Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Fizyoloji 01

5,683 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Fizyoloji 01

  1. 1. Çalışma programı 1 Hücre fizyolojisi: Homeostazis ve fizyolojik kontrol sistemleri Homeostasis ve Fizyolojik 1. Hafta (membranlar, kanallar, taşınma, enzimler) Hayvanlarda sindirim sistemi (sindirim sisteminin yap ısı ve Kontrol Sistemleri 2. Hafta fonksiyonları, sindirim tipleri, besin maddeleri ve sindirilmeleri, hayvanlarda beslenme stratejileri, insanlarda sindirimle ilgili bazı durumlar) 3. Hafta >>> Yukarıdaki konuya devam <<< Hayvanlarda solunum sistemi (solunum sisteminin yap ısı ve fonksiyonları, solunum organları, solunum tipleri, solunum gazlar ının 4. Hafta taşınması, hemoglobinin yapısı ve fonksiyonu, akciğer ve dokularda gazların difüzyonu) Hayvanlarda dolaşım sistemi (dolaşım siteminin yapısı ve fonksiyonları, omurgasızlarda ve omurgalılarda dolaşım, kalp ve kan damarlar ın yapısı 5. Hafta ve fonksiyonları, kanın yapısı ve fonksiyonları, insanlarda dolaşımla ilgili bazı durumlar)Çalışma programı 2 Çalışma programı 36. Hafta >>> Yukarıdaki konuya devam <<< 11. Hafta >>> Yukarıdaki konuya devam <<<7. Hafta ARA SINAVI Hayvanlarda vücut örtüleri ve fonksiyonları (derinin yapısı ve 12. Hafta Hayvanlarda boşaltım sistemi (boşaltım sisteminin yapısı ve fonksiyonları, epidermal yapılar ve fonksiyonları8. Hafta fonksiyonları, boşaltım organları ve mekanizmaları, böbreğin yapısı ve Hareket sistemi (İskelet yapısı ve tipleri; kas yapısı ve tipleri, kasılma ve 13. Hafta fonksiyonları, insanlarda boşaltımla ilgili bazı durumlar) tipleri; zar hareketleri, sil ve kam çı hareketleri ve kas hareketleri) Hayvanlarda endokrin sistemi (hormonlar ın sınıflandırılması, etki9. Hafta mekanizmaları, hormon salgılayan bezlerin yapısı ve salgıladıkları 14. Hafta >>> Yukarıdaki konuya devam <<< hormonlar, hormonlar ve davran ış) Hayvanlarda sinir sistemi (sinir sisteminin fonksiyonu ve geli şimi, genel10. Hafta yapısı, sinirler ve sinirsel iletim, duyu organlar ı, insanlarda sinir sistemi ile ilgili bazı durumlar)Önerilen kaynaklar Sınav tarihi ve katkı oranları Noyan. A. “Yasamda ve Hekimlikte FIZYOLOJI ”. Meteksan. Ankara, 2003. Ara Sınavı Yarıyıl Sonu Sınavı Çevik, İ. E., Göçmen, B., Mermer, A., “Hayvan Fizyolojisi (Animal Physiology)”, Ege Üniversitesi, Fen Fakültesi Kitaplar Serisi, No: 169, Sınav Tarihleri Bornova-İzmir, 2001. 07.12.2009 Hatipoğlu, T., “Anatomi ve Fizyoloji”, 6. Baskı, Hatipoğlu Yayınevi, Ankara, 1987 Özarslan, S., “Karşılaştırmalı Hayvan Fizyolojisi”, İstanbul, 1980 Ara Sınavı Yarıyıl Sonu Sınavı Solomon, E.P., İnsan Anatomisi ve Fizyolojisine Giri ş (Çev. Doç. Dr. Katkı Oranları Levent Ertuğrul), Akademi Basın ve Yayıncılık, İstanbul, 2008 - 2009 % 40 % 60 1
