Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Kendimiz Yapalım                                                                    Yavuz Erol*                           ...
Kendimiz Yapalım                                                                                                          ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Elektronik saat ve takvim

2,361 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Elektronik saat ve takvim

  1. 1. Kendimiz Yapalım Yavuz Erol* Elektronik Saat ve Takvim DS1302 entegresinin kaydedici adresleri ve bitleri Şekil 6’da görülüyor. Verilen tablo dik- katle incelenirse, saniye kaydedicisine yazma iş- lemi yapabilmek için DS1302 entegresine ko- mut baytı olarak 80h verisi göndermek gerekti- ği anlaşılacaktır. Benzer şekilde dakika kayde- dicisini okumak için komut baytı 83h olmalıdır. Şekil 2 Entegre bağlantı şekli Bu ay PIC16F628 mikro denetleyici veDS1302 entegresi kullanarak elektronik saat ve DS1302 entegresi mikrodenetleyiciyle ha-takvim yapacağız. Bu projeyi bitirdiğinizde LCD berleşmek için CE, I/O ve SCLK uçlarını kulla-göstergede saat/dakika/saniye, gün/ay/yıl ve nır. Entegrenin iki besleme ucu bulunur. Vcc2haftanın günü bilgilerini göreceksiniz. Yapım adlı ana besleme ucuna 5 V’luk gerilim kayna- Şekil 6 Kaydedici adresleriiçin gerekli malzemeler şunlar: ğı bağlanır. Vcc1 adlı besleme ucuna da pil ya da yüksek kapasiteli bir kondansatör bağlanır. Kaydedicilerden okunan veri BCD formatın- Böylece enerji kesintisi olduğu durumda güncel dadır. Örneğin entegreden okunan saniye bilgi- saati ve tarihi saymayı sürdürür. Örneğin yedek si 59 ise bu sayı 5 ve 9 rakamı olarak ayrı ayrı besleme kaynağı olarak 1 F’lık kondansatör kul- dikkate alınmalıdır. Yani saniye kaydedicisinde- lanılırsa, yaklaşık bir aylık bir enerji kesintisin- ki değer 0101 ve 1001 olmak üzere iki adet 4 den bile etkilenmeden çalışmasını sürdürür. 50 bitlik değerdir. Bu sayı sekiz bitlik bir değer ola- mAh’lik lityum batarya kullanıldığındaysa bu sü- rak düşünülürse 01011001 = 59h değeri elde re 10 yıla kadar çıkar. edilir. Bu sayının ondalık karşılığı 89 olduğun- Elektronik saat ve takvim projesinde kulla- dan PIC mikro denetleyicinin LCD’de hatalı de- nılan temel elemanlar Şekil 3’te görülüyor. ğer göstermemesi için PIC C programında BCD’den onluk tabana dönüşüm yapılması ge- rekir. Dönüşüm için kaydediciden okunan sayı 16’ya bölünür, bölüm ve kalan değerleri ayrı iki yerde saklanır. Örneğin saniye kaydedicisinden okunan 59h sayısının onluk tabandaki karşılığı Projenin temel elemanı DS1302 entegresi olan 89 değeri 16’ya bölünürse bölüm 5, kalanolduğundan bu entegrenin çalışma mantığını 9 olur. Böylece BCD formatındaki 59h değeri-kapsamlı olarak incelemekte yarar var. Şekil Şekil 3 Temel elemanlar nin onluk tabandaki karşılığı 59 olarak elde edi-1’de görülen sekiz bacaklı, DIP kılıflı DS1302 lir. Dönüştürülmüş durumdaki bu değer LCD’deentegresi gerçek-zaman saati (RTC) olarak çalı- 1 F’lık kondansatör olarak Şekil 4’teki mo- gösterilir. Dönüşüm işleminin ayrıntıları C prog-şır. Saniyeyi, dakikayı, saati, günü, ayı, yılı, haf- dellerden herhangi biri kullanılabilir. 