Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Priscilla Noordermeer - Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten

1,447 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Priscilla Noordermeer - Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten

  1. 1. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Masterpiece – Priscilla Noordermeer – 1098966 – November 2016 1 Learning Analytics en interventies om de leerwinst te vergroten Masterpiece post-hbo. Uitgevoerd in het kader van het behalen van het diploma Onderwijs en Moderne media. Learning Analytics and interventions to increase learning outcomes. Graduate Research Paper. Priscilla Noordermeer November 2016 Hogeschool Leiden & AB-ZHW Den Haag Post-hbo Onderwijs en Moderne Media
  2. 2. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 2 Samenvatting Snappet kan een toegevoegde waarde zijn in het faciliteren van gedifferentieerd en effectief onderwijs. Adaptief digitaal leermateriaal als Snappet biedt een rijkdom aan hoogfrequente data. De informatie is eenvoudig te verzamelen en te overzien, dit leidt tot een beter beeld van de voortgang van de leerling of de klas. De leerkracht heeft beslist een grote rol in het veelvuldig en effectief inzetten van Snappet en het gekoppelde dashboard. Maar leerkrachten geven aan zich soms handelingsverlegen te voelen, omdat er te weinig tijd en aandacht is besteed aan de onderwijskundige implementatie van Snappet. Een deel van de leerkrachten is zich daarnaast ook onvoldoende bewust van de mogelijkheden die Snappet biedt in alle fasen van het lesgeven. Ook beseffen scholen soms onvoldoende welke invloed een leermiddel als Snappet op het onderwijsleerproces kan hebben. Het masterpiece is geschreven in het kader van mijn afstuderen van de opleiding onderwijs en moderne media aan de hogeschool Leiden in samenwerking met ABZHW te Den Haag. Dit onderzoek is uitgevoerd voor de leerkrachten groepen vier tot en met acht, en voor de overige personeelseden die een raakvlak met Snappet hebben, van basisschool X. De aanleiding tot het onderzoek is het probleem dat veel leerkrachten van basisschool X, niet beschikken over de kennis en vaardigheden om het dashboard van Snappet en de gegeven data juist te interpreteren en daarnaar te handelen. Wat zich bij leerkrachten uit in het gevoel dat zij niet goed weten wat de klas nou eigenlijk doet tijdens het werken op de tablet. Het doel van dit onderzoek is om te achterhalen met welke kennis en vaardigheden leerkrachten Snappet effectief en optimaal kunnen inzetten, zodat op de langere termijn de leerwinst met behulp van adaptief digitaal leermateriaal stijgt. Hiervoor is de volgende onderzoeksvraag opgesteld: Hoe kunnen de leerkrachten op basisschool X met Learning Analytics en Snappet tot de juiste interventies komen, zodat de leerwinst kan worden vergroot? Om een antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvraag is er uitgebreid theoretisch onderzoek gedaan met vervolgens aansluitend het praktijkonderzoek binnen de school. Hiervoor is een vragenlijst afgenomen en zijn er observaties uitgevoerd om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen. Een goede onderwijskundige implementatie van het werken met (adaptieve) digitale leermiddelen en learning analytics is van groot belang. De invoering van digitale leermiddelen en daarbij learning analytics heeft namelijk consequenties voor het onderwijs. Deze technologie kan het leren verbeteren en de onderwijsresultaten verhogen, maar volgens Michael Fullan (2013) alleen als de school deze verbindt met een focus op de leerresultaten en de veranderende rol van leerkrachten. Op basis van alle verkregen resultaten wordt het onderzoek afgesloten met een lijst van aanbevelingen voor de leerkrachten die met Snappet werken binnen basisschool X, maar wellicht ook voor Snappet-gebruikers buiten deze school. Door de vorm van het onderzoek en mijn korte werkperiode op deze school is niet bekend of de adviezen en plannen in de praktijk werken en de leerresultaten daadwerkelijk verhoogd zijn. Dit zal blijken uit eventueel vervolgonderzoek.
  3. 3. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 3 Inhoudsopgave Samenvatting ......................................................................................................................................... 2 Inhoudsopgave ...................................................................................................................................... 3 1. Inleiding.......................................................................................................................................... 4 2. Theoretisch kader.......................................................................................................................... 8 2.1 Learning analytics ................................................................................................................. 8 2.1.1 Definitie Learning Analytics ..................................................................................................... 8 2.1.2 Cyclus Learning Analytics ....................................................................................................... 8 2.1.3 Embedded Analytics en Extracted Analytics ........................................................................... 9 2.1.4 Hype Cycle Gartner ............................................................................................................... 10 2.2 Snappet versus Learning Analytics ...................................................................................... 11 2.2.1 Beschrijving van Snappet ...................................................................................................... 11 2.2.2 Formatief evaluatiesysteem................................................................................................... 12 2.2.3 Wetenschappelijke onderzoeken Snappet ............................................................................ 12 2.3 Kennis leerkrachten omtrent Learning Analytics ................................................................ 14 2.3.1 Terugkoppeling onderzoeken................................................................................................ 14 2.3.2 Differentiëren ......................................................................................................................... 15 2.3.3 Directe InstructieModel versus Snappet................................................................................ 16 2.3.4 Basiskennis dashboard Snappet........................................................................................... 18 2.3.5 Interventies voor effectief onderwijs ...................................................................................... 24 3. Onderzoeksmethode ................................................................................................................... 25 4. De huidige situatie van datagebruik in Snappet door leerkrachten....................................... 28 5 Interveniëren naar aanleiding van gegeven data in Snappet.................................................. 34 6 Onderwijskundige implementatie learning analytics en Snappet .......................................... 36 7 Conclusie...................................................................................................................................... 42 8 Aanbevelingen ............................................................................................................................. 45 Literatuurverwijzingen ........................................................................................................................ 46 Bijlagen................................................................................................................................................. 48 Bijlage 1 - Vragenlijst huidige inzet Snappet ......................................................................................... 49 Bijlage 2 - Snappet en het Directe InstructieModel ............................................................................... 51 Bijlage 3 - Kijkwijzer Snappet en DIM ................................................................................................... 53 Bijlage 4 - Kijkwijzer: Snappet en learning analytics ............................................................................. 57 Bijlage 5 - Stellingen over Snappet om in gesprek te gaan .................................................................. 61 Bijlage 6 - Snappet bekwaamheidsniveaus leerkrachten...................................................................... 62
  4. 4. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 4 1. Inleiding Als onderdeel van het afstuderen van de opleiding onderwijs en moderne media, wordt er een masterpiece ontworpen binnen het werkveld van het basisonderwijs. Het onderzoek is uitgevoerd voor basisschool X. Het doel van dit stuk is de leerkrachten die met Snappet werken handvaten en kennis te geven, om te kunnen interveniëren op basis van data, ten behoeve van de ontwikkeling en de leerresultaten van de kinderen. Sinds augustus 2016 ben ik werkzaam op basisschool X, dit is een vrij korte periode en om deze reden heb ik nog weinig concrete resultaten op basis van dit stuk kunnen verwezenlijken. Aanleiding Snappet kan een toegevoegde waarde zijn in het geven van gedifferentieerd en effectief onderwijs. Het digitale adaptieve leermateriaal faciliteert de leerkracht met behulp van diverse functionaliteiten in de dagelijkse onderwijspraktijk. De leerkracht heeft een grote rol in het veelvuldig en effectief inzetten van Snappet en zijn dashboard. Als Snappet-coach binnen de Stichting Lucas Onderwijs zie ik dat een deel van de leerkrachten de verschillende functionaliteiten van Snappet regelmatig en op de juiste manier gebruiken. Hier staat tegenover staat dat veel leerkrachten de nodige kansen laten liggen. Leerkrachten geven aan zich soms handelingsverlegen te voelen, omdat er te weinig tijd en aandacht is besteed aan de onderwijskundige implementatie. Een deel van de leerkrachten is zich onvoldoende bewust van de mogelijkheden die Snappet biedt in alle fasen van het lesgeven. Ook beseft een school soms onvoldoende welke invloed een leermiddel als Snappet op het onderwijsleerproces kan hebben. (van de Hoef & Bootsma, 2014) Deze situatie speelt zicht ook af op basisschool X. Veel leerkrachten beschikken niet over voldoende kennis en vaardigheden om het dashboard van Snappet en de gegeven data juist te interpreteren en daarnaar te handelen. Wat zich bij leerkrachten uit in het gevoel dat zij niet goed weten wat de klas nou eigenlijk doet tijdens het werken op de tablet. Dat uit zich concreet in, niet weten… o waar de leerlingen aan werken als ze klaar zijn met de reguliere les o hoe de les is verlopen, hoeveel fouten er zijn gemaakt en door wie o hoe leerlingen op het leerdoel van de dag scoren o dat er dus dagelijks andere leerlingen (verlengde) instructie nodig hebben o dat sommige leerlingen geen instructie op de les nodig hebben (bij blauw beheersing op doel) o hoeveel opdrachten er per leerling gemaakt zijn en of leerlingen vooruit of achteruit gaan o welke opdrachten ze in het adaptieve gedeelte (fout en goed) maken o wat de leerlingen kunnen doen als het adaptieve gedeelte toch te moeilijk is geworden o dat ze de methode veel meer kunnen, maar ook moeten loslaten o dat toetsen overbodig is geworden bij dagelijks werken met Snappet o welke vakken, projecten en tools beschikbaar zijn binnen Snappet En het uit zich ook in leerlingen die… o meer hun eigen gang gaan, zonder sturing vanuit de leerkracht: zijn bijvoorbeeld niet met de les of het leerdoel van die dag bezig, maar met iets anders o foutieve antwoorden niet verbeteren, omdat de leerkracht het misschien toch niet ziet o zich vervelen tijdens de instructie die ze niet nodig hebben: blauwe en groene beheersing op doel o weinig tot niet adaptief kunnen werken vanwege de leerkracht: te lange instructie, teveel methode o ‘zwemmen en maar iets doen’, omdat de leerkracht niet ziet dat het kind veel foute antwoorden heeft gegeven o et cetera Maar het leidt natuurlijk ook naar frustratie en onwetendheid bij een aantal leerkrachten. Zij hebben het gevoel dat ze niet goed werken met Snappet en zijn soms zelfs het overzicht kwijt. Hierdoor durven zij de methode nog niet los te laten en zijn er in hun ogen veel beren op de weg.
  5. 5. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 5 Relevantie Vanuit de visie van de school wordt gesproken over een doel dat elk kind zich cognitief, creatief en motorisch optimaal kan ontwikkelen door het aanbieden van leerstof die het beste bij de ontwikkeling van het kind past. De leerkrachten accepteren verschillen tussen kinderen en stemmen hun onderwijs af op waar kinderen behoefte aan hebben. Dit aspect, gericht op Opbrengst- en Handelingsgericht Werken, vanuit de visie sluit aan op wat Snappet en Learning Analytics bieden. Ik wil graag zien dat leerkrachten gebruik maken van Learning Analytics, zodat zij zelf vanuit hun interpretatie kunnen interveniëren in hun groep, met als uiteindelijk doel de leeropbrengsten te verhogen en zichzelf ook zekerder te voelen in hun handelen op basis van de data in Snappet. Doelstelling De waarde van mijn onderzoek voor mij is dat ik de leerkrachten met vele vragen en frustraties op het gebied van Snappet ga proberen te helpen. Doordat ik zelf eerst onderzoek ga doen en vervolgens de leerkrachten gericht kan ondersteunen in hun ontwikkeling in Snappet-vaardigheden. Hierdoor hoop ik dat zij meer succesmomenten kunnen ervaren tijdens de lessen via Snappet. Dit zal dan positieve invloed kunnen hebben op de leeropbrengsten in de groepen 4 t/m 8, de sfeer in de groep kan ook gemoedelijker worden en er is waarschijnlijk minder sprake van frustratie of verveling bij kinderen, wat voor de kinderen zelf ook erg fijn is. Ik kan door dit onderzoek heel gericht mijn collega’s helpen. Ik wil te weten komen wat Learning Analytics precies is en hoe je deze kunt inzetten tijdens het werken met Snappet. Ook wil ik een nulmeting doen in de school om te zien waar de leerkrachten staan in hun ontwikkeling in het werken met Snappet. Ik ga uitzoeken wat de leerkrachten moeten kunnen en weten, en wat zij nodig hebben, om te kunnen interveniëren op basis van de gegenereerde data. Op basis van deze informatie ga ik kijken welke acties leerkrachten kunnen nemen op basis van die data. Hier zullen dus concrete interventies uitkomen als handreiking voor de leerkrachten. En vervolgens met deze kennis wil ik een actielijst en planning maken, om ervoor te zorgen dat mijn kennis en vaardigheden niet alleen bij mij blijft, maar het team ingaat. Zodat de leerkrachten zich kunnen doorontwikkelen om zelf tot differentiële didactische handelingen te komen in de praktijk. Wat dan hopelijk gaat leiden tot hogere leeropbrengsten door het effectief inzetten van Snappet. De kennis en vaardigheden met betrekking tot Learning Analytics en Snappet behoeft verbetering bij veel leerkrachten op basisschool X. Zij missen de skills om het dashboard van Snappet en de gegeven data juist te interpreteren en daartoe te handelen. En deze onwetendheid uit zich soms in onzekerheid en frustratie, waardoor ze met veel vragen zitten. Ik ben tot het aantal van dertien leerkrachten gekomen, omdat zij de leerkrachten zijn in groep 4 t/m 8 en dus ook met Snappet werken. Ik heb hierin geen onderscheid gemaakt in startende- en ervaren Snappet-leerkrachten. Door middel van dit onderzoek moet ik hier inzicht in gaan krijgen. Onderzoeksvraag Hoe kunnen de leerkrachten op basisschool X met Learning Analytics en Snappet tot de juiste interventies komen, zodat de leerwinst kan worden vergroot?