  2. 2. Fizyoloji Fizyolojide geçen bazı terimler Fonksiyon bilimi Fizyolojide; Canlılardaki yaşamsal İşlev, ne yapılması gerektiğini belirler. olayları inceleyen bilim dalı Mekanizma, işin nasıl yapıldığını açıklar. Yaşamın başlangıcı - Yaşamın organizasyonu: gelişimi ve ilerlemesini Hücre canlılığın temel birimidir. sağlayan fiziksel ve kimyasal Hücreler, dokular, organlar, organ sistemleri ve organizma. etkenleri açıklamak Fizyolojik: normal; patolojik olmayan; organ, doku yada vücudun normal fonksiyonuna uyan özelliklerOrgan Sistemleri Organ Sistemleri Sindirim Sistemi Sindirim Sistemi Solunum Sistemi Solunum Sistemi Kardiyovasküler Sistem Kardiyovasküler Sistem Boşaltım Sistemi Boşaltım Sistemi Endokrin Sistem Endokrin Sistem Sinir Sistemi Sinir Sistemi Kas - iskelet sistemi Kas - iskelet sistemi Bağışıklık Sistemi Bağışıklık Sistemi Üreme Sistemi Üreme SistemiOrgan Sistemleri Organ Sistemleri Sindirim Sistemi Sindirim Sistemi Solunum Sistemi Solunum Sistemi Kardiyovasküler Sistem Kardiyovasküler Sistem Boşaltım Sistemi Boşaltım Sistemi Endokrin Sistem Endokrin Sistem Sinir Sistemi Sinir Sistemi Kas - iskelet sistemi Kas - iskelet sistemi Bağışıklık Sistemi Bağışıklık Sistemi Üreme Sistemi Üreme Sistemi 2
  3. 3. Organ Sistemleri Organ Sistemleri Sindirim Sistemi Sindirim Sistemi Solunum Sistemi Solunum Sistemi Kardiyovasküler Sistem Kardiyovasküler Sistem Boşaltım Sistemi Boşaltım Sistemi Endokrin Sistem Endokrin Sistem Sinir Sistemi Sinir Sistemi Kas - iskelet sistemi Kas - iskelet sistemi Bağışıklık Sistemi Bağışıklık Sistemi Üreme Sistemi Üreme SistemiOrgan Sistemleri Organ Sistemleri Sindirim Sistemi Sindirim Sistemi Solunum Sistemi Solunum Sistemi Kardiyovasküler Sistem Kardiyovasküler Sistem Boşaltım Sistemi Boşaltım Sistemi Endokrin Sistem Endokrin Sistem Sinir Sistemi Sinir Sistemi Kas - iskelet sistemi Kas - iskelet sistemi Bağışıklık Sistemi Bağışıklık Sistemi Üreme Sistemi Üreme SistemiOrgan Sistemleri Organ Sistemleri Sindirim Sistemi Sindirim Sistemi Solunum Sistemi Solunum Sistemi Kardiyovasküler Sistem Kardiyovasküler Sistem Boşaltım Sistemi Boşaltım Sistemi Endokrin Sistem Endokrin Sistem Sinir Sistemi Sinir Sistemi Kas - iskelet sistemi Kas - iskelet sistemi Bağışıklık Sistemi Bağışıklık Sistemi Üreme Sistemi Üreme Sistemi 3
  4. 4. Fizyolojik Sistemlerin De ğerlendirilmesi Fizyolojide ana konular Hücre Homeostasis Hücre içi sıvı Yapı - İşlev İlişkileri Hücre dışı sıvı Sistemlerin integrasyonu Organizma Koruyucu hücreler İletişim Aktarıcı hücreler Zarlar ve madde değişimi Dış çevre Enerji Homeostasis Kitle dengeleri Nihai özelliklerHomeostasis Homeostazis ve kontrolü Dış dünyanın değişimleri Dış ve iç değişiklikler içerisinde iç çevrenin Homeostasisten uzaklaşma sabitliğinin sürdürülmesi Düzeltme çabaları Organizmanın iç çevresinin Algılayıcılar, eşgüdümleme merkezleri dinamik dengesi Hücre ve organ yanıtları Homeostasis; Başarılı telafi Kimyasal, Homestasis tekrar sağlanır Isısal ve Telafi başarısızlığı Patofizyoloji Sinirsel faktörler ile Hastalık sürdürülür. ÖlümHomeostazis ve kontrolü Homeostatik Kontrol Mekanizmaları Organizmanın değişken faktörleri bulunur Reseptörler çevreyi izler ve değişimlere (uyarım) cevap verir Kontrol merkezi değişim sürerken ayar noktasını belirler Oluşan cevap uyaranı etkiler 4