1F yerine ramından takip edilebilir.tanın gününü sayar. 2100 yılına kadarki tarih 0,47 F, 0,22 F ya da 0,1 F kapasiteli kondan- DS1302 entegresiyle PIC mikro denetleyicibilgileri entegrenin içinde kayıtlıdır. Her ayın satör de yeğlenebilir. arasındaki iletişim mantığı şöyledir. Şekil 7’desonunda otomatik olarak ay ve gün bilgisini görüldüğü gibi veri yazma işleminden önce en-ayarlar. Örneğin 29 Şubat 2008 tarihinden son- tegrenin CE ucu lojik 1 düzeyine çekilir. Ardın-ra 1 Mart 2008 tarihine geçer. 2 V ile 5 V ara- dan komut baytının en düşük değerlikli biti mik-sındaki gerilimlerde çalışan entegrede, 31 bayt- ro denetleyici tarafından entegrenin I/O ucunalık RAM bölgesi vardır. 2 V besleme gerilimin- Şekil 4 Süper kapasitör çeşitleri verilir. I/O ucunda hazır bekleyen bir bitlik ve-de çalışırken 300 nA’den daha az akım çeker. ri, SCLK ucuna uygulanan saat işaretinin yük- DS1302 entegresiyle yapılan iletişim “ko- selen kenarında entegreye yazılmış olur. Bu iş- mut baytı” ile başlar. Veri yazma ve veri okuma lem komut baytının 8 biti gönderilinceye kadar işlemlerinin öncesinde mutlaka komut baytının sürer. Kaydedicilere yazılacak sekiz bitlik veri entegreye gönderilmesi gerekir. Şekil 5’de ko- (D0-D7), komut baytının hemen ardından gön- Şekil 1 DS1302 entegresi mut baytının yapısı görülüyor. 7.bit (MSB) her derilir. Okuma işlemi de yazma işlemine benzer zaman lojik 1’dir. Saat/takvim kaydedicilerine şekildedir. Öncelikle CE ucu lojik 1 yapılır ve il- Şekil 2’de görüldüğü gibi entegrenin çalış- okuma ya da yazma işlemi yapılabilmesi için 6. gili komut baytı sekiz adımda entegreye gön-ması için X1 ve X2 adlı bacaklara 32.768 bit lojik 0 olmalıdır. En düşük değerlikli bit derilir. Hemen ardından I/O ucunun bağlı ol-kHz’lik bir kristal bağlanması gerekir. Kristalin (LSB) lojik 0 iken yazma işlemi; lojik 1 ikenniteliği ve duyarlılığı, saatin doğruluğunu etki- okuma işlemi yapılır. Geri kalan 5 bit de kay-ler. Piyasada kolayca bulunan kristallerden kul- dedicilere erişmek için kullanılan adres bitleri-lanılması durumunda ayda birkaç dakikalık ha- dir. Komut baytının DS1302’ye iletimi en dü-ta ortaya çıkması normaldir. Daha doğru bir sa- şük değerlikli bitten başlanarak yapılır. Şekil 7 Veri okuma ve yazmaat yapmak istenirse, DS32kHz adlı özel kristalentegresi kullanılmalıdır. Bu kristalle saatin ha-tası yılda bir dakikaya kadar düşürülebilir. Şekil 5 Komut baytıBiLiM ve TEKNiK 104 Kasım 2008
