Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Lesson k12 english

16,569 views

Published on

learning plan

Published in: Education
  • Be the first to comment

Lesson k12 english

  1. 1. Diptonggo Ang diptonggo ay alin mang patinig na sinusundan ng malapatinig na w at y. halimbawa: aw- bahaw, araw, apaw, sabaw, inihaw, kalabaw iw- saliw, sisiw, giliw, baliw, bitiw, agiw, aliw oy- okoy, baboy, langoy, tsampoy, kasoy ay- gulay, kilay, barangay, sangay, lawa, bagay, tangway, sangay,buhay, patay uy- baduy, tuyo, labuyo, luya, kuya ey- beybi, bokey, beybleyd Diptonggo at Klaster o Kambal Katinig BY BALOYDI LLOYDI , AT 10:28 PM , HAS 12 COMMENTS 1. Diptonggo – alinmang patinig na sinusundan ng malapitinig na /y/ o /w/ sa loob ng isang pantig. Ang mga diptonggo sa Filipino ay iw, iy, ey, oy, at uy. Halimbawa: Sayaw giliw langoy aruy Gayunman, kapag ang /y/ o /w/ ay napapagitan sa dalawang patinig ito ay napasasama na sa sumusunod na patinig kaya’t hindi na maituturing na diptonggo. Halimbawa ng Diptonggo: Ang aw sa sayawan ay hindi na maituturing na diptonggo sapagkat ang w ay nakapagitan na sa dalawang patinig. Ang pagpapantipg sa “sayawan" sa-ya-wan at hindi sa-yaw-an 2. Klaster o Kambal Katinig – magkakabit na dalawang magkaibang katinig sa isang patinig. Ang klaster ay maaaring matagpuan sa unahan o inisyal, at sa hulihan o pinal na pusisyon ng salita. Halimbawa: Klaster sa unahan trabaho plano braso Klaster sa hulihan kard nars relaks Diptonggo Ang patinig ay alin man sa limang titik a, e, i, o, at u. Ang diptonggo ay ang tunog na nabubuo sa pagsasama ng alin man sa limang patinig at ng titik w o y. Ang diptonggo ay alin man sa mga tunog na /aw/, /ay/, /ey/, /iw/, /iy/, /oy/, o /uy/ sa isang pantig ng salita. Halimbawa, ang salitang aliw (a-liw) ay may diptonggo. Ang diptonggo ay ang tunog na /iw/ dahil ang tunog na ito ay nasa pantig na liw. Ang salitang sampay (sam-pay) ay may diptonggo na /ay/ dahil ang tunog na ito ay nasa pantig na pay. Walang diptonggo sa mga salita na may mga titik aw, ay, ey, iw, iy, oy, o uy kapag nahihi-
  2. 2. walay ang dalawang titik sa pagpapantig. Halimbawa, ang salitang aliwalas ay may iw ngunit wala itong diptonggo na /iw/ dahil ang titik i at w ay nahihiwalay sa pagpapantig ng salita (a-li-wa-las). Ang salitang sampayan ay walang diptonggo dahil ang magkasunod na titik a at y ay nahihiwalay sa pagpapantig ng salita (sam-pa-yan). Mga halimbawa ng mga salitang may diptonggo /aw/ agaw bangaw dalaw gaslaw ibabaw lugaw pulaw tahaw alingawngaw bataw daw gunaw kalabaw nakaw sabaw takaw ampaw batingaw dilaw halimaw kantiyaw palayaw salindayaw tampisaw anahaw bayaw dungaw hikaw labnaw pangaw sawsaw tanaw apaw bugaw galaw hilaw laktaw panglaw sayaw tanglaw araw bughaw galawgaw hiyaw langaw paningkaw silaw tuklaw ayaw bulahaw gaway ihaw layaw pataw sigaw tunaw bakulaw bulalakaw gawgaw ikaw ligaw pugnaw singaw uhaw balintataw bulyaw ginaw ilaw litaw pukaw singkaw/ay/ abay baranggay himlay katay liwayway panday sanaysay talakay agapay batay hinay kaway malay panganay sangay tamlay akbay baybay hintay kulay malunggay pantay sampay tangay alalay bitay hiwalay lakbay may patay saway tangkay alay buhay hukay lagay maybahay patnubay saysay tangway anay damay husay lamay mayroon paypay sikhay tatay aray dighay inay lantay nanay pilay silay tibay atay gabay ingay laway nangalay pugay suklay tinapay away gulay itay laylay nilay-nilay sabay sungay tiwasay bagay gutay-gutay kaaway lugay pakay sakay subaybay tulay bahay hanay kalaykay lumbay palagay saklay sugnay tunay balangay handusay kamay lumanay palay salakay suway ugnay bantay himay kampay lupaypay panay salaysay tagumpay wagayway /ey/ beybi beyk beysbol Leyte keyk reyna /iw/ agiw aliw-iw giliw paksiw sisiw aliw baliw liwaliw saliw /iy/ kami'y (kami ay) /oy/ abuloy baboy kasoy lumboy palaboy saluysoy taboy tukoy apoy daloy kuyakoy luoy panaghoy simoy tanghoy tuloy amoy hoy langoy maligoy pantukoy soy totoy ugoy biloy kahoy latoy okoy saboy tabatsoy tsampoy unggoy /uy/ aruy baduy hu