  5. 5. Geribildirim (feedback) prensipleri Negatif geribildirim Yanıt; kendini oluşturan uyaranı azaltır Örnek: Kan glikoz düzeyinin düzenlemesi Kan oksijen - karbondioksit düzeylerinin düzenlenmesi Kan sodyum ve sıvı bileşiminin düzenlenmesi Vücut ısısının düzenlenmesi Vücut sıvıları asitliğinin düzenlenmesi Beden ağırlığının düzenlenmesiNegatif geribildirim Negatif geribildirim (4) Kan basıncı düşer (3) Beyin sinyalleri (1) Kalbin etkisiyle ile kalbin kasılması kan yavaşlar damarlarında basın çartar (2) Karotid arter de bulunan baroreseptörler beyne kan basıncının arttığına dair bilgi iletirPozitif geribildirim Pozitif geribildirim Yanıt; başlangıç uyaranını daha da artırır (abartır) Örnek: Kanın pıhtılaşmasının düzenlenmesi Doğum eylemi AP oluşumunda Na iyonu girişi 5
  6. 6. Adaptif kontrol sistemi İleri beslemeli (feed-forward) kontrol Örnek: Hareketin kontrolü Dış çevrenin izlenmesi ÖğrenmeMembran Hücre zarının yapısı İki anlamda kullanılır Daha önce ışık mikroskobuyla varl ığı saptanmasına rağmen, elektron Hücre zarı mikroskobunun bulunu şundan sonra yapısı ayrıntılı olarak açıklanmaya başlanmıştır. Membranöz dokular Protein (%55), lipit (%42) ve az miktarda karbonhidrat (%3) Perikardiyal zar moleküllerin-den yapılmıştır. Sinovial zar Zarda bulunan lipitler, proteinler ve karbonhidratlar i çin bilgi toplanırken Kutanöz zar özellikle bu maddelerin zar ın görev yapabilmesi için zar içinde ne şekilde düzenlenmesi gerektiği de göz önüne alınır. Şimdiye kadar elde edilen veriler lipitlerin zarda bimoleküler tabaka halinde dizildiğini göstermektedir Proteinler ise yaptıkları görevlere göre zarda yer alırlar ve zarın bütünlüğünü sağlarlar. Böylece belli bir proteinin faaliyeti o zara belli bir karakter verir. Hücre zarının kalınlığı 75-100 angstrom (7,5-10 nm) arasında değişmek-tedir.Hücre zarının yapısı Hücre zarı proteinleriSıvı Mozaik Zar Modeline g öre; Hücre zarının proteinleri iki Bimoleküler lipit tabakalarının arasına mozaik şeklinde proteinler serpiştirilmiş tiptir. olup yerleri sabit değildir, görev sırsında İntegral proteinler, zar boyunca yer değiştirirler. yer alırlar. Bu model tüm hücrelerin dış zarlarını ve içteki organellerin (mitokondri, golgi, Hücre içerisine ve dışına endoplazmik retikulum ve çekirdek zarı madde naklini gerçekleştirirler. gibi) zarlı kısımlarının yapısını Çoğunlukla kanal veya por açıklamaya yeterlidir. yapılarını oluştururlar. Bu modelde lipitler fosfolipitler halinde olup zarın orta