Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

A Oratoria. Cicerón.

7,641 views

Published on

A Oratoria latina. Partes da Retórica. Partes do discurso. Historia da Oratoria en Roma. Cicerón, vida e obras. A Oratoria despois de Cicerón: Quintiliano e Tácito.

Published in: Education

A Oratoria. Cicerón.

  1. 1. A ORATORIA Cicerón Ciceron. Museos Capitolinos. Imaxe de DivesGallecia na galería de Chiron en FlickrÁlvaro P. Vilariñov. 2.0. febreiro 2013 1
  2. 2. INDEXIntroduciónPrincipios da retórica grega Tipos de discurso Partes da oratoria (oratoriae partes) Partes do discurso (orationis partes) Finalidade do discursoA retórica romana Cicerón Vida Obra (Cartas, Retórica, Discursos, Filosofía) Imaxe wikimedia Commons. The comic history of Rome. Retórica posterior a Cicerón Marco Anneo Séneca o Retórico (55 a.C.-39-d.C.) Gaio Cornelio Tácito (55-120 d.C.), Marco Fabio Quintiliano (30-100 d.C.), 2
  3. 3. IntroduciónOratoria como “xénero literario” Comprende os discursos que foron elaborados segundo as regras da retórica.Oratoria > Arte de falar diante dunauditorio (ars dicendi) finalidade: agradar e persuadir orator = artifex, elabora e pronuncia o discurso (oratio)Rhetorica > Conxunto de regras daOratoriaEloquentia > O coñecemento e dominio Cessare Macari 1840-1919 Cicerón denuncia a Catilina Wikimedia Commons.da RhetoricaO orador, orator, experto na arte de falar(dicendi peritus) 3
  4. 4. Introdución (II)Retórica: incluída nas artes liberais(liberi≠servi), o currículum das universidadesna Idade Media. Trivium (Gramática, Dialéctica e Retórica) Quadrivium (Aritmética, Xeometría, Música e Astronomía)Florecemento da retórica en Grecia (ArsRhetorica de Aristóteles)III-II a.C.: contacto coa oratoria grega:filohelenos e conservadores.161 a.C.e 92 a.C.: expulsión dos oradoresgregos e romanosPosterior inclusión da oratoria nos plans deestudios para: Carreira política Septem artes liberales from "Hortus deliciarum" by Herrad von Landsberg (about 1180) Avogacía Wikimedia Commons. 4
  5. 5. Tipos de DiscursoTò dikanikòn génos = lat. genus iudiciale = “xénero xudicial”. O discurso perante os xuíces dun tribunal Veredicto respecto a un feito pasado a favor da parte acusadora ou da defensa Alegatos da acusación e da defensa, en latín actio, “proceso”.Tò symbouleutikòn génos = lat. genus deliberativum = “xénero deliberativo”. Discurso político pronunciado perante unha asemblea popular, contio. Invita a tomar unha decisión respecto a unha acción futura que o orador aconsella ou desaconsella.Tò epideiktikòn génos = lat. genus demonstrativum = “xénero demostrativo”. En latín chámase tamén genus laudativum, “xénero laudatorio” Discurso pronunciado en loubanza dunha persoa (laudationes funebres, elogia), dunha comunidade, dunha actividade ... Tamén pode empregarse para vituperar e desacreditar.Pode haber mesturas de xéneros entre sí. 5
  6. 6. Inventio oratoriae partes Atopa-las ideas verdadeiras, ou verosímiles, que lle permitan probar a súa causa.Ordo ou dispositio. Distribución axeitada das ideas da inventio.Elocutio Subministra a «roupaxe lingüística»: selección dos termos axeitados, orde na frase, ritmo, emprego de figuras retóricas, etc.Memoria Dominar o conxunto do discurso e a distribución de cada unha das súas partes. A memoria > cualidade que o orador debe ter por natureza.Pronuntiatio, declamatio o actio. Exposición oral do discurso. Técnicas para modular a voz e controlar os ademáns e desprazamentos, adecuados ao ton e ao asunto do que se vaia falar. Barack Obama Wikimedia Commons. 6