  3. 3. Alam mo na ba kung ano ang ponema? Ang diptonggo? Ang klaster? Alam mo na bang gamitin ang mga ito sa malinaw na pakikipag-usap? Alam mo ba kung ano ang tekstong narativ? Ang expositori? Nasa ibaba ang ilang tanong para mataya kung ano na ang alam mo sa ngayon kaugnay ng nilalaman ng modyul na ito. Isulat ang mga sagot sa iyong sagutang papel. A. Basahin ang mga pangungusap sa ibaba. Isulat sa iyong sagutang papel ang T kung tama at M kung mali ang ideang ipinapahayag sa pangungusap.  1. Ang ponema ay makahulugang tunog.  2. Ang dating Abakada ay may 20 letra.  3. Dalawampu (20) ang ponema sa wikang Filipino.  4. Ang alfabeto ng wikang Filipino ay may 28 letra kaya may 28 ponema rin  5. Lima (5) ang ponemang patinig sa Filipino: /a, e, i, o, u/.  6. Ang impit na tunog ay nakapag-iiba sa kahulugan ng salita pero hindi ito makikita sa  pagbaybay o ispeling ng salita.  7. Ang mga salitang kulay, daloy, aliw at ayaw ay mga halimbawa ng mga salitang may  diptonggo.  8. Ang mga diptonggo sa mga salita sa Blg. 7 ay ay, oy, iw at aw.  9. Ang mga salitang kulayan, kamayin, daluyan at ayawan ay may diptonggo rin.  10. Ang klaster ay dalawang magkaibang katinig na magkasama sa iisang pantig.  11. Ang mga salitang drama, braso, gripo at trapo ay mga halimbawa ng mga salitang  may klaster.  12. Ang mga klaster sa mga salita sa Blg. 11 ay dr, br, gr at tr.  13. Pareho lamang ng kahulugan ang dalawang pangungusap sa ibaba:  • Hindi, akin ang kendi sa mesa.  • Hindi akin ang kendi sa mesa.  14. Ang tekstong narativ ay nagsasalaysay o nagkukwento.  15. Ang tekstong expositori ay naglalahad o nagpapaliwanag. B. Isulat sa iyong sagutang papel ang angkop na diptonggo para mabuo ang mga salita sa ibaba. Ibinigay ang kahulugan ng salita bilang clue. 1. sukl_ _ pang-ayos ng buhok 2. bugh_ _ isa sa mga kulay 3. ar_ _ sumisikat tuwing umaga 4. bal_ _ sira ulo 5. bah_ _ tirahan 6. tul_ _ pasok 7. tul_ _ tawiran sa ibabaw ng ilog 8. suh_ _ suporta 9. sal_ _ tugtog na kasabay ng kanta 10. ag_ _ dumi sa bahay 11. sakl_ _ ginagamit ng pilay 12. pil_ _ may baling buto 13. il_ _ nagbibigay ng liwanag 14. sis_ _ anak ng inahen 15. dil_ _ isa sa mga kulay
  4. 4. http://filipinotagalog.blogspot.com/2011/09/diptonggo-at-klaster-o-kambal-katinig.html#.VTSLJNKUesU Ito ay tumutukoy sa pinagsamang tunog ng isang patinig (a,e,i,o,u) at isang malapatinig (w,y) sa loob ng isang pantig. Ngunit kapag ang /y/ o /w/ ay napapagitan sa dalawang patinig, ito ay napapasama na sa sumusunod na patinig, kaya’t hindi na maituturing na diptonggo. Ang “iw”, halimbawa, sa “aliw” ay diptonggo. Ngunit sa “aliwan” ay hindi na ito maituturing na isang diptonggo sapagkat ang “w” ay napagitan na sa dalawang patinig. Ang magiging pagpapantig sa “aliwan” ay a - li-wan at hindi a-liw-an. Narito ang ilang halimbawa ng diptonggo sa Pilipino: aliw labi’y aruy eywan totoy aray sabaw nowt giliw puti’y kasuy eyto batsoy taray bataw helow sisiw kami’y baduy reyna kahoy bahay kalabaw fown Ang /iy/ sa kami’y, halimbawa, ayaw tanggapin ng iba bilang diptonggo sa katwirang dinaglat lamang daw ang “ay” at ikinabit pagkatapos sa “kami”. Paano