kısmında iki tabakalı Periferik proteinler, zar boyunca dizilmişlerdir. Bu tabakalarda lipitlerin yer almayan fakat zar yüzeyine suda erimez lipofil kısmı (hidrofob) tutunmuş haldedir. birbirine hidrofil kısımları ise dışa dönüktür. Bu proteinler taşıma dışındaki Proteinler ise zarda görevlerine uygun işlevlerden sorumludur, olacak şekilde lipitlerin her iki yüzeyinde örneğin enzim olarak görev veya lipitlerin içine gömülmüşlerdir. yapabilirler. 6
  7. 7. Molekül Bağlayan Membran Proteinleri Hücre zarı karbonhidratları Membrana bağlı enzimler Karbonhidratlar hemen hemen daima Dış reaksiyonlar diğer moleküllerle bir arada bulunur İç reaksiyonlar Ya glikoprotein ya da glikolipit Özgül molekül bağlayan reseptörler (almaçlar) halindedirler. Hemen hemen daima hücre dışına doğru Örnek: Hormonlar çıkıntı yaparlar. Bu karbohidratlı yapı hücreyi dıştan bir örtü gibi kaplar (Glikokaliks).Glikokaliks; Hücrenin antijenik özellik kazanmasında Hücrelerin birbirini tanımasında Hücre yüzeyinin negatif yük kazanmasında Reseptörlerin oluşumunda Bağışıklık sisteminde önemli rol oynarHücre zarının fonksiyonları Zar proteinlerinin fonksiyonlar ı Hücre yapısı ve destek Hücrelerin ayrılması için bariyer (geçirmez) Kimyasal olarak Fiziksel olarak Madde geçişlerinin düzenlenmesi (yarı geçirgen) Hücre iletişimiHücre zarında madde taşınım yolları Hücre zarı Hücre zarının en önemli görevi hücreyi dış ortamdan ayırmak ve hücreye madde giriş ve çıkışını kontrol etmektir. Böylece maddelerin, özellikle hücre içine kolayca girişine izin verilmemektedir. Hücre zarından madde geçişi iki yolla gerçekleşir. Bunlar: Moleküllerin kinetik enerjilerine ba ğlı taşınma sistemi (Pasif taşınma) ve Hücresel enerjiye bağlı taşıma sistemi (Aktif taşıma) 7
  8. 8. Difüzyon Kolaylaştırılmış difüzyonMoleküller veya atomlar konsantrasyonlar ının yüksek Bu tip difüzyonda da maddeler zardan konsantrasyon fark ıolduğu taraftan düşük olduğu tarafa doğru sahip doğrultusunda taşınırlar. Ancak basit dif üzyondan farkı maddelerin zarıoldukları kinetik enerji ile difüzyona (yayılma) geçebilmelerinde bir taşıyıcı molekülün aracılık etmesidir.uğrarlar. Bu taşıyıcı molekül hücre zarı içerisinde bulunan özel taşıyıcıGeçiş, lipit tabakalarındaki moleküller arası proteinlerdir.boşluklardan gerçekleşebileceği gibi proteinlersayesinde de olabilir. Taşınacak madde konsantrasyonu ne kadar y üksek olursa olsun taşınmayı, taşıyıcı protein miktarı ayarlar.Bir maddenin zardan difüzyonunu etkileyen enönemli faktörlerden birisi o maddenin lipitteki Glikoz ve aminoasitlerin çoğu bu yolla taşınır.eriyebilirliğidir. Oksijen, karbondioksit, azot ve alkol ün lipitte eriyebilirliliği yüksek olduğundan zardan kolaylıkla geçebilirler.Ayrıca sıcaklık ve konsantrasyon fark ı da difüzyonhızını önemli ölçüde etkiler. Difüzyon her iki taraftakikonsantrasyon eşitleninceye kadar devam eder.Kolaylaştırılmış difüzyon Difüzyon ve kolaylaştırılmış difüzyon 8