  6. 6. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 6 Deelvragen 1. Wat is Learning Analytics? (theorie) 2. Wat is de rol van data en Learning Analytics binnen Snappet? (theorie) 3. Hoe wordt de data vanuit Snappet momenteel door leerkrachten ingezet? (praktijk) 4. Welke kennis en vaardigheden hebben leerkrachten nodig om de data vanuit Snappet te interpreteren om te interveniëren in het leerproces? (theorie) 5. Welke acties kunnen leerkrachten ondernemen om te interveniëren naar aanleiding van de gegeven data in Snappet? (praktijk) 6. Hoe gaan we de implementatie van het inzetten van de data vanuit Snappet, om tot differentiële didactische handelingen te kunnen komen in de praktijk, in het schoolbeleid vastleggen? (praktijk) Onderzoeksmethoden 1. Wat is Learning Analytics? (theoretisch) Door middel van literatuuronderzoek, boeken en online artikelen, wil ik te weten komen wat Learning Analytics is, in een brede context. En ik ben benieuwd waarom het volgens de theorieën een meerwaarde is voor het onderwijs en de reden dus tot het gebruiken in de onderwijspraktijk. 2. Wat is de rol van data en Learning Analytics binnen Snappet? (theoretisch) Door middel van literatuuronderzoek, onderzoeken en artikelen, wil ik weten wat Snappet is en kan, in een brede zin. En wat de link is tussen Learning Analytics en Snappet. Waar kun je data vinden voor Learning Analytics in Snappet? Wat is de meerwaarde om Snappet in je school in te zetten in plaats van de methoden? 3. Hoe wordt de data vanuit Snappet momenteel door leerkrachten ingezet? (praktisch) Ik wil graag te weten komen wat de gebruikelijke wijze op dit moment bij veel leerkrachten is om Snappet in te zetten in de klas. En dan voornamelijk gericht op de acties die zij nemen bij het interpreteren van de data/Learning Analytics. Het is een nulmeting voor mij om te zien hoe vaardig de leerkrachten zijn en waar de ontwikkelpunten liggen binnen de school. Dit ga ik bereiken door minimaal twee observaties te doen en een enquête te laten invullen door de leerkrachten. 4. Welke kennis en vaardigheden hebben leerkrachten nodig om de data vanuit Snappet te interpreteren om te interveniëren in het leerproces? (theoretisch) Door middel van het lezen online artikelen en onderzoeken en het bekijken van de website en het dashboard van Snappet, wil ik te weten komen wat leerkrachten exact nodig hebben om tot interventies vanuit data te kunnen komen. Kennis van data en Learning Analytics is van belang. Alle mogelijkheden vanuit Snappet. Ik wil graag de koppeling kunnen leggen tussen Learning Analytics en het leren, de leertheorie. 5. Welke acties kunnen leerkrachten ondernemen om te interveniëren naar aanleiding van de gegeven data in Snappet? (praktisch) Door middel van het lezen van online artikelen/onderzoeken, het bekijken van de website van Snappet en het dashboard van hen. Ik wil te weten komen wat leerkrachten concreet aan praktische handelingen kunnen uitvoeren op basis van Learning Analytics in Snappet. 6. Hoe gaan we de implementatie van het inzetten van de data vanuit Snappet, om tot differentiële didactische handelingen te kunnen komen in de praktijk, in het schoolbeleid vastleggen? (praktisch) Het uiteindelijke doel is dat we in het schoolbeleid de implementatie van Snappet kunnen terugvinden. Denk aan het maken van schoolafspraken, een kijkwijzer, een handleiding, et cetera.
  7. 7. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 7 Overzicht – leeswijzer Na deze inleiding volgt het theoretisch kader, hoofdstuk twee. In het theoretisch kader wordt onder andere antwoord gegeven op de drie theoretische deelvragen. 1. Wat is Learning Analytics? 2. Wat is de rol van data en Learning Analytics binnen Snappet? 3. Welke kennis en vaardigheden hebben leerkrachten nodig om de data vanuit Snappet te interpreteren om te interveniëren in het leerproces? Na het theoretisch kader volgt de onderzoeksmethode in hoofdstuk drie. Hierin wordt precies beschreven op welke manier het onderzoek is uitgevoerd. De hoofdvraag en de deelvragen worden hier nogmaals herhaald en er wordt een verantwoording gegeven voor de keuzes met betrekking op de onderzoeksgroep, de onderzoeksinstrumenten en de procedure. In hoofdstuk vier start het praktijkonderzoek. Hierin wordt de eerste deelvraag beantwoord met betrekking op de praktijk. Er wordt gekeken naar hoe de leerkrachten momenteel de data vanuit Snappet inzetten. In hoofdstuk vijf draait alles om de acties en interventies die leerkrachten kunnen gaan uitvoeren met de gegeven data in Snappet. In hoofdstuk zes wordt er gesproken over het hele implementatieplan van Snappet. Het gaat over de vastlegging van beleid, schoolafspraken, kijkwijzers, et cetera. Hierin worden de antwoorden op alle deelvragen meegenomen naar de koppeling naar de praktijk en de schoollijn met betrekking tot de interventies die genomen moeten worden op basis van data in Snappet, om de leerwinst te vergroten. In hoofdstuk zeven volgt de conclusie. Hierin worden deelconclusies genoemd en wordt een antwoord gegeven op de deelvragen van dit onderzoek. De discussie wordt afgesloten met het antwoord op de probleemstelling. Tot slot komen de aanbevelingen voor mijn collega’s op basisschool X naar voren. Met name voor de leerkrachten die met Snappet werken, maar ook zeker ter informatie voor andere (toekomstige) leerkrachten. Na het lezen van de inleiding van dit onderzoeksrapport is duidelijk geworden wat de aanleiding, de relevantie en het doel van dit onderzoek is. In het volgende hoofdstuk bevindt zich het theoretisch kader, hierin wordt antwoord gegeven op de drie theoretische deelvragen en wordt de theoretische basis van het onderzoek gelegd.
  8. 8. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 8 2. Theoretisch kader In dit hoofdstuk worden antwoorden gegeven op de theoretische deelvragen: 1. Wat is Learning Analytics? 2. Wat is de rol van data en Learning Analytics binnen Snappet? 3. Welke kennis en vaardigheden hebben leerkrachten nodig om de data vanuit Snappet te interpreteren om te interveniëren in het leerproces? 2.1 Learning analytics In deze paragraaf wordt een totaalbeeld geschetst van de term ‘Learning Analytics’. In de eerste subparagraaf van dit hoofdstuk wordt het begrip Learning Analytics beschreven. In de tweede subparagraaf vindt er een verdieping plaats in de cyclus van Learning Analytics. Vervolgens in de derde subparagraaf wordt er gesproken over de twee vormen van Learning Analytics: embedded en extracted. Tot slot in de laatste subparagraaf wordt de Hype Cycle van Gartner toegelicht. Het doel van deze paragraaf is om een totaalbeeld te creëren omtrent de term ‘Learning Analytics’. 2.1.1 Definitie Learning Analytics Learning Analytics is het meten, verzamelen, analyseren en rapporteren van en over big data van leerlingen en hun context. Learning Analytics heeft als doel het begrijpen en optimaliseren van het leren en de omgeving waarin dit plaatsvindt. De terugkoppeling van deze analyses kan leiden tot effectiever handelen door de leraar, leerling of bijvoorbeeld de ontwikkelaar van lesmateriaal. (Kennisnet, 2013) Het is het onderzoeksgebied dat geassocieerd wordt met het ontdekken van trends en patronen in grote hoeveelheden onderwijsdata (Educational Big Data) met als doel om meer gepersonaliseerd onderwijs mogelijk te maken. Learning Analytics focust op het toepassen van tools en technieken op grote schaal in onderwijsomgevingen. (Woning, 2013) 2.1.2 Cyclus Learning Analytics Learning Analytics kun je als een cyclus zien. De interactie van leerlingen met digitaal leermateriaal levert data op. Deze data worden verzameld en opgeslagen. Samen met data die al bekend zijn over de leerling kan een analyse uitgevoerd worden aan de hand van bepaalde algoritmes. Deze analyse resulteert in een interventie. Die kan variëren van een melding naar de docent, een update van een dashboard, het opschroeven van de moeilijkheidsgraad of het veranderen van de volgende opdracht. Als de leerling verder gaat, begint de cyclus opnieuw. (Woning, 2013) Learning Analytics Cyclus (Clow, 2012).
  9. 9. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 9 2.1.3 Embedded Analytics en Extracted Analytics Het doel van Learning Analytics is verbetering van het leerproces van de leerling en verhoging van de onderwijskwaliteit van de instelling, gebaseerd op ‘datagedreven’ inzichten. Learning Analytics kan een rol spelen binnen het leerproces zelf. Een leerling krijgt bijvoorbeeld direct feedback in de vorm van aanbevelingen of het aanpassen van het niveau. Maar ook buiten het leerproces kan Learning Analytics worden gebruikt om bijvoorbeeld risicofactoren op vroegtijdig schooluitval te identificeren. (Kennisnet, 2013)Learning Analytics kun je onderscheiden in twee vormen die op verschillende niveaus en manieren het leerproces ondersteunen:  Binnen het leerproces  Embedded Analytics  Buiten het leerproces  Extracted Analytics Embedded Analytics  In het leerproces geïntegreerd  Real-time, automatische interventies  Op het moment van het leren  Door het systeem, zonder menselijke interventie Bijvoorbeeld: als een opgave in een adaptief leermiddel altijd goed gaat en steeds minder tijd kost, krijgt de leerling moeilijker opgaven aangeboden. Bij herhaalde fouten wordt op het specifieke probleemgebied remediërend opgetreden met extra uitleg, makkelijkere opgaven of het advies de leraar om hulp te vragen. (Kennisnet, 2016) Extracted Analytics  Uit het leerproces onttrokken  Na afloop van leeractiviteit, reflectief  Ondersteunt leerkracht in ontwikkelingen overzien  Interventies door de leerkracht Op hoger niveau biedt Extracted Analytics schoolleiders en het bestuur inzicht in (de ontwikkeling van) prestaties van de school als geheel. Deze vorm van analytics is vooral ondersteunend in (proces)evaluatie en advies ter verbetering. Kennisnet Trendrapport 2016-2017.
  10. 10. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 10 2.1.4 Hype Cycle Gartner Er zijn veel ontwikkelingen op dit moment op het gebied van Learning Analytics. Er wordt veel over gesproken, positief en negatief. Volgens de Hype Cycle van Gartner is Learning Analytics een hype op “The peak of inflated expectations” en bereikt bijna de hype op “Through of Disullisionment”. Learning Analytics hangt nauw samen met adaptief digitaal leermateriaal. Adaptief digitaal leermateriaal is bezig met zijn leerzame, maar waardevolle reis van “Through of Disillusionment” naar “Slope of Enlightenment”. Marktonderzoeksbureau Gartner Research zegt in zijn Hype Cycle dat zowel Learning Analytics en adaptief digitaal leermateriaal nog ongeveer twee tot vijf jaar nodig heeft om te groeien naar een stevige positie in het onderwijsveld. (Gartner, 2016) Er is in deze paragraaf een zo goed mogelijk beeld gegeven over de term Learning Analytics en de bredere betekenis ervan. Learning Analytics is een cyclus dat big data van leerlingen en hun context meet, verzamelt, analyseert en rapporteert. Learning analytics kun je onderverdelen in embedded analytics en extracted analytics. Embedded analytics is real-time bijsturing vanuit het digitale systeem en extracted buiten het directe leerproces om en interventies komen vanuit de leerkracht. In de volgende paragraaf wordt antwoord gegeven op de tweede deelvraag. Wat is rol van data Learning Analytics binnen Snappet?
