlCl3 + H2O შემდეგ ქლორის ატომთა რაოდენობა: Al2O3 + 6HCl 2 AlCl3 + H2O შემდეგ კი ჟანგბადისა და წყალბადის ატომების რაოდენობა. Al2O3 + 6HCl 2 AlCl3 + 3H2O ამის შემდეგ, უკვე შეგვიძლია, შევცვალოთ ისარი ტოლობის ნიშნით. მივი ღებთ ქიმიური რეაქციის ტოლობას Al2O3 + 6HCl = 2AlCl3 + 3H2O აქვე ავღნიშნოთ, რომ ქიმიური რეაქციის სქემის შედგენისას დაუშვებელია ნივთიერებების ფორმულებში ინდექსების შეცვლა. ეს გამოიწვეს შედგენილობის მუდმივობის კანონის დარღვევას. მოყვანილი მაგალითები უმარტივეს ქიმიურ რეაქციებს შეესაბამება. რთულ შემთხვევებს განვიხილავთ მოგვიანებით. საშინაო დავალება : 1. ჩამოთვალეთ ნივთიერებათა ფიზიკური თვისებები? 2. რა არ იცვლება ფიზიკური მოვლენების დროს? 3. რას ეძახიან სხვაგვარად ქიმიურ მოვლენას? 4. გაატოლეთ ქვემოთ მოყანილი ქიმიური რეაქციების სქემები: Al + O2 Al2O3 Mg + O2 Mg O
  • 6. HgO H Hg + O2 Fe2O3 + HBr FeBr3 + H2O Ca + N2 Ca3N2 BaO + H2O O Ba(OH)2 CaCO3 CaO + CO2 P2O5 + H2O O H3PO4 CuO + HCl C CuCl2 + H2O As + Cl2 AsCl3 C + H2 CH4 WO3 + H2 W + H2O