raw ang kudlit (‘)? Linawain nating hindi binibigkas ang kudlit, na ang ating pinag-uusapan ay bigkas at hindi bantas. Pansinin na ang magiging transkripsiyon ng “kami’y” ay /kamiy/. Dito ay litaw ang diptonggong /iy/. Kung may salita tayong maibibigay upang lumitaw ang /ew/at /uw/, may pagdadaglat mang naganap o wala, tatanggapin nating diptonggo ang mga ito. http://tl.wikipedia.org/wiki/Diptonggo Mga Halimbawangdiptonggo ay- bahay, sampay, taglay, sablay, mawalay oy- baboy, apoy, kahoy, tuloy, okoy, buloy, amoy, simoy uy- baduy, aruy!, kasuy iw- baliw- sisiw, aliw, saliw, giliw aw- araw, magnanakaw, bakulaw, bughaw ey- beybi, keyk, Leyte Pares Minimal at Ponemang Malayang Nagpapalitan BY BALOYDI LLOYDI , AT 10:31 PM , HAS 2 COMMENTS Pares Minimal – pares ng salita na magkaiba ng kahulugan ngunit magkatulad na magkatulad sa bigkas maliban sa isang ponema sa magkatulad na pusisyon Halimbawa:
  5. 5. Pala – bala Pana – mana Patas- batas Ponemang Malayang Nagpapalitan – magkaibang ponemang matatagpuan sa magkatulad na kaligiran ngunit hindi nagpapabago sa kahulugan ng mga salita. Halimbawa: Lalaki- lalake Totoo – tutoo Noon – nuon http://filipinotagalog.blogspot.com/2011/09/pares-minimal-at-ponemang- malayang.html#.VTSMftKUesU Mga Pares Minimal-ang pares ng salita na magkaiba ng kahulugan ngunit magkatulad sa bigkas maliban sa isang panema sa magkatulad na posisyon ay tinatawag na pares - minimal. Halimbawa: 1.tila-dila 7.usa-oso 8.upo-opo 9.damas 2.iwan-ewan 10.paso-baso 3.pala-bala 11.puro-puno 4.patas-batas 12.tela-tila 5.mesa-misa 6. pana-mana Karagdagang kasagutan: 1.puno-pulo 2.patay-palay 3.huli-muli 4.baga-baka 5.marumi-madumi 6.mana-sana 7.roon-doon 8.balo-belo 9.pala-bala 10.alok-alog Ang ibang halimbawa ay: Upo-Opo Mesa-Misa Sita-Kita misa-mesa Pares minimal » dalawang salita na magkapareho ang bigkas subalit magkaiba ang kahulugan » ex:
  6. 6. iwan, ewan; baba(malumi), baba(maragsa) Klaster Sa linguistika, Ang klaster ay ang dalawa o higit pang magkakatabing katinig sa loob ng isang salita. Katulad ito sa kambal-katinig sa Tagalog (mula sa mga salitang KAMBAL o dalawa at KATINIG). Subalit tanging yung dalawang magkatabing katinig sa isang pantig o silabol lamang ang ikinokonsider na ganito (sa Tagalog). Walang kasing higit sa tatlong magkakatabing konsonan t sa isang silabol sa Tagalog hindi tulad sa Filipino na posible ang pagkakaroon ng tatlo hanggang apat. http://tl.wikipedia.org/wiki/Klaster Ang klaster o kambal katinig ay mga salita na nag-uumpisa sa dalawang katinig. Halimbawa: pluma, plaka, braso, trak, tren, bruha, prito Klaster - Ang klaster o kambal katinig ay dalawang magkaibang katinig na magkasunod sa isang pantig. Ang mga salitang may klaster sa Filipino ay parami ng parami dahil sa impluwensya ng Ingles na ipinalalagay na bahagi na ng wikang Filipino. Hal.; tsart , nars , torso , braso Ukol sa mga klaster na ang huling katinig ay /y/ at /w/, masasabing magkakaroon ito ng variant o pagkakaiba sa pamamagitan ng paglalagay ng isang tunog na patinig sa pagitan ng dalawang katinig. Hal.; kwento = kuwento , sweldo = suweldo , byenan = biyenan Mapapansin na kapag ang isang klater ay nagkaroon ng singit na patinig, nagkakaroon na ng dalawang pantig, kaya ito ay hindi na maituturing na klaster. Mga Posisyon ng Klaster 1. Posisyong Inisyal (una o simula) ng pantig. Hal.; trak , drama , plano 2. Posisyong Midyal (gitna) ng pantig. Hal.; sombrero , eroplano , lantsa 3. Posisyong pinal (hulihan) ng pantig. Hal.; isport , kard , relaks http://tl.answers.com/Q/Ano_ang_klaster_at_mga_halimbawa_nito

×