  11. 11. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 11 2.2 Snappet versus Learning Analytics In deze paragraaf wordt een beeld gegeven van het adaptieve, digitale onderwijsplatform ‘Snappet’. In de eerste subparagraaf wordt een beschrijving gegeven van Snappet en zijn pluspunten in vergelijking met de traditionele schriften en werkboeken. In de tweede subparagraaf wordt Snappet binnen het principe van een formatief evaluatiesysteem geplaatst. En in de laatste subparagraaf blik ik terug op de wetenschappelijke onderzoeken die zijn uitgevoerd op Snappet. Het doel van deze paragraaf is om kennis op te doen over de achtergrond van Snappet. Adaptief digitaal leermateriaal als Snappet biedt een rijkdom aan hoogfrequente data. De informatie is gemakkelijk te verzamelen en te overzien, dit leidt tot een beter beeld van de voortgang van de leerling of de klas. Dit wordt learning analytics genoemd, de toepassing van educational big data. Je gebruikt de grote en gevarieerde hoeveelheden data, dat automatisch door een digitaal leersysteem wordt verzameld. 2.2.1 Beschrijving van Snappet Snappet is een adaptief digitaal onderwijsplatform dat elke leerling via een tablet uitdaagt om zich optimaal te ontwikkelen. Snappet biedt de verwerkingsstof voor de kernvakken en daarnaast de mogelijkheid om gepersonaliseerd en adaptief te werken. (https://nl.snappet.org) (Snappet) Leerlingen maken opgaven die inhoudelijk vergelijkbaar zijn met de opgaven uit de werkboeken van lesmethoden. Na het maken van de lesstof hebben de leerlingen de mogelijkheid om aan hun eigen leerdoelen te werken op hun eigen niveau. Bij de adaptieve opgaven wordt namelijk het niveau van de opgaven aangepast op de leerbehoefte van de leerling. Op basis van de resultaten van alle eerder gemaakte opgaven, ‘big educational data’, selecteert het systeem steeds de opgaven die het best passen bij die leerling en zijn niveau. Dit is de automatische toepassing van embedded analytics. Er zijn drie aspecten die het werken met Snappet op de tablet anders maken dan het werken met de methodegebonden werkboeken: 1. Leerlingen krijgen directe feedback. Ze zien direct of het antwoord goed of fout is en kunnen de antwoorden direct verbeteren. 2. Naast de verwerking van de klassikale lesstof  adaptief werken aan leerdoelen. De opgaven binnen een leerdoel vanuit het adaptieve gedeelte sluiten aan op het niveau van de leerling doordat het systeem dit op basis van eerdere prestaties kan afstemmen (embedded analytics). Na de klassikale lesstof kunnen ze binnen het leerdoel van de klassikale les verder oefenen óf ze kunnen werken aan andere leerdoelen waarin zij extra oefening behoeven. 3. Leerlingen krijgen zelf inzicht in hun voortgang. Ze kunnen sterren verdienen, ze scoren punten per gemaakte opgave en hebben in de tablet ook toegang tot hun leerlingrapport. Hierin staan alle kernvakken waarin de leerlingen oefenen en daarbij een I- tot V-score met een bijbehorende kleur. Ze kunnen ook zelf inzien hoe zij op de leerdoelen scoren binnen de vakken. Daarnaast zijn er voor leerkrachten ook grote verschillen met het werken via Snappet in plaats van het volgen van de methode. 1. Leerkrachten hebben toegang tot het zogenoemde ‘dashboard’ en vinden daar uitgebreidere feedback dan vanuit de werkboeken en wat de leerkracht zelf handmatig kan verzamelen. Hierin kunnen ze heel precies de leerlingen volgen tot op detailniveau. 2. Op grond van het dashboard kunnen leerkrachten real-time interveniëren, acties ondernemen in de les zelf in plaats van de dag erna, het zogenoemde ‘extracted analytics’. 3. Leerkrachten winnen effectieve onderwijstijd terug, een deel van de administratieve last valt weg. Snappet kijkt namelijk (de meeste) opgaven automatisch na, hierdoor ontvangen leerlingen directe feedback. Al deze vormen van feedback hebben een gezamenlijk doel: het verkleinen van het verschil tussen de vaardigheid die de leerling op dit moment heeft en de vaardigheid die hij zou kunnen bereiken.
  12. 12. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 12 2.2.2 Formatief evaluatiesysteem Als adaptief digitaal leermateriaal, met een dashboard als in Snappet, voortdurend inzicht geeft in de prestaties en het beheersingsniveau van leerlingen, waartoe dient toetsen dan nog? Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden, is het zinvol twee soorten toetsdoelen te onderscheiden: 1. Formatieve toetsen zijn specifiek ontworpen ter ondersteuning van het leerproces. Ze vormen de feedback die leerling en leraar zicht geven op ontbrekende kennis of inzichten. 2. Summatieve toetsen worden gebruikt om leerlingen een (eind)beoordeling te geven. Denk hierbij aan vakafsluitende toetsen, tentamens en examens die het (beheersings)niveau als (on)voldoende bepalen of beslissen of iemand zakt of slaagt. (Kennisnet, 2016) Toetsresultaten zijn al jarenlang bepalend geweest voor de overgang tussen leerjaren, ze dicteren keuzes voor vervolgonderwijs en vormen het belangrijkste criterium om al of niet in te grijpen in het leerproces van leerlingen. Maar eigenlijk zijn deze ‘handmatig’ verzamelde gegevens beperkt in frequentie, kunnen vertroebeld zijn doordat leerlingen moeten pieken op bepaalde momenten en het is vaak beperkt tot eenvoudig kwantificeerbare aspecten van leren. (van Wetering, 2016) We willen leerlingen graag beoordelen op hun voortgang door het hele jaar heen. Dat is met methodes, werkboeken en methodegebonden toetsen gecompliceerd. Leerkrachten staan vaak voor klassen van zo’n dertig leerlingen. Deze leerkracht kan niet elke leerling individueel bedienen; denk aan instructie, feedback, verlengde instructie, nakijken, et cetera. Learning analytics kan differentiëren in het onderwijs eenvoudiger maken. Doordat het leerproces continu gevolgd en geregistreerd wordt, is het makkelijk om tijdig problemen te signaleren. Net als het voorspellen van de mate van studiesucces of dreigende uitval. Daarmee kan learning analytics op meerdere vlakken een belangrijke bijdrage leveren aan het verhogen van de opbrengsten in het onderwijs, terwijl het tegelijkertijd de administratieve last van leerkrachten kan verminderen. Snappet is een digitaal onderwijsplatform wat valt onder het principe van formatieve evaluatie. Black & William (1998) definiëren formatieve evaluatie als volgt: “All those activities undertaken by teachers, and/or by their students, which provide information to be used as feedback to modify the teaching and learning activities in which they are engaged”. De grenzen tussen oefenen en toetsen vervagen zodra je adequaat, structureel en nauwkeurig met een adaptief digitaal leermiddel werkt. Want dit leermiddel toetst voortdurend, zonder formatieve toetsing kun je niet adaptief werken. De summatieve toetsen zijn daarentegen niet direct onmisbaar vanwege (inter)nationale normeringen. Wel moeten de mensen werkzaam in de onderwijspraktijk zich blijven afvragen wat de meerwaarde is van een summatieve toets. Wat zegt dit in grote lijnen over de ontwikkeling van een leerling? Je kunt de ontwikkeling van een leerling over meerdere jaren volgen in het dashboard: op vakniveau, domeinniveau en doelniveau. 2.2.3 Wetenschappelijke onderzoeken Snappet Snappet heeft het afgelopen jaar centraal gestaan in grootschalig onderzoek door de Universiteit Twente en de Radboud Universiteit Nijmegen. De onderzoeken richtten zich op het gebruik en het effect van Snappet. De algemene conclusie is dat leerlingen onder bepaalde condities een grote leerwinst behalen wanneer ze werken met Snappet in vergelijking met de traditionele manier van werken. Binnen het onderzoek van de Radboud Universiteit is een positief effect gemeten van werken met de adaptieve onderwijstechnologie Snappet op de ontwikkeling van reken- en spellingsvaardigheden. Leerlingen in groep 6 gingen beter vooruit op rekenen en spelling wanneer zij met Snappet werkten dan de controleconditie. Leerlingen in groep 4 gingen meer vooruit op spelling wanneer zij met Snappet werkten dan de controleconditie, maar dit was niet te zien op rekenen. (Molenaar, Campen, & Gorp, 2016) Dit onderzoek is uitgevoerd op 16 scholen, met de groepen 4 t/m 7 gedurende een schooljaar.
  13. 13. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 13 Aan het onderzoek vanuit de Universiteit Twente deden 79 scholen mee en het onderzoek werd alleen uitgevoerd in de groepen 5, gedurende een half jaar. De resultaten zijn waarschijnlijk om deze redenen ook anders dan de resultaten van de Radboud Universiteit. Het onderzoek van de Universiteit Twente laat zien dat er in de groepen een vaardigheidsgroei te zien is op het vakgebied rekenen, maar op spelling niet. (Faber & Visscher, 2016) Beide onderzoeken concluderen dat een onderwijskundige training noodzakelijk is om de toegevoegde waarde van Snappet te kunnen benutten. Omdat de meerwaarde bij het verhogen van de leeropbrengsten vooral gezocht moet worden in het maken van meer adaptieve opgaven, zullen leerkrachten moeten leren omgaan met een meer divergente wijze van lesgeven. Er wordt een groot beroep gedaan op de instructievaardigheid en het organisatievermogen van de leerkracht. Daarnaast vraagt deze ontwikkeling van scholen beleid op het versnellen, vertragen en verrijken of verbreden van het onderwijsaanbod. (van Hasselt, 2016) Er is in deze paragraaf een algemeen beeld geschetst over wat Snappet is. Snappet is een adaptief digitaal onderwijsplatform dat leerlingen de mogelijkheid geeft via een tablet de lesstof te verwerken, adaptief te werken aan leerdoelen en (directe) feedback geeft aan leerling en leerkracht. Snappet valt binnen het principe van een formatief evaluatiesysteem: toetsen ter ondersteuning van het leerproces. In de volgende paragraaf volgt een omschrijving van de kennis en vaardigheden die leerkrachten moeten hebben of ontwikkelen omtrent het werken met Learning Analytics en Snappet.