  2. 2. Kendimiz Yapalım de LCD’deki görüntü silinir ama DS1302 en- tegresi normal çalışmasını sürdürür. Devreye ye- niden enerji verildiğinde LCD’de güncel saat ve tarih bilgisi görüntülenmeye devam eder. Şekil 15 Projenin çalışır durumu Projenin çalışması için gereken PIC C kodu aşağıdadır. C programının devamını ve hex ko- Şekil 8 Devre şeması dunu İnternet sayfasından indirebilirsiniz.duğu pin mikro denetleyici tarafından giriş se- Kartın monte edilmiş durumu Şekil 12’deçilir. SCLK ucuna uygulanan saat işaretinin dü- görülüyor. LCD’nin karta bağlantısı için pin ara-şen kenarlarında I/O ucundaki veri okunur. lığı 2,54 mm olan 16’lı erkek/dişi pin dizisi kul-Okuma işlemi sekiz bitlik veri tamamlanıncaya lanılmıştır.kadar yinelenir. Elektronik saat ve takvim projesinin devreşeması Şekil 8’de görülüyor. Devrede iki satır16 karakterlik mavi renk LCD gösterge,PIC16F628 mikro denetleyici ve DS1302 en-tegresi bulunur. Her bir entegrenin besleme uç- Şekil 12 Devrenin genel görünüşülarına 100 nF’lık dekuplaj kondansatörü bağlı-dır. Saat ve takvim ayarlama işlemi üç butonla Kartın alt görünüşü de Şekil 13’teki gibidir.yapılır. LCD’nin arka plan ışığını yakmak içinLCD’nin 15 no’lu ucu +5 V’a, 16 no’lu ucu top-rağa bağlanmıştır. Kullanılan LCD modeline gö-re bu iki ucun sırası değişebilir. Besleme devresi Şekil 9’da görülüyor. Elek-tronik devre çalışır durumdayken 30 mA dola- Şekil 13 PCB alt görünüşyında akım çeker. Güç kaynağı olarak 9 V’luk al-kali bir pil ya da 9 V DC çıkışlı bir adaptör kul- DS1302 entegresinin ve öteki temel ele-lanılabilir. manların yakından görünüşü Şekil 14’tedir. Şekil 9 Besleme devresi Şekil 14 PCB’deki temel elemanlar Baskı devre şemaları Şekil 10 ve Şekil11’de görülüyor. PCB çizim dosyalarını Kendi- Projenin çalışır durumdaki görüntüsü Şekilmiz Yapalım Köşesi’nin İnternet sayfasından in- 15’te görülüyoir. LCD’nin üst satırında saat/da-direbilirsiniz. kika/saniye ve haftanın günü bilgisi bulunur. Alt satırdaysa gün/ay/yıl bilgisi vardır. Devreye ilk kez enerji verildiğinde güncel saati ve tarihi ayarlamak gerekir. Ayarlama moduna geçmek için ayar butonuna bir kez basılır. Butona bas- ma süresi çok kısa olmamalıdır. Ardından, art- tır ve azalt butonuyla saat bilgisi ayarlanır. Ayar butonuna bir kez daha basıldığında LCD’nin im- Şekil 10 PCB yerleşim planı leci dakika hanesine geçer. Yine arttır ve azalt Kaynaklar butonları yardımıyla dakika bilgisi ayarlanır. http://pdfserv.maxim-ic.com/en/ds/DS1302.pdf Ayar butonuna bir kez daha basıldığında, imleç http://pdfserv.maxim-ic.com/en/an/app82.pdf http://www.maxim-ic.com/appnotes.cfm/an_pk/617 haftanın günü bölümüne atlar. Öteki ayarlar da PIC Programlama Teknikleri ve PIC 16F877A, Altaş Yayıncılık benzer şekilde yapılır. Yıl bilgisi ayarlandıktan C Dili ile PIC Uygulamaları, Birsen Yayınevi. http://www.bilesim.com.tr sonra ayar butonuna bir kez daha basılırsa, ayar http://www.antrak.org.tr/gazete modundan çıkılır. Böylece saat ve takvim bilgi- si ayarlanmış olur. Devrenin enerjisi kesildiğin- *Fırat Üni. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü Şekil 11 PCB lehim yüzeyi yerol@firat.edu.tr Kasım 2008 105 BiLiM ve TEKNiK

×