  7. 7. Orationis partesExordium. Comezo do discurso. Obxectivo: gañar a simpatía (benevolentiam captare)Narratio. Exposición concisa, clara e verosímil dos feitos Verosimilitude mediante a correcta concatenación dos sete: elementa narrationis, “elementos da narración”: quis “quen”, quid “que”, cur “por que”, ubi “onde”, quando “cando”, quemadmodum “como”, quibus Mick Jagger ano 1982. Estadio Vicente Calderón de Madrid. adminiculis “con que medios”.Argumentatio. confirmación complementaria da narratio Presentación das probas favorables (confirmatio, probatio) Refutación das probas desfavorables (refutatio, confutatio).Epilogus ou Peroratio: Parte final do discurso Dobre obxectivo: refrescar a memoria facendo unha recapitulación Pero que público más tonto tengo, pero influír nos sentimentos do auditorio que público más anormal (...) Kaka de Luxe - 1982 7
  8. 8. Finalidade do discursoPersuadere(convencer)Antes o oradordeberá: docere (instruír ou demostrar) delectare (deleitar) Cessare Macari 1840-1919 Cicerón denuncia a Catilina Wikimedia Commons. movere (impresionar) 8
  9. 9. a Retórica en roma ii-i a.cForum Comitium (Comitia tributa) Rostra Curia, sede do Senado (patres) Puteal de Libón onde o pretor tiña o seu tribunalTradición autóctona Apio Claudio o Cego (s.III-II a.C.) Famoso discurso contra Pirro. Marco Porcio Catón (234-149 a.C.): “Rem tene, verba sequentur”S. II a.C., chegada de mestres gregos (Rhetores) A oratoria > arte, forxada sobre modelos helenos. No foro, interior da Curia Iulia; vense claramente as tres gradas ou escalóns onde seAta o século I a.C. a oratoria ensinouse en ubicaban os senadores e o podium central reservado ao emperador. Imaxe de Paideiarevista en Flickrgrego. 9
  10. 10. a Retórica en roma s.i a.cI a.C. Rhetorica ad Herennium, resumeescolar de retórica grega.Escolas de retórica: a asiática, estilo florido e exuberante (Hortensio é o orador máis destacado) a ática, sobriedade de estilo (Licinio Calvo e M. Xunio Bruto) a rodia, próxima á asiática, pero máis moderada (Cicerón, aínda que ecléctico, formouse nesta escola)Grandes oradores romanos anteriores a Cicerón: Apio Claudio o cego, Catón, Cornelio Cetego, Sulpicio Galba, Escipión Cessare Macari 1840-1919 Apio Claudio entra no Senado Wikimedia Commons. Emiliano, Cayo Lelio, os irmáns Graco, Marco Antonio, Licinio Craso, etc.A máxima autoridade é Marco Tulio Cicerón 10
  11. 11. Cicerón - Vida106 a.C. Nace en Arpino > “arpinate”Familia rural de clase “ecuestre”.Estudios superiores Xurisprudencia e filosofía. Viaxa a Roma e Grecia Mestres recoñecidos: Apolonio de Rodas, Bols de propaganda electoral a favor de Cató el Jove i de Catilina (63 a.C.), Museo Nazionale Romano Hortensio, Fedro, etc. nelle Terme di Diocleziano, Roma Imaxe de Sebastiá Giralt na galería de Chiron en FlickrRealiza o cursus honorum suo anno 75 a.C. > Cuestor en Sicilia (“Verrinas”) 69 a.C. > Edil 66 a.C. > Praetor (apoio a Pompeio) 63 a.C. > Consul (ano da coniuratio Localización de Arpino en Italia. Catilinae) Imaxes Wikimedia Commons. Pater patriaeDesprezo dos nobiles por seren un homonovus 11