  14. 14. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 14 2.3 Kennis leerkrachten omtrent Learning Analytics In deze paragraaf ga je lezen over welke kennis en vaardigheden leerkrachten moeten beschikken om de data vanuit Snappet te kunnen interpreteren ten behoeve van de ontwikkeling van de leerlingen. We blikken terug op de onderzoeken naar Snappet en we verdiepen ons in diverse vormen van differentiëren. In de derde subparagraaf wordt Snappet gekoppeld aan het Directe InstructieModel. In de vierde subparagraaf volgt een uitgebreide beschrijving van het dashboard. En tot slot een fragment over interventies voor effectief onderwijs. Al ruim tweehonderd jaar gebruiken wij in ons Nederlandse onderwijssysteem papieren lesmethoden om leerkrachten een leidraad te bieden bij het geven van goed onderwijs. In de 21ste eeuw is de informatie- en communicatietechnologie (ICT) niet meer uit onze maatschappij weg te denken. We zien daarentegen dat deze digitale technologie nog maar een beperkte rol speelt in onze hedendaagse manier van onderwijzen. Veel leerkrachten blijven tekst- en werkboeken, schriften en schrijfgerei gebruiken, terwijl kinderen opgroeien met de nieuwste digitale middelen en dit als vanzelfsprekend ervaren. De komende jaren zullen leerkrachten meer en meer gebruik (moeten) gaan maken van digitale leermiddelen. (van de Hoef & Bootsma, 2014) 2.3.1 Terugkoppeling onderzoeken Afgelopen jaar zijn er twee wetenschappelijke onderzoeken uitgevoerd gericht op de effecten van Snappet; door de Radboud Universiteit en de Universiteit Twente. Uit beide onderzoeken kwam onder andere de conclusie dat een onderwijskundige training onmisbaar is om van Snappet optimaal te kunnen profiteren. Het is noodzakelijk dat leerkrachten hun kennis uitbreiden in het kader van learning analytics en dan voornamelijk extracted analytics: de inzet van onderwijstechnologie als instrument voor de leerkracht. Het onderzoek vanuit de Radboud Universiteit richt zich in zijn slotstuk onder andere op de kennis van leerkrachten met betrekking tot learning analytics: “Ondanks dat leraren duidelijk aangeven dat ze de aanvullende informatie in de dashboards betekenisvol vinden, hebben ze nog veel vragen over de koppeling tussen deze informatie en effectief differentieel handelen. Dit betekent dat de kennis en vaardigheden die leraren nodig hebben om voortgangsinformatie in dashboards te interpreteren en adequaat om te zetten in de bijbehorende differentiële handelingen in de klas in kaart gebracht moeten worden. Dit vraagt om professionele ontwikkelingsprogramma’s voor leraren om dashboard informatie te verbinden aan differentiële handelingen.” (Molenaar, Campen, & Gorp, 2016) Er worden dus nieuwe vaardigheden van leerkrachten gevraagd, waarbij de leerkrachten momenteel niet eens weten wat die vaardigheden zijn. Naast dat er nieuwe vaardigheden aangeleerd moeten worden, worden er ook taken van de leerkracht weggenomen en moeten leerkrachten durven loslaten. Digitale leermiddelen met een didactische functie, zoals Snappet, nemen namelijk één of meerdere delen van het onderwijsproces over van de leerkracht, zoals:  het geven van instructie;  het organiseren en aanbieden van verwerkingsstof (les);  het afstemmen van remediërende of verrijkende opgaven (adaptieve gedeelte);  het geven van feedback. (Gijzen & van de Hoef, 2015) Adaptieve digitale leermiddelen stellen leerlingen ook in staat om hun eigen leerproces te sturen, de rol van de leerkracht verschuift hierdoor van overdrager van informatie naar begeleider van het leerproces (Verloop, 2009). Uit het onderzoek van Kennisnet (Kennisnet, 2015) komt daarentegen naar voren dat leerkrachten hun lessen voornamelijk invullen met de nadruk op overdracht van kennis, oftewel leerkrachtgestuurd onderwijzen. Leerlingen kiezen nauwelijks zelf de eigen leerinhoud en geven elkaar in de klas weinig tot geen feedback. Het is dus van groot belang dat leerkrachten over ruim voldoende kennis en vaardigheden beschikken met betrekking tot learning analytics en Snappet. Onder andere sterke instructievaardigheden en een goed organisatievermogen van de leerkracht zijn noodzakelijk. De meerwaarde van Snappet ligt met nadruk op het maken van meer adaptieve opgaven, waardoor de leerkrachten een meer divergente vorm van lesgeven en differentiëren moeten creëren.
  15. 15. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 15 Faber & Visscher (2016) concluderen ook in hun onderzoek dat de mate waarin leerkrachten Snappet inzetten om te differentiëren van invloed is op de leerresultaten. Leerlingen behaalden hogere leerresultaten bij leerkrachten die relatief veel differentiëren met Snappet, dan leerlingen bij leerkrachten die Snappet minder of niet inzetten voor differentiatie. 2.3.2 Differentiëren Gedifferentieerde instructie blijkt één van de meest complexe vaardigheden van de leerkrachten te zijn (Inspectie van het Onderwijs, 2014) (Smit & Humpert, 2012). De inspectie van het Onderwijs constateert dat planmatige afstemming van de instructie vaak (40%) onvoldoende is. Hierbij gaat het om differentiëren naar boven en naar beneden; het uitdagen van sterkere leerlingen en het extra aandacht geven aan zwakkere leerlingen. Het gevolg is dat leerlingen continu op onjuiste niveaus instructie krijgen. Daarnaast maakt de Wet Passend Onderwijs de diversiteit in de klas alleen maar groter, waardoor er nog meer gevraagd worden van de vaardigheden van de leerkrachten. (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2012) Snappet is een digitaal leermiddel met een didactische functie dat een bijdrage levert aan het passend maken van het onderwijs aan de behoeften van leerlingen. Met behulp van Snappet is het mogelijk om de ultieme differentiatie mogelijk te maken, namelijk om jaarklassen en zelfs onderwijssystemen te doorbreken. Elke leerling gaat dan in zijn eigen snelheid en met zijn eigen onderwijsprogramma op weg naar een plaats in de maatschappij. Scholen moeten wel realiseren dat deze ontwikkeling iets vraagt van het beleid op het versnellen, vertragen, verrijken of verbreden van het onderwijsaanbod. Figuur: (Gijzen & van de Hoef, 2015) Er zijn vier vormen van differentiëren te zien op scholen om zo aan de verschillende behoeftes van leerlingen te voldoen. Deze vormen kunnen elkaar ook kruisen binnen een school.  Convergent betekent: de hele groep werkt gelijktijdig aan één set doelen. Er is dus één niveau.  Divergent betekent: binnen de groep wordt gelijktijdig aan meerdere sets doelen gewerkt. Hier zijn dus meerdere niveaus. De woorden individueel en groepsgewijs verwijzen naar de groeperingsvorm. Groepsgewijze convergente differentiatie is momenteel de meest voorkomende vorm van differentiëren die je tegenkomt in de onderwijspraktijk. Elke leerling loopt dezelfde leerdoelen in één schooljaar door, waarbij sommige leerlingen extra instructies of verkorte/geen instructies krijgen. Individugerichte convergente differentiatie kun je ook wel gepersonaliseerd leren noemen. Alle leerlingen in een groep moeten in één schooljaar dezelfde doelen doorlopen, maar de manier waarop ze dat gaan bereiken kan verschillen. Dezelfde doelen, maar andere aanpakken. Hierbij mogen de leerlingen zelf bepalen hoe en in welk tempo zij leren. De leerling is zelfsturend in zijn/haar leerproces en houdt eigen voortgang bij. Groepsgewijze divergente differentiatie kan groepsgewijs worden georganiseerd. De leerlingen in een leerjaar werken dan groepsgewijs op diverse niveaus. In de eindgroepen van het speciaal onderwijs differentieert men vaak op deze wijze. Ze noemen dit dan ‘leerstromen’. Elke leerstroom heeft zijn eigen tempo en daardoor ook een ander eindniveau in de leerlijn. Dit eindniveau is verbonden aan een uitstroomniveau.
  16. 16. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 16 Individugerichte divergente differentiatie is een vorm van individueel onderwijs, waar de leerlingen op eigen niveau, eventueel met een gepersonaliseerde aanpak, les krijgen. Deze manier van differentiëren komt nauwelijks voor in Nederland. In het hogere- en volwassenonderwijs wordt dit soms (modulair) toegepast. Het houdt in dat studenten in hun eigen tempo werken aan het(zelfde) onderwijsprogramma gebaseerd op de leerdoelen uit de leerlijnen. Soms zullen leerlingen even gelijklopen, soms lopen ze weer op elkaar uit. In scholen die volgens dit principe werken zullen de leerlingen op verschillende tijdstippen de ‘eindstreep’ halen, of ze bereiken aan het einde van de school een niveau dat zich ergens in de leerlijnen van de vervolgschool bevindt. (Gijzen & van de Hoef, 2015) Snappet maakt het mogelijk om het differentiëren gemakkelijker en nauwkeuriger te maken doordat je in het dashboard over een gedetailleerd doelennetwerk met detailanalyse beschikt. De leerkracht heeft per leerling inzicht in het leerproces op detailniveau: op vakgebied (bijvoorbeeld rekenen), op subdomein (bijv. optellen en aftrekken tot 100) en op doel (bijv. optellen en aftrekken met tienvouden). Ter voorbereiding van een les is het dus van groot belang dat de leerkracht kijkt naar het niveau van zijn/haar leerlingen op het primaire lesdoel, voordat de leerkracht instructie gaat geven. Want de kans is er dat je de basisinstructie op het doel optellen en aftrekken tot 100 niet aan je hele groep hoeft te geven, jij kunt in het al dashboard zien op welk niveau de leerlingen dit beheersen. De meest voorkomende manier van differentiëren is groepsgewijs convergent differentiëren, wat resulteert in drie instructiegroepen. De instructieonafhankelijke groep heeft de instructie van de leerkracht eigenlijk niet nodig. De instructiegevoelige groep is de gemiddelde groep, deze groep heeft behoefte aan een korte, adequate instructie. De laatste groep is de instructieafhankelijke groep, dit zijn de leerlingen met een lage score die de instructie én verlengde instructie heel hard nodig hebben. Momenteel is er op veel scholen ook sprake van streven naar individugerichte convergente differentiatie (gepersonaliseerd leren). Scholen denken nu nog vaak vanuit (traditionele) leermiddelen over hun onderwijs. Ze werken een lesmethode door met leerlingen, en die bepaalt wat leerlingen leren en - impliciet - aan welke leerdoelen er wordt gewerkt. Scholen die gepersonaliseerd onderwijs willen aanbieden, denken vanuit leerdoelen, in plaats vanuit leermiddelen. Gepersonaliseerd leren is volgens velen echter de toekomst. De groeiende mogelijkheden met digitale leermiddelen maken dit mogelijk. Als leerlingen een persoonlijk leerpad volgen, is de structuur van de methode niet meer leidend en worden leerlingen gemotiveerder als ze snappen met welk doel ze bezig zijn en waarom. (Eggink, 2016) 2.3.3 Directe InstructieModel versus Snappet Het Directe InstructieModel wordt door veel scholen ingezet om structuur aan de les te geven. Het model houdt daarnaast ook rekening met de verschillen in onderwijsbehoeften van leerlingen. Een ‘effectieve’ les doorloopt volgens Veenman (1992 ) de volgende zes fasen: 1. Voorkennis activeren 2. Oriëntatie 3. Instructie 4. Begeleide inoefening 5. Zelfstandige verwerking A. Zelfstandig werken deel van de groep B. Verlengde instructie deel van de groep 6. Afsluiting (reflectie en evaluatie) Snappet kan elke fase van het Directe InstructieModel ondersteunen. Zie hieronder de zes fasen met daarbij een koppeling naar het inzetten van Snappet.  Fase 1: Voorkennis activeren De functie ‘stemmen/quiz’ kan worden gebruikt door een vraag aan de klas te stellen. De antwoorden die leerlingen invoeren op hun tablet verschijnen op het digibord, zodat de leerkracht een beeld krijgt van de voorkennis van de leerlingen. Nieuwe informatie onthouden is gemakkelijker wanneer dit aansluit op reeds bekende informatie. Deze aansluiting zorgt voor betere leerresultaten van de leerling (Hattie, 2007). Daarnaast kan de leerkracht de resultaten van het dashboard van de vorige les analyseren en evalueren met de leerlingen (terugblik).