  9. 9. Osmoz Osmosis / Dialysis Suyun seçici geçirgen membranlardan net geçişi. Hareket suyun çok olduğu bölümden az olduğu bölüme doğru. Ozmoz için: Membranın iki tarafındaki solüt miktarı farklı olmalı. Membran solüte geçirgen olmamalı.Tonisite Klinikte kullanılan izotonik çözeltiler Suyun osmotik hareketine solüsyonun etkisi. İzotonik: % 0.9 luk NaCl Plazma ile eşozmotik basınçta. Eritrositler ile sıvı arasında net su hareketi yok. Hipotonik: % 5 Dekstroz Osmotik aktif partikül sayısı dolayısıyla osmotik basıncı plazmadan daha az. Eritrositlere net su girişi →hemoliz. % 1.4 lük sodyum bikarbonat Hipertonik: Osmotik aktif partikül sayısı dolayısıyla osmotik basıncı plazmadan daha fazla. Eritrositlerde büzüşme (krenasyon).Aktif taşıma Aktif taşıma Konsantrasyon farklı olmaksızın maddelerin enerji kullan ılarak özel taşıyıcı Uniport proteinlerle hücre içine veya dışarısına taşınması tipidir. Sadece bir madde ve iyon Canlılık için oldukça önemli bir olaydır. Zira bir çok maddenin hücre içi taşınır (Hidrojen) konsantrasyonu yüksek olmasına rağmen hücre dışından hücre içine alınması (K+) veya hücre dışı konsantrasyonu yüksek olmasına rağmen düşük konsantrasyondaki hücre içinden dışına çıkarılması (Na+) Kotransport zorunludur. Hücre membranlarından sodyum, potasyum, kalsiyum, demir, hidrojen, Simport (Koport): klorür, iyodür, ürat iyonları, çeşitli şekerler, amino asitler ve hayati öneme İki farklı madde aynı sahip bir çok madde bu yolla taşınır. anda ve aynı yönde Aktif taşıma kullanılan enerji kaynağına göre iki tiptir. Bunlardan birincisi taşınır (Glikoz, primer aktif taşıma, ikincisi sekonder aktif taşıma. aminoasitler) Antiport İki farklı madde aynı anda fakat farklı yönde taşınır (Na, Ca) 9
  10. 10. Primer Aktif Taşınım (pompa) Primer Aktif Taşınım (pompa) Taşıyıcı molekülün hareketi için enerji gerekir Konsantrasyon farkına zıt yönde taşınım Na+ - K+ ATP az Pompası Ca2+ ATP az Pompası H+ ATP az Pompası H+ -K+ ATP az PompasıPrimer aktif taşıma (Na+-K+ Pompası) Primer aktif taşıma (Na+-K+ Pompası)Sekonder aktif taşıma (Glikoz) Sekonder aktif taşıma (Glikoz) Kotransport Moleküllerin kinetik enerjisi kullan ılır 10
  11. 11. Vücut su dengesi Vücut su bileşimi Çeşitli iyonların hücre içi (eritrosit) veÇeşitli dokulara ve yaşa göre su oranları hücre dışı konsantrasyonları (mmol/l) 11
  12. 12. Vücut sıvılarının iyon bileşimi Sıvı hareketleri Membrane Energy DynamicsEnergy Transduction: Glycolysis Krebs (aka TCA, or Citric acid) Cycle 12
  13. 13. Oxidative Phosphorylation Signal TransductionBasic Mechanisms of Chemical Signaling Biological Signal Transduction What do protein Name one possible kinases do? amplifier enzyme If this is the second messenger, where is the first messenger?Membrane Receptor Classes 13

×