  12. 12. cicerón - ObrasCartas Descubertas por Petrarca no s.XV. Temas variados: familiares, oficiais... Epistulae ad familiares Ad Atticum Ad Quintum Fratrem Retrato de Francesco Petrarca, Andrea del Castagno. Imaxe wikimedia Commons. Ad Marcum BrutumObras de Retórica De oratore (formación do orador) Orator (retrato do orador ideal: talento e formación en tódolos campos do saber) Brutus > historia da elocuencia romana. De optimo genere oratorum, Cicerón, M. Tullii Partitiones oratoriae, Topica Epistolae Ad Atticum.Brutum,et Quintum fratrem Edición de 1540. Imaxes blog bibliotrastornado 12
  13. 13. DiscursosDiscursos A práctica dos seus principios teóricos. Obras literarias (notas de secretarios + retoques do autor) Xudiciais: pronunciados nos tribunais (pro = defensa; in = acusación) Cicerón, Marco Tulio. Discursos. Manuscrito en vitela, letra humanística, siglo XV. Biblioteca de Santa Cruz. Valladolid.Imaxe de DivesGallaecia na galería de Chiron en Flickr Pro Archia poeta, Pro Roscio, Pro Milone, In Verrem. Políticos: pronunciados no senado ou asemblea do pobo In Catilinam (Catilinarias), cumio da súa carreira), Filipicae (Filípicas), atacan ao poderoso Marco Antonio e precipitan a súa morte) Cicerón, Marco Tulio. Discursos. Manuscrito en vitela, letra humanística, siglo XV. Biblioteca de Santa Cruz. Valladolid. Imaxe de DivesGallaecia na galería de Chiron en Flickr. 13
  14. 14. Filosofía - Tratados políticosÚltimos anos da súa vida.Pensamento das escolas filosóficas gregas: Platón,Aristóteles, estoicos...Tratados políticos: de re publica, de legibusTeorías éticas e morais: de finibus bonorum et malorum, de officiis, TusculanaeTeorías gregas sobre a natureza dos deuses ou o destino de natura deorum, de divinatione, de fatoEnsaios filosóficos: Cicerón descubrindo a tumba de Arquímedes. Martín Koller 1775. Imaxe wikimedia Commons. Cato Maior de senectute, Laelius de amicitia (a vellez, a amizade) Consolatio (trala morte da súa filla Iulia, defende a inmortalidade da alma)Creación dun vocabulario latino propio paratraducir termos gregos.Transmisor do pensamento filosófico da época. 14
  15. 15. POST CICERONEMRéxime imperial Asembleas perden poderes Senado perde competencias Decadencia da oratoria: do foro ás escolas.Marco Anneo Séneca o retórico (55 a.C.? -39 d.C.) Nado en Corduba, pai de Séneca o filósofo. Exercicios escolares (a miudo anacrónicos, irreais, rebuscados...) Colonia Patricia Corduba, Córdoba, Andalucia. Imaxe de Rafael dP na galería de Chiron en Flickr Controversiae: exercicios prácticos de tema xurídico. Temas imaxinarios. Os alumnos defendían mesmo posturas opostas. Suasoriae: consultas ficticias a personaxes célebres, que deben explicar a súas decisións (debía Agamenón sacrificar á Ifixenia?) Queixas de Séneca o filósofo (4-65 d.C.) Colonia Patricia Corduba, Córdoba, Andalucia. non vitae, sed scholae discimus Imaxe de Elaios2008 na galería de Chiron en Flickr 15
  16. 16. Tácito - QuintilianoGaio Cornelio Tácito (55-120 d.C.), Coñecido historiador. Dialogus de oratoribus: historia da elocuencia romana.Marco Fabio Quintiliano (30-100 d.C.) Nado en Calagurris (Calahorra, Aragón), director da 1ª escola pública en época de Vespasiano. De institutione oratoria. De institutione oratoria: Imaxe de Cercamon en Flickr Formación do orador Estudio do sistema educativo romano do seu tempo. Modelo: Cicerón. De causis corruptae eloquentiae Estatua de Quintiliano na súa Calahorra natal. Imaxe, wikimedia Commons. 16

×