  17. 17. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 17  Fase 2: Oriëntatie Snappet biedt een lespagina: alle opgaven, het lesdoel met bijbehorende instructies en een aanvullende video. Daarnaast kan de leerkracht zien hoe de groep scoort op het primaire lesdoel, op basis van deze gegeven data kan de leerkracht de klas opsplitsen in drie instructiegroepen voor de volgende fase: geen instructie, basisinstructie of basis- én verlengde instructie. Een kanttekening: als het een nieuw lesdoel is, dan kijken naar het algemene niveau op het vakgebied in plaats van op doelniveau.  Fase 3: Instructie Snappet heeft een instructiescherm waar een handleiding voor de les staat, met voorbeeldopgaven. Deze kun je bijvoorbeeld op het digibord of op een whiteboard noteren om te gebruiken als instructie. De leerkracht geeft veel aandacht aan het voordoen van het gewenste gedrag (‘modeling’), nadoen, samen-doen, gebruik van goede voorbeelden en het geven van directe feedback. Werk je met ‘compacten’, dan kun je ook opgave 1 gebruiken tijdens de instructie. Op dit moment werkt de instructieonafhankelijke groep al zelf aan de les!  Fase 4: Begeleide inoefening Na de eerste opgaven samen te hebben gedaan naar aanleiding van de uitleg, kunnen leerlingen opgave 1 zelf afmaken. Op dat moment kan de leerkracht door middel van de real-time datafeedback bekijken of leerlingen het begrijpen. Dan controleert de leerkracht ook direct de voortgang in het dashboard van de instructieonafhankelijke groep.  Fase 5: Zelfstandige verwerking In deze fase werkt ook de instructie gevoelige groep aan de les. Leerlingen ontvangen direct feedback en leerkrachten zien real-time data in het dashboard verschijnen. De leerkracht kan per leerling zien welk antwoord de leerling heeft ingegeven en hoeveel antwoorden de leerling nodig had om tot het juiste antwoord te komen. Bootsma & Van der Hoef (2014) raden aan om naast Snappet ook concrete materialen te gebruiken, bijvoorbeeld een rekenrek, kladpapier of MAB-materiaal. Tijdens de zelfstandige verwerking kan de leerkracht ervoor kiezen om het dashboard op het digibord te openen, zodat leerlingen zelf verantwoordelijkheid nemen door hun voortgang te overzien en te vergelijken met de rest van de groep en zo leren zichzelf te sturen in hun leerproces. Let op: hier moet het pedagogisch klimaat in de groep wel veilig genoeg voor zijn. En leer de leerlingen hoe zij de data moeten interpreteren. Zodra leerlingen klaar zijn met de les gaan leerlingen adaptief werken aan leerdoelen. De adaptieve opgaven zijn opgaven op een hoger niveau of extra remediërende opgaven, afhankelijk van de behoefte van de leerling. Dit kan het primaire doel van de les zijn, maar ook andere leerdoelen. In deze fase ligt ook de nadruk op de instructie afhankelijke groep. Deze groep kan van de leerkracht een verlengde (extra) instructie krijgen, om vervolgens met meer input van de leerkracht de les te maken. Naast de zwakkere groep kan de leerkracht ook langs de leerlingen uit de sterkere groep om te kijken of zij een duwtje in de juiste richting nodig hebben van de leerkracht om verder te komen in hun eigen leerproces.  Fase 6: Afsluiting: reflectie en evaluatie De leerkracht kan de resultaten van de les op het dashboard bespreken met de klas. Deze resultaten kunnen weergegeven worden op het digibord, let weer op je groepssfeer. Naast het bespreken van de les kan de leerkracht ook de adaptieve opgaven bespreken. Denk ook aan het aantal opdrachten in totaal door de klas, de leerling met de meest/minst gesmaakte opgaven, de meeste/minste groei op die dag. En sluit bijvoorbeeld af met het overzicht van de leerlingen in de groep op het primaire doel, vooraf aan de les hadden ze een nulmeting en nu als afsluiting de eindmeting. Van de Hoef en Bootsma (2014) beamen in hun artikel dat een groot deel van de leerkrachten zich onvoldoende bewust is van de mogelijkheden die Snappet biedt in alle fasen van het lesgeven. Tevens beseft ook de gehele school soms onvoldoende welke invloed een leermiddel als Snappet op het onderwijsleerproces kan hebben.
  18. 18. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 18 2.3.4 Basiskennis dashboard Snappet Voor leerkrachten is het de uitdaging om uit ruwe datagegevens betekenisvolle informatie te destilleren, om vanuit die informatie tot actie te kunnen komen in het leerproces van de leerlingen. Leerkrachten moeten extracted analytics inzetten met als doel het begrijpen en optimaliseren van het leren. Dit kunnen leerkrachten bereiken door te analyseren en te interpreteren van de verzamelde big eduactional data in het dashboard van Snappet. Daarnaast is het van belang dat leerkrachten, buiten deze waardevolle datagegevens, kritisch blijven ten aanzien van de niet digitaal meetbare betekenisvolle aspecten binnen de ontwikkeling van leerlingen. Leerkrachten ontvangen feedback over de voortgang van het leerproces via het dashboard van Snappet. Het dashboard bestaat uit drie tabbladen, deze tabbladen worden op de volgende zes pagina’s nauwkeurig gedefinieerd (Snappet, 2016): Onder het tabblad ‘Lesgeven’ (plannen) maak en pas je jouw onderwijsplan aan. Je kunt je eigen planning maken gekoppeld aan een methode of de suggesties van Snappet (SLO-leerlijn) volgen. Vanuit dit onderdeel start je ook direct jouw lessen en geef je klassikale instructie. Onder het tabblad ‘Volgen’ (helpen) volg je hoe de leerlingen hun opgaven maken. Je kunt de les van de dag zien, maar ook een tijdsperiode: de laatste 5 minuten of vandaag. Als je de leerlingen volgt, kun je direct een verlengde instructie starten voor de leerlingen die zijn vastgelopen. Onder het tabblad ‘Analyseren’ (bijsturen) vind je alle informatie over het niveau van de klas en de leerlingen als individu. Je ziet hier de ontwikkeling van de individuele leerlingen, ziet op welke doelen en hoe vaak zij verlengde instructies hebben gevolgd en welke leerdoelen in hun werkpakket staan. Als je als leerkracht inlogt, kom je in het startscherm in Lesgeven. Vanuit het startscherm kun je naar je onderwijsplannen per vak en kun je direct naar de voortgang van jouw klas voor vandaag. Ook zie je de recente activiteit in de klas en het totaal aantal gemaakte opgaven door de klas op die dag. Dashboard basisschool X
  19. 19. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 19 Dashboard basisschool X In het onderwijsplan zie je een overzicht van de leerdoelen binnen de domeinen van dat vak. Je ziet diverse icoontjes in het onderwijsplan. Door op het icoontje bij de aanbevolen les te klikken, kom je bij de lessenpagina terecht. Op de lessenpagina vind je informatie en aanvullende video’s en instructies die je nodig hebt om de les te kunnen geven. Op de lessenpagina stuur je de les virtueel naar de leerlingen en zo wordt de les zichtbaar voor hen. Onderaan zie je alternatieve lessen die je in plaats van deze les zou kunnen geven. Deze lessen hebben hetzelfde leerdoel als de les die je geselecteerd hebt. Dashboard basisschool X
  20. 20. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 20 (Snappet, 2016) Als je de instructie hebt gegeven, ga je de leerlingen volgen via. Volgen. Aan het eind van de instructie kun je doorklikken naar dit scherm. Bij het tabblad ‘Les’ zie je de voortgang van de betreffende les. Je ziet of de opgaven goed (groen), fout (rood) of uiteindelijk goed (groen met rood streepje) zijn beantwoord. Klik op een gekleurd bolletje om te zien welk antwoord een leerling heeft gegeven én om te zien na hoe veel pogingen het antwoord goed was. Ook zie je hier welke leerlingen vooruitgaan en welke leerlingen vastlopen. Als de leerlingen na de lesopgaven adaptief werken zie je dat bij ‘Andere activiteiten vandaag’. Aan het icoontje zie je of de leerlingen aan hun werkpakket (cadeautje) of andere leerdoelen (sterretje) werken. Naast het lesoverzicht kun je ook het overzicht van de laatste 5 minuten en van vandaag bekijken. Daar staat steeds aangegeven waar de leerlingen aan werken (boekje = les, sterretje = adaptief en cadeautje = werkpakket). Dashboard Snappet Demo Informatiecentrum Als je de leerlingen aan het volgen bent, kun je direct een verlengde instructie geven aan de leerlingen die zijn vastgelopen. Klik op de knop ‘Verlengde instructie’. De leerlingen die op dat moment zijn vastgelopen, worden automatisch geselecteerd.
  21. 21. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 21 Dashboard Snappet Demo Informatiecentrum Wil je extra leerlingen toevoegen of een van de geselecteerde leerlingen de-selecteren? Dit kun je doen door middel van de vinkjes. Klik daarna onderaan de pagina op ‘Selecteer deze leerlingen voor de verlengde instructie’. Je komt dan weer op de lessenpagina. Start de verlengde instructie door op de knop ‘Geef instructie en stuur de les naar de tablets’ te klikken. Alleen de geselecteerde leerlingen vinden deze les nu op hun tablet bij ‘Mijn lessen’. Analyseren biedt de leerkracht alle informatie over het niveau van de leerlingen. Je komt eerst het klasoverzicht. Hier selecteer je een vak en/of periode waarvan je de resultaten wilt zien. In dit overzicht zie je het vaardigheidsniveau en het streefniveau van de leerling, de groei en de leerdoelen die afgerond zijn binnen dat leerjaar op dat vak. Een afgerond leerdoel betekent dat de leerling voor dat leerdoel zijn of haar streefniveau heeft behaald. Dashboard Snappet Demo Informatiecentrum
  22. 22. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 22 Voor een gedetailleerd overzicht van de leerling klik je op ‘Bekijk leerling’. In het leerlingoverzicht vind je diverse onderdelen:  Vaardigheid Bovenaan staat het vaardigheidsniveau voor het geselecteerde vak. Daaronder zie je de recente domeinen met het bijbehorende niveau. Klik op ‘Bekijk details’ voor de voortgang op alle domeinen en leerdoelen. Het pijltje op de balk is het streefniveau van de leerling voor dit leerdoel.  Groei De huidige groei en de targetgroei, gebaseerd op het streefniveau van de leerling.  Groeigrafiek De groei en vaardigheid van de leerling wordt weergegeven in een groeigrafiek. Zo zie je de ontwikkeling over een periode. Klik op ‘Bekijk details’ voor de ontwikkeling van een leerling over de jaren heen. Ook kun je hier het streefniveau van de leerling aanpassen.  Leerdoelen Dit is het onderwijsplan van de individuele leerling. Bovenaan zie je voor hoeveel leerdoelen het streefniveau van de leerling al is bereikt. Klik op ‘Bekijk details’ om te kijken op welke leerdoelen de leerling vastloopt.  Verlengde instructie Hier zie je recente lessen waar deze leerling een verlengde instructie voor heeft gehad.  Werkpakket Hier zie je recente leerdoelen die zich in het werkpakket van de leerling bevinden. Leerdoelen waar de leerling zijn/haar streefniveau heeft behaald kun je hier ook weer verwijderen. Dashboard Snappet Demo Informatiecentrum Wanneer je op ‘Details’ klikt bij vaardigheid in het leerlingoverzicht, kom je op de vaardigheidspagina per leerling.
  23. 23. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 23 Bovenaan zie je het vak en de leerling die je bekijkt. Je kunt hier eenvoudig naar andere vakken en andere leerlingen navigeren. Op de pagina zie je een lijst met de domeinen binnen het vak. Je kunt op een domein klikken om de vaardigheid van de leerling per leerdoel te zien. Per leerdoel zie je aan het icoontje wat de status is:  Vastgelopen of niet gestart (geel uitroepteken)  Groei richting streefniveau (lichtblauw met blauwe stipjes)  Streefniveau behaald (blauw vinkje) Je kunt via ‘Meer’ achter een leerdoel het leerdoel aan het werkpakket van de leerling toevoegen of uit het werkpakket verwijderen. Leerdoelen die al behaald zijn door de leerling, kun je hier uit het werkpakket verwijderen. Leerdoelen waarvoor de leerling voortgang maakt, kun je aan het werkpakket toevoegen. Per domein zie je hoeveel leerdoelen er in het werkpakket staan door het cadeautje en het getal. Dashboard Snappet Demo Informatiecentrum Als leerlingen in hun tablet naar ‘leerdoelen’ gaan, kunnen ze adaptief werken aan leerdoelen en kunnen ze hun voortgang hierop zien. Ze kunnen sterren verdienen na het maken van een minimumaantal opgaven. De sterren worden toebedeeld op basis van het gemiddelde van de leerling zelf:  Geen ster laagst scorende leerdoel of net begonnen  1 ster net onder zijn/haar gemiddelde vaardigheid  2 sterren net boven zijn/haar gemiddelde vaardigheid  3 sterren ruim boven zijn/haar gemiddelde vaardigheid  4 sterren hoogst scorende leerdoelen
  24. 24. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 24 2.3.5 Interventies voor effectief onderwijs Het dashboard van Snappet biedt rijke stuurinformatie om te interveniëren vanuit data. Lesgeven vereist adequate interventies om er zeker van te zijn dat er cognitieve vooruitgang bij de leerling optreedt. Interventie betekent letterlijk: tussenkomst. De leerkracht komt in actie. De interventie kan gericht zijn op het sociale gedrag, het cognitieve gebied of de motivatie. Maar welke interventies werken nou echt? John Hattie (2013) heeft hier grootschalig onderzoek naar gedaan onder miljoenen leerlingen. Eén van de ontdekkingen is dat nagenoeg elke ingreep van de leerkracht effect heeft op het leren. Onderstaande interventies (met hun effectgrootte van hoog naar laag) sluiten aan op het werken met Snappet.  Feedback 0.75  Versnelling 0.68  Eerdere prestaties 0.65  Directe instructie 0.58  Leerlinggericht leren 0.54  Doelen 0.50  Motivatie 0.48  Verrijking 0.39  Computerondersteunend onderwijs 0.37  Groeperen binnen de klas 0.18 (Hattie J. , 2013, p. 30) In een tijd waarin veranderingen elkaar snel opvolgen, is het belangrijk om een innovatie als Snappet kritisch te bekijken op de feitelijke meerwaarde voor de effectiviteit van het onderwijs in de klas. Om het werkelijke innovatieve gehalte vast te stellen, kunnen we het beste onderzoeken of de leerlingprestaties er beter door zijn geworden. Dit is echter in veel gevallen een lastige en langdurige aangelegenheid. Een goed en snel alternatief is het toetsen van de verandering aan de negen schakels van effectief onderwijs. Hoe meer schakels een verandering weet te verbeteren, hoe hoger het innovatieve gehalte is. Volgens Jos Cöp (2014) zijn dit de negen schakels van effectief onderwijs, tevens kun je de dikgedrukte schakels direct koppelen aan Snappet, desondanks blijft de leerkracht ook hierin de kracht en is onmisbaar in het leerproces: 1. Werk samen met de leerlingen vanuit leerdoelen 2. Creëer betrokkenheid en motivatie 3. Zorg voor interactie en afwisseling in werkvormen 4. Werk vanuit een effectief lesmodel 5. Bewaak de voortgang door (formatief) te toetsen 6. Differentiatie in instructies en begeleiding 7. Differentiatie in leertijd 8. Zorg eerst voor één consistente didactische aanpak 9. Houd de organisatie haalbaar De inhoud van deze paragraaf maakt duidelijk dat de impact van de rol, de kennis en vaardigheden van de leerkracht groot is, ook als er digitale leermiddelen worden ingezet! Een middel als Snappet vraagt van de leerkracht wel specifieke didactische vaardigheden als je het effectief wilt inzetten. Veelvuldig merken van de Hoef en Bootsma dat leerkrachten niet zozeer begeleiding en ondersteuningsbehoefte hebben op de technische werking van Snappet, maar juist op het didactisch- onderwijsinhoudelijke vlak. De tablet en de inhoud zijn slechts middelen; de leerkracht en diens didactisch handelen maken uiteindelijk het verschil. (van de Hoef & Bootsma, 2014) In hoofdstuk 5 ga ik dieper in op interveniëren in de praktijk naar aanleiding van de data in Snappet.
  25. 25. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 25 3. Onderzoeksmethode In dit hoofdstuk wordt de onderzoeksmethode verantwoord. Het is een kwalitatief, beschrijvend onderzoek. De onderzoeksvragen, de onderzoeksgroep en de instrumenten worden benoemd. Het is voornamelijk een kwalitatief onderzoek waarin ik heb gekeken naar welke maatregelen en stappen er genomen moeten worden om de leerkrachten vaardig om te laten gaan met de data vanuit Snappet. Het verslag levert ook instructies, richtlijnen en gebruiksaanwijzingen op. Mijn masterpiece is dus zowel beschrijvend als ontwerpend, in de vorm van een casestudy. “Een veelgebruikte onderzoeksmethode. (…) Je legt dan een verzameling van gegevens aan die zich richt op een specifiek geval of een specifieke situatie. Het is kenmerkend voor een casestudy dat je kennis opdoet die alleen betrekking heeft op dat geval dat je onderzoekt. Je onderzoeksresultaten hebben dus geen algemene geldigheid. Wel kun je door een geval nauwgezet te onderzoeken op het spoor komen van inzichten waarvan je mag verwachten dat ze ook gelden voor vergelijkbare gevallen. “ (Kallenberg, Koster, Onstenk, & Scheepsma, 2010, p. 62) Hoe kunnen de leerkrachten op basisschool X met learning analytics en Snappet tot de juiste interventies komen, zodat de leerwinst kan worden vergroot? Deelvragen 1. Wat is learning analytics? (theoretisch) 2. Wat is de rol van data en learning analytics binnen Snappet? (theoretisch) 3. Hoe wordt de data vanuit Snappet momenteel door leerkrachten ingezet? (praktisch) 4. Welke kennis en vaardigheden hebben leerkrachten nodig om de data vanuit Snappet te interpreteren om te interveniëren in het leerproces? (theoretisch) 5. Welke acties kunnen leerkrachten ondernemen om te interveniëren naar aanleiding van de gegeven data in Snappet? (praktisch) 6. Hoe gaan we de implementatie van het inzetten van de data vanuit Snappet, om tot differentiële didactische handelingen te kunnen komen in de praktijk, in het schoolbeleid vastleggen? (praktisch) Onderzoeksgroep Mijn onderzoeksgroep bestaat uit dertien leerkrachten van basisschool X. Zij werken met Snappet, variërend in startende- en ervaren Snappet-gebruikers. Basisschool X is een school met een leerlingaantal dat de afgelopen vijftien jaar stabiel is gebleven, zo tussen 550 en 565 leerlingen. De leerling-populatie bestaat uit veel kinderen van hoger opgeleide ouders. De school telt slechts een zeer gering aantal leerlingen met een zogenaamd gewicht. Per jaar hebben zij tussen de vier á zeven leerlingen met een arrangement (vergoeding waaruit extra zorg gefinancierd kan worden).
  26. 26. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 26 Onderzoeksinstrumenten 1. Wat is learning analytics? (theoretisch) Door middel van literatuuronderzoek, boeken en online artikelen, wil ik te weten komen wat learning analytics is, in een brede context. En ik ben benieuwd waarom het volgens de theorieën een meerwaarde is voor het onderwijs en de reden dus tot het gebruiken in de onderwijspraktijk. 2. Wat is de rol van data en learning analytics binnen Snappet? (theoretisch) Door middel van literatuuronderzoek, onderzoeken en artikelen, wil ik weten wat Snappet is en kan, in een brede zin. En wat de link is tussen learning analytics en Snappet. Waar kun je data vinden voor learning analytics in Snappet? Wat is de meerwaarde om Snappet in je school in te zetten in plaats van de methoden? 3. Hoe wordt de data vanuit Snappet momenteel door leerkrachten ingezet? (praktisch) Ik wil graag te weten komen wat de gebruikelijke wijze op dit moment bij veel leerkrachten is om Snappet in te zetten in de klas. En dan voornamelijk gericht op de acties die zij nemen bij het interpreteren van de data/learning analytics. Het is een nulmeting voor mij om te zien hoe vaardig de leerkrachten zijn en waar de ontwikkelpunten liggen binnen de school. Dit ga ik bereiken door minimaal twee observaties te doen en een enquête te laten invullen door de leerkrachten. 4. Welke kennis en vaardigheden hebben leerkrachten nodig om de data vanuit Snappet te interpreteren om te interveniëren in het leerproces? (theoretisch) Door middel van het lezen online artikelen en onderzoeken en het bekijken van de website en het dashboard van Snappet, wil ik te weten komen wat leerkrachten exact nodig hebben om tot interventies vanuit data te kunnen komen. Kennis van data en learning analytics is van belang. Alle mogelijkheden vanuit Snappet. Ik wil graag de koppeling kunnen leggen tussen learning analytics en het leren, de leertheorie. 5. Welke acties kunnen leerkrachten ondernemen om te interveniëren naar aanleiding van de gegeven data in Snappet? (praktisch) Door middel van het lezen van online artikelen/onderzoeken, het bekijken van de website van Snappet en het dashboard van hen. Ik wil te weten komen wat leerkrachten concreet aan praktische handelingen kunnen uitvoeren op basis van learning analytics in Snappet. 6. Hoe gaan we de implementatie van het inzetten van de data vanuit Snappet, om tot differentiële didactische handelingen te kunnen komen in de praktijk, in het schoolbeleid vastleggen? (praktisch) Het uiteindelijke doel is dat we in het schoolbeleid de implementatie van Snappet kunnen terugvinden. Denk aan het maken van schoolafspraken, een kijkwijzer, een handleiding, et cetera. In dit hoofdstuk is de onderzoeksmethode verantwoord. Het is een kwalitatief, beschrijvend onderzoek. De onderzoeksvragen, de onderzoeksgroep en de instrumenten zijn benoemd. De basis voor het praktijkonderzoek is nu gelegd.
  27. 27. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 27 Aanvang praktijkonderzoek Om te kunnen komen tot betere leerresultaten met hierin de grote rol van Snappet, is het van belang om eerst in kaart te brengen hoe Snappet nu wordt ingezet door de leerkrachten. Naar aanleiding van de theorie uit hoofdstuk twee en de huidige gebruikssituatie van Snappet, komen we tot acties vanuit data om te interveniëren in de praktijk. Tot slot kunnen we op basis van alle gegevens uit de theorie en de praktijk komen tot afspraken, beleid, richtlijnen en een sterke visie. Het praktijkstuk is als volgt opgebouwd: In hoofdstuk vier wordt een schets gegeven van de huidige toepassingssituaties van Snappet in de praktijk. Vervolgens wordt in hoofdstuk vijf praktisch beschreven welke acties leerkrachten kunnen ondernemen om te interveniëren op basis van de gegeven educational data in Snappet. Tenslotte komen we in hoofdstuk zes terecht, waarin we een start van goede onderwijskundige implementatie van Snappet gaan maken. De huidige toepassingssituatie van Snappet door leerkrachten wordt door middel van een vragenlijst en observaties in kaart gebracht. In de vragenlijst komen acht vragen aan bod: 1. Hoe gebruikt u het dashboard bij het voorbereiden van een les? 2. Hoe gebruikt u het dashboard tijdens de zelfstandige verwerking? 3. Gebruikt u ‘volgen’ en ‘analyseren’ tijdens de les? 4. Kunt u inschatten hoeveel tijd van de les u gemiddeld besteed aan de volgende onderdelen? 5. Wat is volgens u de optimale verhouding tussen klassikale en adaptieve opdrachten? 6. Welke lesopbouw is het meest van toepassing op uw lessen? 7. Waar ziet u de meerwaarde in van het werken met Snappet? 8. Met betrekking tot welke onderwerpen heeft u behoefte in begeleiding en/of ondersteuning? Op de volgende pagina start het praktijkonderzoek met de huidige situatie van het Snappet-gebruik van leerkrachten van basisschool X.
  28. 28. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 28 0 2 4 6 8 10 12 14 Bekijken opdrachten van de les Bekijken voortgang op primaire doel Bekijken groepsrapport vakniveau Instructiegroepen samenstellen op basis van doel Werkpakketten klaarzetten 4. De huidige situatie van datagebruik in Snappet door leerkrachten In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie omtrent het gebruik van Snappet door de leerkrachten omschreven. De leerkrachten hebben hiervoor een vragenlijst ingevuld en ik heb leerkrachten geobserveerd. 4.1Resultaten vragenlijst Alle leerkrachten hebben een vragenlijst ingevuld. De vragenlijst met alle mogelijke antwoorden vindt u in de bijlagen. Ik zal starten met de resultaten van deze vragenlijst. De leerkrachten mochten bij de vraag meerdere antwoorden kiezen. De vragenlijst is bij dertien leerkrachten afgenomen. De dikgedrukte procenten geven aan dat de meerderheid van de leerkrachten dit toepast in de praktijk. 1. Hoe gebruiken de leerkrachten het dashboard bij het voorbereiden van een les? 2. Hoe gebruiken de leerkrachten het dashboard tijdens de zelfstandige verwerking? Anders: - Ik roep leerlingen bij me n.a.v. tussentijdse resultaten - Ik laat zien hoeveel opgaven ze gemaakt hebben 0 2 4 6 8 10 12 14 Leerlingen maken klassikale opgaven (les) Leerlingen maken adaptieve opgaven (plusje) Leerlingen maken adaptieve opgaven via leerdoelen Leerkracht laat zien hoe zij scoren op het primaire doel
  29. 29. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 29 3. Hoe gebruiken de leerkrachten de pagina’s ‘Volgen’ en ‘Analyseren’ tijdens de les? Anders: - Ik laat soms de voortgang van de les zien als aansporing tot harder werken - Nauwelijks - Kinderen die vastlopen roep ik bij me 4. Hoeveel tijd van de les besteden ze aan de lesactiviteiten? 0 5 10 15 20 25 30 35 Leerkrachtgebonden Individueel Samenwerken Gemiddeld aantal minuten Minste minuten Meeste minuten 0 5 10 15 Volgen - Nu (laatste vijf min.) Volgen - Vandaag - Vak Volgen - Les Volgen - Nu zichtbaar op bord Volgen - Vandaag - Vak zichtbaar op bord Volgen - Les zichtbaar op bord Direct opgaven bespreken die opvallen Totaal gemaakte opgaven - Recente activteit is zichtbaar Analyseren - Vak op groepsniveau bespreken
  30. 30. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 30 5. Wat is volgens de leerkrachten de optimale verhouding tussen klassikale en adaptieve opgaven? 6. Welke lesopbouw is het meest van toepassing op de lessen van de leerkrachten? Anders: - d, maar dan klassikale verwerking af: eerst klassikale verwerking voor een bepaalde tijd totdat de les af is, daarna adaptieve opgaven (plusje) voor een bepaalde tijd en daarna eigen keuze leerdoelen - laten zien van niveau op doel, vertellen doel, keuze voor instructie, samen som 1, verwerking op eigen niveau 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Andere leerdoelen Plusje van de les Klassikale opgaven 0 1 2 3 4 5 6 Klassikale verwerking > Adaptieve verwerking als leerling klaar is met les Klassikale verwerking voor bepaalde tijd > Adaptieve opgaven Klassikale verwerking voor bepaalde tijd > Adaptieve opgaven (plusje) voor bepaalde tijd > Eigen keuze leerdoelen Klassikale verwerking > Adaptieve opgaven zodra hele klas klaar is met de les>>Stoppen met vak
  31. 31. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 31 7. Waar zien de leerkrachten de meerwaarde van in van het werken met Snappet? Anders: - Verhoogde motivatie van leerlingen - Ik ben erg enthousiast over Snappet, maar haal er nog niet alles uit: ik ben lerende 8. Op welke onderwerpen hebben de leerkrachten behoefte aan ondersteuning? Anders: - Heel fijn dat we goed worden begeleid Ik hoop dat dat zo blijft, want de Mogelijkheden lijken me eindeloos, dus steeds weer bijleren! 0 2 4 6 8 10 12 14 Werken met adaptieve opgaven Automatische, directe feedback Automatisch nakijken voor leerkracht De pagina 'Volgen' Leerlingpagina 'Analyseren' Werken met leerdoelen Effectiever differentiëren Grote beschikbaarheid leerstof/opgaven Leerlingen medeverantwoordelijk eigen… 0 2 4 6 8 10 12 Technisch gebruik van Snappet (knoppen/functies) Inhoudelijk gebruik Snappet tijdens les Gebruik div. lesmodellen Gebruik adaptieve functie Volgen van leerlingen Omgaan met voortgangrapportages Werken met leerdoelen en leerlijnen Differentiëren met Snappet Geen behoefte
  32. 32. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 32 4.2Bevindingen observaties Hieronder beschrijf ik interessante, opvallende bevindingen die ik heb opgedaan tijdens het observeren van diverse leerkrachten. Naast de meest opvallende aspecten had ik tijdens de observatie ook diverse vragen in mijn hoofd. ˗ Leerlingen mogen aan hun laagste doelen werken. Leerkracht heeft gisteren per leerdoel en per leerling de procenten opgenoemd die gekoppeld zijn aan het beheersingsniveau van een leerling. Alle leerlingen hadden een blaadje met daarop vier leerdoelnummers met daarbij procenten. Gisteren hebben de leerlingen ook al aan deze doelen gewerkt en vandaag mogen ze dat weer. Hoe vaak kijkt de leerkracht naar deze procenten en hoe vaak koppelt de leerkracht dit terug? Ervaart de leerkracht dit als ‘veel werk’? Hoe veel opdrachten maken de leerlingen? Is het beheersingsniveau aan het eind van de les veranderd? ˗ Leerling X slaat diverse opgaven over, dit is te zien in het dashboard met een grijs bolletje. Leerkracht reageert hier in eerste instantie niet op, totdat ik haar erop wijs dat die leerling heel veel opdrachten overslaat en zo niet tot echt werken komt. Weet de leerkracht wat de icoontjes in het dashboard exact inhouden? ˗ Als de leerkracht leerlingen met rode bolletjes ziet (opgaven fout beantwoord en niet verbeterd), loopt ze naar de desbetreffende leerling om hulp te bieden waar nodig. Zijn er afspraken/regels zijn omtrent rode bolletjes, dus het niet verbeteren van foute antwoorden? Ik zie een aantal leerlingen doorgaan naar volgende opgaven zonder de foutieve antwoorden te verbeteren. ˗ Er mogen leerlingen direct starten zonder instructie. Op welke informatie baseert de leerkracht deze keuze? Ik heb haar niet de voortgang op dat doel zien bekijken in het dashboard. Tijdens het nabespreken van de observatie bleek dat de leerkracht dit gebaseerd had op het algemeen zeer goed zijn in rekenen (CITO en methodetoets). Het is op vakniveau gebaseerd met behulp van toetsen en niet doelspecifiek op basis van learning analytics in Snappet. ˗ Leerkracht legt tijdens een rekenles opgave 0 helemaal uit, een instructie van ruim vijf minuten. Weet de leerkracht dat opgave 0 automatiseren betreft? Hebben de leerlingen hier daadwerkelijk instructie op nodig? Zijn dit soort opgaven niet eerder aangeboden? ˗ Leerlingen mogen na de zelfstandige verwerking van rekenen (opgave 2), tien opgaven uit het plusje maken (adaptief werken op leerdoel van de les) en daarna aan andere doelen oefenen in het werkpakket naar keuze. Waarop is de keuze gebaseerd dat ze eerst 10 opgaven in het plusje moeten maken en daarna aan andere leerdoelen mogen werken? Beheersen de leerlingen het leerdoel van die dag al (plusje)? ˗ Leerkracht vraagt mij tijdens de observatie waar zij de leerlingen kan volgen die adaptief aan het werken zijn, dus of plusje of het werkpakket. De leerkracht weet waar zij de les kan volgen, maar daarna? Ik geef aan dat als zij op de pagina ‘volgen’ is, dat ze niet op les, maar bij ‘vandaag’ moet kijken. Daar kun je per vak zien welke opgaven en waar deze opgaven zijn gemaakt. ˗ Leerlingen hebben tien á vijftien minuten zelfstandig gewerkt. Op het moment dat iedereen de les af had, waren ze klaar met het vak rekenen op die dag en gingen ze wat anders doen. Hoeveel tijd staat er gepland voor het vak rekenen per dag? Hoeveel minuten moeten de leerlingen minimaal werken aan de zelfstandige verwerking op de tablet? Wanneer geeft de leerkracht de leerlingen de ruimte om aan adaptieve opgaven te werken? ˗ Leerkracht geeft aan het lastig te vinden alle leerlingen te bedienen tijdens het adaptief werken. Elke leerling heeft natuurlijk zijn eigen opgaven, op eigen niveau, dus het is heel divers en mogelijk veel vragen bij de leerlingen. Ik geef de tip om allereerst leerlingen te stimuleren eerst zelf goed na te denken en het uit te rekenen en niet direct om hulp te vragen bij de leerkracht. Reden hiervoor is dat het adaptieve gedeelte in Snappet een uitdaging is voor de leerlingen in de zone van de naaste ontwikkeling. Werkt de leerkracht met maatjes/tutoren per vak in de klas?
  33. 33. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 33 ˗ Leerkracht koppelt de voortgang van die dag niet terug aan de leerlingen, niet mondeling, maar ook niet met behulp van de data in het dashboard. Waarom evalueert de leerkracht het werken niet? Waarom wordt er terugkoppeling met behulp van het dashboard gegeven? Hoe geeft de leerkracht de ontwikkelingen in het leerproces weer aan de leerlingen? Vragen leerlingen weleens naar de weergave in het dashboard? Ik zag dat het lijkt dat de leerlingen nieuwsgierig zijn naar wat de leerkracht kan inzien. Tijdens de nabespreking gaf zij aan dat het groepsklimaat daar niet voldoende voor is. Kan dit wellicht komen doordat het juist geheim wordt gehouden? Kan het misschien gebruikelijk voor de leerlingen worden als ze dit vaker zien? Kan de leerkracht het zien als toegevoegde waarde, als in kritisch leren kijken naar jezelf en een stuk motivatie voor de leerling? Weten de leerlingen niet van elkaar wie er sterk en minder sterk is in een bepaald vak? Geeft de leerkracht weleens verlengde instructies? Gaan er leerlingen naar RT? ˗ Leerkracht ziet in het dashboard dat een leerling weinig opgaven gemaakt heeft en veel fouten. Ze vraagt de aandacht van de leerling en pakt het grote rekenrek erbij. Op het digibord opent ze de som die de leerling fout heeft geantwoord en helpt de leerling het antwoord te verbeteren door stap voor stap de rekenstrategie te doorlopen. Hoe voelt het om direct te kunnen handelen op het moment van vastlopen bij de leerling? Hoe reageert de groep hierop? Hoe ervaart de leerling dit? ˗ Leerkracht ziet tijdens het adaptief werken een som die door een leerling fout is beantwoord. Het gaat om de som 4 x 5 is hetzelfde als ? x 10. De leerlingen zitten nu tien weken in groep 4 en hoeven dit nog niet te weten, maar deze leerling krijgt uitdaging in het adaptief werken. De leerkracht legt de hele klas stil om dit uit te leggen aan hen. Was dit een opgave die leerlingen in begin groep 4 moeten kunnen? Beheersen alle leerlingen al de tafel van 5 of 10? Was het een opgave uit de les of uit het plusje van de les? ˗ De twee sterkste leerlingen op rekenen mogen van de leerkracht direct adaptief aan het werk in plaats van eerst de les maken. Zodra deze twee leerlingen dertig opgaven hebben gemaakt in het plusje (adaptief werken aan het leerdoel van de les) mogen ze ander werk gaan doen. Heeft de leerkracht gekeken hoe de leerlingen deze dertig opgaven hebben gemaakt? Heeft de leerkracht in het dashboard bekeken in hoeverre zij het leerdoel van die dag beheersen en op welk niveau van een I- tot V-score? Hebben de leerlingen dit leerdoel op eigen streefniveau behaald? 4.3Conclusies huidige praktijksituatie op basis van vragenlijst en observaties  Leerkrachten gebruiken het dashboard van Snappet vooral om de les en de opgaven te bekijken  Leerlingen maken lesopgaven en soms ook adaptieve opgaven in het plusje  Leerkrachten bekijken vooral de voortgang van de les en bespreken direct foutieve antwoorden in de lesopgaven op basis van het dashboard  Er zijn grote verschillen bij de leerkrachten in verhouding lesopgaven, plusje en andere leerdoelen  Leerkrachten zien veel meerwaarde in het werken met Snappet, maar de ‘analysepagina’ is hierin in het minst populair  Leerkrachten hebben vooral behoefte aan begeleiding in het werken met de diverse voortgangsreportages in het dashboard om de leerlingen en de groep te kunnen volgen  Leerkrachten houden nog erg vast aan de methode (en instructiesoftware) en de lessen vanuit de methode, vinden het wellicht ook eng om veel adaptief te werken  Leerkrachten hebben moeite met overzien van de data in de diverse rapportages, ze weten nog niet goed wat alle knoppen en icoontjes in het dashboard betekenen  Leerkrachten vinden het nog lastig om het Directe InstructieModel te koppelen aan Snappet en elke fase te volgen in het dashboard met als doel te handelen naar de data in het dashboard In dit hoofdstuk is de huidige situatie rondom Snappetgebruik geschetst. De toepassing van het digitale leermiddel, maar ook het dashboard met de data. Grote verschillen in gebruik tussen leerkrachten zijn geconstateerd. Dit biedt aanknopingspunten voor hoofdstuk vijf en zes. In het volgende hoofdstuk (vijf) bekijken we welke acties leerkrachten kunnen ondernemen op basis van de gegeven data in het dashboard van Snappet.
  34. 34. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 34 5 Interveniëren naar aanleiding van gegeven data in Snappet In dit hoofdstuk wordt omschreven welke mogelijke acties/interventies een leerkracht kan ondernemen met behulp van Snappet en op basis van learning analytics. De data in het dashboard van Snappet geeft de leerkracht de mogelijkheid om van reactief naar proactief didactisch handelen te gaan. Het dashboard van Snappet biedt rijke stuurinformatie om te interveniëren vanuit data. Lesgeven vereist adequate interventies om er zeker van te zijn dat er cognitieve vooruitgang bij de leerling optreedt. Interventie betekent letterlijk: tussenkomst. De leerkracht komt in actie. De interventie kan gericht zijn op het cognitieve gebied en/of de motivatie. Interventies op cognitief gebied met behulp van Snappet ˗ Dagelijks adaptieve opgaven laten maken  zone van naaste ontwikkeling en veel oefenen/herhalen ˗ School moet wellicht een visie opstellen op het versnellen, verrijken en/of verbreden ˗ Extreem zwakke leerlingen een andere leerlijn faciliteren in Snappet op basis van een OPP (ontwikkelingsperspectief) ˗ Fasen uit het Directe InstructieModel koppelen aan de mogelijkheden binnen Snappet  werken vanuit een effectief lesmodel ˗ Werken vanuit concrete leerdoelen in plaats van de methodeplanning (Blok, Week, Les) en het doel altijd communiceren met de leerlingen ˗ Voorleesfunctie inzetten: als het technisch lezen onvoldoende is, als er een taalachterstand is ˗ Compactmethode toepassen in plaats van de uitgebreide methode in Snappet: compact is één leerdoel per les met een vaste opbouw (automatiseren, instructie, zelfstandige verwerking, (eventueel verlengde instructie) en adaptief werken) ˗ Werkpakket vullen voor individuele leerlingen of voor de gehele groep: denk aan remediëring, eigen leerlijn of een leerdoel wat nog complex is voor de gehele groep ˗ Gesuggereerde lessen inzetten om een leerdoel nogmaals aan te leren (met een andere les) Interventies op cognitief gebied op basis van data ˗ Zwakke leerlingen op vak of op leerdoel: Remediëren? Verlengde instructie? RT? ˗ Differentiëren in instructies: clusteren op beheersingsniveau van een leerdoel in plaats van op vakniveau ˗ Differentiëren in leerinhoud: zodra een leerling het leerdoel boven gemiddeld beheerst, kan de leerling ook aan andere (nog niet boven gemiddelde) leerdoelen gaan werken ˗ Verlengde instructie geven op basis van voortgang les en voortgang op leerdoel individueel of een klein groepje leerlingen ˗ Zelfstandig-werken-momenten inroosteren om leerlingen adaptief te laten werken op de behandelde leerdoelen van de afgelopen week of afgelopen vijf weken Interventies op motivatie ˗ Interactie voor, tijdens en na de les met behulp van data in het dashboard en Snappet ˗ Directe feedback per opgave, met daarbij een positieve (groei) of negatieve score (daling) in voortgang, met diverse verwachtingen en verschillen per leerling gebaseerd op eerdere data ˗ Betrokkenheid creëren en vergroten door voortgang en scores bespreekbaar te maken en door de leerling te leren zichzelf te sturen in het werken met zijn/haar leerdoelen ˗ Afwisseling werkvormen: quiz (voorkennis), instructie (digibord+filmpje), verwerking (tablet), evaluatie (dashboard en data terugkoppelen) ˗ Formatief toetsen in plaats van summatief toetsen en de groei als belangrijker aanzien dan het aantal totaal gemaakte opgaven  kwaliteit boven kwantiteit ˗ Regelmatig leerling-gesprekken voeren op basis van data in het dashboard: wat valt op, waar zijn er vragen voor leerkracht en leerling, wat gaat goed en wat vindt de leerling lastig. ˗ Ontwerp een beloningssysteem op het verdienen van sterren in Snappet, sterren kunnen verdiend worden op voortgang van de gemiddelde vaardigheid van de leerling zelf
  35. 35. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 35 Inge Molenaar (2016) geeft de volgende tips om Snappet optimaal in te zetten in de klas. 1. "Het lijkt te lonen om leerlingen vaker adaptief te laten werken met Snappet (…). Leerkrachten vertellen ons dat hun leerlingen veel meer gefocust bezig zijn, en zich beter bewust zijn van hun vooruitgang. Leerlingen zeggen dat zelf ook." 2. "Neem de tijd om je te verdiepen in de informatie die het Snappet-dashboard geeft over de voortgang van je leerlingen. Doordat je hun prestaties kunt volgen tijdens het oefenen houd je makkelijk overzicht en krijg je de regie over hun leerproces." 3. "Durf de lesmethode eens los te laten. Kijk hoe het bevalt als je leerlingen na de klassikale instructie sneller adaptief laat werken. Zo ontdek je eerder welk lesmateriaal op welk moment geschikt is voor de individuele leerling." (Malmberg, 2015) Maar… De juiste inzet van adaptief digitaal leermateriaal is echt afhankelijk van de deskundigheid van leerkrachten. “Technologie zonder pedagogiek is gedoemd om te mislukken!” Aldus Michael Fullan (2013). Big educational data in een dashboard als Snappet, behoeft analyses en interventies door de leerkracht. Zonder een plan met stevige pedagogische uitgangspunten en deskundige leerkrachten zijn middelen als tablets geen vernieuwende leermiddelen, maar hooguit een elektronische variant op bestaande leermiddelen. In dit hoofdstuk is onderzocht welke acties een leerkracht kan ondernemen in de klas met behulp van Snappet én hoe de leerkracht kan interveniëren op bais van de data in het dashboard. In het volgende hoofdstuk wordt gekeken naar hoe we de implementatie van beter en effectief werken met Snappet kunnen vastleggen. Hoe kunnen we de leerkrachtvaardigheden verder ontwikkelen en op welke manieren kunnen we dit in het schoolbeleid opnemen?
  36. 36. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 36 6 Onderwijskundige implementatie learning analytics en Snappet In dit hoofdstuk wordt beschreven op welke manieren we de leerkrachtvaardigheden op basisschool X kunnen doorontwikkelen op het gebied van learning analytics vanuit Snappet. Uiteindelijk draait dit hoofdstuk voornamelijk om het implementeren van het didactische-/inhoudelijke aspect van Snappet: het inzetten van de data vanuit Snappet, om tot differentiële didactische handelingen te kunnen komen in de praktijk, opnemen in het schoolbeleid. (Kennisnet, 2015) Om ict effectief in te kunnen zetten in het onderwijs ben je afhankelijk van vier aspecten die met elkaar een samenhangend geheel zijn: digitale leermiddelen, ict-infrastructuur, visie en deskundigheid. Het digitale leermiddel dat de school gebruikt is Snappet en zijn dashboard voor de leerkracht. De ict- infrastructuur, en dan voornamelijk de WiFi-verbinding, is een belangrijke voorwaarde om met de tablets van Snappet te kunnen werken in de school. Momenteel wordt er door de leerlingen in groep 4 tot en met 8 gewerkt op 10-inch tablets van Snappet met daaraanvast een toetsenbord. Ook hebben de leerlingen een muis tot hun beschikking en kunnen ze in-ear oordopjes aansluiten op de tablet. De juiste inzet van ict in het onderwijs kan ervoor zorgen dat (Kennisnet, 2012): In het primaire proces:  de motivatie toeneemt  de leerprestaties verbeteren  het leerproces efficiënter wordt In het secundaire proces:  tijdsbesparing: door bepaalde taken te automatiseren en gegevens opnieuw te gebruiken  verbeterde transparantie: meer inzicht in de prestaties van leerlingen  betere sturing: meer mogelijkheden om middelen effectief in te zetten Een goede onderwijskundige implementatie van het werken met (adaptieve) digitale leermiddelen en learning analytics is van groot belang. De invoering van digitale leermiddelen en daarbij learning analytics heeft namelijk consequenties voor het onderwijs. Deze technologie kan het leren verbeteren en de onderwijsresultaten verhogen, maar volgens Michael Fullan (2013) alleen als de school deze verbindt met een focus op de leerresultaten en de veranderende rol van leerkrachten. Het adaptief en gepersonaliseerd leren verandert de rol van de leerkracht als kennisoverdrager naar een meer coachende rol en dit vergt training en ondersteuning. Maar deze verandering kun je niet afdwingen; het is een groeipad dat iedere leerkracht op eigen tempo doorloopt. Er zijn drie groepen: de voorlopers (pioniers die het initiatief nemen om iets nieuws te proberen), de vroege gebruikers (‘early adopters’ die relatief gemakkelijk te overtuigen zijn van de waarde van iets nieuws en dit als eerste zullen overnemen) en de grote groep van leerkrachten voor wie die hele onderwijsvernieuwing niet vanzelfsprekend is. Deze achterhoede (85-90% van de leraren) gaat pas ‘om’ als de toegevoegde waarde van een nieuwe ict-toepassing is aangetoond en veel collega’s ermee werken (Rogers, 1995).
  37. 37. ‘Learning analytics en interventies om de leerwinst te vergroten’ Priscilla Noordermeer – November 2016 37 6.1 Visie Vanuit de visie van basisschool X wordt gesproken over het feit dat elk kind zich cognitief, creatief en motorisch optimaal moet kunnen ontwikkelen door het aanbieden van leerstof die het beste bij de ontwikkeling van het kind past. De leerkrachten accepteren de verschillen tussen kinderen en stemmen hun onderwijs af op waar kinderen behoefte aan hebben. Opbrengst- en Handelingsgericht Werken wordt hierbij omarmd: onderwijs moet aansluiten op het niveau van de klas, met de middengroep als referentiekader. De visie van OGW sluit aan op wat learning analytics vanuit Snappet kan realiseren. Echter wordt deze koppeling (nog) niet beschreven in het schoolplan van basisschool X, hierin wordt Snappet voornamelijk omschreven als een toevoeging op de onderwijsmethoden vanuit educatieve uitgeverijen die in de school aanwezig zijn. Visie op versnellen Zodra je met Snappet werkt is het goed om je visie op versnellen onder de loep te nemen. Binnen het jaarstofklassensysteem is het ongebruikelijk dat leerlijnen versneld worden doorlopen. Het verrijken van de leerstof is de meest gehanteerde interventie voor de betere leerling. Door de adaptieve werking van Snappet worden leerlingen op een plek op de leerlijn geplaatst die past bij hun algemene vaardigheid. Op deze manier gaan leerlingen langzamer of sneller door de leerlijn, mogelijk ook over de grenzen van het jaarstofklassensysteem heen (van Hasselt, 2016). Onderstaande stuk komt letterlijk uit het protocol versnellen van basisschool X: Blauwe stukken tekst kunnen tegenwoordig ook met behulp van Snappet. Leerlingen die zich op hun plaats voelen in een groep maar heel hoge scores halen, zullen gestimuleerd worden middels verrijkings- en verdiepingsstof binnen de klas, of middels het plusbeleid: de Sofiegroep. Aan deze groepen nemen leerlingen deel die extra uitdaging nodig hebben. Indien een leerling zich gaat vervelen of zich duidelijk onder zijn niveau gaat gedragen, dan kan versnelling overwogen worden. Door middel van doortoetsen wordt het didactisch niveau van de leerling bepaald. Als de stof van het komende leerjaar in voldoende mate gekend wordt, dan kan overplaatsing naar een andere klas overwogen worden. Overplaatsing vindt bij voorkeur plaats van de ene naar de volgende groep rond april, niet direct na een vakantie. Het overslaan van een klas is een besluit dat in nauw overleg met de ouders, leerkracht, intern begeleider, Sofieleerkracht en directeur genomen wordt. Het besluit en de verantwoordelijkheid ligt bij de directeur van de school. We streven ernaar dat een kind maximaal één keer kan versnellen in de basisschoolperiode. Hiermee voorkomen we dat een kind al op tienjarige leeftijd naar het voortgezet onderwijs gaat. Argumenten om een klas overslaan te overwegen:  Het kind is duidelijk meer begaafd.  Een kind heeft een duidelijke voorsprong (van minimaal een jaar op rekenen en BL).  Werkhouding: het kind verveelt zich, ook nadat er gewerkt is met compacten en verrijken van de leerstof.  De gegevens kunnen worden verkregen door observaties, CITO-scores en van methodegebonden toetsen. Er wordt verder ook gekeken naar technisch lezen (AVI/DMT) en spelling. Dashboard/Analyse van Snappet mist hier; veel én gedetailleerde informatie.  Besprekingen met collega’s, diagnostisch onderzoek, intelligentieonderzoek, gesprekken met ouders.  Het is belangrijk te onderzoeken of de leerling de stap emotioneel aankan. Daartoe wordt naast bovengenoemde zaken ook het LVS op sociaal emotioneel gebied meegenomen (Kanvas). Naast het feit dat er leerlingen kunnen versnellen is de kans groot dat er ook leerlingen zijn die moeite hebben met de reguliere leerlijn van het betreffende leerjaar en wellicht gaan vertragen Ook hier kun je Snappet goed inzetten; te denken valt aan een eigen leerlijn binnen Snappet of een persoonlijk werkpakket met daarin leerdoelen waar extra herhaling en oefening gewenst is.

×